|

ساخت ایران بزرگ در مقیاسی کوچک

پرداختن به آداب و فرهنگ ایرانی، برای جذب گردشگران و همچنین آشنایی مردم ایران با اقوام مختلف و تقویت حافظه تاریخی کودکان و جوانان امروز، یکی از اهداف توسعه‌ای در کشورهای مختلف است. در دو سال اخیر که به دلیل پاندمی کرونا، بخش زیادی از سفرها لغو شد و مردم خانه‌نشین شدند،‌ شاهکارهای معماری در ایران به حالت نیمه‌تعطیل درآمدند و دیگر خبری از هیاهوی توریست‌ها و همهمه مسافران در آنها نیست. در چنین شرایطی که افسردگی و خانه‌نشینی می‌تواند هشداری برای آسیب‌های روانی باشد، آنهایی که در استان البرز یا شهرهای نزدیک به این استان زندگی می‌کنند، ‌می‌توانند در فضای باز و وسیع پارک ایران کوچک میهمان اقصی ‌نقاط ایران باشند و ساعاتی کرونا و خانه‌نشینی را فراموش کنند.

نمایی از آداب و رسوم ایرانی
پارک ملی ایران کوچک، واقع در جهانشهر کرج، نخستین پارک ایران است که نشان باغ فرهنگ ایران را از سوی یونسکو دریافت کرده. پارکی که سازندگان آن تلاش کرده‌اند نمونه‌های اقوام و فرهنگ مختلف ایرانی را در آن جای دهند و به همین دلیل است که نام این پارک را «ایران کوچک» گذاشته‌اند، ايده اين پارك توسط عباس زارع ايده‌پردازي شد و مراحل ساخت آن در دوره مديريت شهري پنجم آغاز و افتتاح گرديد.
با قدم‌زدن در این پارک می‌شود در گذری کوتاه از شهری به شهر دیگر رسید و با جاذبه‌های متنوع گردشگری در ایران آشنا شد. پارک ایران کوچک در ضلع جنوب شرقی میدان جمهوری در جهانشهر کرج واقع شده و با مساحت 6.8 هکتار یعنی 68 هزار متر مربع، دارای 13 زیست‌بوم یا خاستگاه از اقوام مختلف کشور است.
این پارک در 14 اسفند سال 1399، در روز فرهنگی کرج و در آستانه روز درخت‌کاری افتتاح و به یکی از جاذبه‌های گردشگری استان البرز تبدیل شد.
به گفته پیمان بضاعتی‌پور، رئیس سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرج، تلاش شده است که باغ فرهنگ ایران کوچک، مجموعه‌ای از همه جاذبه‌های گردشگری از شمال تا جنوب کشور باشد. چپرهای خوزستان و برکه و مرداب خوزستان، مسجد فهرج یزد به مقیاس یک به یک، ساباط اصفهان و دزفول و بازار سعدالسلطنه قزوین متشکل از 25 غرفه که به‌تازگی راه‌اندازی شده، از بخش‌های دیدنی پارک ایران کوچک است.
80 درصد از فضاهای ساخته‌شده در این پارک برگرفته از عناصر مختلف از فرهنگ ایرانی است و به دست معماران و هنرمندان معتبر ایرانی ساخته شده. از‌جمله دیدنی‌های دیگر این پارک می‌توان به سکونتگاه‌های انواع اقوام ایرانی مانند سکونت‌گاه‌های استان‌های یزد، اصفهان، شیراز، گیلان، مازندران، بندر ترکمن، خراسان، فارس و خوزستان اشاره کرد که به مجموعه‌ای کوچک از کل ایران بدل شده است.

