حق مردم و هشدارهای تاریخ و دین
پس از آن واقعه سهمگین و 12روزی که جان و روان جامعه را فرسود، انتظار عمومی روشن و بدیهی بود؛ اینکه جامعهای که از جنگ، فشار، ناامنی و اضطراب عبور کرده بود، بیش از هر چیز به آرامش، ترمیم و احترام نیاز داشت. اما آنچه رخ داد، نه تغییر مسیر، بلکه اجرای همان الگوهای پیشین بود؛ الگوهایی که پیشتر نیز ناکارآمدی خود را نشان داده بودند. توصیه دلسوزان و متخصصان شنیده نشد، هشدارها نادیده گرفته شد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
محمد مقصود-پژوهشگر حقوقی: پس از آن واقعه سهمگین و 12روزی که جان و روان جامعه را فرسود، انتظار عمومی روشن و بدیهی بود؛ اینکه جامعهای که از جنگ، فشار، ناامنی و اضطراب عبور کرده بود، بیش از هر چیز به آرامش، ترمیم و احترام نیاز داشت. اما آنچه رخ داد، نه تغییر مسیر، بلکه اجرای همان الگوهای پیشین بود؛ الگوهایی که پیشتر نیز ناکارآمدی خود را نشان داده بودند. توصیه دلسوزان و متخصصان شنیده نشد، هشدارها نادیده گرفته شد.
حق مردم؛ ستون فراموششده: در اندیشه سیاسی اسلام، «مردم» نه حاشیه قدرت، بلکه امانت آن هستند. قرآن کریم به صراحت میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُکُم أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا» (نساء، ۵۸). اعتماد مردم، بزرگترین امانت حکومت است؛ امانتی که اگر آسیب ببیند، هیچ ابزار امنیتی و تبلیغاتی قادر به ترمیم آن نخواهد بود. امیرالمؤمنین علی(ع) در نامه به مالک اشتر هشدار میدهد که «محبوبترین کارها نزد تو باید میانهترین آنها در حق، فراگیرترینشان در عدالت و جلبکنندهترینشان برای رضایت مردم باشد». اما هنگامی که سیاستگذاری، بدون رضایت جامعه پیش میرود، «حق مردم» به مفهومی تشریفاتی تقلیل مییابد.
وعدهها، صداقت و شکاف اعتماد: دولت جدید با نقد صریح سیاستهای گذشته و با شعار صداقت، همراهی با مردم و بازگشت به عقلانیت روی کار آمد. حتی برای تأکید بر درستی مسیر، به سخنان و سیره مولای متقیان استناد شد. این سرمایه نمادین، میتوانست نقطه آغاز ترمیم اعتماد باشد. اما در عمل، همان مسیر پیشین ادامه یافت.
اقتصاد، «جراحی» و زخمهای عمیقتر: جامعهای که از نظر اقتصادی، روانی و اجتماعی در وضعیت فرسوده قرار دارد، نیازمند درمان تدریجی، دقیق و همراه با اقناع عمومی است. بااینحال، آنچه به نام «جراحی اقتصادی» رخ داد، بیشتر به تهاجم ناگهانی شباهت داشت تا اصلاح علمی.
هشدارهای اخلاقی روایات؛ آینه جامعه: روایات اسلامی نشانههای فروپاشی اخلاق اجتماعی را پیش از فروپاشی سیاسی هشدار دادهاند. رسول گرامی اسلام(ص) در اینباره میفرماید: «فلاالکبیر یرحم الصغیر ولاالقوی یرحم الضعیف، و حینئذ یأذن اللَّه له بالخروج»؛ «در آن روزگار، بزرگترها به زیردستان رحم نمیکنند و نیرومند بر ناتوان ترحم نمینماید» (بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۸۰). این روایت، پیشگویی صرف نیست؛ هشدار اخلاقی است. جامعهای که در آن، دولت به رنج ضعیف بیاعتنا میشود، به مرز خطر نزدیک شده است. در روایتی دیگر، پیامبر(ص) درباره وضع ظاهری دینداری میفرمایند: «مساجدهم عامره و هی خراب من الهوی»؛ «مسجدهای آن زمان آباد و زیباست، ولی از هدایت در آن خبری نیست» (بحارالانوار، ج ۲، ص ۱۹۰)
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
