گفتوگو با سارا دشتگرد درباره عملکرد او در 4 سال گذشته بهویژه در مرکز پژوهشها و مطالعات راهبردی شورای شهر کرج
پیگیری سهم پژوهش در طرحها و پروژههای شهری
از نتیجه پیگیریهایم راضی هستم
شرق: جایگاه و اهمیت پژوهش در توسعه شهرها و رسیدگی به امکانات و نیازهای شهروندان انکارناپذیر است و میتوان بدونشک این ادعا را داشت که پژوهش در جایگاه موتور محرک و اثرگذار در پروژههای مهم شهری قرار دارد. اتفاق مهم و خوشحالکننده هم این است که در حداقل یک دهه اخیر تا امروز مدیران در حوزههای مهم اجرائی و بهویژه در مدیریت شهری به اهمیت پژوهش در جریان خدمترسانی پی بردهاند. سالهاست پروژههای شهری و نوع خدمترسانی و اولویتهای شهروندی با تحقیقات میدانی و پژوهش علمی و کاربردی تلفیق شدهاند؛ اما هنوز هم بهکارگیری و توجه بیشتر به مقوله پژوهش و به قول سارا دشتگرد، عضو شورای شهر کرج و رئیس مرکز پژوهشهای شورای کرج در دو سال اول شورای اسلامی دوره پنجم، «خاکنخوردن مطالعات و پژوهشهای مهم و کاربردی در کشو و کمد ادارات و عملیاتی و اجرائیشدن آنها» قابل تأمل و تأکید است. او امیدوار است تغییرات و اصلاحاتی که در این دوره شورا ریلگذاری شده، در دوره بعد ادامه یابد. این عضو شورای شهر کرج که همواره سابقه علمی و دانشگاهی را در اولویت قرار داده، برای جایگاه معلمی خود ارزش بیشتری قائل است و پس از پایان دوره پنجم شورا به تخصص خود و عضویت در هیئت علمی دانشگاه آزاد ادامه خواهد داد. او در دو سال اول دوره پنجم رئیس مرکز پژوهش شورای شهر کرج بود و در ادامه بهعنوان یکی از اعضای سازمان نظام مهندسی در کمیسیون تخصصی خود یعنی کمیسیون معماری و شهرسازی فعالیت کرده است. گفتوگوی «شرق» با این عضو فعال شورای شهر کرج را میخوانید.
مرکز پژوهشها در بدو فعالیت فقط تحت اراده رئیس مرکز اداره میشد
شروع تأسیس مرکز پژوهشها به سال 1394 و شورای چهارم برمیگردد که در هشت کلانشهر تأسیس شد. البته این شروع کاملا سازماندهی و شکل مشخص نداشت و در قالب اساسنامه آن زمان، تنها یک فرد را بهعنوان رئیس مرکز پژوهش مشخص کردند تا پروژههای پژوهشی را مدیریت کند. در ابتدای کار شورای دوره پنجم نیاز به اصلاح ساختار و قالب و فرمت پروپوزالها و کارگروههایی برای بررسی طرحهای پژوهشی احساس شد. بههمیندلیل از سال 96 به بعد ابتدا اهداف کلان پژوهشی را مشخص کردیم، هدف اصلی این بود که مطالعاتی که در مرکز پژوهش انجام میشود، به سمت اجرائیشدن پیش برود و کار پژوهشی صرفا یکسری مطالعات کتابخانهای که بعدها در کتابخانه ادارات خاک بخورد، نباشد.
با بررسیهایی که انجام شد، متوجه وجود مطالعات زیادی شدیم که انجام شده؛ اما هیچیک به جایی که به آن نیاز دارند، تحویل داده نشده است. به طور مثال درباره روانآبها یا هدایت آبهای سطحی، کوهستان بیجی، پسماند و موضوعات دیگر مطالعات مفصلی انجام شده؛ اما عملیاتی نشده و تنها در کتابخانه باقی مانده و حتی بانک اطلاعاتی از پژوهشهای انجامشده وجود نداشت.
بههمیندلیل اولین کار ما ایجاد یک بانک اطلاعات بود تا پژوهشهایی را که از سالهای گذشته در شهرداری و شورا انجام شده بود، طبقهبندی کنیم. راهاندازی نرمافزار گنجه حاصل تلاشهای ما در این دوره در مرکز پژوهشها بود. این بانک اطلاعاتی در پژوهشهای جدید کمک زیادی کرد تا وقتی پروپوزال جدید به مرکز ارسال میشد، ببینیم آیا این واقعا نیاز است دوباره انجام شود یا خیر؟
در ادامه هم نیاز بود اساسنامه مرکز پژوهشها بررسی شود و ماهیت وجود مرکز پژوهشهای شورای اسلامی شهر مشخص شود و اینکه قرار است چه کاری انجام دهیم؟ براساس این بررسیها دریافتیم که براساس اساسنامه تیپ کلانشهرها که از سوی سازمان شهرداریها تهیه شده بود، مشخص شد که باید بیشتر لوایحی را که به شورا ارجاع میشد، بررسی کنیم؛ یعنی از پژوهشگران دعوت کنیم تا درباره آن لایحه همفکری کنند و نظرهای تخصصی بدهند. پس از آن اولویتهای پژوهشی خودمان را مشخص کردیم و از اعضای شورا نظر گرفتیم که نیاز پژوهشی شما چیست؟ در مرحله بعد هم با همه دانشگاههای شهر کرج مانند دانشگاه آزاد و دانشگاه خوارزمی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران و دانشگاه هنر ارتباط گرفتیم و همزمان اولویتهای پژوهشی را به دانشگاهها ارسال کردیم و از آنها خواستیم به پژوهشگران خود ارجاع دهند که اگر در حوزههایی که اولویت پژوهشی ماست، پروپوزال دارند، برای ما بفرستند. بعد از همه این موارد به این موضوع رسیدیم که قالب پروپوزالها چه شکلی باشد؟ آیا قالبی که از قبل وجود داشته، به درد میخورد؟ در نتیجه پس از بررسی یک فرمت مشخص برای پروپوزالها در نظر گرفتیم؛ چون قبل از آن
هر پژوهشگری در هر دانشگاهی پروپوزال متداول در آنجا را میفرستاد؛ ولی قالبی که به صورت یکپارچه و پیوسته باشد، وجود نداشت. قالب جدید را برای همه دانشگاهها و بخشهای شهرداری کرج ارسال و اعلام کردیم که پروپوزالهای جدید با این فرمت تحویل گرفته میشوند.
پس از طی این مراحل به سراغ بازنگری نظامنامه پژوهشی رفتیم و پیشنویس آن را تهیه کردیم. قبلا داوری روی پروپوزالها وجود نداشت و ما تلاش کردیم براساس کمیسیونهای شورا کارگروههای مختلفی را ایجاد کنیم تا یک عضو شورا، یک نفر از مرکز پژوهشها و یک نفر از سازمان مربوطه در آن عضو هستند. یک پژوهشگر هم بهعنوان داور از بیرون مجموعه پیشبینی شد. با این کارگروه، طرح مدنظر با توجه به اولویتهای سازمان بررسی میشود. در ابتدای ورود مرکز پژوهش تنها یک رئیس داشت و بعد از آن علاوه بر رئیس مرکز هفت نفر از اعضای شورا هم در شورای پژوهشی عضو شدند. پس از این مرحله بود که علاوه بر نظر این شورای پژوهشی نظر داور بیرونی را هم اضافه کردیم و در ادامه هم بانک اطلاعاتی از پژوهشگران شهر درست کردیم. در جریان حضور این داوران دلایل رد طرحها خیلی دقیق و علمی به پژوهشگری که پروپوزال داده بود، اعلام شد؛ درحالیکه قبلا اعلام نمیشد و پژوهشگران از سرنوشت پروپوزالی که ارائه داده بودند، خبری نداشتند.
