|

سرداری برای همه جناح‌ها

هرکسی سردار شهید قاسم سلیمانی را بشناسد، می‌داند یکی از ویژگی‌های بارز شخصیتی او فراجناحی‌بودن بود. او نزدیک 23 سال فرمانده نیروی قدس سپاه بود. در بین همه جناح‌ها مقبولیت داشت اما هیچ‌گاه وارد هیچ حزب، گروه و جناحی نشد. او سال‌ها در کنار همه شخصیت‌های بلندپایه ماند؛ از مرحوم هاشمی‌رفسنجانی گرفته تا علی لاریجانی و اسحاق جهانگیری، همیشه نیز از برجام و وزیر خارجه دولت حسن روحانی حمایت کرد.
علی صنیع‌خوانی از فرماندهان سابق سپاه معتقد است که فراجناحی‌بودن حاج قاسم سلیمانی هم ذیل همان فرمان امام خمینی (س) تعریف می‌شود، چراکه او خود را سرباز امام می‌دانست. به گفته او در گذشته چیزی گفته ​نمی‌شد و فقط خواص از این روحیه او باخبر بودند «اما بعد از شهادت ایشان زبان‌ها باز شد و به برکت فضای مجازی موارد و مصادیقی از فراجناحی‌بودن او را مردم مشاهده کردند». این فرمانده دفاع مقدس با اشاره به تشییع جنازه سردار سلیمانی گفته بود: «مردم با هو و جنجال ما جمع نمی‌شوند؛ بلکه چیزی باید بر دلشان بنشیند و به یک باور برسند. ما خیلی وقت است که ادعا می‌کنیم فراجناحی هستیم و فلان کارها را می‌کنیم. اما حاج قاسم علاوه بر اینکه به این موضوع باور داشت بلکه به آن عمل کرد. ما شاهد موارد متعددی بوده‌ایم که حاج قاسم در هر مسئولیت که قرار می‌گرفت، کاملا به این مسئله پایبند بود. او خودش را به یک جمع، محدود نمی‌کرد، بلکه دستان و آغوش خود را برای همه باز گذاشته بود. او برای همه بود؛ خدا هم خواست که در دل همه بنشیند و الحمدلله نشست».
حمایت‌های سردار سلیمانی از اقدامات سیاست خارجی حسن روحانی و محمدجواد ظریف، نشان می‌داد که او به مسائل خارج از مرزها نگاهی سیاسی و جناحی ندارد. روحانی در یکی از سخنرانی‌هایش گفته بود «آمریکایی‌ها مدعی شده‌اند می‌خواهند به‌طور کامل جلوی صادرات نفت ایران را بگیرند. آنها معنی این حرف را نمی‌فهمند؛ چراکه این اصلا معنی ندارد که نفت ایران صادر نشود و آن‌وقت نفت منطقه صادر شود. اگر شما توانستید، این کار را بکنید تا نتیجه‌اش را ببینید». این سخن چنان سردار را به وجد آورده بود که نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهور پیشین نوشت و او را «برادر» نامید. او در آن نامه نوشته بود: «دست شما را برای ایراد این سخنان به‌موقع، حکیمانه و صحیح می‌بوسم و برای هر سیاستی که مصلحت نظام اسلامی باشد، در خدمت هستیم».
همکاری نزدیک با ظریف
سردار سلیمانی یک بار نیز در ماجرای استعفای وزیر خارجه روحانی وارد شد و از محمدجواد ظریف حمایت کرد. اسفند سال 97، بعد از سفر کوتاه بشار اسد به تهران و عدم اطلاع ظریف از آن، وزیر خارجه دولت روحانی استعفا داد. با این استعفا موافقت نشد و حاج قاسم نیز در دفاع از ظریف گفت ایشان مسئول اصلی در حوزه سیاست خارجی کشور هستند. اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور وقت نیز در گفت‌وگویی تعریف کرد که بعد از آن ماجرا حتی سردار سلیمانی به منزل ظریف هم رفت. او یک بار دیگر نیز هنگامی که دونالد ترامپ رئیس‌جمهور سابق آمریکا وزیر خارجه ایران را تحریم کرد از ظریف حمایت کرده و با لباس نظامی به دفتر کار او رفت.
