گفتوگو با علي سلطانيمقدم، معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج:
افزایش 3برابری درآمدهای شهرداری
رکورد جذب بودجههای عمرانی را شکستیم
شرق: شهر، کل منسجم و زندهای است که هر روز بیدار و هر شب به خواب میرود و با نسلهای مختلفی که در آن زندگی میکنند، شاهد تحولات زیادی است. شهرهای امروز با توجه به نیازها و تحولات بسیار به سمت درآمدهای پایدار و پرهیز از اتکا به اعتبارات دولتی رفتهاند تا بتوانند برنامههای کوتاهمدت و بلندمدت خود را بدون وابستگی اجرائی کنند. اهمیت این استقلال مالی زمانی بیشتر آشکار میشود که شاهد هستیم بسیاری از پروژههای مهم و حیاتی کلانشهرهای کشورمان همانند پروژههای قطار شهری منتظر کمکهای دولتی هستند. از این نظر است که موضوعات مالی و اقتصادی و مدیریت درآمدها و هزینهها یکی از اصول مهم مدیریتی در شهرداریها محسوب میشود؛ بهویژه وقتی علاوه بر محدودیتهای اقتصادی و فشارهای تورمی در شهرهای کشورمان، با بحران جهانی کرونا مواجه هستیم. علی سلطانیمقدم، ازجمله مدیران شهری است که سالها در حوزههای اجرائی و نظارتی تجربه مستقیم داشته و در دوره اخیر مدیریت شهری بهعنوان معاون مالی و اقتصادی فرماندهی یکی از مهمترین جبهههای مقاومت اقتصادی را برعهده داشته است. او در دفاع از تصمیمات دوره کاریاش به چند عدد از حوزههای عملکردی اشاره میکند و میگوید همین عددها بهترین دفاع است.
3برابرشدن درآمد شهرداری در 3 سال
سلطانیمقدم با اشاره به وضعیت منابع و مصارف شهرداری کرج در چهار سال اخیر ، تأکید دارد که منابع شهرداری باید به سمت خودکفایی و عدم اتکا به کمکهای دولتی برود و با انتقاد از تعیین تکلیف نشدن لایحه درآمدهای پایدار شهرداریها میافزاید: منابع درآمدی حاصل از خدمات، صدور پروانه ساخت، جرائم ماده صد و عوارض پایدار خدمات ارائهشده از سوی سازمانها و وصول چکهای برگشتی و از همه مهمتر وصول مطالبات معوقه شهرداری است و این در حالی است که اولا توافقهایی که انجام میشود، هنوز بخش زیادی از منابع درآمدی هستند و در شرایطی مثل دوران کرونا و محدودیتهای کلان اقتصادی و تحریمها منابع مالی شهرداریها عملا با چالش جدی مواجه شده است و از طرفی نیز با توجه به تشکیلنشدن کمیسیون ماده 5 در استان البرز در برهه دوساله عملا درآمد حاصل از این موضوع مغفول و بر همین راستا حداقل اتکای شهرداری به درآمدهای ناشی از تراکمفروشی بوده است.
او با بیان اینکه در انتهای سال 99 درآمد شهرداری کرج عملا نزدیک به سه برابر سال 96 بوده است، گفت: این افزایش درآمد حدود سه هزار میلیارد تومان حاصل لایحهها و محلهای درآمدی جدیدی با جسارت از سوی شهرداری به شورا ارسال شد و از سوی شورای محترم نیز با شجاعت تصویب شد؛ چراکه در همین مدت بسیاری از کدهای درآمدی شهرداریها در دیوان عدالت اداری باطل شد؛ اما همزمان به واسطه لایحههای خوبی که به شورا تقدیم شد و شورا هم همراهی کرد، عملا درآمد شهرداری نزدیک به سه برابر افزایش پیدا کرد.
جهش 4برابری درآمد نقد از 96 تا 99
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج آمارهای مفصلی از عملکرد مناطق در جذب درآمدهای نقد و غیرنقد ارائه داد و گفت: در سال 96 تنها 58 درصد درآمد مناطق 10گانه شهرداری محقق و درآمد نقدی کل شهرداری در همین سال 780 میلیارد تومان یعنی معادل 64 درصد کل بودجه بود. این رقم در سال 97 به هزارو صد میلیارد تومان و برابر 80 درصد بودجه رسید.
