کلمات، دروغگوها را لو می‌دهند

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

یورو‌نیوز در گزارشی سعی کرده تشریح کند‌ چطور کلمات می‌تواند افراد دروغگو را افشا کنند. در این گزارش تأکید شده حتی اگر دستگاه دروغ‌سنج اشتباه کند و گاهی افراد بتوانند زبان بدن خود و حرکت چشمانشان را کنترل کنند،‌ کلمات آنها را لو می‌دهد. در این گزارش آمده است‌ به گفته یک زبان‌شناس پزشکی‌ قانونی، برای شناسایی یک دروغگو باید به‌جای چشم از گوش کمک گرفت. پژوهش‌ها نشان داده‌اند تشخیص دروغ دشوار است، چون دروغگوها رفتار یکسانی ندارند. دروغ ممکن است بداهه باشد، از پیش ساخته‌شده باشد یا بر پایه حقیقتی تحریف‌شده شکل بگیرد.

به گفته دکتر «کرستی کینگ»، متخصصی که در این گزارش به تجربه‌های او اشاره شده‌، دلیل لورفتن این است که حافظه‌ ساختگی به تجربه حسی واقعی گره نخورده است. این نکته در دروغ‌های بیمه‌ای هم اهمیت دارد؛ بر اساس آمار سال ۲۰۲۰، تقلب بیمه‌ای سالانه حدود دو میلیارد پوند برای بریتانیا هزینه داشته است. طبق تحقیقات، دروغگوها گاهی از گفتن «من» پرهیز می‌کنند؛ چون این ضمیر آنها را تنها زیر نور می‌گذارد. جمع‌بستن، پناه‌بردن به جمعیت است. با این حال، دکتر کرستی کینگ می‌گوید آنچه می‌گوییم و چگونه می‌گوییم سرنخ‌هایی در اختیار شنونده می‌گذارد. به گفته او، دروغگویی را می‌توان از روی پنج الگوی زبانی متوجه شد: تکرار، پنهان‌شدن پشت «ما»، چیدن اطلاعات به شکل معکوس، زبان فاصله‌گذار و نبود جزئیات حسی.

پژوهشی که در سال ۲۰۰۳ در مجله «بولتن روان‌شناختی» منتشر شد، نشان داد تکرار در گفتار باید زنگ هشدار را به صدا درآورد. برایان کریکیت، پزشک استرالیایی که با تزریق انسولین شریک زندگی‌اش را کشت، در بازجویی چند بار ضمیر «من» را پشت سر هم تکرار کرد. جاسی اسمولت، بازیگر آمریکایی، هنگام روایت حمله‌ای که بعدا معلوم شد ساختگی بوده، در بخش کلیدی ماجرا چند بار کلمه «درگیری» را تکرار کرد، بی‌آنکه جزئیات بدهد. به گفته دکتر کینگ، لو‌دادن جزئیات بیشتر مستلزم ساختن دروغ‌های تازه و به‌خاطر‌سپردن آنها سخت‌تر است‌. پژوهشی در سال ۲۰۰۴ هم نشان داد این فشار ذهنی گفتار را آشفته و کم‌روان می‌کند. استوارت هزل، قاتل نوه همسرش، در مصاحبه‌ای تلویزیونی پیش از کشف جسد، بارها ضمیر «او» را تکرار کرد. محققان می‌گویند افراد دروغگو از تعریف جزئیات طفره می‌روند.

همچنین ما معمولا ماجرا را به ترتیب زمانی تعریف می‌کنیم، اما در شرایط اضطراری مهم‌ترین نکته را اول می‌گوییم. پژوهشی در سال ۲۰۱۲ نشان می‌دهد دروغگوها معمولا بیش از راستگوها حرف می‌زنند. در تماسی دیگر در سال ۲۰۱۳، مردی که خودش به همسایه‌اش شلیک کرده بود، خبر تیراندازی را تا انتهای حرف‌هایش پنهان نگه داشت. وقتی از کسی یا چیزی خوشمان نمی‌آید، ناخودآگاه با کلماتی مثل «آن مرد» یا «آن همسایه‌ها» از او فاصله می‌گیریم. نشانه مشکوک آنجاست که این زبان درباره کسی به کار رود که گوینده نباید نسبت به او حس منفی داشته باشد. توماس لنگ، پزشک بازنشسته استرالیایی که شریک زندگی‌اش را در بریزبین کشت، هنگام گزارش خودکشی ادعایی او گفت صبح بیدار شده و «این» را پیدا کرده است؛ نه نامی از او برد و نه ضمیری.

وقتی تجربه‌ای شوکه‌کننده را واقعا از سر گذرانده‌ایم، از دیده‌ها، شنیده‌ها و حس‌های بدنی‌مان حرف می‌زنیم. رایان لاکتی، شناگر آمریکایی، در المپیک ۲۰۱۶ برزیل درباره سرقت مسلحانه‌ای دروغ گفت تا پنهان کند او و هم‌تیمی‌هایش به یک پمپ‌ بنزین خسارت زده‌اند. روایت او پر از تکرار بود و تقریبا هیچ توصیف حسی نداشت. مارک رابینسون، معاون سابق فرماندار کارولینای شمالی وقتی در سال ۲۰۱۳ به نوشتن نظرات نژادپرستانه در یک وب‌سایت متهم شد، گفت این حرف‌ها «از ما نیست»؛ بعدها اعتراف کرد خودش نوشته بود. به گفته این زبان‌شناس: «دروغگوبودن کار آسانی نیست و شنیدن دقیق‌تر، کار او را سخت‌تر هم می‌کند».