|

افزایش بازدهی سرمایه‌گذاری‌ها برای تأمین منابع

مديرعامل صندوق بازنشستگي فولاد اعلام كرد:

وابستگي صندوق‌ها به منابع دولتي موقعيت آنها را شكننده مي‌كند. اگر تخصيص بودجه صددرصد باشد، صندوق‌ها هم براي انجام تعهداتشان مشكلي نخواهند داشت؛ در غير اين صورت با مشکلات در تأمین منابع مواجه خواهند شد. صندوق بازنشستگي فولاد از آن دسته صندوق‌‎هايي است كه مشكلات مطالبات معوق داشت؛ اما حالا رضا مسرور، مديرعامل اين صندوق، مي‌گويد با برنامه‌ريزي و پيگيري‌هاي انجام‌شده، به‌تدريج سهم منابع داخلی در تأمین منابع صندوق در حال افزایش است. او بورسي‌شدن شركت‌هاي مديريتي صندوق بازنشستگي فولاد را يكي از راه‌هاي تأمين سرمايه معرفي مي‌كند. بخشي از سهام شركت‌هاي وابسته به صندوق، به دليل اخذ تسهيلات، در رهن بانك بوده است كه در دوره مديريتي جديد تلاش مي‌شود با تسويه بدهي‌ها اين سهام آزاد و در صورت زيان‌دهي به سهام‌هاي سودده تغيير داده شوند. اصلاح نظام اكچوئري صندوق و بازنگري در آن نیز از ديگر برنامه‌هايي است كه مسرور، مدير‌عامل فعلي صندوق بازنشستگي فولاد، به آن اشاره مي‌كند. به گفته او، اين صندوق تا مهرماه تمام مطالبات معوق افراد تحت پوشش خود را پرداخت خواهد كرد.

وضعيت صندوق چگونه است؟ تعادل بين منابع و مصارف در صندوق وجود دارد يا خير؟ آيا توانسته‌ايد مشكلات صندوق را حل كنيد؟
در سنوات گذشته هميشه مشكلاتي در صندوق فولاد وجود داشته و اعتراضاتي را از سوي بازنشستگان در ارتباط با به‌تأخير‌افتادن حقوقشان شاهد بوده‌ايم. اين تأخير در پرداخت مربوط به سال‌هاي 95 و 96 و قبل از آن بوده و در اين بازه زماني بيشتر مطرح بوده است. در سنوات اخير، به‌خصوص در ماه‌هاي اخير، سعي بر اين شد كه هميشه حقوق به‌موقع داده شود. با توجه به مساعدتي كه دولت دارد و بخشی از مطالبات صندوق از محل اکچوئری را در رديف جدول 9 پیش‌بینی کرده است، جبران بخشي از مطالبات صندوق از طريق رد ديون انجام می‌شود كه حدود بيش از 70 درصد هزينه‌هاي صندوق است، مابقي آن هم بايد از طريق سود سرمايه‌گذاري‌ها و حق بيمه تأمين شود. در سال 99، نسبت سود سرمايه‌گذاري‌هاي انجام‌شده نسبت به يكي، دو سال اخير، بيشتر خواهد شد. يكي از برنامه‌هايي كه داريم و اجرائي شده، اين است كه بتوانيم سود سرمايه‌گذاري‌هاي صندوق را افزايش دهيم. مطمئنا حمايت دولت بسيار مهم است. يكي از مشكلات صندوق فولاد اين است كه منابع حاصل از حق بيمه در اين صندوق عدد بسيار پاييني است؛ به‌طور مثال در صندوق تأمين اجتماعي آن‌طور كه من مطلع هستم، اين عدد حدود 90 درصد است؛ يعني 90 درصد از مصارف تأمين اجتماعي از محل حق بيمه تأمين مي‌شود؛ اما در صندوق فولاد اين عدد دو تا سه درصد است. اين رقم باعث شده است كار صندوق فولاد كمي سخت‌تر شود و سختي كار اين صندوق را نشان مي‌دهد. لاجرم مجبور هستيم از طريق سود سرمايه‌گذاري‌هاي اين كمبود را تأمين كنيم تا غير از رد ديون كه از سوي دولت انجام می‌شود، بتوانیم مصارف صندوق را تأمين كنیم. در سنوات اخير آرامشي كه در صندوق فولاد نسبت به گذشته ديده مي‌شود، ناشي از همين موضوع است. يكي از برنامه‌هاي ما اين است كه سود سرمايه‌گذاري‌ها را افزايش دهيم. در اين راستا يكي از اقدامات مؤثري كه انجام داديم، این بود که بخشي از ساير منابع را وارد بازار بورس كرديم. در ماه‌هاي اخير توانستيم كه سود خيلي خوبي بگيريم و بتوانيم معوقات بازنشستگان را كه از سال 91 مانده بود، پرداخت كنيم. اين موضوعي بود كه بازنشستگان به صورت مستمر دنبال مي‌كردند. ما توانستيم مجوز لازم را از هيئت امنا بگيريم و با حمايتي كه وزير به‌عنوان رئيس هيئت امنا انجام داد، اقدامات لازم را انجام داديم و با تأمین منابع، امكان پرداخت معوقات فراهم شد و يك سد هشت تا 9‌ساله شكسته شد.
درباره حضور در بورس كمي بيشتر توضيح مي‌دهيد. سهمتان در بورس چقدر افزايش يافته است؟
يكي از مهم‌ترين برنامه‌هاي ما در صندوق فولاد، اين است كه شركت‌هاي مديريتي غير‌بورسي را وارد بورس كنيم. تعدادي شركت‌هاي غير‌کنترلی داريم كه وارد بورس شده‌اند؛ مثل فولاد آلياژي که 20 درصد و سايپا كه 15.67 درصد سهم آن مربوط به صندوق فولاد است؛ اما شركت‌هاي کنترلی ما هنوز هيچ‌كدام وارد بورس نشده‌اند. در اين حوزه كار فشرده و بسيار مهمي انجام شده است. مجموعه اقدامات انجام‌شده باعث شد در ماه‌هاي آينده برگزاري جلسه پذيرش شركت سنگ ‌آهن مركزي متعلق به صندوق بازنشستگي فولاد كه يكي از شركت‌هاي خوب بورسي هم خواهد شد، در دستور كار قرار گيرد. يكي ديگر از اقدامات ما اين است كه شركت سرمايه‌گذاري تشكيل بدهيم كه در حال حاضر اسم این شرکت دالاهو است، ولي به‌زودي به شركت سرمايه‌گذاري صندوق فولاد تغيير نام مي‌دهد. اين شركت مجموعه‌هايي كه مي‌خواهند وارد بورس بشوند، مثل سنگ ‌آهن مركزي، معادن اسفندقه و زغال‌سنگ كرمان را هم به صورت جداگانه و در قالب شركت سرمايه‌گذاري وارد بورس خواهد کرد.