دوست قدیمی جهانگیری
اسحاق جهانگیری، معاون اول دولت حسن روحانی و یکی از کاندیداهای اصلی اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست‌جمهوری دوره گذشته، از رفقا و دوستان قدیمی شهید سلیمانی بود. او یک بار در کلاب‌هاوس گفته بود: «با سردار مانند برادر بودیم و مادرم می‌گفت قاسم را از شما بیشتر دوست دارم».
او یک بار نیز در گفت‌وگو با جماران درباره رفیق قدیمی خود گفته بود: «یکی از ویژگی‌‌های غالب سردار سلیمانی این بود که بدون توجه به گرایش‌‌های سیاسی تصمیم می‌گرفت. از همان ابتدا به نظر می‌آمد که سردار سلیمانی این موضوع را برای خودش حل کرده که نباید وارد جناح‌بندی‌ها، گروه‌ها و قالب‌‌های سیاسی شود و با افرادی که در این قالب‌ها قرار می‌گرفتند، بر اساس منش و روششان در رابطه با انقلاب و نظام و امام و رهبری ارتباط برقرار می‌کرد و این ارتباط را محفوظ نگه می‌داشت».
جهانگیری گفته بود: «من تا آخرین روزهای حیاتش از زبان حاج قاسم مکرر می‌شنیدم که راجع به برخی افرادی که شاید در بخش‌هایی از جامعه و یا از جانب برخی جناح‌‌های سیاسی قضاوت دیگری می‌شد، قضاوتش این بود که فلانی خیلی فردی انقلابی است و نظام را قبول دارد و چارچوب‌دار است. یعنی سردار سلیمانی اصولش چیز دیگری بود و اصلا این جناح‌بندی‌ها نبود. در مسائل سیاسی هم مهم این بود که اگر سردار سلیمانی گاهی اوقات حرفی می‌گفت یا نظری داشت در واقع طوری رفتار می‌کرد که هیچ کس احساس نمی‌کرد به خاطر اینکه در آن جناح است این حرف یا نظر را اعلام می‌کند».
این فعال اصلاح‌طلب حتی درباره رفع مشکل سیدمحمد خاتمی نیز با سردار سلیمانی مشورت کرده بود: «این اواخر با ایشان خیلی مفصل راجع به اختلافات برخی شخصیت‌ها، به طور خاص در مورد آقای خاتمی صحبت کردم که تا چه زمانی می‌توانیم این وضعیت را ادامه بدهیم و چقدر به مصلحت کشور است؟ آیا واقعا از ظرفیت بزرگی مثل آقای خاتمی نمی‌توان امروز در راستای انقلاب، کشور و پیشرفت امور، آن هم در شرایطی که ما با فشارهای متعددی روبه‌رو هستیم، استفاده کرد؟!»
جهانگیری از علاقه این شهید برای کمک و حل این موضوع گفته بود که به یک جلسه منتج شد. او گفته بود: «قرار شد که یک‌سری اقداماتی را من انجام بدهم. اقداماتی که بنا شد من انجام بدهم عمدتا این بود که با برخی از دوستان باید گفت‌وگو می‌کردم و آنها کارهایی انجام می‌دادند. اقداماتی هم باید دوستان امنیتی انجام می‌دادند و نهایتا یک‌سری اقدامات هم سردار سلیمانی باید انجام می‌داد. اقداماتی که ما باید انجام می‌دادیم، انجام شد».
