گزارش «شرق» از حواشی جشن هالووین در خیابان ایرانشهر تهران
شب ملتهب ایرانشهر
جمعه‌شب هم‌زمان با برگزاری مراسم شب هالووین در خیابان ایرانشهر تهران، گزارش‌هایی از برخورد با شهروندان در این شهر منتشر شد. ابتدا فضای شبکه‌های اجتماعی پر شد از جوانانی که این شب را به رسم آنچه در سایر کشورهای جهان می‌گذرد، با کاستوم‌ها (لباس‌های مخصوص) جشن گرفته بودند.
به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
جمعه‌شب هم‌زمان با برگزاری مراسم شب هالووین در خیابان ایرانشهر تهران، گزارش‌هایی از برخورد با شهروندان در این شهر منتشر شد. ابتدا فضای شبکه‌های اجتماعی پر شد از جوانانی که این شب را به رسم آنچه در سایر کشورهای جهان می‌گذرد، با کاستوم‌ها (لباس‌های مخصوص) جشن گرفته بودند. اما مدت کوتاهی نگذشت تا برخی از تجربه برخوردهای سلبی و تعطیلی مغازه‌ها و کافه‌ها در همان خیابان نوشتند. این در حالی است که پیش‌تر اتاق اصناف، با انتشار اطلاعیه‌ای، برگزاری هرگونه مراسم، جشن، تبلیغ یا فروش اقلام مرتبط با هالووین را در واحدهای صنفی ممنوع اعلام کرده بود. تا لحظه انتشار این گزارش، هیچ توضیحی درباره آنچه شهروندان ادعا می‌کنند، داده نشده است، اما این اخبار بار دیگر موضوع نحوه مواجهه با تجمع‌ها و برنامه‌های عمومی شهروندان را به بحث گذاشت. در همین راستا حسین ایمانی‌جاجرمی، جامعه‌شناس، در گفت‌و‌گو با «شرق» تأکید می‌کند که طبق تجربه تاریخی هیچ‌گاه برخورد سلبی بازدارنده نبوده است.
تعطیلی مغازه‌ها و کافه‌های ایرانشهر
ساعت 11:30 جمعه‌شب هشتم آبان بود که آقای «سین» برای گشتی شبانه راهی مرکز شهر شد: «ما در خودروی شخصی خودمان در حال حرکت به سمت جنوب خیابان ایرانشهر بودیم. جوانان زیادی هم در خیابان حضور داشتند و با لباس‌های مخصوص جشن هالووین در خیابان قدم می‌زدند. در حین عبور مشغول تماشا بودیم که ناگهان موجی از موتورسیکلت‌‌سوارانی که لباس سازمانی خاصی به تن نداشتند، وارد همان خیابان شدند. هم‌زمان با حضور آنها که با سروصدای فراوان همراه بود، مردم هم با ترس به کوچه‌های اطراف فرار می‌کردند. من حتی دیدم برخی از آن افراد اسپری فلفل در دست داشتند و چند نفری را با خود بردند. واقعا به وحشت افتادم. مدت زیادی بود که همچین تصاویری را ندیده بودم». شهروند دیگری که محل کارش در یکی از فروشگاه‌های خیابان ایرانشهر است نیز تجربه خود را این‌گونه تعریف می‌کند: «صبح شیفت بودم و شب حوالی ساعت 21:30 راهی ایرانشهر شدیم تا با دوستانم در یک کافه بنشینیم. خودرو را حوالی پارک هنرمندان پارک کرده و خیابان را به سمت بالا حرکت کردیم. چیزی که در لحظه اول توجه ما را جلب کرد، این بود که خیابان به‌شدت تاریک بود؛ انگار برق قطع شده بود. با وجود این، هم مردم در خیابان حضور داشتند و پیاده‌روی می‌کردند و هم با حضور چند خودروی نیروی انتظامی روبه‌رو شدیم. نکته عجیبی که در ادامه با آن روبه‌رو شدیم، این بود که تمام فروشگاه‌ها و کافه‌هایی که برِ خیابان ایرانشهر قرار داشتند، بسته بودند. یعنی از بالای پارک هنرمندان تا تقاطع ایرانشهر و کریمخان، هیچ کافه بازی در خیابان ایرانشهر وجود نداشت».
«میم» و دوستانش جمعه‌شب راهی یکی از کافه‌هایی شدند که در یکی از کوچه‌های فرعی خیابان ایرانشهر قرار داشت: «آنجا بود که از دوستم که مدیر داخلی آن کافه بود پرسیدم چرا در خیابان گرد مرده پاشیده‌اند؟ او در پاسخ توضیح داد که حدود 40 دقیقه پیش یعنی حدود ساعت 20:30 یک‌سری افراد به خیابان ایرانشهر آمده‌اند و بیشتر کافه‌ها و مغازه‌ها را بسته‌اند. می‌خواستند کافه آنها را هم ببندند، اما این کار را نکردند. با این وجود در کافه گشتند تا ببینند کسی از افراد آنجا لباس هالووین به تن دارد یا خیر». حدود ساعت 23 بود که آنها کافه را ترک کردند: «وقتی بعد از دو ساعت دوباره پا در خیابان ایرانشهر گذاشتیم، از آن جمعیت قبلی حدود 70 درصد کم شده بود. درست شبیه موقعیت‌هایی که تجمعی را خلوت می‌کنند یا تظاهراتی به اتمام می‌رسد. کلا فضا خیلی عجیب بود. حتی در مسیر پسری را دیدم که ادعا کرد موتورسیکلتش را توقیف کرده‌اند».