به اين ترتيب شما قصد داريد سبد سهام در بورس ارائه ‌دهيد؟
بله. هركدام از اين شركت‌ها عرضه اوليه خواهند داشت. اولين شركت ما سنگ ‌آهن مركزي خواهد بود كه من فكر مي‌كنم يكي، دو ماه آينده اين اتفاق خواهد افتاد. اين شركت يكي از شركت‌هاي خوب معدني كشور محسوب مي‌شود كه به دلايلي تا اين مرحله وارد بورس نشده بود. بورسي‌شدن علاوه بر اينكه به افزايش بازدهي سرمايه‌گذاري و دارايي ما كمك مي‌كند، شفافيت هم ايجاد مي‌كند و مطمئنا در تأمين منابع مالي براي شركت مي‌تواند مؤثر باشد. تلاش براي افزايش حضور در بورس يكي از اقدامات مؤثري است كه در ماه‌هاي اخير انجام شده است و در ماه‌هاي بعد تأثيرات آن را خواهيم ديد. يكي از شركت‌هاي ديگري كه وارد بورس خواهيم كرد و جلسه‌اي مشترك با تأمين سرمايه امين با حضور مديرعامل مربوطه در هفته قبل برگزار شد، شركت دخانيات است. شركت دخانيات الان غير‌بورسي است. 55 درصد سهامش متعلق به صندوق فولاد است. اين شركت هم ظرفيت و پتانسيل براي ورود به بورس دارد. اميدواريم با پيگيري كه انجام مي‌دهيم، تا پايان سال و اوايل سال آينده دخانيات را بتوانيم وارد بورس بكنيم. مطمئنا جذابيت خوبي در بورس خواهد داشت. مشكلات تأمين منابع مالي با ورود به بورس حل خواهد شد و از مهم‌ترين برنامه‌هايي است كه بايد در صندوق دنبال كنيم.
در مجموع چند شركت مديريتي را وارد بورس مي‌كنيد؟
شركت‌هاي کنترلی ما شامل دالاهو و سنگ ‌آهن مركزي خواهد بود. اگر بتوانيم زغال‌سنگ كرمان را وارد بورس كنيم، پيش‌بيني ما اين است كه تا پايان امسال سه شركت وارد بورس شوند. اگر بتوانیم اوايل سال آينده شرکت دخانیات را هم وارد بورس مي‌كنيم.
درباره نحوه منابع مالي صندوق توضيح مي‌دهيد. آيا وابستگي صندوق به منابع مالي دولت كاهش يافته است؟
من پنج، شش ماه است به اين صندوق آمده‌ام؛ اما در سال 99 با اقداماتي كه انجام مي‌شود، نسبت ميزان سود سرمايه‌گذاري‌هاي اين مجموعه به كل منابع صندوق فولاد افزايش خواهد يافت. مطمئنا با برنامه‌هاي بورسي‌شدن و طرح‌هاي توسعه‌اي كه دنبال مي‌كنيم، در آينده مي‌توانيم براي صندوق سودآوري ايجاد كنيم. از‌جمله پروژه گندله‌سازي شركت سنگ ‌آهن مركزي كه در ماه آينده با حضور رئيس‌جمهور به صورت مجازي افتتاح خواهد شد، باعث مي‌شود سود سرمایه‌گذاری‌های ما افزايش يابد و آن نسبت تغيير پيدا خواهد كرد. كمك دولت به صندوق هم به‌عنوان رد ديون در قالب اکچوئری است. در سال 90 اكچوئري را حدودا 12 هزار ميليارد تومان ديده‌ بودند که مطمئنا اين میزان در محاسبات جدید تغيير خواهد كرد و پرداخت دولت هم به‌عنوان رد ديون حاصل از اکچوئری خواهد بود.
ميزان وابستگي صندوق به منابع دولت با اقداماتي كه در سال جاری انجام داده‌ايد، چقدر تغيير خواهد كرد؟
تا حالا نسبت‌ها را محاسبه نكرده‌ايم، ولي فكر مي‌كنم حدود 10 درصد تغيير پيدا خواهد كرد و به حدود 70 درصد خواهد رسید.
درباره پروژه‌هاي توسعه‌اي صندوق بيشتر توضيح مي‌دهيد. در چه شاخه‌هايي پروژه‌هاي توسعه‌اي تعريف شده و اصلا هدف از تعريف پروژه‌هاي توسعه‌اي چيست؟
پروژه‌هاي توسعه‌اي همان‌طور كه گفته شد براي سودآوري شركت و ايجاد ارزش افزوده بيشتر مورد نظر است. برخي از پروژه‌هاي توسعه‌اي ما در راستاي زنجيره ارزش است. مثلا در سنگ ‌آهن مركزي، سنگ ‌آهن توليد مي‌كنيم و بايد به يك مرحله ديگري كه گندله است، برسانيم كه ارزش افزوده بيشتري توليد شود و در اصل از حالت خام‌فروشي به ارزش افزوده ديگري تبديل شود. بعد از آن برنامه ديگري داريم. با صندوق بازنشستگي كشوري صحبت اوليه شده است؛ اميدواريم وارد فاز جديد از همكاري مشترك بين دو صندوق بشويم كه هم براي ما و هم آنها منافع خواهد داشت. با همكاري شركت سنگ ‌آهن مركزي با يكي از شركت‌هاي فولادي صندوق بازنشستگي اين منافع ايجاد خواهد شد. اين يكي از مهم‌ترين پروژه‌هاي ماست كه تأثيرات آن را در سال آينده خواهيم ديد. يكي از پروژه‌هاي ديگر، پروژه تأمين برق، آب و فاضلاب است كه در همين شركت در حال جريان است. يكي از پروژه‌هاي ديگري كه در صندوق مورد تأييد است و ما در مرحله تدوين مدل تجاري آن (بيزينس‌پلن) هستيم، اين است كه در منطقه اسفندقه توليد فروکروم داشته باشيم و دنبال همكاري مشترك با سرمايه‌گذار ديگري هستيم. صحبت‌هاي اوليه اين همكاري نیز انجام شده است. در اين راستا ايجاد سودآوري بيشتر براي شركت اسفندقه مد‌نظر قرار دارد. همه شركت‌هاي ما طرح‌هاي توسعه دارند. در دخانيات تعدادي طرح‌هاي افزايش خط توليد خواهيم داشت. در کارخانه‌های هفت‌گانه‌اي كه دخانيات در كل كشور دارد، پروژه‌هاي توسعه در دستور كار است. زغال‌سنگ كرمان هم كه يكي از شركت‌هاي ما‌ست، پروژه‌اي را دنبال مي‌كند كه اميدواريم در سال بعد بتوانيم ارزش افزوده خوبي از اين پروژه داشته باشيم. يك‌سري شركت‌هاي مديريتي هم داریم كه در آنجا نماينده داريم؛ مثل شركت فولاد آلياژي كه آنجا هم يك پروژه سرمايه‌گذاري را دنبال مي‌كند تا افزايش توليد داشته باشد يا در فولاد خراسان، طرح توسعه‌اي دارند كه سود آنها به ما هم مي‌رسد.
