|

آقای کوه و کتاب

تورج صابری‌وند

در پس پاهای بلند عبدالحسین آذرنگ در مسیری پر از آویشن، رو به روی قله می‌رویم. می‌پرسند متولد چه سالی هستی؟ می‌گویم. می‌پرسند کدام ماه؟ تعجبم را فرو می‌برم و می‌گویم «تیر». می‌پرسند کدام روز؟ مبهوت می‌مانم. درنگ می‌کنم و روز را می‌گویم. می‌ایستند، پس می‌ایستم. در چشم‌هایم نگاه می‌کنند. عصای کوهنوردی ترمیم‌‌شده‌شان را بالا می‌گیرند و می‌گویند: «بامداد من تنها چهار روز با تو اختلاف سن داشت...». می‌گویند و سوی کوه برمی‌گردند. و من می‌مانم. می‌مانم و قدم‌هایی را نگاه می‌کنم که هنوز بی‌امید بامداد می‌روند. در تمام سال‌هایی که با آذرنگ کوه رفته‌ام تمام تلاشم این بوده که راه‌رفتن‌شان را بیاموزم. گام‌به‌گام‌شان شده‌ام. بسیار شنیده‌ام و بسیار آموخته‌ام. همین شوق آموختن از آذرنگ ما را کوهنورد کرده بود. کوه برای ما تنها بهانه‌ای برای دیدار او بوده، ورنه ماها را سر رفاقت با کوه نبود. یادم هست شیده لالمی، شاگرد نزدیک‌ استاد هنوز عمرش به دنیا بود. آن روزها نگران کوه‌نرفتن‌ استاد بودیم، شیده هم نگران بود. به او گفتم شیده جای نگرانی نیست، او بی‌بامداد و بی‌برادر و بی‌وطن سر کرده، بی‌کوه هم سر می‌کند. شیده خردمندتر بود، گفت: «من دل‌نگران خودمانم، نه او». بی‌خود نبود که استاد بعد از رفتن او نوشتند: «به شیده امید بسته بودم».
در سرازیری‌ای بودیم که تعریف می‌کردند دولتمرد تازه‌واردی به واسطه‌ای، دعوت‌شان کرده بود به وزارتخانه یا به اداره‌ای. دقیقش را یادم نمی‌آید، سرازیری پر مِهی بود و زمین خیس و لغزنده. استاد در پاسخ گفته بودند «اگر ایشان را با من کاری هست، می‌توانند به محل کارم بیایند». نقل من به مضمون است. خلاصه نرفته‌ بودند. آنها آمده بودند و شنیده و آموخته بودند و قدردان، رفته بودند. نسل ما واقعا چه عزتی و چه طبعی از این بلندتر می‌تواند بشناسد؟
چند ماهی زانوهایشان را توان کوه‌ها نبود. شبی جایی دیدیم‌شان. پیاده مسیری را می‌رفتیم. گفتم: با بی‌کوهی چه می‌کنید؟ گفتند بیشتر کار می‌کنم. غرق تعجب پرسیدم مگر بیش از شما هم می‌شود کار کرد؟ با همان لحن رک و تند دوست‌داشتنی مرسوم‌شان گفتند «بله». ذهنم مشغول این شده بود که «یعنی روزانه چقدر می‌خوانند و چقدر می‌نویسند؟
چند صباحی نگذشته بود که پاسخ پیدا شد. در افسرده‌ترین روزهای آن سال، خبر انتشار کتاب‌ جدیدشان را فرستادند. پیام پنهانی این بود: در همین هفته‌ها و ماه‌هایی که همه زانوی غم بغل‌ کرده‌ بودید، کتاب جدیدی نوشتم. گمانم همان کتابی که «کتاب سال» شد. مخلص کلام آن‌که آقای آذرنگ، آقای کوه و کتاب است.
در پس پاهای بلند عبدالحسین آذرنگ در مسیری پر از آویشن، رو به روی قله می‌رویم. می‌پرسند متولد چه سالی هستی؟ می‌گویم. می‌پرسند کدام ماه؟ تعجبم را فرو می‌برم و می‌گویم «تیر». می‌پرسند کدام روز؟ مبهوت می‌مانم. درنگ می‌کنم و روز را می‌گویم. می‌ایستند، پس می‌ایستم. در چشم‌هایم نگاه می‌کنند. عصای کوهنوردی ترمیم‌‌شده‌شان را بالا می‌گیرند و می‌گویند: «بامداد من تنها چهار روز با تو اختلاف سن داشت...». می‌گویند و سوی کوه برمی‌گردند. و من می‌مانم. می‌مانم و قدم‌هایی را نگاه می‌کنم که هنوز بی‌امید بامداد می‌روند. در تمام سال‌هایی که با آذرنگ کوه رفته‌ام تمام تلاشم این بوده که راه‌رفتن‌شان را بیاموزم. گام‌به‌گام‌شان شده‌ام. بسیار شنیده‌ام و بسیار آموخته‌ام. همین شوق آموختن از آذرنگ ما را کوهنورد کرده بود. کوه برای ما تنها بهانه‌ای برای دیدار او بوده، ورنه ماها را سر رفاقت با کوه نبود. یادم هست شیده لالمی، شاگرد نزدیک‌ استاد هنوز عمرش به دنیا بود. آن روزها نگران کوه‌نرفتن‌ استاد بودیم، شیده هم نگران بود. به او گفتم شیده جای نگرانی نیست، او بی‌بامداد و بی‌برادر و بی‌وطن سر کرده، بی‌کوه هم سر می‌کند. شیده خردمندتر بود، گفت: «من دل‌نگران خودمانم، نه او». بی‌خود نبود که استاد بعد از رفتن او نوشتند: «به شیده امید بسته بودم».
در سرازیری‌ای بودیم که تعریف می‌کردند دولتمرد تازه‌واردی به واسطه‌ای، دعوت‌شان کرده بود به وزارتخانه یا به اداره‌ای. دقیقش را یادم نمی‌آید، سرازیری پر مِهی بود و زمین خیس و لغزنده. استاد در پاسخ گفته بودند «اگر ایشان را با من کاری هست، می‌توانند به محل کارم بیایند». نقل من به مضمون است. خلاصه نرفته‌ بودند. آنها آمده بودند و شنیده و آموخته بودند و قدردان، رفته بودند. نسل ما واقعا چه عزتی و چه طبعی از این بلندتر می‌تواند بشناسد؟
چند ماهی زانوهایشان را توان کوه‌ها نبود. شبی جایی دیدیم‌شان. پیاده مسیری را می‌رفتیم. گفتم: با بی‌کوهی چه می‌کنید؟ گفتند بیشتر کار می‌کنم. غرق تعجب پرسیدم مگر بیش از شما هم می‌شود کار کرد؟ با همان لحن رک و تند دوست‌داشتنی مرسوم‌شان گفتند «بله». ذهنم مشغول این شده بود که «یعنی روزانه چقدر می‌خوانند و چقدر می‌نویسند؟
چند صباحی نگذشته بود که پاسخ پیدا شد. در افسرده‌ترین روزهای آن سال، خبر انتشار کتاب‌ جدیدشان را فرستادند. پیام پنهانی این بود: در همین هفته‌ها و ماه‌هایی که همه زانوی غم بغل‌ کرده‌ بودید، کتاب جدیدی نوشتم. گمانم همان کتابی که «کتاب سال» شد. مخلص کلام آن‌که آقای آذرنگ، آقای کوه و کتاب است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.