فوروارد؛ مهاجرت احساسات

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

محمد آقاسی - جامعه‌شناس و پژوهشگر افکارعمومی: بارها به این فکر کردم که چرا برخی هنوز صبح به صبح یا در مناسبت‌های خاص، پیامی را در شبکه‌های اجتماعی اینترنتی فوروارد می‌کنند. گاهی پیام ندیده ارسال شده و نام دیگری زیر آن نوشته شده است. گاهی هم خود ما، پس از خواندن متنی، خبری یا پستی، آن را برای دیگری ارسال می‌کنیم چون در آن لحظه احساس می‌کنیم او نیز باید آن‌ را بخواند. در واقع یک خبر، یک لطیفه، یک تصویر، یک جمله یا حتی یک گلایه، از صفحه ما جدا و در صفحه دیگری ظاهر می‌شود. فوروارد، در ظاهر انتقال یک محتواست، اما گویی در آن لحظه به‌خصوص ما به دنبال هم‌احساسی با گیرنده هستیم. ترس، خشم، امید، شادی، نگرانی و حتی بی‌اعتمادی، عواطف یا احساساتی هستند که فوروارد می‌شوند. تجربه عاطفی فردی، در یک گروه خانوادگی، کانال خبری یا در یک گفت و شنفت دوستانه ظاهر شده و به تجربه مشترکی تبدیل می‌شود. یعنی فقط پیام منتقل نمی‌شود، بلکه احساساتی نیز در میانه این ردوبدل‌شدن، منتقل می‌شود. فوروارد، مرز میان تولیدکننده و دریافت‌کننده را هم کم‌رنگ می‌کند. کسی که یک پیام را دریافت کرده، ممکن است چند ثانیه بعد آن را برای ۱۰ نفر دیگر بفرستد و خودش به حلقه بعدی انتشار تبدیل شود. در نتیجه، مسیر حرکت یک احساس دیگر خطی نیست؛ احساس از یک نفر به دیگری می‌رود، تغییر می‌کند، تقویت می‌شود و گاهی آن‌قدر بازتولید می‌شود که دیگر معلوم نیست از کجا آغاز شده است. در معنای خود فوروارد هم این موضوع مستتر است و فوروارد‌کردن‌ صرفا جابه‌جایی نیست، بلکه احساس را رو به جلو می‌راند و آن را در مسیری تصاعدی و رو به‌ گسترش قرار می‌دهد.

جهانِ پلتفرمی، سرعت مهاجرت احساسات را بیشتر کرده است. عاطفه برانگیخته یک فرد فقط در چند دقیقه می‌تواند از یک گفت‌وگوی خصوصی به یک گروه و از گروهی به گروه دیگر و از آنجا نیز به جمعی بزرگ‌تر برسد. این همان قدرت پلتفرم است که فقط امکان انتقال پیام را بیشتر نکرده، بلکه امکان تکثیر تجربه عاطفی و تبدیل آن به احساسات جمعی را افزایش داده است. پس فوروارد همیشه نشانه باورمندی نیست. گاهی می‌فرستیم چون خشمگین‌مان کرده، یا حتی خنده‌دار است. گاهی می‌فرستیم چون نگران هستیم دیگران ندانند. حتی تکذیب خبر نیز به گسترش همان خبر ردشده کمک می‌کند. این منطق چرخش در فضای اینترنتی است. در زندگی پلتفرمی، احساسات فقط از راه همدلی منتقل نمی‌شود. احساساتی چون تمسخر، نگرانی و خشم نیز می‌توانند موتور انتقال باشند. بنابراین فوروارد بیش از یک فناوری است. این کنش پلتفرمی خُرد، بخشی از سازوکار اجتماعی انتقال احساسات است. ما با فورواردکردن فقط نمی‌گوییم «این را ببین»، بلکه گاهی به دیگری می‌گوییم «این را مثل من ببین»، «برای این موضوع نگران باش»، «از دیدن یا شنیدن این مطلب خوشحال شو» یا «به این موضوع خشمگین باش». احساسات در جهان پلتفرمی، مهاجر شده‌اند. از صفحه‌ای به صفحه دیگر، از فردی به فرد دیگر و از یک جمع به جمع دیگر حرکت می‌کنند. شاید به همین دلیل است که گاهی نمی‌دانیم یک احساس را خودمان تجربه کرده‌ایم یا آن را از دیگری گرفته‌ایم. فوروارد، مسیر کوچ احساسات در جامعه امروز است.