براي پروژه‌هاي توسعه‌اي چقدر سرمايه‌گذاري كرده‌ايد؟
فقط براي پروژه گندله‌سازي سنگ ‌آهن مركزي، حدود سه هزار ميليارد تومان سرمايه‌گذاري پیش‌بینی شده است. پروژه‌هاي ديگري هم داريم مثل توسعه برق اين مجموعه كه هنوز به نتيجه نهايي نرسيده است، ولی منابع درخور توجهی هم صرف آن پروژه خواهد شد. هر‌يك از اين پروژه‌ها ارقامش با هم متفاوت است.
تأمين اعتبار همه اين پروژه‌ها از منابع صندوق انجام مي‌شود؟
بله همه اعتبارات از منابع صندوق تأمين شده است.
نوسانات اقتصاد كلان چقدر بر صندوق تأثير خواهد داشت؟ مثلا نوسانات نرخ ارز و... چه تأثيري بر عملكرد صندوق خواهد داشت؟
مطمئنا مباحث اقتصاد كلان روي بخش‌هاي مختلف اثرهاي متفاوتي دارد. در صنعتي شايد افزايش قيمت ارز تأثير مثبت بگذارد؛ زيرا برخي شركت‌ها صادراتي هستند و برگشت ارز مي‌تواند در سودآوري آنها تأثير بگذارد و در صورت‌هاي مالي آنها ديده مي‌شود. در برخي از بخش‌هاي صنعت هم افزايش ارز مي‌تواند تأثيرات منفي داشته باشد و اين را نمي‌شود با يك جمله توصيف كرد. يكي از اتفاقاتي كه در ماه‌هاي اخير افتاده، رشد ارزش پرتفوي صندوق است. از زماني كه بنده در صندوق حضور يافتم تا 13 مرداد، پرتفوي صندوق 475 درصد رشد داشته است. ارزش پرتفوي ما در گذشته شش‌هزارو 400 ميليارد تومان بوده است كه به 30هزار‌و 700 ميليارد تومان در 13 مرداد رسيده است. 475 درصد رشد ارزش سهام داشتيم. البته با اقداماتي كه انجام داديم، يك‌سري منابع را از جاهاي ديگر وارد بورس كرديم و بازدهي گرفتيم؛ منتها ما يك موضوع ديگري بايد در نظر داشته باشيم و آن اين است كه دارايي‌ها يا سهام شركت‌ها در بورس افزايش پيدا كرده است؛ اما افزايش سودآوري شركت‌ها نكته ديگري است. در سنوات گذشته خيلي از شركت‌ها در اصل از يارانه انرژي استفاده مي‌كردند؛ يارانه انرژي مطمئنا به‌عنوان سود روي صورت‌‎هاي مالي شناسايي مي‌شد. امسال پيش‌بيني من اين است كه چون نسبت يارانه انرژي كاهش يافته است و اين كاهش يارانه انرژي، ديگر تأثيراتی را كه در سال‌هاي 96 و 97 داشته امسال نخواهد داشت و شايد افزايش قيمت ارز هم تأثيراتي روي اين موضوع داشته باشد، بنابراين روي سوددهي شركت‌ها اثر خواهد داشت. ما بايد در كنار افزايش دارايي‌ها بتوانيم روي افزايش سودآوري كار كنيم. اين يكي از مهم‌ترين برنامه‌هاي ماست كه از طريق افزايش بهره‌وري صورت مي‌گيرد. ما بايد بهره‌وري را در واحد بنگاه‌هاي اقتصادي افزايش دهيم كه منجر به افزايش سودآوري شود. اين مسئله يكي از نكات مهمي است كه در صندوق فولاد در ماه‌هاي اخير روي آن تمركز كرده‌ايم و در جلسات متعددي كه در ماه‌هاي اخير با مديران عامل و هيئت‌مديره شركت‌ها برگزار مي‌كنيم، بر اين نكته تأكيد داشته‌ایم.
با توجه به جلسات و اقداماتي كه انجام شده است، سودآوري شركت‌هاي تحت مديريت صندوق فولاد چقدر از محل اصلاح بهره‌وري بهبود يافته است؟
در حال حاضر ميزان سودآوري مشخص نمي‌شود. در سال آينده مشخص خواهد شد كه ما چقدر توانسته‌ايم در بهره‌وري موفق شويم؛ اما مطمئنا نسبت به سال‌هاي قبل‌تر وضعيت صندوق با وجود كاهش يارانه انرژي نسبت به سال 96 و 97 به مراتب بهتر خواهد بود. يارانه انرژي در گذشته تأثير مثبتی در سودآوري برخي صنايع به‌خصوص در حوزه‌هاي فولادي و حوزه‌هايي كه يارانه بيشتري استفاده مي‌كنند، مثل پتروشيمي‌ها داشته است. البته ما در پتروشيمي‌ها شركت چندان فعالی نداريم. يكي از برنامه‌هاي ديگري كه داريم، بهينه‌كردن پرتفوي ما است. كميته سرمايه‌گذاري كارآمدي با حضور بهترين‌هاي بازار بورس تشكيل داده و دو هفته يك بار پرتفوي خود را رصد مي‌كنيم. يكي از برنامه‌هاي ديگر ما در اين حوزه كه از سوي معاونت برنامه‌ريزي تا حدودي پيگيري مي‌شود، اين است كه بخشي از سهام ما كه در وثيقه است يا موارد ديگري دارد، آزاد كرده و اگر بازدهي خوبي نگرفتيم، آن را در همان كميته سرمايه‌گذاري به سهام ديگر تبديل خواهيم كرد.