از هشدار اتاق اصناف تا دادستانی
اگرچه تا این لحظه از دادستان تهران یا نیروی انتظامی اظهارنظری درباره اخبار پیرامون خیابان ایرانشهر منتشر نشده است، اما خبر برخورد با حاضران در این جشن در سایر شهرهای ایران در رسانه‌ها دیده می‌شود. در همین راستا پلیس نظارت بر اماکن عمومی غرب استان تهران در اجرای طرح تشدید نظارت بر صنوف کافه و رستوران، با شناسایی مراکز مروج ناهنجاری‌های فرهنگی و برگزارکنندگان مراسم «هالووین» در محدوده رباط‌کریم و پرند، تعدادی از این واحدها را پلمب و متخلفان را به دادسرا معرفی کرد. در متن این خبر آمده است: «در راستای ارتقای اشراف اطلاعاتی، برقراری نظم و امنیت عمومی و در مقابله با تهاجم فرهنگی، عوامل پلیس نظارت بر اماکن عمومی رباط‌کریم در روز پنجشنبه هفتم آبان از ۳۸ واحد صنفی در رسته کافه‌رستوران، کافی‌شاپ و کافه‌تریا بازدید کردند. بر این اساس، در جریان این عملیات، برای سه واحد صنفی وفق مواد ۱۷ و ۲۷ قانون نظام صنفی کشور اخطاریه پلمب ابلاغ شد. همچنین یک باغ‌تالار متخلف به دلیل برگزاری مراسم بیگانه «هالووین» و عدم رعایت ضوابط انتظامی و شئونات اسلامی، تخلیه و پلمب گردید و مالک آن جهت طی مراحل قانونی به دادسرا معرفی شد». همچنین رئیس پلیس نظارت بر اماکن عمومی فرماندهی انتظامی قزوین از شناسایی و پلمب
۱۹ واحد صنفی متخلف در جریان اجرای طرح تشدید اقدامات کنترلی و نظارتی با رویکرد مقابله با ترویج جشن غیر ایرانی (هالووین) خبر داد. سرهنگ رضا اسماعیل‌پور در این‌باره عنوان کرد: «در راستای اجرای طرح‌های نظارتی و مقابله با ترویج فرهنگ و سبک زندگی غربی، طرح تشدید اقدامات کنترلی و نظارتی در سطح اصناف و اماکن عمومی استان به اجرا درآمد. در جریان اجرای این طرح، ۱۹ واحد صنفی متخلف که اقدام به انتشار مطالب و تصاویر مرتبط با جشن هالووین کرده بودند، شناسایی شدند».
پیش‌تر هم اتاق اصناف ایران در اطلاعیه‌ای رسمی نسبت به برگزاری مراسم شب هالووین هشدار داده بود. در بخشی از متن این اطلاعیه آمده است: «به اطلاع کلیه مدیران و متصدیان محترم واحدهای صنفی، به‌ویژه کافه‌ها، رستوران‌ها و مجموعه‌های پذیرایی می‌رساند بر اساس مقررات جاری و در راستای صیانت از شئون فرهنگی، مذهبی و اجتماعی کشور، برگزاری هرگونه مراسم، جشن، تجمع، تبلیغ یا فروش اقلام مرتبط با موسوم به «هالووین» در کلیه اماکن عمومی و صنفی به‌طور کامل ممنوع می‌باشد. پلیس نظارت بر اماکن عمومی با هرگونه تخلف در این زمینه برخورد قاطع و قانونی به عمل آورده و در صورت مشاهده هر نوع اقدام تبلیغی یا اجرائی مرتبط، نسبت به پلمب واحد متخلف و معرفی متصدی به مراجع ذی‌صلاح اقدام خواهد نمود. از کلیه صنوف محترم درخواست می‌گردد ضمن رعایت کامل ضوابط و مقررات، از هرگونه همکاری یا مشارکت در برگزاری این‌گونه مراسم خودداری نمایند. تأکید می‌گردد مسئولیت هرگونه تخلف در این خصوص، مستقیما بر عهده متصدی واحد صنفی خواهد بود».
