کمال خرازی شهید شد
وقار دیپلماسی ایران
وقتی حملات صهیونی-آمریکایی، قلب دیپلماسی ایران را در تهران هدف گرفت، نه یک پیرمرد بازنشسته، که یک «استراتژیست جبهه نرم» را نشانه رفته بود. کمال خرازی، وزیر امور خارجه دولت سیدمحمد خاتمی، دولتی که پرچم «گفتوگوی تمدنها» را بر فراز مجامع بینالمللی به اهتزاز درآورد و ثابت کرد ایرانِ انقلابی میتواند با زبان «کلام» و «تفاهم» جهان را با خود همراه کند؛ حالا در خانه خودش هدف جنایت صهیونی-آمریکایی قرار گرفت.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: وقتی حملات صهیونی-آمریکایی، قلب دیپلماسی ایران را در تهران هدف گرفت، نه یک پیرمرد بازنشسته، که یک «استراتژیست جبهه نرم» را نشانه رفته بود. کمال خرازی، وزیر امور خارجه دولت سیدمحمد خاتمی، دولتی که پرچم «گفتوگوی تمدنها» را بر فراز مجامع بینالمللی به اهتزاز درآورد و ثابت کرد ایرانِ انقلابی میتواند با زبان «کلام» و «تفاهم» جهان را با خود همراه کند؛ حالا در خانه خودش هدف جنایت صهیونی-آمریکایی قرار گرفت.
او که زمانی در سازمان ملل، نماینده ایرانِ صلحجو و گفتوگوگر بود، در آخرین روزهای زندگیاش، مشاور ارشد و معتمد رهبر شهید انقلاب بود. اما امروز بیش از هر زمان دیگری، نقش او در «این روزها» معنا پیدا میکند: روزهایی که دوباره صدای «گفتوگو» در منتشر «شلیک» قرار گرفت تا میدان و دیپلماسی دوشادوش هم به جنگ دشمن متجاوز بروند. شهادت خرازی، پایان یک عمر مجاهدت دیپلماتیک نبود؛ آغاز بازخوانی یک مکتب است، مکتبی که در آن، دیپلمات مسلح به منطق برای دشمن بسیار خطرناک تلقی میشود. از همین روست که دشمن، خانهاش را زد.
کمال خرازی، متولد ۱۳۲۳، مسیر خود را از دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران آغاز کرد. کارشناسی عربی، کارشناسی ارشد علوم تربیتی، سپس دکترای مدیریت آموزشی از دانشگاه هیوستون تگزاس، اما آنچه او را از بسیاری از همرزمانش متمایز میکرد نه مدرک، که نگاهی بود که از همان ابتدا به سیاست خارجی داشت: نگاهی مبتنی بر «منطق و مسئولیتپذیری متعهدانه» با حفظ وقار دیپلماتیک.
از این رو عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در پیام تسلیت خود بهدرستی نوشت: «نام او با وقار دیپلماسی ایران، با منطق استوار در برابر جهان و با دفاع صادقانه از استقلال و عزت این ملت گره خورده است».
از لندن تا تهران؛ از دانشگاه تا شهادت
خرازی سالهای آخر حکومت پهلوی در خارج از کشور بود. مدتی ساکن لندن و از بنیانگذاران مؤسسه تحقیقات اسلامی در پایتخت بریتانیا. اما انقلاب اسلامی نقطه عطفی در زندگی او رقم زد. از ابتدای پیروزی انقلاب، خرازی در سمتهای کلیدی ظاهر شد؛ سفیر ایران در سازمان ملل متحد، وزیر امور خارجه در دولت سیدمحمد خاتمی و پس از آن، که این شاید مهمترین نقش او بود، مشاور ارشد و معتمد آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر شهید انقلاب، به مدت دو دهه.
در سال ۱۳۸۵، با حکم رهبر شهید، خرازی در رأس شورایی قرار گرفت که بعدها به یکی از نهادهای محوری تعیین سیاست خارجی ایران تبدیل شد: شورای راهبردی روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران.
روز دوازدهم فروردین، در قلب تهران، خانه کمال خرازی هدف حملات اسرائیلی-آمریکایی قرار گرفت. همسرش، منصوره رئیسقاسم، در همان دم به درجه رفیع شهادت رسید. خرازی مجروح شد و هشت روز در کشاکش مرگ و زندگی با غرور یک دیپلمات تمامعیار جنگید. سرانجام در شامگاه پنجشنبه بیستم فروردین، خبر شهادتش منتشر شد.
نیویورکتایمز به نقل از مقامهای ایرانی مدعی شده بود او در روزهای جنگ سوم تحمیلی، مسئول نظارت بر هماهنگی با پاکستان برای میانجیگری و برگزاری نشستی احتمالی با جیدی ونس، معاون اول رئیسجمهور آمریکا بوده است. این فقط گوشهای از عمق مسئولیتهای او در حساسترین برهههای تاریخ معاصر ایران بود.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در پیام تسلیت خود با تجلیل از سالها خدمات این دیپلمات فرهیخته تصریح کرد: «ایشان از چهرههای برجسته، متعهد و اثرگذار عرصه دیپلماسی کشور بود که سالهای متمادی از عمر شریف خود را در مسئولیتهای خطیری همچون وزیر امور خارجه، سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد، با اخلاص، درایت و پایبندی عمیق به آرمانهای انقلاب اسلامی و در مسیر دفاع از منافع ملی و تبیین مواضع اصولی جمهوری اسلامی در عرصه بینالمللی سپری کرد». پزشکیان در ادامه به همسر شهید خرازی نیز ادای احترام کرد: «همسر فداکار و همراه ایشان که در این اقدام جنایتکارانه به شهادت رسیدند». رئیسجمهور همچنین از «روحیه مسئولیتپذیری، تدبیر و دلسوزی برای کشور» خرازی سخن گفت و از درگاه خداوند برای او «علو درجات و همنشینی با صالحان» مسئلت کرد.
محمد مخبر، معاون اول دولت سیزدهم نیز شهادت کمال خرازی و همسرش را تبریک و تسلیت گفت و او را مظهر اقتدار دیپلماسی ایران خواند. به باور مخبر، ترور این دیپلمات باتجربه نشانه هراس دشمن از صدای مستقل ملت ایران است. اسحاق جهانگیری، معاون اول دولت روحانی نیز در پیامی جداگانه، خرازی را شخصیتی اثرگذار و با استقلال فکری توصیف کرد که بسیاری از دستاوردهایش، از سازمان ملل تا وزارت خارجه و علوم شناختی، کمتر شناختهشده است. جهانگیری تأکید کرد رابطه دوستی آنها محدود به کابینه اصلاحات نبود و خرازی با وجود ظاهر آرام، «پرصلابت» بود.
جبهه نرم، تروری سخت
خرازی از همان دیپلماتهایی بود که مرزهای ایران را نه در خاکریزها، که در اتاقهای مذاکره و مجامع بینالمللی حفظ کرد. دشمن که در برابر منطق او پاسخی جز جنایت نداشت، خانهاش را در تهران نشانه رفت و اینچنین بود که دیپلماسی ایران، پس از دههها، با یکی از ماندگارترین چهرههای خود وداع کرد. مردی که مسیرش از دانشگاه هیوستون آغاز شد، اما پایانش در فهرست شهدای ترور رقم خورد. از روزهای تأسیس مؤسسه تحقیقات اسلامی در لندن تا شبی که در خانه خودش هدف قرار گرفت، آخرین نفسها را وقف آرمانی کرد که نامش را «میهن» میگذاشت.
