وضعیت شکننده دولت موقت ونزوئلا
رودریگز در منگنه کاخ سفید و ارتش
ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا ظاهرا برخلاف خواسته اپوزیسیون حکومت ونزوئلا، به یک نتیجهگیری تلخ اما واقعگرایانه رسیدهاند: برای جلوگیری از هرجومرج مطلق در این کشور، باید روی مهرههای کلیدی همان حکومتی شرط بست که دههها دشمن شماره یک واشنگتن در منطقه بود.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا ظاهرا برخلاف خواسته اپوزیسیون حکومت ونزوئلا، به یک نتیجهگیری تلخ اما واقعگرایانه رسیدهاند: برای جلوگیری از هرجومرج مطلق در این کشور، باید روی مهرههای کلیدی همان حکومتی شرط بست که دههها دشمن شماره یک واشنگتن در منطقه بود.
طبق گزارش رویترز، ارزیابی طبقهبندیشده سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA)، موضوع «تداوم رژیم» را در کانون تفکرات ایالات متحده درباره آینده سیاسی ونزوئلا قرار داده است. این سند که به دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ارائه شده، نتیجهگیری کرده است که وفاداران ارشد نیکلاس مادورو «در بهترین موقعیت برای حفظ ثبات» قرار دارند؛ آنهم در شرایط فعلی که مادورو قدرت را از دست داده است.
این یافته بر یک محدودیت بنیادین که سیاستگذاری ایالات متحده را شکل میدهد، صحه میگذارد؛ بدهبستان میان تغییر سیاسی و ثبات کوتاهمدت در کشوری که با فشارهای نهادی طولانیمدت روبهرو است. دو منبع آگاه که در جریان این موضوع قرار گرفتهاند، ضمن تأیید این ارزیابی، به شرط ناشناسماندن، به رویترز گفتهاند این سند با گروه کوچکی از تیم ارشد امنیت ملی ترامپ به اشتراک گذاشته شده است.
در این ارزیابی بهطور مشخص از دلسی رودریگز، معاون نیکلاس مادورو، بهعنوان چهرهای مرکزی نام برده شده که توانایی حفظ کارکرد دولت را دارد. این تحلیل بهعنوان یکی از دلایل -یکی از چندین ملاحظه موجود- توصیف شده که چرا ترامپ تصمیم گرفت از رودریگز در مقابل ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون، حمایت کند. این نتیجهگیری با مدیریت ریسک مبتنی بر اطلاعات همسو است تا همگرایی ایدئولوژیک و بر تداوم ساختارهای حکومتی بیش از گذار سیاسی ناگهانی تأکید دارد.
کاخ سفید از تأیید این گزارش محرمانه خودداری کرده است، اما وجود آن را تکذیب هم نکرد. کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، در پاسخی مکتوب گفت: «رئیسجمهور ترامپ بهطور معمول در جریان پویاییهای سیاسی داخلی در سراسر جهان قرار میگیرد». او افزود: «رئیسجمهور و تیم امنیت ملی او در حال اتخاذ تصمیماتی واقعبینانه هستند تا در نهایت اطمینان حاصل کنند که ونزوئلا با منافع ایالات متحده همسو میشود و به کشوری بهتر برای مردم ونزوئلا تبدیل میشود». این بیانیه بازتابدهنده یک چارچوببندی رسمی است که واقعگرایی و همسویی با منافع آمریکا را در اولویت قرار میدهد، بدون اینکه مستقیما هیچ جناح سیاسی ونزوئلا را تأیید کند.
ابتدا والاستریت ژورنال این خبر اختصاصی درباره ارزیابی سیا را منتشر کرد که رویترز بعدا از طریق منابع خود آن را تأیید کرد. تکیه بر دو منبع مستقل، حساسیت ارزیابیهای اطلاعاتی که تصمیمگیریهای اجرائی را شکل میدهند، برجسته میکند.
نتیجهگیری سیا یک معضل ساختاری را برجسته میکند: رهبران اپوزیسیون ممکن است از مشروعیت اخلاقی یا مردمی برخوردار باشند، اما بازیگران ریشهدار حکومت وقت اغلب اهرمهای قدرت لازم برای جلوگیری از چندپارگی را در اختیار دارند. جامعه اطلاعاتی با ارزیابی وفاداران مادورو بهعنوان گزینههای مناسبتر برای مدیریت دوران گذار، نگرانی خود را نسبت به بیثباتی احتمالی، چندپارگی یا خلأهای حکمرانی ابراز کرده است. طبق گزارشها، در جلسات توجیهی این ریسکها در برابر چشمانداز رهبری اپوزیسیون سنجیده شده و در نهایت کفه ترازو به نفع تداوم بهعنوان گزینه کمریسکتر سنگینی کرده است.