هدایت پژوهشها به سمت دغدغههای شهری
اتفاق مهم دیگری که رقم خورد، هدایت پژوهشها به سمت نیازها و دغدغههای شهری بود. در همین راستا از دانشگاهها خواستیم که پروژههای کارشناسی ارشد و دکترای خود را به سمت دغدغهها یا مسائل شهری هدایت کنند. در همین راستا نیز طرح حمایت از رساله دکترا و پایاننامه کارشناسی ارشد را راهاندازی و مبلغی را بهعنوان مشوق برای آن در نظر گرفتیم. این طرح با استقبال روبهرو شد و تعداد بسیار زیادی پایاننامه دریافت کردیم.
صحت اجرای پروژهها تأیید میشود
از سال 94-95 چند قرارداد پژوهشی وجود داشت که در دوره ما هنوز تمام نشده بود. برای ساماندهی پروژهها مشاوره قرار دادیم تا گزارش طرح را به ما اعلام کند. همزمان یک داور مشخص کردیم که از ابتدای کار، شرح خدمات را با گزارش اولیه مقایسه کند و اگر مطابقت نداشت، تذکر دهد. علت این حساسیت هم این بود که موارد تطابقنداشتن زیاد بود و اعتبارات زیادی در شهرداری هدر میرفت و در نهایت کسی هم پاسخگو نبود یا اصلا متوجه نمیشدند. قبلا اینطور بود که دفترچهای از مطالعات را دست آخر تحویل میدادند و هیچکس هم آن را نمیخواند و در گوشهای از کتابخانه و قفسهها باقی میماند؛ ولی با این شیوه کار مطالعاتی با شرح خدمات اولیه مطابقت داده میشود و اگر مطابقت نداشت، تأیید نمیشود و نمیتواند تسویه مالی انجام دهد. در واقع این اقدامات در روند اجرائی مطالعات تأثیر زیادی داشت.
پروژههایی برای مدیریت بودجه
شهرداری در سنوات قبل، دفترچه بودجه ارائه میداد و در آن صرفا مواردی که مدنظر خودشان بود، میآوردند و مطالعه میشد. در این دوره از شهرداری خواستیم لایحه یکپارچهسازی مطالعات مدیریت شهری را ارائه کند تا هر سازمان و شرکت زیرمجموعه که مطالعاتی انجام میدهند، متناسب با پروپوزالهای مرکز پژوهش و هماهنگ با یکدیگر باشد تا از موازیکاری جلوگیری شود. براساساین قرار بود مطالعات مرتبط با بودجه به شورای پژوهشی رفته و در صورت تصویب مجوز کار داشته باشد. این موضوع تا زمانی که من در مرکز پژوهشها بودم، دنبال شد؛ اما پس از آن دیگر پیگیری نشد و مثل قبل هر سازمانی کار خودش را میکند.
در دو سال اولی که من آنجا بودم، این را کاملا مدیریت کردم، هیچ طرحی از نظر ما مغفول نماند و حتی جلوی اجرای دو، سه پروژه خیلی خاص که فاقد امکانسنجی و تناسب با مبالغ بالای پیشنهادی داشتند، گرفته شد. این طرح یکپارچهسازی مطالعات کمک کرد تا از اسراف و تبذیرها ممانعت شود.
در سال اول رویه مدیریت و مصرف منابع بودجهای شفاف نبود و بسیاری از این اصلاحات اجرائی نشد؛ اما در سال دوم این کار را انجام دادیم و ردیفهای بودجه را با بودجه سنوات قبل مقایسه میکردیم تا تبیین شود قبلا چه مبالغ و مصارفی اتفاق افتاده است. خیلی از موضوعاتی را که تکراری بود، بررسی و حذف کردیم؛ مثلا سال 83، پروژهای با عنوان کوهستان ویسه داشتند که با مبلغ 300 میلیون تومان تصویب شده بود و در سال 97 هم دوباره همین طرح را با مبلغی دیگر آورده بودند؛ یعنی مطالعات آن پروژه انجام شده بود؛ اما دوباره آن را در بودجه آورده بودند. به عبارتی جلوی بریزوبپاشهای مالی را که به نام پژوهش وجود داشت، به این شکل گرفتیم. بازوی مشورتی در اینجا معنا پیدا میکند که دفتر پژوهش این موضوعات را به شورا گزارش داد تا اولویتها را تشخیص دهند.
پیگیریهای جدی با محوریت آسیبهای اجتماعی
یکی دیگر از اتفاقات خوب و نقطه قوت و مثبت در این دوره رسیدگی به مطالعات مرتبط با حوزه اجتماعی با اولویت زنان و کودکان کار بود که در همین راستا چند نشست مشترک و سمینار برگزار شد و نتیجه خیلی خوبی هم در بر داشت. در حوزه کودکان کار، 11 دستگاه از فرمانداری گرفته تا کمیته امداد و بهزیستی نقش دارند و پایینترین میزان مسئولیت را مدیریت شهری دارد؛ اما مشخص نیست چرا همه از شهرداری توقع دارند که این کار را اجرا کند.
با این حال، نشستهای مشترکی با حضور سایر ارگانهای مرتبط برگزار شد و به این نتیجه رسیدیم که یکی از فرهنگسراهای شهرمان را که در اسلامآباد است، به کودکان کار اختصاص دهیم. در ادامه هم قرار بر این شد که خود دادگستری ورود پیدا کند و بعد از شناسایی آنها، ساماندهی و اقداماتی را برای آنها انجام دهیم. اتفاقهای خیلی خوبی در حوزه کودکان کار در آنجا افتاد و تا روزی که در مرکز پژوهشها حضور داشتم، پیگیری میکردم؛ اما پس از آن اطلاع دقیقی ندارم.
یکی دیگر از کارهای صورتگرفته در حوزه زنان سرپرست خانوار بود. همزمان با ما، مدیرکل زنان استانداری هم میخواست ساماندهی درباره زنان سرپرست خانوار داشته باشد؛ اما بانک اطلاعاتی از زنان سرپرست خانوار در شهر نداشتند. کار ما این بود که پژوهشگران را دعوت کردیم و در ادامه شش پروپوزال برای ما ارسال شد که هرکدام زاویه نگاه و پیشنهاد متفاوتی داشتند و ما از همه آنها دعوت کردیم تا با هم و گروهی در این حوزه کار کنند؛ یعنی به صورت گروهی، هرکدام در حوزه تخصصی خود. یکی دو نفرشان حاضر به کار نشدند؛ اما بقیه آنها با هم کار کردند. پروژه و طرح پژوهشی آنها آنقدر خوب بود که استانداری از آنها دعوت کرد که با آنها هم کار کنند؛ یعنی بانک اطلاعات و راهکارهایی که برای زنان سرپرست خانوار ارائه کرده بودند، کارایی و اثرگذاری زیادی برای کار در این عرصه داشت. در این سالها بارها شاهد بودیم که تعدادی از افراد نیازمند و زنان سرپرست خانوار در شورا صف میکشیدند و متقاضی استفاده از منابع حمایتی ماده 17 بودند؛ درحالیکه عدهای دیگر تقاضا داشتند غرفه فروش بگیرند و با این طرحهای جدید تلاش شد که اصطلاحا ماهیگیری را به آنها یاد بدهیم و
زمینه آموزش مهارتی برای این عزیزان فراهم شود. سال 97 تعدادی غرفه فروش در اختیار زنان سرپرست خانوار قرار دادیم تا دستساختههای خود را بفروشند و استقبال خیلی خوبی هم شد و چون استانداری هم همراه بود، تبدیل به اتفاق خوبی شد و همه خیلی راضی بودند. در سال 98 هم غرفهها را در پارک چمران تدارک دیدیم و همه هماهنگیها انجام شده بود که متأسفانه به دلیل شیوع بیماری کرونا این برنامه متوقف شد؛ اما بانک اطلاعاتی خیلی خوبی از این بانوان در سازمان فرهنگی شهرداری تهیه شده است.