سلطانیمقدم با بیان اینکه در سال 98 توانستیم هزارو 500 میلیارد تومان، معادل 86 درصد بودجه نقد را محقق کنیم، افزود: این عدد خوشبختانه در سال 99 به دوهزارو 700 میلیارد تومان یعنی معادل 97 درصد بودجه رسیده است. این رشد از 780 میلیارد تومان سال 96 به دوهزارو 700 میلیارد تومان سال 99 و افزایش چهاربرابری با وجود همه مشکلات و محدودیتهای اقتصادی برای ما درخورتوجه است.
کاهش درآمد کمیسیون ماده 100 همزمان با افزایش درآمدهای پایدار
او یکی از سیاستهای مهم مالی در سهسالو نیم گذشته را کاهش اتکا به منابع جرایم ماده صد اعلام کرد و گفت: در سال 96 حدود 30 درصد منابع مالی جذبشده از محل جرایم ماده صد داشتیم که این عدد در سال 99 به 20 درصد رسیده است. این کاهش 10درصدی نشاندهنده سیاست شهرداری در کاهش اتکا به جرایم ماده صد و این وصول درآمدهای پایدار را نشان میدهد. او تأکید دارد که در مقابل این کاهش درآمد از محل جرایم کمیسیون ماده صد، درآمد پایدار شهرداری از محلهای دیگری افزایش داشته و افزود: در سال 96، درآمد پایدار شهرداری کرج از محل عوارض نوسازی، عوارض اصناف و عوارض دکلها تنها 69 میلیارد تومان بود که در سال 99 این رقم به 140 میلیارد تومان رسید.
افزایش درآمد از صدور پروانه ساختمان و واقعیشدن عدد آن
سلطانیمقدم افزود: در همین دوره درصد جذب و درآمد پروانههای ساختمانی صادرشده بالاتر رفته و از 87 درصد در سال 96 به 127 درصد در سال 99 رسیده است. این اعداد گویای این هستند که سیاست شهرداری کاهش جرایم ساختمانی و سوقدادن شهروندان به سمت اخذ پروانههای ساختمانی بوده است. دلیل این افزایش درآمد هم واقعیشدن رقم عوارض صدور پروانه بوده است. پس از بررسیها مشخص شد که در پنج سال گذشته عوارض صدور پروانه ثابت بوده و با همکاری و توجه و البته شجاعت شورا در همین دوره دو بار رقم عوارض صدور پروانه را تغییر داده و واقعی کردیم.
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج تأکید دارد که دغدغه شهرداری جلوگیری از تأثیر افزایش تعرفههای عوارض در افزایش قیمت ملک بوده و تعیین ارتباط شیب افزایش تعرفههای مجوز ساختمانی بسیار کمتر از میزان افزایش قیمت فروش ساختمان بوده است و افزود: ضمن اینکه در این دوره دو بار جرایم را افزایش دادیم تا حالت بازدارندگی جرایم هم حفظ شود.
افزایش درآمد تهاتری
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج گفت: با وجود همه بحثهایی که راجع به تهاتر وجود داشت، به این آمار توجه کنید؛ در سال 96 درآمد شهرداری کرج از محل تهاتر 210 میلیارد تومان بوده و این مبلغ در سال 99 به 460 میلیارد تومان رسیده است. این عدد نشان میدهد با وجود کل موضوعاتی که درباره تهاتر صحبت شده است، این روند شفافتر و با روال درستتری اعمال شده است.
رابطه کوتاهشدن فرایند تهاتر و 2.5 برابرشدن درآمد
سلطانیمقدم درعینحال به کوتاهترشدن پروسه انجام تهاتر هم اشاره کرد و گفت: پروسهای که شهروندان درحالحاضر برای تهاتر طی میکنند، بیشتر از 10 روز نیست و این تسریع فرایندها باعث شده که جذب درآمد تهاتر شهرداری هم 2.5 برابر شود. از نگاه آمار هم در سال 96، جذب تهاتر شهرداری کرج 41 درصد بوده که این رقم در سال 99 به 71 درصد رسیده است.
او افزود: توجه داشته باشید که 200 میلیارد تومان از این تهاترها برای سازمان مشارکتهای شهرداری کرج و به واسطه پروژه مشارکتی ایران زمین است که تا پایان امسال محقق میشود. همچنین جذب تهاتر در مناطق 10گانه شهرداری هم 104 درصد بوده و نشان از روند رو به رشد تهاتر در کل مجموعه است. ضمن اینکه یکی از ابزارهای تأمین منابع مالی هم همین تهاتر است و این میزان جذب سال 96، 40 درصد بوده است.