این رویکرد به معنای تأیید عمومی نیست، اما وضعیت استراتژیک را تعیین میکند. همانطور که رویترز گزارش داده است، ارزیابیهای اطلاعاتی مانند این مورد میتوانند تصمیمات ریاستجمهوری را شکل دهند؛ حتی زمانی که محرمانه و از نظر سیاسی حساس باقی میمانند. این ماجرا نشان میدهد که چگونه سیاست ایالات متحده در قبال ونزوئلا کمتر بر محور تغییر سیاسی حداکثری و بیشتر بر محور نتایج کنترلشده در شرایط محدود کالیبره میشود.
بندبازی روی طناب پوسیده
رهبر جدید ونزوئلا هم مسیر باریکی برای بقا پیشرو دارد؛ راضی نگهداشتن همزمان بقایای تندروی حکومت نیکلاس مادورو و ترامپ. معضل دلسی رودریگز در ساعاتی پس از بازداشت مادورو و همسرش سیلیا فلورس از اتاق خوابشان توسط کماندوهای آمریکایی در روز شنبه، به وضوح به تصویر کشیده شد. رودریگز، یک سوسیالیست معتقد، با لحنی مبارزهطلبانه روی آنتن رفت، «حمله امپریالیستی» را محکوم و اعلام کرد رئیس او همچنان رهبر قانونی کشور است.
اما تنها یک روز بعد، رودریگز در تلویزیون ظاهر شد و جلسه کابینه را بهعنوان رئیسجمهور موقت هدایت کرد و به نظر میرسید شاخه زیتونی به سوی ترامپ دراز کرده است؛ دشمنی قسمخورده که تهدید کرده بود اگر رژیم کاراکاس تسلیم نشود، اقدامات شدیدتری انجام خواهد داد. رودریگز گفت: «ما حرکت به سوی روابط بینالمللی متوازن و محترمانه میان ایالات متحده و ونزوئلا را در اولویت قرار میدهیم که مبتنی بر برابری حاکمیتی و عدم مداخله باشد».
تغییر لحن رودریگز تعادلی را برجسته کرد که رهبری موقت و لرزان او در حال آزمودن آن است؛ او تلاش میکند در برابر فشار ایالات متحده مقاومت کرده و همزمان دولت بهاصطلاح انقلابی کشور را از فروپاشی در جنگهای داخلی جناحی حفظ کند. از یک سو، رودریگز امیدوار است با اعطای قراردادهای جدید به شرکتهای آمریکایی در میادین نفتی عظیم ونزوئلا، تمایلات معاملهگرانه ترامپ را جذب کند. رودریگز که زمانی مشاور ارشد اقتصادی مادورو بود، با این کار میخواهد بدون انجام اصلاحات دموکراتیک عمیق، فشار ایالات متحده بر کشور را کاهش دهد.
در عین حال، امتیازدادن به واشنگتن میتواند ثبات و اتحاد میان قدرتهای اصلی حکومت کاراکاس را تهدید کند. برای تندروهایی مانند دیوسدادو کابلو، وزیر کشور و ولادیمیر پادرینو، وزیر دفاع که کنترل پلیس، ارتش و نیروهای شبهنظامی کشور را در دست دارند، تسلیمشدن در برابر ایالات متحده، نهایتِ خیانت محسوب میشود. دیوید اسمیلده، استادی که سیاستهای ونزوئلا را در دانشگاه تولین دنبال میکند، به والاستریت ژورنال گفت: «او میان قدرت آتش ایالات متحده و قدرت آتش ونزوئلا گیر افتاده است و نمیتواند بیش از حد کرنش کند».
ترامپ میگوید ایالات متحده عملا ونزوئلا را اداره خواهد کرد. این شامل حفظ محاصره نظامی آبهای کارائیب که کشور برای صادرات نفت از آن استفاده میکند و همزمان ترغیب آنچه از دولت مادورو باقی مانده برای حفظ یکپارچگی و هموارکردن راه بازگشت شرکتهای انرژی آمریکایی به این کشور آمریکای جنوبی است. تحلیلگران سیاسی میگویند فشار برای گذار دموکراتیک در کشور -که در گذشته سنگبنای سیاست ایالات متحده در قبال ونزوئلا بود- به نظر میرسد به حاشیه رانده شده است.
مطالبات ترامپ فراتر از درخواست تولید نفت بیشتر از ونزوئلا با محوریت شرکتهای آمریکایی، مبهم است. مقامات ایالات متحده همچنین گفتهاند خواهان پایان جریان مواد مخدر از طریق این کشور و قطع کمک به دشمنان ایالات متحده هستند. ترامپ روز یکشنبه در هواپیمای ایر فورس وان به خبرنگاران گفت اگر رودریگز نتواند این موارد را اجرا کند، «او احتمالا با وضعیتی بدتر از مادورو مواجه خواهد شد».
