|

یک عمر کار فرهنگی به دور از هیاهو

دکتر غلامرضا اعوانی.استاد فلسفه و رئیس انجمن حکمت و فلسفه ایران

عبدالحسین آذرنگ تمام عمر بابرکت خودش را صرف فرهنگ ایران کرده است. آن‌ هم بی‌سروصدا و به ‌دور از هیاهوهای مرسوم روزگار. در طول تاریخ ایران، افراد زیادی برای اعتلای فرهنگ ایران زحمت کشیده‌اند؛ از این میان، ما شاید نام عده‌ای از این افراد را بدانیم؛ ولی در عوض نام بسیاری دیگر از پرکارترین و مؤثرترین اندیشمندانی را که زندگی‌شان را بر سر خدمت به فرهنگ این کشور گذاشته‌اند، نشنیده‌ایم. در میان این افرادی که تمام زندگی، عمر، وقت و نیروی خودشان را صرف اعتلای فرهنگ و اندیشه این کشور کرده‌اند، بدون اینکه چشمداشتی داشته باشند یا تمنایی برای بزرگداشت و منزلت، بدون‌شک عبدالحسین آذرنگ یک فرد مثال‌زدنی است. او نمونه‌ای ایدئال از کسانی است که بی‌سروصدا و بدون اینکه حاشیه‌ای ایجاد کنند، تمام عمر خود را صرف خدمت به فرهنگ ایران در تمام ابعاد آن کرده‌اند: در درجه‌ اول ایشان مترجمی فرزانه با نثری بسیار خوب و روان است. همچنین نقش زیادی در غنای دانش‌نامه‌ها ایفا کرده و در مهم‌ترین دانش‌نامه‌های موجود مانند دایره‌المعارف بزرگ اسلامی و... مقالات بسیار خوب و ارزنده‌ای از ایشان موجود است. متأسفانه در ایران با وجود اهمیت بالای این امر، آن‌طور که باید و شاید ارزش دانش‌نامه‌نگاری دانسته نمی‌شود. حال آنکه در تمام دنیا، این حوزه یکی از حوزه‌های فرهنگ‌ساز به حساب می‌آيد و از‌این‌رو، بسیار جدی گرفته می‌شود. آقای آذرنگ همچنین ویراستار قابلی هستند و در این بخش هم خدمات شایان توجه ایشان به زبان فارسی و فرهنگ ایران فراموش‌نشدنی است؛ اما چه چاره که فعالان نامدار این حوزه هم مهجور هستند و عموما نام ویراستار گم است. ایشان شخصیتی آرام و بدون حاشیه است و تمام عمر خود را صرف کار فرهنگی، ترجمه، میراث‌داری و کتابداری کرده است و به مسائلی پرداخته که تماما به فرهنگ مرتبط است.
آذرنگ، نظریه‌پرداز حوزه‌ نشر و ویراستاری است و در تئوریزه‌کردن نشر نو ایران تأثیر بسزایی دارد. به نظر من آقای آذرنگ در ویراستاری و ترجمه جایگاهی دست‌نیافتنی پیدا کرده و کار ایشان به‌هیچ‌وجه شبیه ترجمه‌های دیگر نیست. در انتخاب الفاظ و واژه‌ها سبک خاصی دارد و به جرئت می‌توان گفت کار ایشان در ترجمه، نوعی نوآوری ‌‌است.
دقت و حساسیت خاص ایشان در تحقیق، نوشتن، ترجمه و ویراستاری ستودنی است. اگر بخواهند جمله‌ای را بنویسند یا دست به ترجمه‌ متنی فلسفی بزنند یا چیزی را ویراستاری کنند، ساعت‌ها برای پیدا‌کردن منابع و مراجعه به آنها وقت صرف می‌کنند. این نوع دقت یکی از لوازم کار علمی است و درس آذرنگ به همه پژوهشگران این است: وقتی یک محقق خوب بخواهد درمورد چیزی تحقیق کند، تا به یقین نرسد، کار را رها نمی‌کند.
در‌این‌میان می‌توانم به دوستان جوان‌تر یا مترجمان نوپا هم توصیه‌ای داشته باشم؛ در این سرزمین، مترجمان و محققانی در سطح و رتبه‌ آقای آذرنگ زیاد نیستند. توصیه می‌کنم که نسل جوان فرصت فراگیری از سبک کار ایشان را از دست ندهند؛ زیرا فرهنگ از طریق تعلیم، تربیت، ترجمه، نوشتار و گفتار منتقل می‌شود و اگر این مسیر منقطع شود، فرهنگ هم لطمه خواهد دید. توصیه می‌کنم که این نسل، بیشتر قدر کسانی مانند عبدالحسین آذرنگ را که تا این حد برای فرهنگ جان‌فشانی کرده‌اند، بدانند؛ آثار او را بیشتر بخوانند و از او بیشتر بیاموزند.
