بررسی عملکرد کاروان ایران در بازی‌های آسیایی ناگویا
بازگشت به جمع شش‌تا با چاشنی تردید
۱۹ طلا، ۱۸ نقره و ۱۵ برنز؛ کاروان ایران یک پله بالاتر از هانگژو ایستاد، اما هنوز با گوانگژو و روزهای طلایی ورزش ایران فاصله دارد؛ خاصه اینکه هند و ازبکستان گوی سبقت را از ایران ربوده‌اند و بالاتر از کاروان ما در رتبه‌های چهارم و پنجم ایستاده‌اند. بازی‌های آسیایی ناگویا برای ورزش ایران با ۵۲ مدال به پایان رسید؛ ۱۹ طلا، ۱۸ نقره و ۱۵ برنز که حاصل آن ایستادن کاروان ایران در رتبه ششم جدول نهایی بود.
به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
سپهر خرمی: ۱۹ طلا، ۱۸ نقره و ۱۵ برنز؛ کاروان ایران یک پله بالاتر از هانگژو ایستاد، اما هنوز با گوانگژو و روزهای طلایی ورزش ایران فاصله دارد؛ خاصه اینکه هند و ازبکستان گوی سبقت را از ایران ربوده‌اند و بالاتر از کاروان ما در رتبه‌های چهارم و پنجم ایستاده‌اند. بازی‌های آسیایی ناگویا برای ورزش ایران با ۵۲ مدال به پایان رسید؛ ۱۹ طلا، ۱۸ نقره و ۱۵ برنز که حاصل آن ایستادن کاروان ایران در رتبه ششم جدول نهایی بود. عددی که در نگاه اول شاید چندان تفاوتی با دوره‌های گذشته نداشته باشد، اما وقتی جزئیات آن را کنار عملکرد هانگژو، جاکارتا ۲۰۱۸، اینچئون و گوانگژو قرار می‌دهیم، تصویر دقیق‌تری از وضعیت ورزش ایران به دست می‌آید. ایران در ناگویا نسبت به هانگژو شش مدال طلای بیشتر گرفت و از رتبه هفتم به ششم رسید، اما تعداد کل مدال‌ها از ۵۴ به ۵۲ کاهش یافت. بنابراین آنچه ناگویا را برای ایران متفاوت کرد، نه افزایش تعداد مدال‌ها، بلکه افزایش وزن مدال‌های طلای کاروان بود. اگر بخواهیم یک جمله برای توصیف کارنامه ایران در ناگویا انتخاب کنیم، شاید این باشد: ایران از بحران هانگژو فاصله گرفت، اما هنوز به استاندارد بهترین سال‌های خودش نرسیده است. این تفاوت مهمی است؛ زیرا رتبه ششم به‌تنهایی نمی‌تواند عملکرد یک کاروان را موفق یا ناموفق معرفی کند. باید دید ایران از کجا به این رتبه رسیده و نسبت به ظرفیت تاریخی خودش کجا ایستاده است.
از هانگژو تا ناگویا؛ طلای بیشتر، مدال کمتر
در هانگژو، ایران با ۱۳ طلا، ۲۱ نقره و ۲۰ برنز و مجموع ۵۴ مدال در جایگاه هفتم قرار گرفت. این نتیجه در سال‌های اخیر یکی از ضعیف‌ترین عملکردهای ایران در بازی‌های آسیایی بود. ناگویا اما شرایط را تغییر داد؛ ۱۹ طلا یعنی شش طلای بیشتر نسبت به هانگژو و افزایش قابل توجه کیفیت مدال‌های کاروان. ایران با وجود اینکه مجموع مدال‌هایش دو مدال کمتر شد، یک رتبه بالاتر رفت. این اتفاق از یک جهت نشان می‌دهد که کاروان ایران در ناگویا توانست در لحظه‌های تعیین‌کننده بهتر عمل کند. مدال طلا در جدول بازی‌های آسیایی تعیین‌کننده‌ترین شاخص است و ایران توانست بخشی از طلایی را که در هانگژو از دست داده بود، پس بگیرد. اما همین‌جا باید ترمز تحلیل را کشید.