او ادامه داد: «فکر می‌کنم دو هفته بعد از آن جلسه بود که تلفنی به سردار سلیمانی که خارج از ایران بود، گفتم کارهایی که باید انجام می‌دادم را انجام داده‌ام. ایشان هم گفت خیلی خوب بوده و من هم دارم دنبال می‌کنم؛ بر می‌گردم و حضوری صحبت می‌کنیم که سازوکار دیگری طراحی کنیم. البته بعد از آن دیگر جلسه‌ای نداشتیم. قبل از سفر آخر تلفن زد و با هم صحبت کردیم و گفت از نظر من همه مسائل تمام شده است؛ اگر برگردیم آخرین جلسه را می‌گذاریم و ان‌شاء‌الله به سمت یک حل جدی می‌رویم». سردار سلیمانی دیگر برنگشت و یکی از مشکلات سیاسی و جناحی کشور همچنان حل‌نشده باقی ماند.
یک بار نیز صادق خرازی، از فعالان اصلاح‌طلب درباره سردار سلیمانی گفته بود: «سردار سلیمانی با اینکه صاحب اندیشه و گرایش سیاسی خاص خود بود اما برای مصالح ملی، همه را می‌پذیرفت و هرگز بی‌تفاوت از کنار خواسته کسی نمی‌گذشت. هرکس از هر طیفی به وی مراجعه می‌کرد به مشکلش رسیدگی می‌کرد و معتقدم اگر شهید سلیمانی زنده بود مشکل رهبری جریان اصلاحات حل شده بود».
رابطه سردار با آیت‌الله هاشمی
مرحوم آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی نیز از شخصیت‌هایی بود که سال‌های طولانی با سردار سلیمانی دیدار داشت و این را در کتاب خاطرات او نیز می‌توان خواند. این ارتباط تا روزهای پایانی عمر آیت‌الله نیز ادامه داشت، اسحاق جهانگیری در این باره گفته بود: «هر وقت با حاج قاسم راجع به آقای هاشمی صحبت می‌کردم، نوعی علاقه ویژه نسبت به آقای هاشمی می‌دیدم. ایشان با آقای هاشمی ارتباط داشت و در این سال‌ها مرتب می‌رفت و گزارشاتی که باید به آقای هاشمی می‌داد را می‌داد. یعنی هیچ وقت ارتباطش با آقای هاشمی قطع نشده بود. ممکن بود به برخی از روش‌ها یا حرف‌ها انتقاد داشت و آنها را در صحبت‌‌های خصوصی اشاره می‌کرد ولی هیچ وقت تصور این نبود که رابطه‌اش با آقای هاشمی قطع شود. مرتب به مجمع تشخیص می‌رفت و با ایشان ارتباط برقرار می‌کرد و گزارش می‌داد. گاهی اوقات به من می‌گفت که من رفتم راجع به این مسائل با آقای هاشمی صحبت کردم».
مشاوره با علی لاریجانی
سردار سلیمانی با علی لاریجانی که سال‌ها ریاست مجلس را برعهده داشت نیز رابطه خوبی داشت، سردار قاآنی که به جای او به فرماندهی نیروی قدس سپاه منصوب شده است در این باره گفته بود: «آقای لاریجانی دوستی بسیار نزدیکی با شهید سردار سلیمانی داشت و همیشه در شرایط گوناگون بهترین مشاور برای سردار سلیمانی بود و سردار شهید حاج قاسم سلیمانی در کارها تکیه زیادی به دکتر لاریجانی داشت و علاقه فراوانی به هم داشتند؛ من سال‌ها شاهد بودم که سردار سلیمانی مدام با ایشان رفت‌وآمد داشت و از ایشان مشورت می‌گرفت».
سخنرانی چند سال پیش سردار شهید در اجلاس روز جهانی مجلس، نشان می‌دهد که او نه بین جناح‌ها، حتی بین مردم نیز تفاوتی قائل نبود: «اینکه در جامعه مدام بگوییم او بی‌حجاب و این باحجاب است یا اصلاح‌طلب و اصولگراست، پس چه کسی می‌ماند؟ اینا همه مردم ما هستند. آیا همه بچه‌‌های شما متدین‌اند؟ آیا همه مثل هم هستند؟ نه. اما پدر، همه اینها را جذب می‌کند و جامعه هم خانواده شماست. اینکه بگوییم من هستم و بچه‌‌های حزب‌اللهی خودم، اینکه نمی‌شود حفظ انقلاب».