چه ميزان از سهام شما به‌عنوان وثيقه در رهن بانك است و چقدر از آن با تلاش‌هاي انجام‌شده آزاد خواهد شد؟
اين مسائل از گذشته به ما به ارث رسيده است. ما تلاش مي‌كنيم اين منابع را آزاد كنيم. تلاش مي‌كنيم تسهيلات دريافتي را تسويه كنيم كه بتوانيم اين سهام‌ها را آزاد كنيم و آنهايي كه فكر مي‌كنيم در آينده خيلي بازدهي مناسبي ندارند، تبديل به سهامي بكنيم كه بازدهي مناسبي داشته باشد.
ميزان مطالبات بازنشستگان صندوق كه معوق شده بود و آن را تسويه كرديد، چقدر بود؟
مطالبات سال 91 آنها حدود 400 ميليارد تومان است. برنامه داريم كه همان‌طور كه آقای وزير اعلام كرد، از همين ماه در چند قسط آن را تسويه كنيم.
تا پايان سال مطالبات معوق اعضاي صندوق تسويه مي‌شود؟
فكر مي‌كنم تا مهرماه به اتمام برسد. برنامه ما اين است كه بتوانيم اين مطالبات را به‌طور كامل تسويه كنيم.

تصميمات مجلس و قوانيني كه تصويب مي‌كند، فكر مي‌كنيد روي عملكرد صندوق اثر مي‌گذارد؟
مطمئنا تأثيراتي خواهد داشت. مطمئنا حمایت‌های خوبی از طريق مصوبات مجلس مي‌تواند صورت گيرد. يكي از مسائلي كه مي‌تواند حائز اهميت باشد، بحث اكچوئري صندوق‌هاست. الزام‌آور‌كردن قوانين مرتبط با اكچوئري و اينكه اكچوئري صندوق‌ها عملياتي شود، مي‌تواند تأثير داشته باشد. اين مسئله يكي از موضوعاتي است كه از سوي صندوق‌ها گفته شده است. اعتباراتی كه به‌عنوان رد ديون مربوط به اکچوئری برای صندوق بازنشستگي فولاد تأمين مي‌شود، مي‌تواند تأثير مثبتي داشته باشد و نيازمند پيگيري خاص است.
مجلس هيچ‌گاه صندوق‌ها را مجبور نكرده است كه سرمايه‌گذاري غير‌سودآور و... انجام دهند؟
من در طول دوره مديريت خودم نديدم كه از سوي مجلس موضوع خاصي مطرح شود. گاهي پيشنهادهایي برای سرمایه‌گذاری در برخی طرح‌ها مطرح مي‌شود که در حد پيشنهاد است. ما خودمان بعد از اينكه به اين نتيجه رسيديم كه يك طرحي اقتصادي است، وارد عمل مي‌شويم؛ زيرا ما يك بنگاه اقتصادي هستيم. بر اساس اينكه طرح براي ما در سودآوري داشته باشد، تصميم مي‌گيريم.
نكته تكميلي درباره فعاليت صندوق فولاد داريد؟
يك‌سري موارد ديگري كه ما در حال انجام داريم، كارهاي رفاهي برای بازنشسته‌هاست؛ مثل پرداخت تسهيلات تا سقف چهار ميليون تومان و بدون بهره براي بازنشستگان که در دست پيگيري است. همچنين يك تفاهم‌نامه همكاري با معاونت اجتماعي و فرهنگي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي كه از امكانات رفاهي وزارتخانه استفاده كنند به امضا رسانديم. با يكي از ليزينگ‌هاي خودرويي تفاهم‌نامه امضا شده است كه بازنشستگان صندوق از تسهيلات آنها استفاده كنند. يكي از كارهاي خوبي كه در صندوق ما كمبود داشتيم و روي آن كار ‌كرديم، استقرار سامانه جامع هوش مصنوعي يا BI است كه بتوانيم اطلاعات را پردازش كنيم. اين سامانه مي‌تواند بسيار تأثيرگذار باشد. از اقدامات ديگر ما تهيه اكچوئري است. آخرين اكچوئري كه سازمان حسابرسي مصوب كرده است، مربوط به سال 94 است؛ در‌حالي‌كه اكچوئري بايد هر سه سال يك بار بازنگري شود.
بنابراين بازنگري اكچوئري صندوق را در دستور كار قرار داديم و شديدا پيگيريم كه اکچوئری سال 97 در حال آماده‌شدن است و براي ماه‌هاي آينده به سازمان حسابرسي داده شود. يك‌سري پرونده‌هاي حقوقي داريم كه اين پرونده‌ها در مسائل مالی وقتي يك تعهدي ايجاد مي‌شود يا حكمي داده مي‌‎شود، بسيار تأثيرگذار است؛ روي اين بخش‌ها تمرکز كرديم كه حداكثر بازدهي را داشته باشيم تا مشكلي براي صندوق ايجاد نشود. پرونده‌های مهمي هم هستند مثل موضوع ذوب‌آهن، ماشين‌سازي و‌... كه در حال پیگیری هستیم. يكي ديگر از شركت‌هاي ما كه مهم است و روي آن كار مي‌كنيم، شركت خدمات عمومی فولاد است؛ بنا داريم آن شركت را هم تبديل به شركت مديريت صادرات كنيم. اين خلأیي است كه در كشور وجود دارد. شركت مديريت صادرات می‌تواند عامل فروش و بازاريابي باشد.
بنا داریم اين شركت را به يك شركت مديريت صادرات تبديل كنيم و كار سختي است. نيازمند يك‌سري حمايت‌هاي ديگر از سوي مبادي ذی‌ربط هستيم. صندوق فولاد به گواه كساني كه عملكرد ما را رصد مي‌كنند، مسير مثبت و روند مثبتي را طي مي‌كند كه ان‌شاء‌الله بتوانيم در دو سال آينده به جایگاه مناسبی برسيم.