13 زیست‌بوم ایرانی در پارک ایران کوچک
پیش‌تر علی کمالی‌زاده، شهردار کرج، درباره پارک ایران کوچک گفته بود: «این پروژه خاستگاه و زیست‌بوم ۱3 منطقه مهم فرهنگی و گردشگری کشور از‌جمله سیاه‌چادرهای بختیاری، ارگ بم کرمان، روستای ابیانه، روستای شاهسون اردبیل، کندوان تبریز، آب‌انبار یزد، ارگ بم، بازار سعدالسلطنه قزوین، آسیاب بادی خراسان جنوبی را در بر می‌گیرد».
اگر بخواهیم تمام بخش‌های ساخته‌شده در پارک ایران کوچک را کنار هم نام ببریم، شاید از حوصله خارج باشد؛ اما به جرئت می‌توان گفت تمام فرهنگ گسترده ایرانی از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب در این پارک گرد هم آمده است. شما می‌توانید در کنار آسیاب‌های مشهور یزد قدم بزنید و دقایقی بعد در سیاه‌چادر بختیاری بنشینید و زندگی عشایر را تجربه کنید. به کندوان آذربایجان شرقی و تبریز، روستای خزری، ابیانه کاشان، روستای اورامان کردستان، ارگ بم کرمان، آب‌انبار یزد و اوی ترکمن سفر کنید و دمی در آلاچیق‌های مربوط به اقلیم سیستان‌و‌بلوچستان استراحت کنید. این 13 زیست‌بوم را هنرمندان هر منطقه با توجه به مسائل فرهنگی و قومی آن ساخته‌اند. ساخت پارک ایران کوچک 30 ماه به طول انجامید و نورپردازی ویژه آن منظره‌ای منحصر‌به‌فرد را در غروب و شامگاه برای مراجعه‌کنندگان ایجاد می‌کند. این نورپردازی به گونه‌ای است که شب پارک ایران کوچک با روزش کاملا متفاوت است و دو دنیای متفاوت از ایران را در معرض دید عموم قرار می‌دهد. مشاوران نورپردازی پارک ایران کوچک به این نکته مهم توجه داشته‌اند که بتوانند در همه ساعات شبانه‌روز فضایی را برای علاقه‌مندان مهیا کرده و جلوه‌ای به‌یادماندنی در پارک ایران کوچک ایجاد کنند.
بضاعتی‌پور درباره دیدنی‌های دیگر این پارک بیان می‌کند: «در ضلع شمالی پارک، مساحتی به وسعت یک هکتاری مربوط به باغ‌هنر است. در این قسمت سردیس‌های مشاهیر با نورپردازی ویژه در قسمت شمالی پارک نصب شده است. همچنین در قسمت جنوبی پارک، حدود 1.7 هکتار فاز دوم باغ فرهنگ ایران کوچک است که قرار است در آن المان‌ها و زیستگاه‌های مربوط به استان البرز و کرج کار شود و بر‌اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده از سوی شهرداری کرج قرار است این قسمت از پارک تا پایان سال جاری به بهره‌برداری برسد».

امکانات رفاهی برای سفری یک‌روزه در ایران
برنامه‌ریزی انجام‌شده از سوی مؤسسان باغ فرهنگ ایران کوچک به صورتی بوده که یک خانواده بتوانند با امکانات موجود در این پارک یک روز کامل را به سفری تفریحی در این مجموعه بپردازند. یک رستوران مجلل با معماری پهلوی در شمال شرقی پارک ایران کوچک پذیرای میهمانان این باغ فرهنگی است. رستورانی که بخشی دیگر از هویت معماری ایرانی را به نمایش گذاشته است تا حاضران در رستوران علاوه بر استراحت‌کردن به دوران پهلوی سفر کنند. تلاش شهرداری کرج این بوده که بتواند یک پروژه عمرانی را با پیوست فرهنگی و هنری اجرا کند و به نظر می‌رسد در رسیدن به این هدف موفق عمل کرده است. به بیان دیگر پارک ایران کوچک، پروژه‌ای فرهنگی-هنری با پیوست عمرانی است؛ یعنی موضوعات فرهنگی-هنری بسیاری در این پارک لحاظ شده است.