هرکسی سردار شهید قاسم سلیمانی را بشناسد، می‌داند یکی از ویژگی‌های بارز شخصیتی او فراجناحی‌بودن بود. او نزدیک 23 سال فرمانده نیروی قدس سپاه بود. در بین همه جناح‌ها مقبولیت داشت اما هیچ‌گاه وارد هیچ حزب، گروه و جناحی نشد. او سال‌ها در کنار همه شخصیت‌های بلندپایه ماند؛ از مرحوم هاشمی‌رفسنجانی گرفته تا علی لاریجانی و اسحاق جهانگیری، همیشه نیز از برجام و وزیر خارجه دولت حسن روحانی حمایت کرد.
علی صنیع‌خوانی از فرماندهان سابق سپاه معتقد است که فراجناحی‌بودن حاج قاسم سلیمانی هم ذیل همان فرمان امام خمینی (س) تعریف می‌شود، چراکه او خود را سرباز امام می‌دانست. به گفته او در گذشته چیزی گفته ​نمی‌شد و فقط خواص از این روحیه او باخبر بودند «اما بعد از شهادت ایشان زبان‌ها باز شد و به برکت فضای مجازی موارد و مصادیقی از فراجناحی‌بودن او را مردم مشاهده کردند». این فرمانده دفاع مقدس با اشاره به تشییع جنازه سردار سلیمانی گفته بود: «مردم با هو و جنجال ما جمع نمی‌شوند؛ بلکه چیزی باید بر دلشان بنشیند و به یک باور برسند. ما خیلی وقت است که ادعا می‌کنیم فراجناحی هستیم و فلان کارها را می‌کنیم. اما حاج قاسم علاوه بر اینکه به این موضوع باور داشت بلکه به آن عمل کرد. ما شاهد موارد متعددی بوده‌ایم که حاج قاسم در هر مسئولیت که قرار می‌گرفت، کاملا به این مسئله پایبند بود. او خودش را به یک جمع، محدود نمی‌کرد، بلکه دستان و آغوش خود را برای همه باز گذاشته بود. او برای همه بود؛ خدا هم خواست که در دل همه بنشیند و الحمدلله نشست».
حمایت‌های سردار سلیمانی از اقدامات سیاست خارجی حسن روحانی و محمدجواد ظریف، نشان می‌داد که او به مسائل خارج از مرزها نگاهی سیاسی و جناحی ندارد. روحانی در یکی از سخنرانی‌هایش گفته بود «آمریکایی‌ها مدعی شده‌اند می‌خواهند به‌طور کامل جلوی صادرات نفت ایران را بگیرند. آنها معنی این حرف را نمی‌فهمند؛ چراکه این اصلا معنی ندارد که نفت ایران صادر نشود و آن‌وقت نفت منطقه صادر شود. اگر شما توانستید، این کار را بکنید تا نتیجه‌اش را ببینید». این سخن چنان سردار را به وجد آورده بود که نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهور پیشین نوشت و او را «برادر» نامید. او در آن نامه نوشته بود: «دست شما را برای ایراد این سخنان به‌موقع، حکیمانه و صحیح می‌بوسم و برای هر سیاستی که مصلحت نظام اسلامی باشد، در خدمت هستیم».
همکاری نزدیک با ظریف
سردار سلیمانی یک بار نیز در ماجرای استعفای وزیر خارجه روحانی وارد شد و از محمدجواد ظریف حمایت کرد. اسفند سال 97، بعد از سفر کوتاه بشار اسد به تهران و عدم اطلاع ظریف از آن، وزیر خارجه دولت روحانی استعفا داد. با این استعفا موافقت نشد و حاج قاسم نیز در دفاع از ظریف گفت ایشان مسئول اصلی در حوزه سیاست خارجی کشور هستند. اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور وقت نیز در گفت‌وگویی تعریف کرد که بعد از آن ماجرا حتی سردار سلیمانی به منزل ظریف هم رفت. او یک بار دیگر نیز هنگامی که دونالد ترامپ رئیس‌جمهور سابق آمریکا وزیر خارجه ایران را تحریم کرد از ظریف حمایت کرده و با لباس نظامی به دفتر کار او رفت.