همانطور که قبل هم اشاره کردم، اقدام تأملبرانگیز دیگر در دو سال اول مرکز پژوهشها راهاندازی نرمافزار گنجه بود. در این نرمافزار مستندسازی و آرشیو الکترونیکی اسناد پژوهشی انجام میشد که در دسترس همه پژوهشگران بود.
تلاش کردم سهم زنان واقعیتر شود
اقدام دیگر من در دوره فعالیتم در مرکز پژوهشها بررسی و رسیدگی به موقعیتهای شغلی زنان در پستهای مختلف مدیریتی بود. یکی از واقعیتهای انکارناپذیر اجحاف در دادن پستها بهویژه در شهرداری است و رایزنیها به سمتی هدایت میشود که آقایان، بیشتر پستهای مدیریتی و رده بالا را دارند. در همان ابتدای دوره از زنان شاغل خواستم رزومههای خود را بیاورند تا تشخیص دهیم کدامشان مدرک تحصیلی مناسب و همسویی با جایی که کار میکنند، دارند. در آن زمان شهردار وقت یعنی آقای نصیری پیگیریهای ما را منطقی میدانست و وقتی پیشنهاد دادیم که سهم 30درصدی بانوان را که رئیس دولت وقت مطرح کرده بود، به آنها بدهند، ایشان استقبال کردند. هرچند عددی که در نهایت به خانمها داده شد، خیلی پایین بود و به پنج، شش درصد هم نمیرسید؛ اما بههرحال حرکتشان خوب بود و در همان دوره، چند نفر از خانمها در سمتهای مدیرکل به بالا قرار گرفتند و حتی یکی از خانمها بهعنوان معاون عمرانی و یکی از خانمها بهعنوان معاون سازمان پسماند انتخاب شدند.
این اقدامات شروع خوبی بود که متأسفانه با استعفای آقای نصیری متوقف شد و همه آن خانمها را از آن سمتها حذف کردند. درباره این روند چند بار در صحن شورا تذکر دادم و هنوز هم از این روند حمایت میکنم؛ اما متأسفانه توجهی وجود ندارد. تلاش من این بود که زحمات و تلاش بانوان و استعدادشان دیده شود و فرصت برای نشاندادن قابلیتها و شایستگیهایشان داشته باشند. حتی اگر استفاده هم نکردند، حداقل فرصت ابراز استعدادهایشان را داشته باشند. در این دوره و با آمدن آقای کمالیزاده دوباره حمایت از زنان اتفاق افتاد و چند معاونت و اداره کل به خانمها تعلق گرفت که اتفاق خوبی بود. مسئله مهم این است که این روند حمایتی همچنان ادامه داشته باشد.
رتبههای برتر در میان گروههای پژوهشی
در هر دو سالی که رئیس مرکز پژوهش بودم، بهعنوان رتبه اول پژوهش و غرفه برتر در نمایشگاه هفته پژوهش انتخاب شدیم و همچنین مسابقه عکاسی از دغدغهها، مسائل و مشکلاتی که در شهر وجود داشت، برگزار کردیم. عکسها را دریافت و تیم داوری را از دانشگاه علمی-کاربردی که در حوزه عکاسی، تخصص دارند، انتخاب و پس از انتخاب برنده از آنها تقدیر شد. همچنین یکسری بازدیدهای علمی انجام دادیم تا نیروهای مرکز پژوهش تجربه بیشتری داشته باشند. ما در مرکز پژوهش دارای بدنه سرمایه انسانی ششنفره بودیم که به شکل مفید و فشرده وظایفی داشتند و به تناسب بررسی عملکرد اجزای مختلف ساختار مدیریت شهری را بینشان تقسیم کرده بودیم. همچنین در همین دوره تفاهمنامههایی با دانشگاه آزاد، پژوهشگاه مواد و انرژی، دانشگاه علوم پزشکی و دانشگاه خوارزمی منعقد کردیم و حدود 19 شورای پژوهشی برگزار شد و طرحهای ارائهشده را بررسی کردیم.
از نتیجه پیگیریهایم راضی هستم
درست است که بسیاری از اقدامات متوقف یا مورد بیتوجهی قرار گرفت؛ اما بسیاری از اصلاحات و تغییرات و پیگیریهای صورتگرفته پابرجا ماند و شاهد نتایج خوبی در این مدت بودیم. آنقدر جلسهها و اقدامات در آن دو سال خوب و مناسب بود که وقتی با روزهای آغازین مرکز پژوهش مقایسه میکنم، شرایط مطلوبی دارد. البته در دوره من موضوعات فقط در حوزه مدیریتی نبود و نگاه کارشناسان دیده میشد و کارشناسان دور هم جمع میشدند و از تجربههای هم استفاده میکردند که امیدوارم این روند ادامه یابد.
اولویتها و منافع مدیریت شهری در روند رسیدگی به طرحها
در جریان بررسی لایحهای که شهرداری میفرستاد، باید طرح در قالب طرحهای بالادستی و مرتبط بررسی میشد. مثلا تعریض یک خیابان باید در قالب طرح تفصیلی و کاربریهای آنجا بررسی میشد تا منافع و مضرات آن از جهات پیوستهای مختلف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بررسی شود. همه این جزئیات نیاز به تحقیق دارد؛ اما در بسیاری از موارد بدون تحقیق رأی داده میشود و خیلی از افراد در این اتفاق، ناگهان یا پول یا ارزش افزوده به دست میآورند یا از دست میدهند. دراینمیان شهرداری متأسفانه یا متوجه این موضوعات نیست یا دوست ندارد که توجهی کند. مسئله مهم این بود که برای بررسی این موضوعات مهم لازم بود در زمانی مشخص و با همکاری شهرداری بررسی صورت گیرد؛ اما همکاری نمیکردند و خیلی زود رأیگیری میشد. ممکن است این نکات امروز دیگر کارایی نداشته باشد؛ اما برای دوره بعدی شورا و مدیران بعدی مفید است تا اگر لایحه مهمی میآید، حتما نیازمند این است که مرکز پژوهشها ورود پیدا کند و از پژوهشگران دعوت کند که درباره این موضوع بررسی کنند.