۱۹ طلا اگرچه عدد خوبی است، اما هنوز رکورد ایران در سال‌های نه‌چندان دور نیست. ایران در اینچئون ۲۰۱۴، ۲۱ طلا گرفت و پنجم شد. در جاکارتا ۲۰۱۸ نیز ۲۰ طلا به دست آورد و ششم شد. حتی در گوانگژو ۲۰۱۰، ایران با ۲۰ طلا، ۱۵ نقره و ۲۴ برنز و مجموع ۵۹ مدال، چهارم آسیا شد. پس ناگویا از نظر تعداد طلا به فاصله یک یا دو مدال از این دوره‌ها رسیده، اما از نظر رتبه هنوز عقب‌تر است. این موضوع اتفاقا نکته مهمی درباره رقابت فشرده‌تر در بالای جدول آسیاست. ایران با ۱۹ طلا ششم شده، در حالی که در گوانگژو با ۲۰ طلا چهارم بود. به عبارت دیگر، برای رسیدن به جمع چهار تیم برتر، دیگر صرفا داشتن حدود ۲۰ طلای آسیایی کافی نیست و رقابت میان کشورهای میانی جدول نیز دشوارتر شده است؛ هند و ازبکستان را باید جدی گرفت و توسعه ورزش را در این کشورها رصد کرد. اولی اگر به مدد جمعیت زیاد همچون چین، کارگاه تولید نیروی انسانی است، اما جایگاه ازبکستان در جدول مدال‌ها (رتبه پنجم) از تغییر و تحولات گسترده در زمینه توسعه ورزش و زیرساخت‌های ورزشی حکایت می‌کند. در جاکارتا، ایران ۲۰ طلا، ۲۰ نقره و ۲۲ برنز گرفت و مجموع مدال‌هایش به ۶۲ رسید؛ یعنی ۱۰ مدال بیشتر از ناگویا. در اینچئون نیز ۵۷ مدال داشت. بنابراین اگر معیار، تعداد کل مدال‌ها باشد، ناگویا هنوز با بهترین عملکردهای دو دهه اخیر فاصله دارد. اما در میان تمام این مقایسه‌ها، یک دوره جایگاه ویژه‌ای دارد: گوانگژو ۲۰۱۰. ایران در آن دوره چهارم آسیا شد و ۲۰ طلا، ۱۵ نقره و ۲۴ برنز گرفت. چهارمی در گوانگژو در کنار چهارمی ایران در سئول ۱۹۸۶، بهترین رتبه ایران در دوره‌های پس از انقلاب در بازی‌های آسیایی است. با این حال، اگر تعداد مدال، تعداد طلا و سطح رقابت را هم‌زمان در نظر بگیریم، گوانگژو ۲۰۱۰ را می‌توان یکی از بهترین و کامل‌ترین عملکردهای معاصر ورزش ایران دانست. البته اگر تمام تاریخ بازی‌های آسیایی را بررسی کنیم، هیچ دوره‌ای با تهران ۱۹۷۴ قابل مقایسه نیست. ایران در بازی‌های آسیایی تهران ۳۶ طلا، ۲۸ نقره و ۱۷ برنز گرفت؛
۸۱ مدال و جایگاه دوم جدول. این بهترین عملکرد تاریخ ایران در بازی‌های آسیایی از نظر تعداد مدال و طلاست و تنها دوره‌ای که ایران در جدول نهایی به سکوی دوم آسیا رسیده است. بنابراین به این پرسش که «بهترین عملکرد ایران کدام دوره بوده؟» باید دو پاسخ داد: در کل تاریخ، تهران ۱۹۷۴ و در دوران معاصر پس از انقلاب، گوانگژو ۲۰۱۰ از نظر ترکیب رتبه، طلا و تعداد مدال یکی از بهترین کارنامه‌هاست.