اعتبارات صرف‌شده در ایران کوچک
برای ساخت پروژه پارک ایران کوچک 50 میلیارد تومان اعتبار در طول سه سال هزینه شده است. البته باید در نظر گرفت که اگر بخواهیم ارزش زمینی را که این باغ فرهنگ در آن ساخته شده است، در نظر بگیریم، ارزش مالی آن به 400 میلیارد تومان می‌رسد؛ اما اگر بنا باشد که در همین دوره ساخت این پروژه آغاز شود، هزینه ساخت آن کمتر از 250 میلیارد تومان نخواهد شد. مبلغی که به دلیل افزایش هزینه‌های عمرانی می‌تواند سرسام‌آور به نظر برسد؛ اما زمان‌بندی صحیح و دقیق و برنامه‌ریزی شهرداری کرج باعث کاهش هزینه‌ها در ساخت باغ فرهنگ ایران کوچک شد.
باید این نکته را در نظر داشت که نگهداری درست و رسیدگی منظم به پروژه‌هایی نظیر پارک ایران کوچک هزینه‌بر است و با توجه به بودجه اندک محیط‌زیستی و گردشگری در کشور باید برنامه‌ریزی دقیقی برای نگهداری از این پروژه‌ها کرد. در تمام جهان رسم بر این است که بازدیدکنندگان از مناطق سیاحتی با پرداخت ورودی بخشی از هزینه‌های این پروژه‌ها را برعهده بگیرند. پارک ایران کوچک هم از این قاعده مستثنا نیست. برای همین است که بازدید از برخی پارک‌های کرج مستلزم پرداخت ورودی از سوی گردشگران است. در‌حال‌حاضر بازدید از پارک محیط‌بان، ایران کوچک و باغ گل‌های پارک چمران مستلزم پرداخت ورودی است. ورودی پارک ایران کوچک و محیط‌بان برای هر نفر ۱۰ هزار تومان و باغ گل‌های پارک چمران هم برای هر نفر پنج هزار تومان است. البته در پارک حیات وحش مراجعه‌کنندگان با پرداخت این هزینه می‌توانند از امکاناتی مثل سافاری نیز استفاده کنند.
گفتنی است پس از انعقاد تفاهم‌نامه‌ای از سوی کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی البرز با اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی البرز با هدف توسعه کسب‌و‌کارهای خانگی و پایداری اشتغال در حوزه‌های صنایع دستی و غرفه‌های عرضه صنایع دستی در پارک ایران کوچک راه‌اندازی شده. این تفاهم‌نامه با هدف حمایت از کسب‌و‌کار خانگی است تا فعالان حوزه فرهنگی بتوانند از تسهیلات اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی استفاده کنند.

پرداختن به آداب و فرهنگ ایرانی، برای جذب گردشگران و همچنین آشنایی مردم ایران با اقوام مختلف و تقویت حافظه تاریخی کودکان و جوانان امروز، یکی از اهداف توسعه‌ای در کشورهای مختلف است. در دو سال اخیر که به دلیل پاندمی کرونا، بخش زیادی از سفرها لغو شد و مردم خانه‌نشین شدند،‌ شاهکارهای معماری در ایران به حالت نیمه‌تعطیل درآمدند و دیگر خبری از هیاهوی توریست‌ها و همهمه مسافران در آنها نیست. در چنین شرایطی که افسردگی و خانه‌نشینی می‌تواند هشداری برای آسیب‌های روانی باشد، آنهایی که در استان البرز یا شهرهای نزدیک به این استان زندگی می‌کنند، ‌می‌توانند در فضای باز و وسیع پارک ایران کوچک میهمان اقصی ‌نقاط ایران باشند و ساعاتی کرونا و خانه‌نشینی را فراموش کنند.