افزایش 2.5برابری درآمدهای پایدار شهرداری
همانگونه که عنوان شد، سیاست حوزه معاونت مالی و اقتصادی کاهش اتکا به درآمدهای ناشی از تخلفات ساختمانی و در مقابل افزایش درآمدهای پایدار شهرداری بوده که براساساین رشد درآمد از 1/0 به سه درصد و به 127 درصد سهم درآمدها افزایش یافته و همچنین اتکا به درآمدهای شهرداری از سالانه حدود 30 درصد به 20 درصد در سال 99 کاهش یافته است و در قیاس با آنها درآمد شهرداری کرج از چهار ردیف درآمد پایدار افزایش درخورتوجهی داشته به نحوی که از 69 میلیارد تومان در سال 96 به حدود 145 میلیارد تومان در سال 99 رسیده و این در حالی است که تعرفههای عوارض فوق نیز افزایش نیافته و اغلب کاهش یافته است.
هیچگونه معوقه پرسنلی نداریم
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج به روزهای سخت ابتدای این دوره و فشار کاری که به دلیل انواع بدهیها داشتهاند، اشاره کرد و گفت: روزی را داشتیم که به دلیل کمبود درآمد و با پنج تا شش میلیارد بدهی فقط به تعدادی تعاونی اعتبار و صندوق ذخیره کارکنان روبهرو بودیم که مدتها این منابع از پرسنل کسر اما به دلیل کمبود موجودی پرداخت نمیشد؛ ولی با برنامهریزی مناسب و تأمین منابع مالی درحالحاضر همه کسورات فوق به طور منظم پرداخت و بدهی پیشین نیز با تعاونیهای مربوطه تسویه شده است.
او افزود قاعدتا یکی از موضوعات اصلی شهرداری پرداخت هزینههای پرسنلی بوده است که با توجه به تمهیدات صورتگرفته با وجود پرداخت ماهانه بالغ بر 30 میلیارد تومان حقوق مستقیم و غیرمستقیم به همکاران و کارگران زحمتکش شهرداری این میزان سال قبل ماهانه حدود صد میلیارد تومان و در سال قبلتر حدود 75 میلیارد تومان بوده است و درحالحاضر شهرداری کرج با وجود افزایش هزینههای جاری و عمرانی فاقد هرگونه بدهی معوقه بوده و براساساین نیز هیچگونه تجمعات صنفی در این زمینه در سطح شهر مشاهده نشده است.
کنترل تورم موجود در جامعه با استفاده از بودجهریزی مناسب و صرفهجویی در هزینههای جاری
همانگونه که مستحضرید، به طور خاص هزینههای صنفی با توجه به قراردادهای متعدد کارگری، کارمندی و پیمانکاری سالانه به طور میانگین حدود 35 درصد افزایش مییابد و اقلام مصرفی جاری مانند کاغذ و لوازم کامپیوتر و... نیز از سال 96 تاکنون چندین برابر شده است. این در حالی است که میانگین افزایش بودجه جاری شهرداری از سال 96 تاکنون سالانه حدود 20 درصد است و آنچه از مقایسه میانگین درصد افزایش بودجه جاری با تورم سالانه ملموس است، صرفهجویی مناسب در انجام هزینهها و اتخاذ تدابیر لازم است. این در حالی است که با وجود افزایش ناچیز بودجه جاری که عمده آن بودجه هزینههای پرسنلی است، مستند به تفاریغ بودجه سالانه صرفهجویی داریم. در این زمینه به طور مثال تفریغ سال 99 بالغ بر 80 میلیارد تومان کمتر از میزان مصوب در بودجه جاری از سوی شهرداری هزینه و صرفهجویی شده است.
رونق پروژههای عمرانی با تزریق منابع مالی مناسب
سلطانیمقدم با تأکید بر اینکه عملا فلسفه تشکیل شهرداریها خدمترسانی و توسعه عمرانی شهر بوده و نه صرفا اشتغال و پرداخت حقوق، ولی عملا با وجود افزایش بیرویه قیمتها در بحث مصالح اولیه مانند میلگرد، سیمان، قیر و... که چندین برابر افزایش درآمد شهرداریها بوده، عملا با تأمین منابع مالی لازم، صرفهجویی در هزینههای جاری و لوایح لازم و برنامهریزی مناسب با کمترین اتکا به منابع بانکی و تزریق مناسب به پروژههای عمرانی شهرداری کرج و سازمانهای تابعه و مناطق به نحوی صورت گرفته است که حاصل آن افتتاح پروژههای سطح شهر به صورت متعادل و مناسب در همه حوزههای شهری بوده است که جا دارد از همه همکارانم در حوزه معاونت مالی اقتصادی تشکر ویژه داشته باشم.
