شایان اویس‌قرن برنده مدال ریاضی جهان شد

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

یک ایرانی دیگر توانست افتخار تازه‌ای در ریاضی و علم بیافریند. شایان اویس‌قَرن (Shayan Oveis Gharan)، دانشمند ایرانی،‌ برنده مدال آباکوس (Abacus Medal) اتحادیه بین‌المللی ریاضیات شد.

این خبری بود که ایرنا به نقل از سایت کوانتا مگزین منتشر کرد. این دانشمند ایرانی توانسته است به‌ پاس دستاوردهایش در نظریه الگوریتم‌ها، موفق به دریافت مدال آباکوس از اتحادیه بین‌المللی ریاضیات شود. این مدال هر چهار سال یک‌ بار به دانشمندان زیر ۴۰ سال در حوزه علوم رایانه اعطا می‌شود.

دکتر شایان اویس‌قرن، دانشمند برجسته رایانه در دانشگاه واشینگتن و فارغ‌التحصیل دانشگاه صنعتی شریف، توانسته در حل «مسئله فروشنده دوره‌گرد» و نظریه نمونه‌گیری تصادفی دستاوردهای بی‌نظیری داشته باشد و رکورد ۴۰ساله حل این مسئله را بشکند.

در مقاله‌ای که منتشر شده،‌ به بررسی مسیر زندگی او پرداخته شده است؛ راهی که از اصفهان به دانشگاه شریف رسید، بعدتر به گرفتن دکتری در دانشگاه استنفورد ختم شد و اکنون در دانشگاه واشینگتن در حال تدریس است‌.

حل مسئله ۴۰‌ساله

مهم‌ترین دستاورد علمی اویس‌قرن، ارائه الگوریتمی برای حل مسئله فروشنده دوره‌گرد است. این مسئله یکی از چالش‌های دیرینه علوم رایانه است که می‌پرسد‌ «کوتاه‌ترین مسیری که از همه شهرهای یک نقشه عبور کند و به نقطه اول بازگردد، کدام است؟». در سال ۱۹۷۶ میلادی، ریاضی‌دانی به نام نیکوس کریستوفیدس الگوریتمی ارائه کرد که مسیری با حداکثر ۵۰ درصد طول بیشتر از کوتاه‌ترین مسیر ممکن پیدا می‌کرد. به مدت بیش از ۴۰ سال، هیچ‌کس نتوانست این رکورد را بشکند. اویس‌قرن به همراه همکارانش، با استفاده از ابزارهای ریاضی از حوزه‌های به‌ظاهر نامربوط مانند نظریه احتمال، فیزیک آماری و هندسه جبری، موفق شد الگوریتمی طراحی کند که از رکورد کریستوفیدس بهتر عمل می‌کند. به عبارت ساده‌تر، الگوریتم جدید، مسیری پیدا می‌کند که به کوتاه‌ترین مسیر ممکن بسیار نزدیک‌تر بوده و این فاصله را از 

۵۰ درصد به میزان چشمگیری کاهش داده است. این دستاورد در دسامبر ۲۰۱۹ ( آذر ۱۳۹۸) به ثبت رسید و مقاله ۹۰صفحه‌ای آن هفت ماه بعد منتشر شد.

«امین صابری»، استاد سابق اویس‌قرن در استنفورد، این پیشرفت را به پریدن از یک هواپیمای ابتدایی به بوئینگ ۷۴۷ تشبیه کرده است. خود اویس‌قرن درباره احساسش پس از این موفقیت می‌گوید: «وقتی بالاخره متوجه شدیم که الگوریتم جدید کار می‌کند، باورکردنی نبود. سال‌ها روی این مسئله کار کرده بودیم و لحظه‌ای که دیدیم جواب می‌دهد، یکی از شیرین‌ترین لحظات زندگی علمی‌ام بود».

معمای ۳۰ساله حل شد

دومین دستاورد بزرگ او، کمک به حل معمایی ۳۰ساله در زمینه نمونه‌گیری تصادفی است. این مسئله که در علوم رایانه، آمار و حتی فیزیک کاربرد دارد، به این پرسش می‌پردازد که «چگونه می‌توان به‌طور تصادفی یک گزینه را از میان مجموعه‌ای بسیار بزرگ انتخاب کرد؟». اویس‌قرن و همکارانش در سال ۲۰۱۸ میلادی، با ترجمه این مسئله به زبان چندجمله‌ای‌ها و استفاده از ابزارهای ریاضی نوین، سرانجام حدسی را که دو دانشمند رایانه در سال ۱۹۸۹ میلادی مطرح کرده بودند، به اثبات رساندند.

«آنا کارلین»، همکار پژوهشی اویس‌قرن در دانشگاه واشینگتن، درباره روش کاری او می‌گوید: «شایان توانایی شگفت‌انگیزی در ایجاد ارتباط میان حوزه‌هایی دارد که به‌ظاهر هیچ ارتباطی با هم ندارند. او از ابزارهای ریاضی استفاده می‌کند که دیگران حتی به فکرشان هم نمی‌رسد. این همان کاری است که پژوهشگران بزرگ انجام می‌دهند».

او در ادامه به همکاری لذت‌بخش با شایان اویس‌قرن‌ اشاره می‌کند و می‌گوید: «‌همکاری با شایان فوق‌العاده لذت‌بخش است. او همیشه باور دارد می‌توان پیشرفت کرد و این خوش‌بینی به دیگران هم  سرایت می‌کند‌».

دانشمندی که هنوز کودک است

شایان اویس‌قرن متولد سال ۱۳۶۵ در شهر تاریخی اصفهان است. او پنجمین فرزند خانواده بود و مادرش، فاطمه خویی که خود آرزوی تحصیل در ریاضیات را داشت اما به‌ دلیل محدودیت‌های فرهنگی آن دوران نتوانست، فرزندانش را به‌شدت به تحصیل تشویق می‌کرد. شایان از کودکی با دیدن موفقیت‌های علمی خواهران و برادران بزرگ‌ترش،‌ روحیه رقابتی را در خود تقویت کرد. برادرش «شهاب‌» که در المپیاد جهانی انفورماتیک شرکت کرده بود، با اهدای یک کتاب معمای ریاضی به او، شوق حل مسائل را در او شعله‌ور کرد. خود شایان نیز در سال ۲۰۰۴ میلادی موفق به کسب مدال طلای المپیاد جهانی انفورماتیک شد.

شایان پس از تحصیل در دانشگاه صنعتی شریف، راهی دانشگاه استنفورد شد و دوره دکترای خود را در آنجا به پایان رساند. «فرناز رونقی‌»، همسر اویس‌قرن و مدیر ارشد فناوری یک شرکت نوپا، درباره شخصیت او می‌گوید: «‌شایان توانایی شگفت‌انگیزی در بازی و شادبودن دارد. ذهنش مثل یک بچه می‌تواند لذت ببرد و چیزی را زیاد جدی نگیرد. این تعادل در زندگی، به او کمک کرده در کارش هم موفق باشد». آنها هم‌اکنون در سیاتل زندگی می‌کنند و یک پسر ۱۰ساله به نام فراز دارند.