دوست قدیمی جهانگیری
اسحاق جهانگیری، معاون اول دولت حسن روحانی و یکی از کاندیداهای اصلی اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست‌جمهوری دوره گذشته، از رفقا و دوستان قدیمی شهید سلیمانی بود. او یک بار در کلاب‌هاوس گفته بود: «با سردار مانند برادر بودیم و مادرم می‌گفت قاسم را از شما بیشتر دوست دارم».
او یک بار نیز در گفت‌وگو با جماران درباره رفیق قدیمی خود گفته بود: «یکی از ویژگی‌‌های غالب سردار سلیمانی این بود که بدون توجه به گرایش‌‌های سیاسی تصمیم می‌گرفت. از همان ابتدا به نظر می‌آمد که سردار سلیمانی این موضوع را برای خودش حل کرده که نباید وارد جناح‌بندی‌ها، گروه‌ها و قالب‌‌های سیاسی شود و با افرادی که در این قالب‌ها قرار می‌گرفتند، بر اساس منش و روششان در رابطه با انقلاب و نظام و امام و رهبری ارتباط برقرار می‌کرد و این ارتباط را محفوظ نگه می‌داشت».
جهانگیری گفته بود: «من تا آخرین روزهای حیاتش از زبان حاج قاسم مکرر می‌شنیدم که راجع به برخی افرادی که شاید در بخش‌هایی از جامعه و یا از جانب برخی جناح‌‌های سیاسی قضاوت دیگری می‌شد، قضاوتش این بود که فلانی خیلی فردی انقلابی است و نظام را قبول دارد و چارچوب‌دار است. یعنی سردار سلیمانی اصولش چیز دیگری بود و اصلا این جناح‌بندی‌ها نبود. در مسائل سیاسی هم مهم این بود که اگر سردار سلیمانی گاهی اوقات حرفی می‌گفت یا نظری داشت در واقع طوری رفتار می‌کرد که هیچ کس احساس نمی‌کرد به خاطر اینکه در آن جناح است این حرف یا نظر را اعلام می‌کند».
این فعال اصلاح‌طلب حتی درباره رفع مشکل سیدمحمد خاتمی نیز با سردار سلیمانی مشورت کرده بود: «این اواخر با ایشان خیلی مفصل راجع به اختلافات برخی شخصیت‌ها، به طور خاص در مورد آقای خاتمی صحبت کردم که تا چه زمانی می‌توانیم این وضعیت را ادامه بدهیم و چقدر به مصلحت کشور است؟ آیا واقعا از ظرفیت بزرگی مثل آقای خاتمی نمی‌توان امروز در راستای انقلاب، کشور و پیشرفت امور، آن هم در شرایطی که ما با فشارهای متعددی روبه‌رو هستیم، استفاده کرد؟!»
جهانگیری از علاقه این شهید برای کمک و حل این موضوع گفته بود که به یک جلسه منتج شد. او گفته بود: «قرار شد که یک‌سری اقداماتی را من انجام بدهم. اقداماتی که بنا شد من انجام بدهم عمدتا این بود که با برخی از دوستان باید گفت‌وگو می‌کردم و آنها کارهایی انجام می‌دادند. اقداماتی هم باید دوستان امنیتی انجام می‌دادند و نهایتا یک‌سری اقدامات هم سردار سلیمانی باید انجام می‌داد. اقداماتی که ما باید انجام می‌دادیم، انجام شد».
