هشدار درباره کمبود ۱۷۰۰‌هکتاری

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

شرق: در نشست «حکمرانی آرامستان در دوره پساجنگ» با حضور مدیران شهری و استادان دانشگاه هشدار داده شد تهران تا سال ۱۴۵۲ با بحران جدی تأمین زمین برای تدفین مواجه است؛ بحرانی که برای پاسخ به آن، به گفته مسئولان، دست‌کم ۱۷۰۰ هکتار زمین جدید و همچنین ایجاد سازوکارهای مالی پایدار مانند صندوق وقف و سرمایه‌گذاری ضروری خواهد بود.

نشست مجازی «حکمرانی آرامستان در دوره پساجنگ» با حضور احمدرضا اسکندری، معاون فنی و عمرانی سازمان بهشت حضرت زهرا(س)، علی بقایی سرابی، استادیار و عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، جواد جمشیدی، مسئول دپارتمان برنامه‌ریزی و طراحی شهری شرکت ایوان و با دبیری طاهره چرخ‌تبیان، کارشناس پژوهشی گروه مطالعات میادین میوه و تره‌بار، آرامستان‌ها و ساماندهی صنایع و مشاغل مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران برگزار شد.

در این نشست، هر سه سخنران از زوایای متفاوت به آینده آرامستان‌ها در تهران پرداختند؛ از بحران زمین و چالش‌های نهادی گرفته تا ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این فضا.

احمدرضا اسکندری، معاون فنی و عمرانی سازمان بهشت حضرت زهرا(س) با اشاره به چندوجهی‌بودن مسئله گفت: در حوزه مدیریت آرامستان‌ها به‌ویژه بهشت زهرا(س) با مسائل چندوجهی و مرکب روبه‌رو هستیم و مدیریت سنتی و متمرکز دیگر پاسخ‌گو نیست. او تأکید کرد شهرداری تهران، دولت، بخش خصوصی و شهروندان همگی از ذی‌نفعان این حوزه هستند و تصمیم‌گیری باید بر اساس این ساختار چندبخشی انجام شود.

اسکندری با اشاره به برآوردهای جمعیتی افزود: بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده، تا سال ۱۴۵۲ روزانه حدود ۶۰۰ متوفی در تهران خواهیم داشت که برای پاسخ به این نیاز، حدود سه میلیون‌و ۴۴۳ هزار پلاک قبر و در نتیجه حدود ۱۷۰۰ هکتار زمین مورد نیاز است. او گفت محدودیت‌هایی مانند اراضی حفاظت‌شده، حریم روستاها، شهرک‌های صنعتی، اراضی با شیب بالای ۱۸ درصد، حریم گسل‌ها و رودخانه‌ها باعث شده بیش از ۹۵ درصد پهنه تهران برای ایجاد آرامستان عملا غیرقابل استفاده باشد.

او ادامه داد: تاکنون شش گزینه برای احداث آرامستان جدید به استانداری تهران ارسال شده اما هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است. به گفته او، وزارت راه و جهاد کشاورزی طبق وظایف قانونی باید در تأمین زمین نقش داشته باشند و استانداری‌ها نیز مسئول پیگیری و صدور مجوز هستند، اما تعارضات نهادی و بخشی‌نگری موجب شده این نیاز حیاتی معطل بماند.

اسکندری همچنین تأکید کرد بهشت زهرا(س) فقط به تهران خدمات نمی‌دهد و به دلیل تمرکز مراکز درمانی در پایتخت، متوفیان شهرهای دیگر و حتی ایرانیان مقیم خارج نیز در این مجموعه دفن می‌شوند؛ موضوعی که فشار مضاعفی بر این زیرساخت شهری ایجاد کرده است.

علی بقایی‌سرابی، استادیار و عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی نیز با تأکید بر اینکه آرامستان صرفا یک کاربری زمین نیست گفت: آرامستان یک نهاد اجتماعی است که در دوره پساجنگ می‌تواند در بازتوزیع فضایی، بازتوزیع نمادین و بازتوزیع حافظه جمعی نقش‌آفرین باشد.

او افزود: عدالت شهری در حوزه آرامستان باید به معنای توزیع عادلانه خدمات، فرصت‌ها و زیرساخت‌ها باشد تا بتواند به کاهش نابرابری‌های شهری و افزایش تاب‌آوری اجتماعی کمک کند. به گفته او، آرامستان تنها فضایی است که هم‌زمان زندگی، مرگ، هویت و مناسک اجتماعی و مذهبی را در خود جمع کرده است.

بقایی‌سرابی تأکید کرد: زمین آرامستان یک «میراث عمومی و فرهنگی» است، نه صرفا ذخیره زمین. او پیشنهاد داد در حکمرانی آینده، باید از «مدیریت مرگ» به سمت «مدیریت حافظه» حرکت کرد تا امکان شکل‌گیری مدیریت معنا در شهر فراهم شود. جواد جمشیدی، مسئول دپارتمان برنامه‌ریزی و طراحی شهری شرکت ایوان نیز با اشاره به هویت چندلایه بهشت زهرا(س) گفت: این مجموعه به دلیل تدفین شهدای انقلاب، جنگ تحمیلی، شخصیت‌های علمی و فرهنگی و همچنین برگزاری آیین‌ها و مناسبت‌های مختلف، دارای هویتی سیاسی، تاریخی، مذهبی و آیینی شده است.

او ادامه داد: بهشت زهرا(س) امروز فضایی چندقومیتی و چندفرهنگی است که آیین‌های تدفین در آن به‌صورت یکسان اجرا می‌شود، در حالی که توجه به تنوع فرهنگی می‌تواند به ارتقای خوانایی و کیفیت این فضا کمک کند.

جمشیدی با اشاره به چالش‌های ساختاری این مجموعه گفت: وابستگی مالی به تدفین، هزینه‌های بالای نگهداری، محدودیت زمین، خطر تکمیل ظرفیت و نبود زمین جایگزین از مهم‌ترین چالش‌های بهشت زهرا(س) است. او تأکید کرد: برای حکمرانی پایدار باید از «اقتصاد تدفین» به سمت «اقتصاد میراث و خدمات عمومی» حرکت کرد و ابزارهایی مانند تشکیل صندوق وقف، سرمایه‌گذاری پایدار، بهره‌برداری از ظرفیت‌های غیرتدفینی، توسعه اقتصاد سبز و تبدیل بهشت زهرا به یک دارایی فرهنگی و حتی گردشگری شهری مورد توجه قرار گیرد.