تأمین 2 هزار میلیارد تومان منابع مالی خارج از سیستم شهرداری
او درعینحال به تأمین منابع مالی از بازار سرمایه و تبدیل داراییها به اوراق مشارکت اشاره کرد و گفت: با استفاده از ظرفیتهای بودجه سالانه کل کشور که در سالهای اخیر با کسری روبهرو بوده است، تقریبا دو هزار میلیارد تومان تأمین منابع مالی خارج از سیستم صورت گرفته که قسمت عمده آن را اوراق مشارکت تشکیل میدهد. این اوراق مشارکت نیز با استفاده از ظرفیت بودجه کشور در بخش حملونقل عمومی و برای حوزه حملونقل عمومی و به شکل مشخص قطار شهری و بزرگراه شمالی اختصاص یافته است.
سلطانیمقدم رقم دقیق اوراق مشارکت را دو هزار میلیارد تومان اعلام کرد که تاکنون بخشی از آن هزینه شده و قسمتی هم به تناسب پیشرفت پروژهها هزینه میشود.
افزایش فاحش جذب بودجه عمرانی سال 96 تا 99
سلطانیمقدم با ارائه آماری درباره عملکرد حوزههای عمرانی، اظهار کرد: جذب بودجه عمرانی 50 درصد در سال 96 برای اولین بار به 92 درصد در سال 99 رسیده است و این یک رکورد در کلانشهرها محسوب میشود. این تأمین بودجه فارغ از منابع مالی خارج از سیستم و اوراق مشارکت است و نشان از اراده شهرداری در انجام پروژههای عمرانی است.
او با بیان اینکه فشار این تلاش و نتیجه موفقیتآمیز برای پرسنل و بهویژه حوزه اداره کل امور مالی افزود: باوجوداین همه این تلاشها به نتیجه آن و اینکه شهرداری کرج توانسته خدمات عمرانی خود را با تعرفه سه سال قبل ارائه دهد و نه امسال! این موضوع زمانی اهمیت پیدا میکند که به شما بگویم قیمت میلگرد قبلا تنی پنج هزار تومان بود و الان تنی 20 هزار تومان خریداری میشود یا قیر که تنی یکمیلیونو 500 هزار تومان در سال قبل خریداری میکردیم حالا هفتمیلیونو 700 هزار تومان خریداری میکنیم. اگر قرار بود با این اعداد امروز کار عمرانی داشته باشیم، عملا دیگر نمیشد خدمتی به شهروندان داد و همزمان فشار و استرس برای شهرداری به همراه داشت؛ اما همانطور که عنوان شد، عملا تزریق مالی مناسب پروژهها به نحوی صورت گرفت که درصد جذب بودجه عمرانی در سال 96 از 50 درصد به 93 درصد در سال 99 رسیده است.
بدهیهای شهرداری و بانک شهر مساوی با عملکرد عمرانی است
سلطانیمقدم در ادامه این گفتوگو درباره بدهیهای دوره قبل و فعلی هم توضیحاتی ارائه داد و گفت: در سال 95 رقم بدهی به بدهکاران نقدی حقیقی و حقوقی 144 میلیارد تومان بود؛ اما درحالحاضر با وجود دوبرابرشدن بودجه نسبت به سال 95 مبلغ بدهیمان به افراد حقیقی و حقوقی 113 میلیارد است (بدون احتساب بانک شهر). ایجاد بدهی در یک نظام مالی پدیدهای متداول است و در این مدت تا آنجا که ممکن بوده، برای پرداخت اقدام کردیم که البته مشکلاتی در این زمینه وجود داشته است.
او با بیان این موضوع که با وجود رشد درصدی بودجه عمرانی از 50 درصد در سال 96 به 92 درصد در سال 99، شهرداری کرج را فاقد بدهی پرسنلی خواند و این نشانگر این موضوع است که بدهی صرف حوزه عمرانی شهر شده است که عملا نوعی نکته مثبت مجموعه شهری محسوب میشود؛ به طوری که با توجه به افزایش بیرویه قیمت مصالح و تورم بیرویه عملا قسمت تمامشده پروژهها هر سال چندین برابر سال قبل درمیآید و حجم و میزان پروژهها سالانه کاسته میشود.