وابستگي صندوق‌ها به منابع دولتي موقعيت آنها را شكننده مي‌كند. اگر تخصيص بودجه صددرصد باشد، صندوق‌ها هم براي انجام تعهداتشان مشكلي نخواهند داشت؛ در غير اين صورت با مشکلات در تأمین منابع مواجه خواهند شد. صندوق بازنشستگي فولاد از آن دسته صندوق‌‎هايي است كه مشكلات مطالبات معوق داشت؛ اما حالا رضا مسرور، مديرعامل اين صندوق، مي‌گويد با برنامه‌ريزي و پيگيري‌هاي انجام‌شده، به‌تدريج سهم منابع داخلی در تأمین منابع صندوق در حال افزایش است. او بورسي‌شدن شركت‌هاي مديريتي صندوق بازنشستگي فولاد را يكي از راه‌هاي تأمين سرمايه معرفي مي‌كند. بخشي از سهام شركت‌هاي وابسته به صندوق، به دليل اخذ تسهيلات، در رهن بانك بوده است كه در دوره مديريتي جديد تلاش مي‌شود با تسويه بدهي‌ها اين سهام آزاد و در صورت زيان‌دهي به سهام‌هاي سودده تغيير داده شوند. اصلاح نظام اكچوئري صندوق و بازنگري در آن نیز از ديگر برنامه‌هايي است كه مسرور، مدير‌عامل فعلي صندوق بازنشستگي فولاد، به آن اشاره مي‌كند. به گفته او، اين صندوق تا مهرماه تمام مطالبات معوق افراد تحت پوشش خود را پرداخت خواهد كرد.

وضعيت صندوق چگونه است؟ تعادل بين منابع و مصارف در صندوق وجود دارد يا خير؟ آيا توانسته‌ايد مشكلات صندوق را حل كنيد؟
در سنوات گذشته هميشه مشكلاتي در صندوق فولاد وجود داشته و اعتراضاتي را از سوي بازنشستگان در ارتباط با به‌تأخير‌افتادن حقوقشان شاهد بوده‌ايم. اين تأخير در پرداخت مربوط به سال‌هاي 95 و 96 و قبل از آن بوده و در اين بازه زماني بيشتر مطرح بوده است. در سنوات اخير، به‌خصوص در ماه‌هاي اخير، سعي بر اين شد كه هميشه حقوق به‌موقع داده شود. با توجه به مساعدتي كه دولت دارد و بخشی از مطالبات صندوق از محل اکچوئری را در رديف جدول 9 پیش‌بینی کرده است، جبران بخشي از مطالبات صندوق از طريق رد ديون انجام می‌شود كه حدود بيش از 70 درصد هزينه‌هاي صندوق است، مابقي آن هم بايد از طريق سود سرمايه‌گذاري‌ها و حق بيمه تأمين شود. در سال 99، نسبت سود سرمايه‌گذاري‌هاي انجام‌شده نسبت به يكي، دو سال اخير، بيشتر خواهد شد. يكي از برنامه‌هايي كه داريم و اجرائي شده، اين است كه بتوانيم سود سرمايه‌گذاري‌هاي صندوق را افزايش دهيم. مطمئنا حمايت دولت بسيار مهم است. يكي از مشكلات صندوق فولاد اين است كه منابع حاصل از حق بيمه در اين صندوق عدد بسيار پاييني است؛ به‌طور مثال در صندوق تأمين اجتماعي آن‌طور كه من مطلع هستم، اين عدد حدود 90 درصد است؛ يعني 90 درصد از مصارف تأمين اجتماعي از محل حق بيمه تأمين مي‌شود؛ اما در صندوق فولاد اين عدد دو تا سه درصد است. اين رقم باعث شده است كار صندوق فولاد كمي سخت‌تر شود و سختي كار اين صندوق را نشان مي‌دهد. لاجرم مجبور هستيم از طريق سود سرمايه‌گذاري‌هاي اين كمبود را تأمين كنيم تا غير از رد ديون كه از سوي دولت انجام می‌شود، بتوانیم مصارف صندوق را تأمين كنیم. در سنوات اخير آرامشي كه در صندوق فولاد نسبت به گذشته ديده مي‌شود، ناشي از همين موضوع است. يكي از برنامه‌هاي ما اين است كه سود سرمايه‌گذاري‌ها را افزايش دهيم. در اين راستا يكي از اقدامات مؤثري كه انجام داديم، این بود که بخشي از ساير منابع را وارد بازار بورس كرديم. در ماه‌هاي اخير توانستيم كه سود خيلي خوبي بگيريم و بتوانيم معوقات بازنشستگان را كه از سال 91 مانده بود، پرداخت كنيم. اين موضوعي بود كه بازنشستگان به صورت مستمر دنبال مي‌كردند. ما توانستيم مجوز لازم را از هيئت امنا بگيريم و با حمايتي كه وزير به‌عنوان رئيس هيئت امنا انجام داد، اقدامات لازم را انجام داديم و با تأمین منابع، امكان پرداخت معوقات فراهم شد و يك سد هشت تا 9‌ساله شكسته شد.
درباره حضور در بورس كمي بيشتر توضيح مي‌دهيد. سهمتان در بورس چقدر افزايش يافته است؟
يكي از مهم‌ترين برنامه‌هاي ما در صندوق فولاد، اين است كه شركت‌هاي مديريتي غير‌بورسي را وارد بورس كنيم. تعدادي شركت‌هاي غير‌کنترلی داريم كه وارد بورس شده‌اند؛ مثل فولاد آلياژي که 20 درصد و سايپا كه 15.67 درصد سهم آن مربوط به صندوق فولاد است؛ اما شركت‌هاي کنترلی ما هنوز هيچ‌كدام وارد بورس نشده‌اند. در اين حوزه كار فشرده و بسيار مهمي انجام شده است. مجموعه اقدامات انجام‌شده باعث شد در ماه‌هاي آينده برگزاري جلسه پذيرش شركت سنگ ‌آهن مركزي متعلق به صندوق بازنشستگي فولاد كه يكي از شركت‌هاي خوب بورسي هم خواهد شد، در دستور كار قرار گيرد. يكي ديگر از اقدامات ما اين است كه شركت سرمايه‌گذاري تشكيل بدهيم كه در حال حاضر اسم این شرکت دالاهو است، ولي به‌زودي به شركت سرمايه‌گذاري صندوق فولاد تغيير نام مي‌دهد. اين شركت مجموعه‌هايي كه مي‌خواهند وارد بورس بشوند، مثل سنگ ‌آهن مركزي، معادن اسفندقه و زغال‌سنگ كرمان را هم به صورت جداگانه و در قالب شركت سرمايه‌گذاري وارد بورس خواهد کرد.
