یکسالگی جوجه اردک زشت؛از پارکینگ تا بازار؛ داستان «عبور مستقیم» در ایرانخودرو
پیش از اجرای عبور مستقیم، بخشی از تولید ایرانخودرو صرفاً با هدف «ثبت عدد تولید» انجام میشد؛ حتی اگر خودرو، قابلیت عرضه نداشت. این رویکرد، اگرچه در کوتاهمدت آمار تولید را افزایش میداد، اما در عمل موجب قفل شدن میلیاردها تومان سرمایه در پارکینگها میشد. نتیجه این وضعیت، کمبود نقدینگی، تأخیر در پرداخت به قطعهسازان و تشدید همان کمبود قطعاتی بود که تولید ناقص را به وجود آورده بود.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
یکی از مزمنترین معضلات صنعت خودروی ایران در سالهای گذشته، پدیدهای بود که در ادبیات صنعتی به «تولید ناقص» شناخته میشود؛ خودروهایی که به دلیل کمبود یک یا چند قطعه، پس از خروج از خط تولید، ماهها در پارکینگها انباشته میشدند و عملاً نه به بازار عرضه میشدند و نه نقدینگی لازم برای ادامه تولید را آزاد میکردند.
ایرانخودرو نیز تا پیش از واگذاری مدیریت، از این چرخه معیوب مستثنی نبود. با این حال، اجرای کامل سیاست «عبور مستقیم» از خرداد ۱۴۰۴، یکی از مهمترین نقاط عطف اصلاح ساختاری در این شرکت محسوب میشود.
عبور مستقیم یعنی چه؟
«عبور مستقیم» به این معناست که خودرو پس از تکمیل فرآیند تولید، بدون توقف در پارکینگ و بدون انتظار برای تکمیل قطعات، مستقیماً وارد فرآیند شمارهگذاری، صدور اسناد و تحویل به مشتری میشود. این مفهوم در ظاهر ساده، در عمل مستلزم هماهنگی دقیق میان زنجیره تأمین، برنامهریزی تولید، لجستیک و فروش است. در ساختارهای ناکارآمد، هر یک از این حلقهها میتواند گلوگاه، ایجاد و کل سیستم را متوقف کند.
پایان منطق تولید برای انبار
پیش از اجرای عبور مستقیم، بخشی از تولید ایرانخودرو صرفاً با هدف «ثبت عدد تولید» انجام میشد؛ حتی اگر خودرو، قابلیت عرضه نداشت. این رویکرد، اگرچه در کوتاهمدت آمار تولید را افزایش میداد، اما در عمل موجب قفل شدن میلیاردها تومان سرمایه در پارکینگها میشد. نتیجه این وضعیت، کمبود نقدینگی، تأخیر در پرداخت به قطعهسازان و تشدید همان کمبود قطعاتی بود که تولید ناقص را به وجود آورده بود.
مدیریت جدید، با تغییر اولویتها، تولید را منوط به «تکمیلپذیری واقعی خودرو» کرد. به بیان دیگر، خودرویی که امکان عبور مستقیم نداشت، اصولاً نباید وارد خط تولید میشد. این تصمیم، در کوتاهمدت، فشار عملیاتی ایجاد کرد، اما در میانمدت، چرخه معیوب تولید ناقص را شکست.
اثر بر عرضه و بازار
نتایج اجرای عبور مستقیم بهسرعت در آمار عرضه نمایان شد. صدور اسناد خودرو در سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل «بیش از ۶۱ درصد رشد» را تجربه و ایرانخودرو در ۸ ماهه نخست سال، بیش از ۳۷۶ هزار دستگاه خودرو به بازار عرضه کرد. این ارقام نشان میدهد که رشد تولید، همزمان با رشد عرضه اتفاق افتاده است؛ پدیدهای که در سالهای گذشته کمتر مشاهده میشد.
افزایش عرضه واقعی، به کاهش فشار تقاضای انباشته نیز کمک کرد. حذف فروشهای جلوتر از ظرفیت، کاهش تعهدات معوق به حدود ۳ هزار دستگاه و همزمانی فروش با تحویل، از پیامدهای مستقیم این سیاست بود. به این ترتیب، فاصله زمانی میان ثبتنام و تحویل که یکی از مهمترین عوامل نارضایتی مشتریان به شمار میرفت، بهطور معناداری کاهش یافت.
آزادسازی نقدینگی و بازگشت انضباط مالی
عبور مستقیم فقط یک سیاست تولیدی نبود؛ بلکه اثری مستقیم بر وضعیت مالی شرکت داشت. با خروج سریعتر خودرو از کارخانه، منابع مالی زودتر به چرخه بازگشت و امکان تسویه بدهی با قطعهسازان فراهم شد. این موضوع، خود به بهبود تأمین قطعات و کاهش ریسک توقف خط تولید انجامید و یک حلقه مثبت در زنجیره تولید ایجاد کرد.
در واقع، ایرانخودرو از مدلی که در آن «پارکینگ، انبار سرمایه» بود، به مدلی گذار کرد که در آن «بازار، مقصد نهایی تولید» است؛ تغییری که بدون اصلاح مدیریت و پذیرش هزینههای کوتاهمدت ممکن نبود.
مخلص کلام اینکه، تجربه عبور مستقیم در ایرانخودرو نشان میدهد که بسیاری از بحرانهای صنعت خودرو، نه در کمبود فناوری یا سرمایه، بلکه در «ناکارآمدی فرآیندها» ریشه دارند. اصلاح یک حلقه کلیدی، توانست همزمان تولید، عرضه، نقدینگی و رضایت مشتری را بهبود دهد. عبور مستقیم، نماد تغییر رویکرد از «تولید برای آمار» به «تولید برای بازار» است؛ تغییری که اگر در کل صنعت نهادینه شود، میتواند صورتمسئله خودروسازی ایران را بهطور بنیادین دگرگون کند.
آخرین اخبار اقتصادی را از طریق این لینک پیگیری کنید.