این همان پیوست فرهنگی و پژوهشی است که برای همه پروژهها و طرحهای شهری لازم است. نمونه این اتفاق را در پروژه میدان جمهوری دیدیم که ناگهان شهرداری تصمیم گرفت پروژهای را اجرا کند؛ درحالیکه من با شجاعت میگویم که در طرح تفصیلی، پل روحانی وجود نداشت. امروز هم لازم است که دوباره درباره این میدان و نظرات مشاور طرح تفصیلی جدید، تحقیق شود. چنین موضوعات مهمی برای شهر باید قبل از اجرا بررسی شوند؛ اما آنها را جزء طرحهای دوفوریتی و سهفوریتی به شورا میآورند و سریع هم رأی میگیرند.
امیدواریم این راه ادامه پیدا کند
در این دوره شورا خدا را شکر روی این موضوعات حساسیت زیادی وجود داشت و بسیاری از موضوعات را تا حدودی اصلاح کردیم؛ اما هنوز جا برای کار و اصلاحکردن وجود دارد. امیدواریم روندی که تا امروز طی شده، معطل یا متوقف نشود و اعضای شورا بعد ادامه این فرایند را مطالبه کنند. اگرچه مردم نمیبینند؛ اما برای اینکه اقدامات مشخص و قابل ارزیابی باشد، دفترچه عملکردمان را تهیه کردیم و امیدواریم اعضای محترم دوره ششم این دفترچه را بهعنوان یک سند عملکرد مورد توجه ویژه قرار دهند. من حتی گزارش را به برخی از منتخبان عزیز دوره ششم ارائه کردم که بحمدالله مورد توجه خاص عزیزان قرار گرفت.
سهم 2درصدی پژوهش از بودجه اجرا نمیشود
اعتبار سال اول مرکز پژوهش 12 میلیارد ریال بود و به دنبال سهم دودرصدی بخش پژوهش از بودجه دستگاههای دولتی بودیم؛ اما با اینکه عدد ناچیزی است، باز هم اجرا نمیشود. به هر صورت این اعتبار را به 17 میلیارد ریال رساندیم و در سال سوم به 20 میلیارد ریال رسید؛ اما اینکه چقدر از این بودجه اجرائی و استفاده شد، بماند. متأسفانه در دوره بعد از مسئولیت من به دلیل اینکه نتوانسته بودند بودجه را جذب کنند، مبلغ آن را خیلی پایین آوردند؛ اما به هر حال این موضوع دو درصد را جا انداختیم و دیگر وجود دارد.
انتقال تجربیات دفتر پژوهشها به حوزه شهرسازی
علاوه بر دفتر پژوهشها حدود یک سال در کمیسیون ماده صد هم که حوزه تخصصی من بود، حضور داشتم و اقداماتی را هم آنجا انجام دادم که یکی از آنها بانک اطلاعاتی و ایجاد سامانه الکترونیکی درآمد بود. تا قبل از این تغییرات مراجعان به کمیسیون ماده صد میرفتند و پرونده بررسی میشد؛ اما در ادامه شهرداری موظف به ایجاد سامانهای شد که همه اسناد و مدارک در آن اسکن شد و برای همه اعضا و مدیران و شهروندان قابل دسترسی سریع است. این اتفاق خوبی بود که در ماده صد اجرائی شد. با توجه به رشته تحصیلیام موضوعات دیگری را در حوزه شهرسازی اجرا کردیم و بهویژه روی کمیته تصویب نما و سیما و منظر شهری و خط آسمان تأکید داشتم. تلاش کردم در این دوره متناسب با تخصص خود در لوایح پیشنهادی شهرداری مداقه کرده و از منافع عموم مردم دفاع جدی داشته باشم. در این راستا همواره قبل از ورود به صحن طرحها و لایحه را بررسی و عنداللزوم با مشورت متخصصان و خبرگان امر نسبت به تأیید یا رد لوایح اظهارنظر میکردم.
شهرداری باید فهم قابل قبولی از ضرورت ایجاد درآمد پایدار داشته باشد
یکی از مهمترین موضوعات در اداره اقتصاد شهر رسیدن به مفاهمه ضروری ایجاد درآمد پایدار است. شهرداری باید برای ایجاد ارزش افزوده روی منابع اقتصادی خود ازجمله املاک بسیار جدی باشد. متأسفانه تئوری نامبارک خامفروشی بهعنوان آسانترین راهحل دامن شهرداریها را گرفته و شهرداری کرج نیز از این قاعده مستثنا نیست. در این دوره سعی کردیم شهرداری را وارد پروسه سرمایهگذاری کنیم و مشوقهای بیشتری برای امر سرمایهگذاری پیشبینی کنیم. خوشبختانه این روند مثبت بود و شاهد تغییرات زیادی بودیم. قراردادهای سرمایهگذاری در این دوره به حدود شش هزار میلیارد ریال رسید که در صدر آنها پروژههای بازآفرینی بافت فرسوده، بازیافت پسماندهای عمرانی و نخالههای ساختمانی، انتقال مرکز معاینه فنی و احداث کارخانه نوآوری و صنایع خلاق البرز، مجتمع تجاری ایران زمین و مجموعه هایپر بهشت بود. این امر در طول تاریخ شهرداری کرج بیسابقه بود و بزرگترین امتیاز آن رهایی از تعدیلها و سوء جریانهای ناشی از صورتوضعیتهای پیمانکاری بود. درست است که درآمد ماده صد و تخلفات کم شده است؛ ولی در عوض، حجم درخورتوجهی سرمایهگذاری در شهر جذب شده و ریلی گذاشته شده
که به نظر بعد از این مستمر خواهد بود.
امتیازات زیادی برای نوسازی بافت فرسوده گذاشتیم
اتفاقات خوب زیادی در حوزه نوسازی بافتهای فرسوده رخ داد که یکی از مهمترین آنها ایجاد دفاتر تسهیلگری برای بافت فرسوده بود. امتیازات و تشویقهای خوبی برای نوسازی در نظر گرفتیم. با توجه به اینکه املاک فرسوده بیشتر ریزدانه است، لازم بود با مشارکت ساخته شوند و در این مسیر نیاز به مشوقها و امتیازاتی برای مردم بود. در نقاط پرآسیب زیادی مثل تپه مرادآب اقدامات اصلاحی انجام شد. تا امروز بخش زیادی از رینگ جدید احداث شده و سرمایهگذاری خیلی خوبی صورت گرفته و در آینده نزدیک فضایی مانند تپههای عباسآباد تهران را در تپه مرادآب میبینیم. همه اینها هدیه کوچک شورا و مدیریت شهری به ساکنان عزیز این مناطق بوده و امیدوارم در آینده و تکمیل اقدامات جاری مردم این منطقه از مزایا و فرصتهای یک طرح گردشگری خیلی خوب بهرهمند شوند.
موضوعات جلسات به سمت خواستههای شهروندان
در این دوره مجموعا بیش از 75 تذکر و نطق با موضوعات مختلف در صحن شورا مطرح کردم که همگی حول محورهای «املاک قولنامهای»، «ساختوسازهای غیرمجاز»، «رتبهبندی کارکنان»، «کمیته نما»، «سازمان حملونقل بار»، «سطلهای زباله و موضوعات مرتبط با پسماند» و «بند 20» و موارد دیگری بوده است. درباره بند 20 ماده 55 قانون شهرداریها درباره مشاغل و اماكن مزاحم شهری نیز در دوره دوسالهای که من در این کمیسیون عضو بودهام، حدود 90 جلسه برگزار و بیش از 20 بازدید میدانی برای ساماندهی مشاغل مزاحم در راستای تأمین آسایش شهروندان برگزار شد. در همین راستا بیش از 500 واحد صنفی که از نظر زیستمحیطی و آلودگی صوتی مزاحمت ایجاد میکردند، به خارج از شهر منتقل شدند.