عبدالحسین آذرنگ تمام عمر بابرکت خودش را صرف فرهنگ ایران کرده است. آن‌ هم بی‌سروصدا و به ‌دور از هیاهوهای مرسوم روزگار. در طول تاریخ ایران، افراد زیادی برای اعتلای فرهنگ ایران زحمت کشیده‌اند؛ از این میان، ما شاید نام عده‌ای از این افراد را بدانیم؛ ولی در عوض نام بسیاری دیگر از پرکارترین و مؤثرترین اندیشمندانی را که زندگی‌شان را بر سر خدمت به فرهنگ این کشور گذاشته‌اند، نشنیده‌ایم. در میان این افرادی که تمام زندگی، عمر، وقت و نیروی خودشان را صرف اعتلای فرهنگ و اندیشه این کشور کرده‌اند، بدون اینکه چشمداشتی داشته باشند یا تمنایی برای بزرگداشت و منزلت، بدون‌شک عبدالحسین آذرنگ یک فرد مثال‌زدنی است. او نمونه‌ای ایدئال از کسانی است که بی‌سروصدا و بدون اینکه حاشیه‌ای ایجاد کنند، تمام عمر خود را صرف خدمت به فرهنگ ایران در تمام ابعاد آن کرده‌اند: در درجه‌ اول ایشان مترجمی فرزانه با نثری بسیار خوب و روان است. همچنین نقش زیادی در غنای دانش‌نامه‌ها ایفا کرده و در مهم‌ترین دانش‌نامه‌های موجود مانند دایره‌المعارف بزرگ اسلامی و... مقالات بسیار خوب و ارزنده‌ای از ایشان موجود است. متأسفانه در ایران با وجود اهمیت بالای این امر، آن‌طور که باید و شاید ارزش دانش‌نامه‌نگاری دانسته نمی‌شود. حال آنکه در تمام دنیا، این حوزه یکی از حوزه‌های فرهنگ‌ساز به حساب می‌آيد و از‌این‌رو، بسیار جدی گرفته می‌شود. آقای آذرنگ همچنین ویراستار قابلی هستند و در این بخش هم خدمات شایان توجه ایشان به زبان فارسی و فرهنگ ایران فراموش‌نشدنی است؛ اما چه چاره که فعالان نامدار این حوزه هم مهجور هستند و عموما نام ویراستار گم است. ایشان شخصیتی آرام و بدون حاشیه است و تمام عمر خود را صرف کار فرهنگی، ترجمه، میراث‌داری و کتابداری کرده است و به مسائلی پرداخته که تماما به فرهنگ مرتبط است.
آذرنگ، نظریه‌پرداز حوزه‌ نشر و ویراستاری است و در تئوریزه‌کردن نشر نو ایران تأثیر بسزایی دارد. به نظر من آقای آذرنگ در ویراستاری و ترجمه جایگاهی دست‌نیافتنی پیدا کرده و کار ایشان به‌هیچ‌وجه شبیه ترجمه‌های دیگر نیست. در انتخاب الفاظ و واژه‌ها سبک خاصی دارد و به جرئت می‌توان گفت کار ایشان در ترجمه، نوعی نوآوری ‌‌است.
دقت و حساسیت خاص ایشان در تحقیق، نوشتن، ترجمه و ویراستاری ستودنی است. اگر بخواهند جمله‌ای را بنویسند یا دست به ترجمه‌ متنی فلسفی بزنند یا چیزی را ویراستاری کنند، ساعت‌ها برای پیدا‌کردن منابع و مراجعه به آنها وقت صرف می‌کنند. این نوع دقت یکی از لوازم کار علمی است و درس آذرنگ به همه پژوهشگران این است: وقتی یک محقق خوب بخواهد درمورد چیزی تحقیق کند، تا به یقین نرسد، کار را رها نمی‌کند.
در‌این‌میان می‌توانم به دوستان جوان‌تر یا مترجمان نوپا هم توصیه‌ای داشته باشم؛ در این سرزمین، مترجمان و محققانی در سطح و رتبه‌ آقای آذرنگ زیاد نیستند. توصیه می‌کنم که نسل جوان فرصت فراگیری از سبک کار ایشان را از دست ندهند؛ زیرا فرهنگ از طریق تعلیم، تربیت، ترجمه، نوشتار و گفتار منتقل می‌شود و اگر این مسیر منقطع شود، فرهنگ هم لطمه خواهد دید. توصیه می‌کنم که این نسل، بیشتر قدر کسانی مانند عبدالحسین آذرنگ را که تا این حد برای فرهنگ جان‌فشانی کرده‌اند، بدانند؛ آثار او را بیشتر بخوانند و از او بیشتر بیاموزند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.