او ادامه داد: «فکر می‌کنم دو هفته بعد از آن جلسه بود که تلفنی به سردار سلیمانی که خارج از ایران بود، گفتم کارهایی که باید انجام می‌دادم را انجام داده‌ام. ایشان هم گفت خیلی خوب بوده و من هم دارم دنبال می‌کنم؛ بر می‌گردم و حضوری صحبت می‌کنیم که سازوکار دیگری طراحی کنیم. البته بعد از آن دیگر جلسه‌ای نداشتیم. قبل از سفر آخر تلفن زد و با هم صحبت کردیم و گفت از نظر من همه مسائل تمام شده است؛ اگر برگردیم آخرین جلسه را می‌گذاریم و ان‌شاء‌الله به سمت یک حل جدی می‌رویم». سردار سلیمانی دیگر برنگشت و یکی از مشکلات سیاسی و جناحی کشور همچنان حل‌نشده باقی ماند.
یک بار نیز صادق خرازی، از فعالان اصلاح‌طلب درباره سردار سلیمانی گفته بود: «سردار سلیمانی با اینکه صاحب اندیشه و گرایش سیاسی خاص خود بود اما برای مصالح ملی، همه را می‌پذیرفت و هرگز بی‌تفاوت از کنار خواسته کسی نمی‌گذشت. هرکس از هر طیفی به وی مراجعه می‌کرد به مشکلش رسیدگی می‌کرد و معتقدم اگر شهید سلیمانی زنده بود مشکل رهبری جریان اصلاحات حل شده بود».
رابطه سردار با آیت‌الله هاشمی
مرحوم آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی نیز از شخصیت‌هایی بود که سال‌های طولانی با سردار سلیمانی دیدار داشت و این را در کتاب خاطرات او نیز می‌توان خواند. این ارتباط تا روزهای پایانی عمر آیت‌الله نیز ادامه داشت، اسحاق جهانگیری در این باره گفته بود: «هر وقت با حاج قاسم راجع به آقای هاشمی صحبت می‌کردم، نوعی علاقه ویژه نسبت به آقای هاشمی می‌دیدم. ایشان با آقای هاشمی ارتباط داشت و در این سال‌ها مرتب می‌رفت و گزارشاتی که باید به آقای هاشمی می‌داد را می‌داد. یعنی هیچ وقت ارتباطش با آقای هاشمی قطع نشده بود. ممکن بود به برخی از روش‌ها یا حرف‌ها انتقاد داشت و آنها را در صحبت‌‌های خصوصی اشاره می‌کرد ولی هیچ وقت تصور این نبود که رابطه‌اش با آقای هاشمی قطع شود. مرتب به مجمع تشخیص می‌رفت و با ایشان ارتباط برقرار می‌کرد و گزارش می‌داد. گاهی اوقات به من می‌گفت که من رفتم راجع به این مسائل با آقای هاشمی صحبت کردم».
مشاوره با علی لاریجانی
سردار سلیمانی با علی لاریجانی که سال‌ها ریاست مجلس را برعهده داشت نیز رابطه خوبی داشت، سردار قاآنی که به جای او به فرماندهی نیروی قدس سپاه منصوب شده است در این باره گفته بود: «آقای لاریجانی دوستی بسیار نزدیکی با شهید سردار سلیمانی داشت و همیشه در شرایط گوناگون بهترین مشاور برای سردار سلیمانی بود و سردار شهید حاج قاسم سلیمانی در کارها تکیه زیادی به دکتر لاریجانی داشت و علاقه فراوانی به هم داشتند؛ من سال‌ها شاهد بودم که سردار سلیمانی مدام با ایشان رفت‌وآمد داشت و از ایشان مشورت می‌گرفت».
سخنرانی چند سال پیش سردار شهید در اجلاس روز جهانی مجلس، نشان می‌دهد که او نه بین جناح‌ها، حتی بین مردم نیز تفاوتی قائل نبود: «اینکه در جامعه مدام بگوییم او بی‌حجاب و این باحجاب است یا اصلاح‌طلب و اصولگراست، پس چه کسی می‌ماند؟ اینا همه مردم ما هستند. آیا همه بچه‌‌های شما متدین‌اند؟ آیا همه مثل هم هستند؟ نه. اما پدر، همه اینها را جذب می‌کند و جامعه هم خانواده شماست. اینکه بگوییم من هستم و بچه‌‌های حزب‌اللهی خودم، اینکه نمی‌شود حفظ انقلاب».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.