سلطانیمقدم با اشاره به اینکه قسمت عمدهای از بدهی معوقه ناشی از تعهدات دوره قبل است، به دفاع از عملکرد دوره چهارم نیز پرداخت و عنوان کرد با توجه به افزایش تورم عملا اخذ وام با هر درصدی به شرط آنکه در پروژهای عمرانی هزینه شود، بهصرفه و به صلاح شهرداری است؛ به صورتی که شاید معوقات بانکی در طی این چند سال دوونیم برابر شده است؛ اما قیمت تمامشده پروژهها با توجه به تورم اخیر هر سال دو تا سه برابر افزایش داشته است.
سلطانیمقدم معتقد است که شهرداری که کار میکند، بدهی هم دارد و میافزاید: شرط این موضوع هم آن است که وام صرف هزینه جاری نشده باشد و به قولی این اعتبارات پیشخور شده باشد. همین موضوع درباره خرید اتوبوسها کاملا گویا است. با استفاده از وام بانکی هر اتوبوس را یکمیلیاردو 200 میلیون تومان خریداری کردیم و حالا قیمت همان اتوبوسها سهمیلیاردو 700 میلیون تومان است؛ درحالیکه رقم وام همان رقم قبلی است و نهایتا دو تا 20 درصد سود برای آن محاسبه میشود. البته لازم به ذکر است که بخشی از اعتبار خرید اتوبوسها که حدود 60 میلیارد تومان است، از محل منابع داخلی شهرداری تأمین شده است.
طلب 10ساله از بابت ارزش افزوده را زنده کردیم
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج در ادامه این گفتوگو درباره وصول مطالبات شهرداری از دولت و نهادهای دیگر به پیگیریها از طریق سامانه سمات (شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه) اشاره کرد و گفت: با وجود اینکه شهرداری کرج عملکرد خوبی در این سامانه داشت، دولت نتوانست تعهدات خود را انجام دهد. طبق اطلاعات این سامانه بیش از 400 میلیارد تومان بدهی ارگانهای مختلف به شهرداری کرج است که پیگیریهای آن انجام شده؛ اما به واسطه تأمیننشدن اعتبار از سوی دولت، پرداخت نشده است.
سلطانیمقدم میگوید بخش عمده این مبلغ طلب شهرداری کرج، بابت ارزش افزوده است که از سال 87 تا 96 اداره کل دارایی استان عملا از پرداخت آن طفره رفته است. خوشبختانه در سال گذشته و پس از سه سال حسابرسی توانستیم قسمت عمده این بدهی را برگردانیم. مبلغ بدهی 140 میلیارد بود که فکر میکنم تا الان 115 میلیارد آن را از دولت پس گرفتهایم.
او برای توضیح بیشتر گفت: بدهیای که از اداره کل دارایی دریافت کردیم، بابت تبصره 7 ماده 17 قانون مالیات بر ارزش افزوده است که با پرداختی از محل قانون مالیات بر ارزش افزوده فرق دارد. این طلب از سال 87 تا 96 معوق مانده بود که با وجود اینکه شرکتهای زیادی برای عقد قرارداد و اخذ درصدی از میزان وصولی به شهرداری معرفی میکردند، در نهایت با پیگیریها و ایجاد تعهدات لازم از سوی پرسنل و کارشناسان حوزه معاونت مالی محقق شد.
4 گزارش «مقبول» در حسابرسیها
سلطانیمقدم به سابقه آشناییای که با حوزه شفافیت مالی دارد، اشاره کرد و در ادامه گفت: دو ماده قانونی درباره شفافیت عملکرد شهرداریها وجود دارد که شامل «ماده 24 آییننامه مالی شهرداریها» و «ماده 67 قانون شهرداریها» است که پارامترهای مورد تأکید برای انضباط و شفافیت مالی را تشریح کرده است. یکی از مهمترین موضوعات در بحث شفافیت انجام تفریغ بودجه در زمان مقرر و تصویب آن است که در این دوره کاملا رعایت شده است. او افزود: تا جایی که میدانم، دومین جلسه تفریغ سال 99 هم برگزار شده و کمتر کلانشهری هست که درحالحاضر تفریغ 99 را که در شورا در حال بررسی است، ارائه داده باشد. البته کیفیت این عملکرد بودجهای هم باید مثبت باشد. در سنوات گذشته، در جریان تفریغ بودجه تنها دو حساب درآمد و هزینه شهرداری بررسی و همان به تصویب میرسید؛ اما از عملکرد سال 96، گزارش حسابرس مستقل شورا از کل حسابهای شهرداری شامل حسابهای دائمی، بدهکاران و بستانکاران، داراییها و تمام شرکتها و سازمانها میشود که بررسی و اعلام نظر میکند.