به اين ترتيب شما قصد داريد سبد سهام در بورس ارائه ‌دهيد؟
بله. هركدام از اين شركت‌ها عرضه اوليه خواهند داشت. اولين شركت ما سنگ ‌آهن مركزي خواهد بود كه من فكر مي‌كنم يكي، دو ماه آينده اين اتفاق خواهد افتاد. اين شركت يكي از شركت‌هاي خوب معدني كشور محسوب مي‌شود كه به دلايلي تا اين مرحله وارد بورس نشده بود. بورسي‌شدن علاوه بر اينكه به افزايش بازدهي سرمايه‌گذاري و دارايي ما كمك مي‌كند، شفافيت هم ايجاد مي‌كند و مطمئنا در تأمين منابع مالي براي شركت مي‌تواند مؤثر باشد. تلاش براي افزايش حضور در بورس يكي از اقدامات مؤثري است كه در ماه‌هاي اخير انجام شده است و در ماه‌هاي بعد تأثيرات آن را خواهيم ديد. يكي از شركت‌هاي ديگري كه وارد بورس خواهيم كرد و جلسه‌اي مشترك با تأمين سرمايه امين با حضور مديرعامل مربوطه در هفته قبل برگزار شد، شركت دخانيات است. شركت دخانيات الان غير‌بورسي است. 55 درصد سهامش متعلق به صندوق فولاد است. اين شركت هم ظرفيت و پتانسيل براي ورود به بورس دارد. اميدواريم با پيگيري كه انجام مي‌دهيم، تا پايان سال و اوايل سال آينده دخانيات را بتوانيم وارد بورس بكنيم. مطمئنا جذابيت خوبي در بورس خواهد داشت. مشكلات تأمين منابع مالي با ورود به بورس حل خواهد شد و از مهم‌ترين برنامه‌هايي است كه بايد در صندوق دنبال كنيم.
در مجموع چند شركت مديريتي را وارد بورس مي‌كنيد؟
شركت‌هاي کنترلی ما شامل دالاهو و سنگ ‌آهن مركزي خواهد بود. اگر بتوانيم زغال‌سنگ كرمان را وارد بورس كنيم، پيش‌بيني ما اين است كه تا پايان امسال سه شركت وارد بورس شوند. اگر بتوانیم اوايل سال آينده شرکت دخانیات را هم وارد بورس مي‌كنيم.
درباره نحوه منابع مالي صندوق توضيح مي‌دهيد. آيا وابستگي صندوق به منابع مالي دولت كاهش يافته است؟
من پنج، شش ماه است به اين صندوق آمده‌ام؛ اما در سال 99 با اقداماتي كه انجام مي‌شود، نسبت ميزان سود سرمايه‌گذاري‌هاي اين مجموعه به كل منابع صندوق فولاد افزايش خواهد يافت. مطمئنا با برنامه‌هاي بورسي‌شدن و طرح‌هاي توسعه‌اي كه دنبال مي‌كنيم، در آينده مي‌توانيم براي صندوق سودآوري ايجاد كنيم. از‌جمله پروژه گندله‌سازي شركت سنگ ‌آهن مركزي كه در ماه آينده با حضور رئيس‌جمهور به صورت مجازي افتتاح خواهد شد، باعث مي‌شود سود سرمایه‌گذاری‌های ما افزايش يابد و آن نسبت تغيير پيدا خواهد كرد. كمك دولت به صندوق هم به‌عنوان رد ديون در قالب اکچوئری است. در سال 90 اكچوئري را حدودا 12 هزار ميليارد تومان ديده‌ بودند که مطمئنا اين میزان در محاسبات جدید تغيير خواهد كرد و پرداخت دولت هم به‌عنوان رد ديون حاصل از اکچوئری خواهد بود.
ميزان وابستگي صندوق به منابع دولت با اقداماتي كه در سال جاری انجام داده‌ايد، چقدر تغيير خواهد كرد؟
تا حالا نسبت‌ها را محاسبه نكرده‌ايم، ولي فكر مي‌كنم حدود 10 درصد تغيير پيدا خواهد كرد و به حدود 70 درصد خواهد رسید.
درباره پروژه‌هاي توسعه‌اي صندوق بيشتر توضيح مي‌دهيد. در چه شاخه‌هايي پروژه‌هاي توسعه‌اي تعريف شده و اصلا هدف از تعريف پروژه‌هاي توسعه‌اي چيست؟
پروژه‌هاي توسعه‌اي همان‌طور كه گفته شد براي سودآوري شركت و ايجاد ارزش افزوده بيشتر مورد نظر است. برخي از پروژه‌هاي توسعه‌اي ما در راستاي زنجيره ارزش است. مثلا در سنگ ‌آهن مركزي، سنگ ‌آهن توليد مي‌كنيم و بايد به يك مرحله ديگري كه گندله است، برسانيم كه ارزش افزوده بيشتري توليد شود و در اصل از حالت خام‌فروشي به ارزش افزوده ديگري تبديل شود. بعد از آن برنامه ديگري داريم. با صندوق بازنشستگي كشوري صحبت اوليه شده است؛ اميدواريم وارد فاز جديد از همكاري مشترك بين دو صندوق بشويم كه هم براي ما و هم آنها منافع خواهد داشت. با همكاري شركت سنگ ‌آهن مركزي با يكي از شركت‌هاي فولادي صندوق بازنشستگي اين منافع ايجاد خواهد شد. اين يكي از مهم‌ترين پروژه‌هاي ماست كه تأثيرات آن را در سال آينده خواهيم ديد. يكي از پروژه‌هاي ديگر، پروژه تأمين برق، آب و فاضلاب است كه در همين شركت در حال جريان است. يكي از پروژه‌هاي ديگري كه در صندوق مورد تأييد است و ما در مرحله تدوين مدل تجاري آن (بيزينس‌پلن) هستيم، اين است كه در منطقه اسفندقه توليد فروکروم داشته باشيم و دنبال همكاري مشترك با سرمايه‌گذار ديگري هستيم. صحبت‌هاي اوليه اين همكاري نیز انجام شده است. در اين راستا ايجاد سودآوري بيشتر براي شركت اسفندقه مد‌نظر قرار دارد. همه شركت‌هاي ما طرح‌هاي توسعه دارند. در دخانيات تعدادي طرح‌هاي افزايش خط توليد خواهيم داشت. در کارخانه‌های هفت‌گانه‌اي كه دخانيات در كل كشور دارد، پروژه‌هاي توسعه در دستور كار است. زغال‌سنگ كرمان هم كه يكي از شركت‌هاي ما‌ست، پروژه‌اي را دنبال مي‌كند كه اميدواريم در سال بعد بتوانيم ارزش افزوده خوبي از اين پروژه داشته باشيم. يك‌سري شركت‌هاي مديريتي هم داریم كه در آنجا نماينده داريم؛ مثل شركت فولاد آلياژي كه آنجا هم يك پروژه سرمايه‌گذاري را دنبال مي‌كند تا افزايش توليد داشته باشد يا در فولاد خراسان، طرح توسعه‌اي دارند كه سود آنها به ما هم مي‌رسد.