شرق: جایگاه و اهمیت پژوهش در توسعه شهرها و رسیدگی به امکانات و نیازهای شهروندان انکارناپذیر است و میتوان بدونشک این ادعا را داشت که پژوهش در جایگاه موتور محرک و اثرگذار در پروژههای مهم شهری قرار دارد. اتفاق مهم و خوشحالکننده هم این است که در حداقل یک دهه اخیر تا امروز مدیران در حوزههای مهم اجرائی و بهویژه در مدیریت شهری به اهمیت پژوهش در جریان خدمترسانی پی بردهاند. سالهاست پروژههای شهری و نوع خدمترسانی و اولویتهای شهروندی با تحقیقات میدانی و پژوهش علمی و کاربردی تلفیق شدهاند؛ اما هنوز هم بهکارگیری و توجه بیشتر به مقوله پژوهش و به قول سارا دشتگرد، عضو شورای شهر کرج و رئیس مرکز پژوهشهای شورای کرج در دو سال اول شورای اسلامی دوره پنجم، «خاکنخوردن مطالعات و پژوهشهای مهم و کاربردی در کشو و کمد ادارات و عملیاتی و اجرائیشدن آنها» قابل تأمل و تأکید است. او امیدوار است تغییرات و اصلاحاتی که در این دوره شورا ریلگذاری شده، در دوره بعد ادامه یابد. این عضو شورای شهر کرج که همواره سابقه علمی و دانشگاهی را در اولویت قرار داده، برای جایگاه معلمی خود ارزش بیشتری قائل است و پس از پایان دوره پنجم شورا به تخصص خود و عضویت در هیئت علمی دانشگاه آزاد ادامه خواهد داد. او در دو سال اول دوره پنجم رئیس مرکز پژوهش شورای شهر کرج بود و در ادامه بهعنوان یکی از اعضای سازمان نظام مهندسی در کمیسیون تخصصی خود یعنی کمیسیون معماری و شهرسازی فعالیت کرده است. گفتوگوی «شرق» با این عضو فعال شورای شهر کرج را میخوانید.
مرکز پژوهشها در بدو فعالیت فقط تحت اراده رئیس مرکز اداره میشد
شروع تأسیس مرکز پژوهشها به سال 1394 و شورای چهارم برمیگردد که در هشت کلانشهر تأسیس شد. البته این شروع کاملا سازماندهی و شکل مشخص نداشت و در قالب اساسنامه آن زمان، تنها یک فرد را بهعنوان رئیس مرکز پژوهش مشخص کردند تا پروژههای پژوهشی را مدیریت کند. در ابتدای کار شورای دوره پنجم نیاز به اصلاح ساختار و قالب و فرمت پروپوزالها و کارگروههایی برای بررسی طرحهای پژوهشی احساس شد. بههمیندلیل از سال 96 به بعد ابتدا اهداف کلان پژوهشی را مشخص کردیم، هدف اصلی این بود که مطالعاتی که در مرکز پژوهش انجام میشود، به سمت اجرائیشدن پیش برود و کار پژوهشی صرفا یکسری مطالعات کتابخانهای که بعدها در کتابخانه ادارات خاک بخورد، نباشد.
با بررسیهایی که انجام شد، متوجه وجود مطالعات زیادی شدیم که انجام شده؛ اما هیچیک به جایی که به آن نیاز دارند، تحویل داده نشده است. به طور مثال درباره روانآبها یا هدایت آبهای سطحی، کوهستان بیجی، پسماند و موضوعات دیگر مطالعات مفصلی انجام شده؛ اما عملیاتی نشده و تنها در کتابخانه باقی مانده و حتی بانک اطلاعاتی از پژوهشهای انجامشده وجود نداشت.
بههمیندلیل اولین کار ما ایجاد یک بانک اطلاعات بود تا پژوهشهایی را که از سالهای گذشته در شهرداری و شورا انجام شده بود، طبقهبندی کنیم. راهاندازی نرمافزار گنجه حاصل تلاشهای ما در این دوره در مرکز پژوهشها بود. این بانک اطلاعاتی در پژوهشهای جدید کمک زیادی کرد تا وقتی پروپوزال جدید به مرکز ارسال میشد، ببینیم آیا این واقعا نیاز است دوباره انجام شود یا خیر؟
در ادامه هم نیاز بود اساسنامه مرکز پژوهشها بررسی شود و ماهیت وجود مرکز پژوهشهای شورای اسلامی شهر مشخص شود و اینکه قرار است چه کاری انجام دهیم؟ براساس این بررسیها دریافتیم که براساس اساسنامه تیپ کلانشهرها که از سوی سازمان شهرداریها تهیه شده بود، مشخص شد که باید بیشتر لوایحی را که به شورا ارجاع میشد، بررسی کنیم؛ یعنی از پژوهشگران دعوت کنیم تا درباره آن لایحه همفکری کنند و نظرهای تخصصی بدهند. پس از آن اولویتهای پژوهشی خودمان را مشخص کردیم و از اعضای شورا نظر گرفتیم که نیاز پژوهشی شما چیست؟ در مرحله بعد هم با همه دانشگاههای شهر کرج مانند دانشگاه آزاد و دانشگاه خوارزمی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران و دانشگاه هنر ارتباط گرفتیم و همزمان اولویتهای پژوهشی را به دانشگاهها ارسال کردیم و از آنها خواستیم به پژوهشگران خود ارجاع دهند که اگر در حوزههایی که اولویت پژوهشی ماست، پروپوزال دارند، برای ما بفرستند. بعد از همه این موارد به این موضوع رسیدیم که قالب پروپوزالها چه شکلی باشد؟ آیا قالبی که از قبل وجود داشته، به درد میخورد؟ در نتیجه پس از بررسی یک فرمت مشخص برای پروپوزالها در نظر گرفتیم؛ چون قبل از آن
هر پژوهشگری در هر دانشگاهی پروپوزال متداول در آنجا را میفرستاد؛ ولی قالبی که به صورت یکپارچه و پیوسته باشد، وجود نداشت. قالب جدید را برای همه دانشگاهها و بخشهای شهرداری کرج ارسال و اعلام کردیم که پروپوزالهای جدید با این فرمت تحویل گرفته میشوند.
پس از طی این مراحل به سراغ بازنگری نظامنامه پژوهشی رفتیم و پیشنویس آن را تهیه کردیم. قبلا داوری روی پروپوزالها وجود نداشت و ما تلاش کردیم براساس کمیسیونهای شورا کارگروههای مختلفی را ایجاد کنیم تا یک عضو شورا، یک نفر از مرکز پژوهشها و یک نفر از سازمان مربوطه در آن عضو هستند. یک پژوهشگر هم بهعنوان داور از بیرون مجموعه پیشبینی شد. با این کارگروه، طرح مدنظر با توجه به اولویتهای سازمان بررسی میشود. در ابتدای ورود مرکز پژوهش تنها یک رئیس داشت و بعد از آن علاوه بر رئیس مرکز هفت نفر از اعضای شورا هم در شورای پژوهشی عضو شدند. پس از این مرحله بود که علاوه بر نظر این شورای پژوهشی نظر داور بیرونی را هم اضافه کردیم و در ادامه هم بانک اطلاعاتی از پژوهشگران شهر درست کردیم. در جریان حضور این داوران دلایل رد طرحها خیلی دقیق و علمی به پژوهشگری که پروپوزال داده بود، اعلام شد؛ درحالیکه قبلا اعلام نمیشد و پژوهشگران از سرنوشت پروپوزالی که ارائه داده بودند، خبری نداشتند.