قمار نفتی روی میراث چاوز
قمار واشنگتن روی ونزوئلا در مقایسه با دولتهای موقتی که ایالات متحده در عراق و افغانستان سرپا نگه داشت، منحصربهفرد است؛ جایی که ایالات متحده درگیر عملیات ملتسازی بود و کنترل با چکمههای آمریکایی روی زمین حفظ میشد. اسمیلده گفت: «اینجا، تنها سابقه موجود، دیپلماسی قدیمی قایقهای توپدار قرن نوزدهم است که در آن به مردم میگویید باید آنچه را ما میخواهیم انجام دهید، وگرنه ما میآییم. من تردید دارم که این روش چقدر میتواند مؤثر باشد».
مادورو که ایالات متحده او را به نارکوتروریسم متهم کرده است، تلاش کرده بود با مطرحکردن چشمانداز قراردادهای نفتی وسوسهانگیز برای سرمایهگذاران آمریکایی، با کاخ سفید مذاکره کند، اما شانس کمی داشت. اکنون نوبت رودریگز است تا ببیند آیا میتواند خواستههای تجاری ترامپ را برآورده کند یا خیر.
از برخی جهات، او و ترامپ ممکن است همنظر باشند. از زمان معاونت ریاستجمهوری در سال ۲۰۱۸، این زن ۵۶ساله نفوذ خود را بهعنوان طرف اصلی گفتوگوهای مادورو با بخش خصوصی و شرکای تجاری تثبیت کرده است. او مدتهاست از پمپاژ نفت خام توسط شرکتهای نفتی آمریکایی در کشور حمایت میکند و میگوید تنها چیزی که آنها را بیرون نگه داشته، تحریمهای اقتصادی اعمالشده در دوره اول ترامپ است که شرکتها را از کار در بخش انرژی ونزوئلا منع میکند.
بااینحال، جذابکردن صنعت نفت برای سرمایهگذاران آمریکایی نیازمند تغییرات گسترده در مقررات صنعتی است که در دوران تصدی هوگو چاوز، سلف مادورو، تدوین شده بود. تحلیلگران نفتی میگویند مقررات جدید باید شرایط مالکیت خصوصی تأسیسات انرژی را تسهیل کند که بهطور بالقوه اعضای حکومت کاراکاس، بهویژه نیروهای مسلح را نگران میکند؛ کسانی که در دوران حکمرانی مادورو قراردادها و معاملات پرسودی از شرکت دولتی انرژی پترولئوس دی ونزوئلا (PdVSA) دریافت میکردند.
در چنین وضعیتی، رودریگز رسما بهعنوان رئیس دولت موقت در مجلس ملی در کاراکاس سوگند یاد کرد؛ مجلسی که ریاست آن را برادرش خورخه رودریگز بر عهده دارد که مدتها بهعنوان مذاکرهکننده ارشد مادورو با ایالات متحده خدمت کرده است. خورخه رودریگز و دیگر وفاداران حزب حاکم در سخنرانیهای خود خواستار وحدت ملی و مصالحه سیاسی شدند، اما آنها همچنین گفتند که از اصول سوسیالیستی که در طول بیش از دو دهه قدرت راهنمای آنها بوده است، منحرف نخواهند شد.
درحالیکه سران دولت در ساختمان پارلمان جمع شده بودند، فرمان جدیدی که روز دوشنبه در روزنامه حزب حاکم منتشر شد، از پلیس و نیروهای امنیتی خواست تا فورا جستوجو و بازداشت مخالفان متهم به حمایت از مداخله ایالات متحده را آغاز کنند.
ایستبازرسیهایی در اطراف کاراکاس با حضور پلیس و نیروهای شبهنظامی که نقاب سیاه بر چهره داشتند، ایجاد شد و آنها رانندگان و عابران پیاده را متوقف کرده و تلفنهایشان را بررسی میکردند. طبق اعلام اتحادیه ملی کارکنان مطبوعات، دستکم ۱۴ روزنامهنگار و عکاس در اطراف شهر بازداشت شدند. برای بسیاری این نشانهای بود که اگرچه مادورو ممکن است رفته باشد، اما اکثر زیردستان او فعلا در مسند قدرت باقی ماندهاند.
کارلوس رومرو، استاد بازنشسته علوم سیاسی و نویسنده در کاراکاس گفت: «بسیار گیجکننده است که دولت سعی دارد این وضعیت را به چه سمتی ببرد. یک طرف اصرار دارد که حکومت قبلی و انقلاب ادامه خواهد یافت و در آن طرف کسانی هستند که خواهان نابودی آن و ایجاد چیزی جدید هستند. ما روزهای بسیار دشواری را پیشرو داریم».
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