نمایی از آداب و رسوم ایرانی
پارک ملی ایران کوچک، واقع در جهانشهر کرج، نخستین پارک ایران است که نشان باغ فرهنگ ایران را از سوی یونسکو دریافت کرده. پارکی که سازندگان آن تلاش کرده‌اند نمونه‌های اقوام و فرهنگ مختلف ایرانی را در آن جای دهند و به همین دلیل است که نام این پارک را «ایران کوچک» گذاشته‌اند، ايده اين پارك توسط عباس زارع ايده‌پردازي شد و مراحل ساخت آن در دوره مديريت شهري پنجم آغاز و افتتاح گرديد.
با قدم‌زدن در این پارک می‌شود در گذری کوتاه از شهری به شهر دیگر رسید و با جاذبه‌های متنوع گردشگری در ایران آشنا شد. پارک ایران کوچک در ضلع جنوب شرقی میدان جمهوری در جهانشهر کرج واقع شده و با مساحت 6.8 هکتار یعنی 68 هزار متر مربع، دارای 13 زیست‌بوم یا خاستگاه از اقوام مختلف کشور است.
این پارک در 14 اسفند سال 1399، در روز فرهنگی کرج و در آستانه روز درخت‌کاری افتتاح و به یکی از جاذبه‌های گردشگری استان البرز تبدیل شد.
به گفته پیمان بضاعتی‌پور، رئیس سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری کرج، تلاش شده است که باغ فرهنگ ایران کوچک، مجموعه‌ای از همه جاذبه‌های گردشگری از شمال تا جنوب کشور باشد. چپرهای خوزستان و برکه و مرداب خوزستان، مسجد فهرج یزد به مقیاس یک به یک، ساباط اصفهان و دزفول و بازار سعدالسلطنه قزوین متشکل از 25 غرفه که به‌تازگی راه‌اندازی شده، از بخش‌های دیدنی پارک ایران کوچک است.
80 درصد از فضاهای ساخته‌شده در این پارک برگرفته از عناصر مختلف از فرهنگ ایرانی است و به دست معماران و هنرمندان معتبر ایرانی ساخته شده. از‌جمله دیدنی‌های دیگر این پارک می‌توان به سکونتگاه‌های انواع اقوام ایرانی مانند سکونت‌گاه‌های استان‌های یزد، اصفهان، شیراز، گیلان، مازندران، بندر ترکمن، خراسان، فارس و خوزستان اشاره کرد که به مجموعه‌ای کوچک از کل ایران بدل شده است.

13 زیست‌بوم ایرانی در پارک ایران کوچک
پیش‌تر علی کمالی‌زاده، شهردار کرج، درباره پارک ایران کوچک گفته بود: «این پروژه خاستگاه و زیست‌بوم ۱3 منطقه مهم فرهنگی و گردشگری کشور از‌جمله سیاه‌چادرهای بختیاری، ارگ بم کرمان، روستای ابیانه، روستای شاهسون اردبیل، کندوان تبریز، آب‌انبار یزد، ارگ بم، بازار سعدالسلطنه قزوین، آسیاب بادی خراسان جنوبی را در بر می‌گیرد».
اگر بخواهیم تمام بخش‌های ساخته‌شده در پارک ایران کوچک را کنار هم نام ببریم، شاید از حوصله خارج باشد؛ اما به جرئت می‌توان گفت تمام فرهنگ گسترده ایرانی از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب در این پارک گرد هم آمده است. شما می‌توانید در کنار آسیاب‌های مشهور یزد قدم بزنید و دقایقی بعد در سیاه‌چادر بختیاری بنشینید و زندگی عشایر را تجربه کنید. به کندوان آذربایجان شرقی و تبریز، روستای خزری، ابیانه کاشان، روستای اورامان کردستان، ارگ بم کرمان، آب‌انبار یزد و اوی ترکمن سفر کنید و دمی در آلاچیق‌های مربوط به اقلیم سیستان‌و‌بلوچستان استراحت کنید. این 13 زیست‌بوم را هنرمندان هر منطقه با توجه به مسائل فرهنگی و قومی آن ساخته‌اند. ساخت پارک ایران کوچک 30 ماه به طول انجامید و نورپردازی ویژه آن منظره‌ای منحصر‌به‌فرد را در غروب و شامگاه برای مراجعه‌کنندگان ایجاد می‌کند. این نورپردازی به گونه‌ای است که شب پارک ایران کوچک با روزش کاملا متفاوت است و دو دنیای متفاوت از ایران را در معرض دید عموم قرار می‌دهد. مشاوران نورپردازی پارک ایران کوچک به این نکته مهم توجه داشته‌اند که بتوانند در همه ساعات شبانه‌روز فضایی را برای علاقه‌مندان مهیا کرده و جلوه‌ای به‌یادماندنی در پارک ایران کوچک ایجاد کنند.
بضاعتی‌پور درباره دیدنی‌های دیگر این پارک بیان می‌کند: «در ضلع شمالی پارک، مساحتی به وسعت یک هکتاری مربوط به باغ‌هنر است. در این قسمت سردیس‌های مشاهیر با نورپردازی ویژه در قسمت شمالی پارک نصب شده است. همچنین در قسمت جنوبی پارک، حدود 1.7 هکتار فاز دوم باغ فرهنگ ایران کوچک است که قرار است در آن المان‌ها و زیستگاه‌های مربوط به استان البرز و کرج کار شود و بر‌اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده از سوی شهرداری کرج قرار است این قسمت از پارک تا پایان سال جاری به بهره‌برداری برسد».