هدایت پژوهشها به سمت دغدغههای شهری
اتفاق مهم دیگری که رقم خورد، هدایت پژوهشها به سمت نیازها و دغدغههای شهری بود. در همین راستا از دانشگاهها خواستیم که پروژههای کارشناسی ارشد و دکترای خود را به سمت دغدغهها یا مسائل شهری هدایت کنند. در همین راستا نیز طرح حمایت از رساله دکترا و پایاننامه کارشناسی ارشد را راهاندازی و مبلغی را بهعنوان مشوق برای آن در نظر گرفتیم. این طرح با استقبال روبهرو شد و تعداد بسیار زیادی پایاننامه دریافت کردیم.
صحت اجرای پروژهها تأیید میشود
از سال 94-95 چند قرارداد پژوهشی وجود داشت که در دوره ما هنوز تمام نشده بود. برای ساماندهی پروژهها مشاوره قرار دادیم تا گزارش طرح را به ما اعلام کند. همزمان یک داور مشخص کردیم که از ابتدای کار، شرح خدمات را با گزارش اولیه مقایسه کند و اگر مطابقت نداشت، تذکر دهد. علت این حساسیت هم این بود که موارد تطابقنداشتن زیاد بود و اعتبارات زیادی در شهرداری هدر میرفت و در نهایت کسی هم پاسخگو نبود یا اصلا متوجه نمیشدند. قبلا اینطور بود که دفترچهای از مطالعات را دست آخر تحویل میدادند و هیچکس هم آن را نمیخواند و در گوشهای از کتابخانه و قفسهها باقی میماند؛ ولی با این شیوه کار مطالعاتی با شرح خدمات اولیه مطابقت داده میشود و اگر مطابقت نداشت، تأیید نمیشود و نمیتواند تسویه مالی انجام دهد. در واقع این اقدامات در روند اجرائی مطالعات تأثیر زیادی داشت.
پروژههایی برای مدیریت بودجه
شهرداری در سنوات قبل، دفترچه بودجه ارائه میداد و در آن صرفا مواردی که مدنظر خودشان بود، میآوردند و مطالعه میشد. در این دوره از شهرداری خواستیم لایحه یکپارچهسازی مطالعات مدیریت شهری را ارائه کند تا هر سازمان و شرکت زیرمجموعه که مطالعاتی انجام میدهند، متناسب با پروپوزالهای مرکز پژوهش و هماهنگ با یکدیگر باشد تا از موازیکاری جلوگیری شود. براساساین قرار بود مطالعات مرتبط با بودجه به شورای پژوهشی رفته و در صورت تصویب مجوز کار داشته باشد. این موضوع تا زمانی که من در مرکز پژوهشها بودم، دنبال شد؛ اما پس از آن دیگر پیگیری نشد و مثل قبل هر سازمانی کار خودش را میکند.
در دو سال اولی که من آنجا بودم، این را کاملا مدیریت کردم، هیچ طرحی از نظر ما مغفول نماند و حتی جلوی اجرای دو، سه پروژه خیلی خاص که فاقد امکانسنجی و تناسب با مبالغ بالای پیشنهادی داشتند، گرفته شد. این طرح یکپارچهسازی مطالعات کمک کرد تا از اسراف و تبذیرها ممانعت شود.
در سال اول رویه مدیریت و مصرف منابع بودجهای شفاف نبود و بسیاری از این اصلاحات اجرائی نشد؛ اما در سال دوم این کار را انجام دادیم و ردیفهای بودجه را با بودجه سنوات قبل مقایسه میکردیم تا تبیین شود قبلا چه مبالغ و مصارفی اتفاق افتاده است. خیلی از موضوعاتی را که تکراری بود، بررسی و حذف کردیم؛ مثلا سال 83، پروژهای با عنوان کوهستان ویسه داشتند که با مبلغ 300 میلیون تومان تصویب شده بود و در سال 97 هم دوباره همین طرح را با مبلغی دیگر آورده بودند؛ یعنی مطالعات آن پروژه انجام شده بود؛ اما دوباره آن را در بودجه آورده بودند. به عبارتی جلوی بریزوبپاشهای مالی را که به نام پژوهش وجود داشت، به این شکل گرفتیم. بازوی مشورتی در اینجا معنا پیدا میکند که دفتر پژوهش این موضوعات را به شورا گزارش داد تا اولویتها را تشخیص دهند.
پیگیریهای جدی با محوریت آسیبهای اجتماعی
یکی دیگر از اتفاقات خوب و نقطه قوت و مثبت در این دوره رسیدگی به مطالعات مرتبط با حوزه اجتماعی با اولویت زنان و کودکان کار بود که در همین راستا چند نشست مشترک و سمینار برگزار شد و نتیجه خیلی خوبی هم در بر داشت. در حوزه کودکان کار، 11 دستگاه از فرمانداری گرفته تا کمیته امداد و بهزیستی نقش دارند و پایینترین میزان مسئولیت را مدیریت شهری دارد؛ اما مشخص نیست چرا همه از شهرداری توقع دارند که این کار را اجرا کند.
با این حال، نشستهای مشترکی با حضور سایر ارگانهای مرتبط برگزار شد و به این نتیجه رسیدیم که یکی از فرهنگسراهای شهرمان را که در اسلامآباد است، به کودکان کار اختصاص دهیم. در ادامه هم قرار بر این شد که خود دادگستری ورود پیدا کند و بعد از شناسایی آنها، ساماندهی و اقداماتی را برای آنها انجام دهیم. اتفاقهای خیلی خوبی در حوزه کودکان کار در آنجا افتاد و تا روزی که در مرکز پژوهشها حضور داشتم، پیگیری میکردم؛ اما پس از آن اطلاع دقیقی ندارم.
یکی دیگر از کارهای صورتگرفته در حوزه زنان سرپرست خانوار بود. همزمان با ما، مدیرکل زنان استانداری هم میخواست ساماندهی درباره زنان سرپرست خانوار داشته باشد؛ اما بانک اطلاعاتی از زنان سرپرست خانوار در شهر نداشتند. کار ما این بود که پژوهشگران را دعوت کردیم و در ادامه شش پروپوزال برای ما ارسال شد که هرکدام زاویه نگاه و پیشنهاد متفاوتی داشتند و ما از همه آنها دعوت کردیم تا با هم و گروهی در این حوزه کار کنند؛ یعنی به صورت گروهی، هرکدام در حوزه تخصصی خود. یکی دو نفرشان حاضر به کار نشدند؛ اما بقیه آنها با هم کار کردند. پروژه و طرح پژوهشی آنها آنقدر خوب بود که استانداری از آنها دعوت کرد که با آنها هم کار کنند؛ یعنی بانک اطلاعات و راهکارهایی که برای زنان سرپرست خانوار ارائه کرده بودند، کارایی و اثرگذاری زیادی برای کار در این عرصه داشت. در این سالها بارها شاهد بودیم که تعدادی از افراد نیازمند و زنان سرپرست خانوار در شورا صف میکشیدند و متقاضی استفاده از منابع حمایتی ماده 17 بودند؛ درحالیکه عدهای دیگر تقاضا داشتند غرفه فروش بگیرند و با این طرحهای جدید تلاش شد که اصطلاحا ماهیگیری را به آنها یاد بدهیم و
زمینه آموزش مهارتی برای این عزیزان فراهم شود. سال 97 تعدادی غرفه فروش در اختیار زنان سرپرست خانوار قرار دادیم تا دستساختههای خود را بفروشند و استقبال خیلی خوبی هم شد و چون استانداری هم همراه بود، تبدیل به اتفاق خوبی شد و همه خیلی راضی بودند. در سال 98 هم غرفهها را در پارک چمران تدارک دیدیم و همه هماهنگیها انجام شده بود که متأسفانه به دلیل شیوع بیماری کرونا این برنامه متوقف شد؛ اما بانک اطلاعاتی خیلی خوبی از این بانوان در سازمان فرهنگی شهرداری تهیه شده است.