براي پروژه‌هاي توسعه‌اي چقدر سرمايه‌گذاري كرده‌ايد؟
فقط براي پروژه گندله‌سازي سنگ ‌آهن مركزي، حدود سه هزار ميليارد تومان سرمايه‌گذاري پیش‌بینی شده است. پروژه‌هاي ديگري هم داريم مثل توسعه برق اين مجموعه كه هنوز به نتيجه نهايي نرسيده است، ولی منابع درخور توجهی هم صرف آن پروژه خواهد شد. هر‌يك از اين پروژه‌ها ارقامش با هم متفاوت است.
تأمين اعتبار همه اين پروژه‌ها از منابع صندوق انجام مي‌شود؟
بله همه اعتبارات از منابع صندوق تأمين شده است.
نوسانات اقتصاد كلان چقدر بر صندوق تأثير خواهد داشت؟ مثلا نوسانات نرخ ارز و... چه تأثيري بر عملكرد صندوق خواهد داشت؟
مطمئنا مباحث اقتصاد كلان روي بخش‌هاي مختلف اثرهاي متفاوتي دارد. در صنعتي شايد افزايش قيمت ارز تأثير مثبت بگذارد؛ زيرا برخي شركت‌ها صادراتي هستند و برگشت ارز مي‌تواند در سودآوري آنها تأثير بگذارد و در صورت‌هاي مالي آنها ديده مي‌شود. در برخي از بخش‌هاي صنعت هم افزايش ارز مي‌تواند تأثيرات منفي داشته باشد و اين را نمي‌شود با يك جمله توصيف كرد. يكي از اتفاقاتي كه در ماه‌هاي اخير افتاده، رشد ارزش پرتفوي صندوق است. از زماني كه بنده در صندوق حضور يافتم تا 13 مرداد، پرتفوي صندوق 475 درصد رشد داشته است. ارزش پرتفوي ما در گذشته شش‌هزارو 400 ميليارد تومان بوده است كه به 30هزار‌و 700 ميليارد تومان در 13 مرداد رسيده است. 475 درصد رشد ارزش سهام داشتيم. البته با اقداماتي كه انجام داديم، يك‌سري منابع را از جاهاي ديگر وارد بورس كرديم و بازدهي گرفتيم؛ منتها ما يك موضوع ديگري بايد در نظر داشته باشيم و آن اين است كه دارايي‌ها يا سهام شركت‌ها در بورس افزايش پيدا كرده است؛ اما افزايش سودآوري شركت‌ها نكته ديگري است. در سنوات گذشته خيلي از شركت‌ها در اصل از يارانه انرژي استفاده مي‌كردند؛ يارانه انرژي مطمئنا به‌عنوان سود روي صورت‌‎هاي مالي شناسايي مي‌شد. امسال پيش‌بيني من اين است كه چون نسبت يارانه انرژي كاهش يافته است و اين كاهش يارانه انرژي، ديگر تأثيراتی را كه در سال‌هاي 96 و 97 داشته امسال نخواهد داشت و شايد افزايش قيمت ارز هم تأثيراتي روي اين موضوع داشته باشد، بنابراين روي سوددهي شركت‌ها اثر خواهد داشت. ما بايد در كنار افزايش دارايي‌ها بتوانيم روي افزايش سودآوري كار كنيم. اين يكي از مهم‌ترين برنامه‌هاي ماست كه از طريق افزايش بهره‌وري صورت مي‌گيرد. ما بايد بهره‌وري را در واحد بنگاه‌هاي اقتصادي افزايش دهيم كه منجر به افزايش سودآوري شود. اين مسئله يكي از نكات مهمي است كه در صندوق فولاد در ماه‌هاي اخير روي آن تمركز كرده‌ايم و در جلسات متعددي كه در ماه‌هاي اخير با مديران عامل و هيئت‌مديره شركت‌ها برگزار مي‌كنيم، بر اين نكته تأكيد داشته‌ایم.
با توجه به جلسات و اقداماتي كه انجام شده است، سودآوري شركت‌هاي تحت مديريت صندوق فولاد چقدر از محل اصلاح بهره‌وري بهبود يافته است؟
در حال حاضر ميزان سودآوري مشخص نمي‌شود. در سال آينده مشخص خواهد شد كه ما چقدر توانسته‌ايم در بهره‌وري موفق شويم؛ اما مطمئنا نسبت به سال‌هاي قبل‌تر وضعيت صندوق با وجود كاهش يارانه انرژي نسبت به سال 96 و 97 به مراتب بهتر خواهد بود. يارانه انرژي در گذشته تأثير مثبتی در سودآوري برخي صنايع به‌خصوص در حوزه‌هاي فولادي و حوزه‌هايي كه يارانه بيشتري استفاده مي‌كنند، مثل پتروشيمي‌ها داشته است. البته ما در پتروشيمي‌ها شركت چندان فعالی نداريم. يكي از برنامه‌هاي ديگري كه داريم، بهينه‌كردن پرتفوي ما است. كميته سرمايه‌گذاري كارآمدي با حضور بهترين‌هاي بازار بورس تشكيل داده و دو هفته يك بار پرتفوي خود را رصد مي‌كنيم. يكي از برنامه‌هاي ديگر ما در اين حوزه كه از سوي معاونت برنامه‌ريزي تا حدودي پيگيري مي‌شود، اين است كه بخشي از سهام ما كه در وثيقه است يا موارد ديگري دارد، آزاد كرده و اگر بازدهي خوبي نگرفتيم، آن را در همان كميته سرمايه‌گذاري به سهام ديگر تبديل خواهيم كرد.