امکانات رفاهی برای سفری یک‌روزه در ایران
برنامه‌ریزی انجام‌شده از سوی مؤسسان باغ فرهنگ ایران کوچک به صورتی بوده که یک خانواده بتوانند با امکانات موجود در این پارک یک روز کامل را به سفری تفریحی در این مجموعه بپردازند. یک رستوران مجلل با معماری پهلوی در شمال شرقی پارک ایران کوچک پذیرای میهمانان این باغ فرهنگی است. رستورانی که بخشی دیگر از هویت معماری ایرانی را به نمایش گذاشته است تا حاضران در رستوران علاوه بر استراحت‌کردن به دوران پهلوی سفر کنند. تلاش شهرداری کرج این بوده که بتواند یک پروژه عمرانی را با پیوست فرهنگی و هنری اجرا کند و به نظر می‌رسد در رسیدن به این هدف موفق عمل کرده است. به بیان دیگر پارک ایران کوچک، پروژه‌ای فرهنگی-هنری با پیوست عمرانی است؛ یعنی موضوعات فرهنگی-هنری بسیاری در این پارک لحاظ شده است.

اعتبارات صرف‌شده در ایران کوچک
برای ساخت پروژه پارک ایران کوچک 50 میلیارد تومان اعتبار در طول سه سال هزینه شده است. البته باید در نظر گرفت که اگر بخواهیم ارزش زمینی را که این باغ فرهنگ در آن ساخته شده است، در نظر بگیریم، ارزش مالی آن به 400 میلیارد تومان می‌رسد؛ اما اگر بنا باشد که در همین دوره ساخت این پروژه آغاز شود، هزینه ساخت آن کمتر از 250 میلیارد تومان نخواهد شد. مبلغی که به دلیل افزایش هزینه‌های عمرانی می‌تواند سرسام‌آور به نظر برسد؛ اما زمان‌بندی صحیح و دقیق و برنامه‌ریزی شهرداری کرج باعث کاهش هزینه‌ها در ساخت باغ فرهنگ ایران کوچک شد.
باید این نکته را در نظر داشت که نگهداری درست و رسیدگی منظم به پروژه‌هایی نظیر پارک ایران کوچک هزینه‌بر است و با توجه به بودجه اندک محیط‌زیستی و گردشگری در کشور باید برنامه‌ریزی دقیقی برای نگهداری از این پروژه‌ها کرد. در تمام جهان رسم بر این است که بازدیدکنندگان از مناطق سیاحتی با پرداخت ورودی بخشی از هزینه‌های این پروژه‌ها را برعهده بگیرند. پارک ایران کوچک هم از این قاعده مستثنا نیست. برای همین است که بازدید از برخی پارک‌های کرج مستلزم پرداخت ورودی از سوی گردشگران است. در‌حال‌حاضر بازدید از پارک محیط‌بان، ایران کوچک و باغ گل‌های پارک چمران مستلزم پرداخت ورودی است. ورودی پارک ایران کوچک و محیط‌بان برای هر نفر ۱۰ هزار تومان و باغ گل‌های پارک چمران هم برای هر نفر پنج هزار تومان است. البته در پارک حیات وحش مراجعه‌کنندگان با پرداخت این هزینه می‌توانند از امکاناتی مثل سافاری نیز استفاده کنند.
گفتنی است پس از انعقاد تفاهم‌نامه‌ای از سوی کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی البرز با اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی البرز با هدف توسعه کسب‌و‌کارهای خانگی و پایداری اشتغال در حوزه‌های صنایع دستی و غرفه‌های عرضه صنایع دستی در پارک ایران کوچک راه‌اندازی شده. این تفاهم‌نامه با هدف حمایت از کسب‌و‌کار خانگی است تا فعالان حوزه فرهنگی بتوانند از تسهیلات اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی استفاده کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.