همانطور که قبل هم اشاره کردم، اقدام تأملبرانگیز دیگر در دو سال اول مرکز پژوهشها راهاندازی نرمافزار گنجه بود. در این نرمافزار مستندسازی و آرشیو الکترونیکی اسناد پژوهشی انجام میشد که در دسترس همه پژوهشگران بود.
تلاش کردم سهم زنان واقعیتر شود
اقدام دیگر من در دوره فعالیتم در مرکز پژوهشها بررسی و رسیدگی به موقعیتهای شغلی زنان در پستهای مختلف مدیریتی بود. یکی از واقعیتهای انکارناپذیر اجحاف در دادن پستها بهویژه در شهرداری است و رایزنیها به سمتی هدایت میشود که آقایان، بیشتر پستهای مدیریتی و رده بالا را دارند. در همان ابتدای دوره از زنان شاغل خواستم رزومههای خود را بیاورند تا تشخیص دهیم کدامشان مدرک تحصیلی مناسب و همسویی با جایی که کار میکنند، دارند. در آن زمان شهردار وقت یعنی آقای نصیری پیگیریهای ما را منطقی میدانست و وقتی پیشنهاد دادیم که سهم 30درصدی بانوان را که رئیس دولت وقت مطرح کرده بود، به آنها بدهند، ایشان استقبال کردند. هرچند عددی که در نهایت به خانمها داده شد، خیلی پایین بود و به پنج، شش درصد هم نمیرسید؛ اما بههرحال حرکتشان خوب بود و در همان دوره، چند نفر از خانمها در سمتهای مدیرکل به بالا قرار گرفتند و حتی یکی از خانمها بهعنوان معاون عمرانی و یکی از خانمها بهعنوان معاون سازمان پسماند انتخاب شدند.
این اقدامات شروع خوبی بود که متأسفانه با استعفای آقای نصیری متوقف شد و همه آن خانمها را از آن سمتها حذف کردند. درباره این روند چند بار در صحن شورا تذکر دادم و هنوز هم از این روند حمایت میکنم؛ اما متأسفانه توجهی وجود ندارد. تلاش من این بود که زحمات و تلاش بانوان و استعدادشان دیده شود و فرصت برای نشاندادن قابلیتها و شایستگیهایشان داشته باشند. حتی اگر استفاده هم نکردند، حداقل فرصت ابراز استعدادهایشان را داشته باشند. در این دوره و با آمدن آقای کمالیزاده دوباره حمایت از زنان اتفاق افتاد و چند معاونت و اداره کل به خانمها تعلق گرفت که اتفاق خوبی بود. مسئله مهم این است که این روند حمایتی همچنان ادامه داشته باشد.
رتبههای برتر در میان گروههای پژوهشی
در هر دو سالی که رئیس مرکز پژوهش بودم، بهعنوان رتبه اول پژوهش و غرفه برتر در نمایشگاه هفته پژوهش انتخاب شدیم و همچنین مسابقه عکاسی از دغدغهها، مسائل و مشکلاتی که در شهر وجود داشت، برگزار کردیم. عکسها را دریافت و تیم داوری را از دانشگاه علمی-کاربردی که در حوزه عکاسی، تخصص دارند، انتخاب و پس از انتخاب برنده از آنها تقدیر شد. همچنین یکسری بازدیدهای علمی انجام دادیم تا نیروهای مرکز پژوهش تجربه بیشتری داشته باشند. ما در مرکز پژوهش دارای بدنه سرمایه انسانی ششنفره بودیم که به شکل مفید و فشرده وظایفی داشتند و به تناسب بررسی عملکرد اجزای مختلف ساختار مدیریت شهری را بینشان تقسیم کرده بودیم. همچنین در همین دوره تفاهمنامههایی با دانشگاه آزاد، پژوهشگاه مواد و انرژی، دانشگاه علوم پزشکی و دانشگاه خوارزمی منعقد کردیم و حدود 19 شورای پژوهشی برگزار شد و طرحهای ارائهشده را بررسی کردیم.
از نتیجه پیگیریهایم راضی هستم
درست است که بسیاری از اقدامات متوقف یا مورد بیتوجهی قرار گرفت؛ اما بسیاری از اصلاحات و تغییرات و پیگیریهای صورتگرفته پابرجا ماند و شاهد نتایج خوبی در این مدت بودیم. آنقدر جلسهها و اقدامات در آن دو سال خوب و مناسب بود که وقتی با روزهای آغازین مرکز پژوهش مقایسه میکنم، شرایط مطلوبی دارد. البته در دوره من موضوعات فقط در حوزه مدیریتی نبود و نگاه کارشناسان دیده میشد و کارشناسان دور هم جمع میشدند و از تجربههای هم استفاده میکردند که امیدوارم این روند ادامه یابد.
اولویتها و منافع مدیریت شهری در روند رسیدگی به طرحها
در جریان بررسی لایحهای که شهرداری میفرستاد، باید طرح در قالب طرحهای بالادستی و مرتبط بررسی میشد. مثلا تعریض یک خیابان باید در قالب طرح تفصیلی و کاربریهای آنجا بررسی میشد تا منافع و مضرات آن از جهات پیوستهای مختلف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بررسی شود. همه این جزئیات نیاز به تحقیق دارد؛ اما در بسیاری از موارد بدون تحقیق رأی داده میشود و خیلی از افراد در این اتفاق، ناگهان یا پول یا ارزش افزوده به دست میآورند یا از دست میدهند. دراینمیان شهرداری متأسفانه یا متوجه این موضوعات نیست یا دوست ندارد که توجهی کند. مسئله مهم این بود که برای بررسی این موضوعات مهم لازم بود در زمانی مشخص و با همکاری شهرداری بررسی صورت گیرد؛ اما همکاری نمیکردند و خیلی زود رأیگیری میشد. ممکن است این نکات امروز دیگر کارایی نداشته باشد؛ اما برای دوره بعدی شورا و مدیران بعدی مفید است تا اگر لایحه مهمی میآید، حتما نیازمند این است که مرکز پژوهشها ورود پیدا کند و از پژوهشگران دعوت کند که درباره این موضوع بررسی کنند.
این همان پیوست فرهنگی و پژوهشی است که برای همه پروژهها و طرحهای شهری لازم است. نمونه این اتفاق را در پروژه میدان جمهوری دیدیم که ناگهان شهرداری تصمیم گرفت پروژهای را اجرا کند؛ درحالیکه من با شجاعت میگویم که در طرح تفصیلی، پل روحانی وجود نداشت. امروز هم لازم است که دوباره درباره این میدان و نظرات مشاور طرح تفصیلی جدید، تحقیق شود. چنین موضوعات مهمی برای شهر باید قبل از اجرا بررسی شوند؛ اما آنها را جزء طرحهای دوفوریتی و سهفوریتی به شورا میآورند و سریع هم رأی میگیرند.