چه ميزان از سهام شما به‌عنوان وثيقه در رهن بانك است و چقدر از آن با تلاش‌هاي انجام‌شده آزاد خواهد شد؟
اين مسائل از گذشته به ما به ارث رسيده است. ما تلاش مي‌كنيم اين منابع را آزاد كنيم. تلاش مي‌كنيم تسهيلات دريافتي را تسويه كنيم كه بتوانيم اين سهام‌ها را آزاد كنيم و آنهايي كه فكر مي‌كنيم در آينده خيلي بازدهي مناسبي ندارند، تبديل به سهامي بكنيم كه بازدهي مناسبي داشته باشد.
ميزان مطالبات بازنشستگان صندوق كه معوق شده بود و آن را تسويه كرديد، چقدر بود؟
مطالبات سال 91 آنها حدود 400 ميليارد تومان است. برنامه داريم كه همان‌طور كه آقای وزير اعلام كرد، از همين ماه در چند قسط آن را تسويه كنيم.
تا پايان سال مطالبات معوق اعضاي صندوق تسويه مي‌شود؟
فكر مي‌كنم تا مهرماه به اتمام برسد. برنامه ما اين است كه بتوانيم اين مطالبات را به‌طور كامل تسويه كنيم.

تصميمات مجلس و قوانيني كه تصويب مي‌كند، فكر مي‌كنيد روي عملكرد صندوق اثر مي‌گذارد؟
مطمئنا تأثيراتي خواهد داشت. مطمئنا حمایت‌های خوبی از طريق مصوبات مجلس مي‌تواند صورت گيرد. يكي از مسائلي كه مي‌تواند حائز اهميت باشد، بحث اكچوئري صندوق‌هاست. الزام‌آور‌كردن قوانين مرتبط با اكچوئري و اينكه اكچوئري صندوق‌ها عملياتي شود، مي‌تواند تأثير داشته باشد. اين مسئله يكي از موضوعاتي است كه از سوي صندوق‌ها گفته شده است. اعتباراتی كه به‌عنوان رد ديون مربوط به اکچوئری برای صندوق بازنشستگي فولاد تأمين مي‌شود، مي‌تواند تأثير مثبتي داشته باشد و نيازمند پيگيري خاص است.
مجلس هيچ‌گاه صندوق‌ها را مجبور نكرده است كه سرمايه‌گذاري غير‌سودآور و... انجام دهند؟
من در طول دوره مديريت خودم نديدم كه از سوي مجلس موضوع خاصي مطرح شود. گاهي پيشنهادهایي برای سرمایه‌گذاری در برخی طرح‌ها مطرح مي‌شود که در حد پيشنهاد است. ما خودمان بعد از اينكه به اين نتيجه رسيديم كه يك طرحي اقتصادي است، وارد عمل مي‌شويم؛ زيرا ما يك بنگاه اقتصادي هستيم. بر اساس اينكه طرح براي ما در سودآوري داشته باشد، تصميم مي‌گيريم.
نكته تكميلي درباره فعاليت صندوق فولاد داريد؟
يك‌سري موارد ديگري كه ما در حال انجام داريم، كارهاي رفاهي برای بازنشسته‌هاست؛ مثل پرداخت تسهيلات تا سقف چهار ميليون تومان و بدون بهره براي بازنشستگان که در دست پيگيري است. همچنين يك تفاهم‌نامه همكاري با معاونت اجتماعي و فرهنگي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي كه از امكانات رفاهي وزارتخانه استفاده كنند به امضا رسانديم. با يكي از ليزينگ‌هاي خودرويي تفاهم‌نامه امضا شده است كه بازنشستگان صندوق از تسهيلات آنها استفاده كنند. يكي از كارهاي خوبي كه در صندوق ما كمبود داشتيم و روي آن كار ‌كرديم، استقرار سامانه جامع هوش مصنوعي يا BI است كه بتوانيم اطلاعات را پردازش كنيم. اين سامانه مي‌تواند بسيار تأثيرگذار باشد. از اقدامات ديگر ما تهيه اكچوئري است. آخرين اكچوئري كه سازمان حسابرسي مصوب كرده است، مربوط به سال 94 است؛ در‌حالي‌كه اكچوئري بايد هر سه سال يك بار بازنگري شود.
بنابراين بازنگري اكچوئري صندوق را در دستور كار قرار داديم و شديدا پيگيريم كه اکچوئری سال 97 در حال آماده‌شدن است و براي ماه‌هاي آينده به سازمان حسابرسي داده شود. يك‌سري پرونده‌هاي حقوقي داريم كه اين پرونده‌ها در مسائل مالی وقتي يك تعهدي ايجاد مي‌شود يا حكمي داده مي‌‎شود، بسيار تأثيرگذار است؛ روي اين بخش‌ها تمرکز كرديم كه حداكثر بازدهي را داشته باشيم تا مشكلي براي صندوق ايجاد نشود. پرونده‌های مهمي هم هستند مثل موضوع ذوب‌آهن، ماشين‌سازي و‌... كه در حال پیگیری هستیم. يكي ديگر از شركت‌هاي ما كه مهم است و روي آن كار مي‌كنيم، شركت خدمات عمومی فولاد است؛ بنا داريم آن شركت را هم تبديل به شركت مديريت صادرات كنيم. اين خلأیي است كه در كشور وجود دارد. شركت مديريت صادرات می‌تواند عامل فروش و بازاريابي باشد.
بنا داریم اين شركت را به يك شركت مديريت صادرات تبديل كنيم و كار سختي است. نيازمند يك‌سري حمايت‌هاي ديگر از سوي مبادي ذی‌ربط هستيم. صندوق فولاد به گواه كساني كه عملكرد ما را رصد مي‌كنند، مسير مثبت و روند مثبتي را طي مي‌كند كه ان‌شاء‌الله بتوانيم در دو سال آينده به جایگاه مناسبی برسيم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.