کوچ هوارنشینی اورامانات

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

فصل کوچ مردم منطقه اورامانات فرا رسیده است. نوع کوچ‌نشینی‌ای که در منطقه اورامانات وجود دارد، با سایر مناطق کشور متفاوت است. کوچ آنها را می‌توان یک کوچ منحصربه‌فرد در ایران و حتی جهان دانست.  عشایر سایر مناطق، معمولا کوچ خود را از اوایل فصل بهار شروع می‌کنند، درحالی‌که در منطقه اورامانات به دلیل شرایط آب و هوایی‌ای که دارد، کوچ «هوارنشینی» معمولا از ۴۵ روز پس از شروع بهار که میزان بارش‌ها کم می‌شود، آغاز می‌شود. در کوچ‌های مرسوم، عشایر معمولا از یک نقطه به شکل افقی به نقطه‌ای دیگر کوچ می‌کنند و کوچ آنها هم بین چند روز تا چند هفته طول می‌کشد، اما در کوچ «هوارنشینی» برعکس تمام کوچ‌های دیگر، مردم اورامانات به شکل عمودی از دامنه کوه به بالادست کوه کوچ می‌کنند و کوچ آنها بیشتر از چند ساعت هم طول نمی‌کشد.  هدف از کوچ «هوارنشینی» با سایر کوچ‌های دیگر نیز متفاوت است، عشایر سایر مناطق از طریق کوچ‌کردن به دنبال تهیه علوفه برای دام‌هایشان هستند، اما در کوچ «هوارنشینی» هرچند تهیه علوفه نیز جزء اهداف کوچ است و مردم هوارنشین به دنبال استفاده از هوای لطیف‌تر برای فرار از گرمای تند تابستانی در دامنه کوه نیز هستند،‌ هدف اصلی از کوچ تهیه آب است. در روستاهای منطقه اورامانات که در دامنه کوه قرار گرفته‌اند، در بالادست هر روستایی یک چشمه قرار دارد که تأمین‌کننده آب شرب، آب دام‌ها و آب برای آبیاری باغات این روستاهاست، اما در اواسط نیمه‌های بهار که میزان بارش‌ها کم می‌شود، میزان دبی آب این چشمه‌ها نیز کاهش پیدا می‌کند و دیگر کفاف اینکه هم آب شرب، هم آب مورد نیاز دام‌ها و هم آب باغات را تأمین کند نمی‌دهد و بنابراین مردم این منطقه با سخاوتی تمام و با برگزاری جشن «کومسای»، آب چشمه‌ها را به باغات خود و حتی حیوانات وحشی کوهستان هدیه می‌دهند و خود و دام‌هایشان کوچ می‌کنند. نقطه‌ای که مردم این منطقه برای کوچ انتخاب می‌کنند، معمولا در بالادست کوه و ارتفاع حدود ۲۷۰۰ تا ۳۰۰۰ مترمربع از سطح زمین است و چند ساعتی با دامنه کوه فاصله دارد. فصل کوچ «هوارنشینی» معمولا از نیمه اردیبهشت آغاز می‌شود و بستگی به شرایط آب و هوایی روستاهای منطقه تا اواخر خرداد ادامه پیدا می‌کند. این نوع از کوچ‌نشینی ریشه‌ای تاریخی در منطقه اورامانات دارد. در بالادست کوه، علاوه بر اینکه هوای خنک‌تر و لطیف‌تری برای زندگی وجود دارد، کوچ‌نشینان از یخچال‌های طبیعی موجود در کوه، برای تأمین آب خود و دام‌هایشان استفاده می‌کنند. آنها در این نقطه از کوه هم سکونتگاه‌های خشکه چینی را به شکل دایره‌ای ساخته‌اند که سقف ندارد، برای همین سقف آن را با علوفه‌های تازه پر می‌کنند.  زندگی هوارنشینی مردم اورامانات از اواخر خرداد تا پنج ماه در بالادست کوه ادامه پیدا می‌کند. پس از پنج ماه که دوباره بارش‌ها از راه می‌رسد و هوا خنک‌تر می‌شود، مردم دوباره به خانه‌های خود در پایین‌دست کوه باز می‌گردند. سبک زندگی هوارنشینی در اورامانات کرمانشاه، اورامانات کردستان و بخشی از کشور عراق وجود دارد. این نوع از سبک زندگی مردم اورامانات طی سال‌های گذشته در پرونده ثبت جهانی منظر فرهنگی تاریخی طبیعی اورامانات به ثبت جهانی رسیده است و هیچ کجا نمی‌توان مشابه آن را پیدا کرد. هر گوشه کشور زیبای ایران دربرگرفته فرهنگ، آیین و سنتی است که گاه در جهان بی‌نظیر است، از این رو داستان‌ها و نحوه زندگی می‌تواند تجربه‌ای متفاوت باشد.