حساسیت نسبت به خیابان‌های مرکز شهر تهران در ماه‌های اخیر قبلا هم خبرساز شده بود. همین مهرماه گذشته بود که رئیس اداره نظارت بر اماکن پلیس تهران بزرگ درباره وضعیت خیابان‌های سنایی و ایرانشهر تهران هشدار داد. علی رفیعی در این‌باره گفته بود: «متأسفانه این محدوده به محلی برای دوردور و بساط‌گستری تبدیل شده است و حضور برخی جوانان بدون هدف مشخص، در کنار بساط‌گستری و ارائه خدمات توسط برخی کافه‌ها در پیاده‌رو، موجب ایجاد شلوغی و نارضایتی شده است». رئیس اداره نظارت بر اماکن پلیس تهران بزرگ با اشاره به اجرای طرح مشترک برای برخورد با سد معبر اضافه کرده بود: «هیچ واحد صنفی‌ای اجازه ندارد فضای مقابل واحد خود یا حتی پل مقابل درِ ورودی را برای ارائه خدمات اشغال کند؛ این فضا معبر عمومی و متعلق به شهروندان است و هیچ‌کس حق ندارد مسیر تردد مردم را مسدود کند». قبل از اظهارات رفیعی بود که طی برخوردی ناگهانی در یک روز، بیش از پنج کافه در خیابان‌های سنایی، ایرانشهر و میرزای شیرازی پلمب شده بودند.
برخورد سلبی هیچ‌گاه بازدارنده نبوده است
حسین ایمانی‌جاجرمی، جامعه‌شناس، در گفت‌و‌گو با «شرق» در واکنش به اتفاقات جمعه‌شب در خیابان ایرانشهر، توضیح می‌دهد که طبق تجربه تاریخی، برخورد سلبی هیچ‌گونه پیشبردی نخواهد داشت: «ناگفته پیداست که تجربه دهه‌های اخیر نشان داده که برخورد سلبی در مقابله با امور فرهنگی نه‌تنها هیچ دستاوردی نخواهد داشت، بلکه همواره نقض غرض خودش بوده است و هیچ‌گاه بازدارنده نخواهد بود. به هر حال، این جشن‌ها در تمامی کشورهای جهان همه‌گیر شده است. در صورتی که برخورد سلبی شانسی داشت حتما سایر کشورها هم از آن استفاده می‌کردند. اما امور فرهنگی امور چندلایه و پیچیده‌ای هستند که تحلیل آنها به افراد متخصص و مجرب نیاز دارد». او معتقد است جامعه یک موجود زنده است: «موجودی پویا که رشد می‌کند، در حال تغییر و تحول است و از همه مهم‌تر تفاوت نسلی در آن به صورت پررنگی دیده می‌شود. ساختارهای نهادی دارای قدرت در هر کشوری برای تحلیل وضعیت فرهنگی مردم باید از ابزارهای افکارسنجی استفاده کنند که اتفاقا در تمامی وزارتخانه وجود دارد. بودجه‌های خوبی هم برایش در نظر گرفته می‌شود. این نظرسنجی‌ها باید انجام شود تا سیاست‌گذاران بدانند مردم دارای چه ذائقه‌ای هستند». این جامعه‌شناس معتقد است ساختار سیاست‌گذاری باید در صورت مخالفت هم جایگزینی به جامعه ارائه دهد: «در صورتی که نتیجه این نظرسنجی‌ها نشان داد که اکثریت جامعه میلی به برگزاری جشن‌هایی شبیه به هالووین ندارد، یا اینکه نظام سیاست‌گذاری به این نتیجه رسید که چنین برنامه‌هایی در تضاد با فرهنگ ماست، باید گزینه جایگزین برای آنها در نظر گرفت. اتفاقا فرهنگ ملی ایرانی هم چنان سرشار از رویدادهای این‌چنینی است که اگر هر روز هم یک جشن برگزار شود باز مناسبت داریم. اما این کار نیازمند شناختن فرهنگ ملی ایرانی است. در غیر این صورت سیاست برخورد و محدودیت راه به جایی نمی‌برد. همان‌طور که این سیاست‌ها پیش‌تر هم در مقابله با رویدادهای ملی مثل چهارشنبه‌سوری وجود داشت ولی نتوانست این مناسب را از تقویم مردم ایران حذف کند». به گفته او، شهروندان هم در صورت رویارویی با برخوردهای غیرقانونی باید اقدام به شکایت کنند: «شهروند در ادبیات مدرن شهرنشینی فردی است دارای هویت و حقوق مشخص. دولت و دادگستری و حاکمیت و عدالت‌خانه هم باید نسبت به عملکرد خودش پاسخ‌گو باشند. تنها نهاد اعمال‌کننده قانون در کشور ما نیروی انتظامی است که آن هم باید متکی بر متن قانونی برخورد کند. در نتیجه، اگر گروهی به صورت آتش به اختیار اقدامی کردند، هم شهروندان باید نسبت به آن طرح شکایت کنند و هم در نقطه مقابلش ساختار حکومت باید با آنها برخورد کند تا از بروز هرج‌و‌مرج جلوگیری شود».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