امیدواریم این راه ادامه پیدا کند
در این دوره شورا خدا را شکر روی این موضوعات حساسیت زیادی وجود داشت و بسیاری از موضوعات را تا حدودی اصلاح کردیم؛ اما هنوز جا برای کار و اصلاحکردن وجود دارد. امیدواریم روندی که تا امروز طی شده، معطل یا متوقف نشود و اعضای شورا بعد ادامه این فرایند را مطالبه کنند. اگرچه مردم نمیبینند؛ اما برای اینکه اقدامات مشخص و قابل ارزیابی باشد، دفترچه عملکردمان را تهیه کردیم و امیدواریم اعضای محترم دوره ششم این دفترچه را بهعنوان یک سند عملکرد مورد توجه ویژه قرار دهند. من حتی گزارش را به برخی از منتخبان عزیز دوره ششم ارائه کردم که بحمدالله مورد توجه خاص عزیزان قرار گرفت.
سهم 2درصدی پژوهش از بودجه اجرا نمیشود
اعتبار سال اول مرکز پژوهش 12 میلیارد ریال بود و به دنبال سهم دودرصدی بخش پژوهش از بودجه دستگاههای دولتی بودیم؛ اما با اینکه عدد ناچیزی است، باز هم اجرا نمیشود. به هر صورت این اعتبار را به 17 میلیارد ریال رساندیم و در سال سوم به 20 میلیارد ریال رسید؛ اما اینکه چقدر از این بودجه اجرائی و استفاده شد، بماند. متأسفانه در دوره بعد از مسئولیت من به دلیل اینکه نتوانسته بودند بودجه را جذب کنند، مبلغ آن را خیلی پایین آوردند؛ اما به هر حال این موضوع دو درصد را جا انداختیم و دیگر وجود دارد.
انتقال تجربیات دفتر پژوهشها به حوزه شهرسازی
علاوه بر دفتر پژوهشها حدود یک سال در کمیسیون ماده صد هم که حوزه تخصصی من بود، حضور داشتم و اقداماتی را هم آنجا انجام دادم که یکی از آنها بانک اطلاعاتی و ایجاد سامانه الکترونیکی درآمد بود. تا قبل از این تغییرات مراجعان به کمیسیون ماده صد میرفتند و پرونده بررسی میشد؛ اما در ادامه شهرداری موظف به ایجاد سامانهای شد که همه اسناد و مدارک در آن اسکن شد و برای همه اعضا و مدیران و شهروندان قابل دسترسی سریع است. این اتفاق خوبی بود که در ماده صد اجرائی شد. با توجه به رشته تحصیلیام موضوعات دیگری را در حوزه شهرسازی اجرا کردیم و بهویژه روی کمیته تصویب نما و سیما و منظر شهری و خط آسمان تأکید داشتم. تلاش کردم در این دوره متناسب با تخصص خود در لوایح پیشنهادی شهرداری مداقه کرده و از منافع عموم مردم دفاع جدی داشته باشم. در این راستا همواره قبل از ورود به صحن طرحها و لایحه را بررسی و عنداللزوم با مشورت متخصصان و خبرگان امر نسبت به تأیید یا رد لوایح اظهارنظر میکردم.
شهرداری باید فهم قابل قبولی از ضرورت ایجاد درآمد پایدار داشته باشد
یکی از مهمترین موضوعات در اداره اقتصاد شهر رسیدن به مفاهمه ضروری ایجاد درآمد پایدار است. شهرداری باید برای ایجاد ارزش افزوده روی منابع اقتصادی خود ازجمله املاک بسیار جدی باشد. متأسفانه تئوری نامبارک خامفروشی بهعنوان آسانترین راهحل دامن شهرداریها را گرفته و شهرداری کرج نیز از این قاعده مستثنا نیست. در این دوره سعی کردیم شهرداری را وارد پروسه سرمایهگذاری کنیم و مشوقهای بیشتری برای امر سرمایهگذاری پیشبینی کنیم. خوشبختانه این روند مثبت بود و شاهد تغییرات زیادی بودیم. قراردادهای سرمایهگذاری در این دوره به حدود شش هزار میلیارد ریال رسید که در صدر آنها پروژههای بازآفرینی بافت فرسوده، بازیافت پسماندهای عمرانی و نخالههای ساختمانی، انتقال مرکز معاینه فنی و احداث کارخانه نوآوری و صنایع خلاق البرز، مجتمع تجاری ایران زمین و مجموعه هایپر بهشت بود. این امر در طول تاریخ شهرداری کرج بیسابقه بود و بزرگترین امتیاز آن رهایی از تعدیلها و سوء جریانهای ناشی از صورتوضعیتهای پیمانکاری بود. درست است که درآمد ماده صد و تخلفات کم شده است؛ ولی در عوض، حجم درخورتوجهی سرمایهگذاری در شهر جذب شده و ریلی گذاشته شده
که به نظر بعد از این مستمر خواهد بود.
امتیازات زیادی برای نوسازی بافت فرسوده گذاشتیم
اتفاقات خوب زیادی در حوزه نوسازی بافتهای فرسوده رخ داد که یکی از مهمترین آنها ایجاد دفاتر تسهیلگری برای بافت فرسوده بود. امتیازات و تشویقهای خوبی برای نوسازی در نظر گرفتیم. با توجه به اینکه املاک فرسوده بیشتر ریزدانه است، لازم بود با مشارکت ساخته شوند و در این مسیر نیاز به مشوقها و امتیازاتی برای مردم بود. در نقاط پرآسیب زیادی مثل تپه مرادآب اقدامات اصلاحی انجام شد. تا امروز بخش زیادی از رینگ جدید احداث شده و سرمایهگذاری خیلی خوبی صورت گرفته و در آینده نزدیک فضایی مانند تپههای عباسآباد تهران را در تپه مرادآب میبینیم. همه اینها هدیه کوچک شورا و مدیریت شهری به ساکنان عزیز این مناطق بوده و امیدوارم در آینده و تکمیل اقدامات جاری مردم این منطقه از مزایا و فرصتهای یک طرح گردشگری خیلی خوب بهرهمند شوند.
موضوعات جلسات به سمت خواستههای شهروندان
در این دوره مجموعا بیش از 75 تذکر و نطق با موضوعات مختلف در صحن شورا مطرح کردم که همگی حول محورهای «املاک قولنامهای»، «ساختوسازهای غیرمجاز»، «رتبهبندی کارکنان»، «کمیته نما»، «سازمان حملونقل بار»، «سطلهای زباله و موضوعات مرتبط با پسماند» و «بند 20» و موارد دیگری بوده است. درباره بند 20 ماده 55 قانون شهرداریها درباره مشاغل و اماكن مزاحم شهری نیز در دوره دوسالهای که من در این کمیسیون عضو بودهام، حدود 90 جلسه برگزار و بیش از 20 بازدید میدانی برای ساماندهی مشاغل مزاحم در راستای تأمین آسایش شهروندان برگزار شد. در همین راستا بیش از 500 واحد صنفی که از نظر زیستمحیطی و آلودگی صوتی مزاحمت ایجاد میکردند، به خارج از شهر منتقل شدند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.