زنان؛ سه طلا برای شکستن یک سقف تاریخی
اما اگر یک بخش از کاروان ایران در ناگویا واقعا تاریخی باشد، آن بخش ورزش زنان است. اتفاقی که در ژاپن افتاد، فقط افزایش تعداد مدال‌های زنان نبود؛ بلکه شکسته‌شدن سقفی بود که سال‌ها بالای سر ورزش زنان ایران قرار داشت. زنان ایران در ناگویا سه مدال طلا به دست آوردند؛ عددی که به‌تنهایی یک رکورد تاریخی است. پیش از این دوره، مجموع طلاهای زنان ایران در تمام ادوار بازی‌های آسیایی فقط چهار مدال بود. بنابراین سه طلای ناگویا به‌تنهایی معادل ۷۵ درصد تمام طلاهایی است که زنان ایران در تمام دوره‌های قبلی بازی‌های آسیایی به دست آورده بودند. این عدد زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم طلاهای زنان از رشته‌هایی به دست آمد که بخشی از آنها پیش از این اصلا برای ورزش ایران طلایی نشده بودند. فاطمه مجلل در روئینگ سبک‌وزن تک‌نفره و کیمیا زارعی و زینب نوروزی در روئینگ دونفره سبک‌وزن دو طلای تاریخی برای ایران به دست آوردند. این نخستین طلای تاریخ زنان ایران در روئینگ بازی‌های آسیایی بود. حتی شورای المپیک آسیا نیز در گزارش خود بر تاریخی‌بودن این دو مدال تأکید کرده است. طلای سوم نیز در تکواندو به دست آمد؛ ساغر مرادی با قهرمانی در وزن خود، نخستین طلای تاریخ تکواندوی زنان ایران در بازی‌های آسیایی را ثبت کرد. این اتفاق از آن جهت مهم است که تکواندو یکی از قدیمی‌ترین و موفق‌ترین رشته‌های مدال‌آور ایران در بازی‌های آسیایی است، اما زنان ایران تا ناگویا نتوانسته بودند در این رشته به طلای آسیایی برسند. ماجرا فقط به طلا ختم نشد؛ زنان ایران در ناگویا در چند رشته دیگر نیز به مدال رسیدند و در رشته‌هایی مانند وزنه‌برداری، دوومیدانی و کاتا اتفاق‌هایی رخ داد که از توسعه عرضی ورزش زنان حکایت دارد. برای نمونه، کسب نخستین مدال تاریخی زنان ایران در وزنه‌برداری و نخستین مدال تیمی زنان در کاتای کاراته نشان داد که سبد مدال زنان دیگر صرفا به چند رشته محدود نیست. برای مقایسه، در اینچئون ۲۰۱۴ زنان ایران ۱۵ مدال از مجموع مدال‌های کاروان را به خود اختصاص داده بودند؛ عملکردی که در همان زمان یکی از نشانه‌های رشد ورزش زنان تلقی شد. اما تفاوت ناگویا در کیفیت و معنای مدال‌هاست. سه طلای زنان در یک دوره، رکوردی تاریخی است و به‌تنهایی نشان می‌دهد ورزش زنان از مرحله «حضور در بازی‌های آسیایی» عبور کرده و به مرحله «رقابت برای قهرمانی» نزدیک‌تر شده است. این شاید مهم‌ترین دستاورد ناگویا برای آینده ورزش ایران باشد.
ناگویا؛ سکوی پرش یا یک موفقیت مقطعی؟
در نهایت، قضاوت درباره ناگویا نباید احساسی باشد. نمی‌توان صرفا به خاطر رسیدن به رتبه ششم، کاروان را موفق‌ترین کاروان سال‌های اخیر دانست؛ همان‌طور که نمی‌توان به دلیل کاهش دو مدال نسبت به هانگژو، عملکرد را شکست‌خورده تلقی کرد. واقعیت بین این دو قرار دارد. ایران در ناگویا نسبت به هانگژو شش طلای بیشتر گرفت، یک رتبه بالاتر رفت، در
۲۱ رشته مدال گرفت و زنانش بهترین عملکرد طلایی تاریخ خود را ثبت کردند. اینها نشانه‌های مثبت و قابل توجهی هستند. از سوی دیگر، ایران ۵۲ مدال گرفت؛ در حالی که در جاکارتا ۶۲، در اینچئون ۵۷ و در گوانگژو ۵۹ مدال گرفته بود. حتی طلای ۱۹تایی ناگویا نیز پایین‌تر از ۲۰ طلای گوانگژو و جاکارتا و ۲۱ طلای اینچئون است. بنابراین هنوز نمی‌توان گفت ورزش ایران به سطح یک دهه گذشته بازگشته است. نکته مهم‌تر این است که ستون‌های سنتی ورزش ایران همچنان بار اصلی مدال‌آوری را بر دوش دارند. کشتی، تکواندو، وزنه‌برداری، کاراته و والیبال همچنان نقش تعیین‌کننده‌ای در جدول دارند، اما ناگویا در کنار این رشته‌ها نشانه‌هایی از گسترش جغرافیای مدال‌آوری ایران هم داشت؛ از روئینگ و ژیمناستیک تا سنگ‌نوردی، کبدی، بسکتبال و بسکتبال سه‌نفره. پس ناگویا را باید یک بازگشت نسبی، نه یک بازگشت کامل دانست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