سلطانیمقدم همچنین به گزارش حسابرسی سازمانها از سال 96 اشاره کرد و گفت: حسابرس نظر خود درباره گزارشهای مالی را در قالب «مطلوب»، «مشروع»، «مردود» و بعد هم «عدم اظهارنظر» اعلام میکند. در سال 94 و 95 سازمانهای شهرداری گزارش «عدم اظهارنظر» را که بدترین و غیر قابلقبولترین گزارش است داشتند؛ اما از سال 96 یک سازمان مقبول، در سال 97 دو سازمان و در سال 98 سه سازمان گزارش مقبول گرفتند. در سال 99 هم درصدد هستیم ایرادهایی را که در سالهای قبل از طرف گزارش حسابرسی به ما اعلام شده، رفع کنیم و این تعداد را بالا ببریم.
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج به مسئله مهم پرداختهای شهرداری بهعنوان یکی از مؤلفههای مهم در شفافیت مالی اشاره کرد و گفت: در سیاستهای قبلی شهرداری در شرایطی که نقدینگی نداشتند، به پیمانکاران چک میدادند و با تعداد زیادی از چکهای معوقه مواجه بودیم که مشکلآفرین بود. با سیاستهایی که در این دوره نظر و دستورات شهردار محترم اعمال شد، این موضوع برگشت چک پیمانکاران را به صفر رساندیم و دیگر چکی دست پیمانکار نداریم که پشت باجه بماند یا بخواهد برگشت بخورد. او با بیان اینکه تنخواه گردان شهردار از سال 95 صفر نبود، افزود: این رقم در سال 99 بهمرور صفر شده و بدهی بدهکاران مناطق و سازمانها هم در سال 98 و 99 به نقطه صفر رسیده است. میتوان گفت که انضباط مالی به شکل سنواتی و بهمرور بهتر شده است. مستند این موضوع هم، گزارش حسابرسان منتخب شورای شهر است که بندهای گزارش از بیش از 20 بند، به 12 بند در سال 99 رسید و نشان دهند حرکت رو به جلوی شهرداری در مسیر شفافیت است.
سلطانیمقدم مجددا افزود: در تفریغ بودجه تأخیر نداریم و از سال 96 به ترتیب گزارشهای تفریغ بودجه سالهای 97 و 98 بررسی و در شورا به تصویب رسیده است. تفریغ سال 99 هم در همین دوره شورا در حال بررسی است و نشان میدهد که بحث انضباط مالی در مسیر خوبی جلو میرود.
در پایان لازم میدانم از شورای پنجم، رؤسای کمیسیونها ، مدیرکل درآمد، مدیرکل امور مالی و مدیرکل پشتیبانی به لحاظ صرفهجویی در مصرف انرژی و تمام مجموعه مالی شهرداری کرج و سازمانها و مناطق تشکر و قدردانی کنم که این کارنامه قطعا با همراهی این بزرگواران امروز قابل دفاع است.
شرق: شهر، کل منسجم و زندهای است که هر روز بیدار و هر شب به خواب میرود و با نسلهای مختلفی که در آن زندگی میکنند، شاهد تحولات زیادی است. شهرهای امروز با توجه به نیازها و تحولات بسیار به سمت درآمدهای پایدار و پرهیز از اتکا به اعتبارات دولتی رفتهاند تا بتوانند برنامههای کوتاهمدت و بلندمدت خود را بدون وابستگی اجرائی کنند. اهمیت این استقلال مالی زمانی بیشتر آشکار میشود که شاهد هستیم بسیاری از پروژههای مهم و حیاتی کلانشهرهای کشورمان همانند پروژههای قطار شهری منتظر کمکهای دولتی هستند. از این نظر است که موضوعات مالی و اقتصادی و مدیریت درآمدها و هزینهها یکی از اصول مهم مدیریتی در شهرداریها محسوب میشود؛ بهویژه وقتی علاوه بر محدودیتهای اقتصادی و فشارهای تورمی در شهرهای کشورمان، با بحران جهانی کرونا مواجه هستیم. علی سلطانیمقدم، ازجمله مدیران شهری است که سالها در حوزههای اجرائی و نظارتی تجربه مستقیم داشته و در دوره اخیر مدیریت شهری بهعنوان معاون مالی و اقتصادی فرماندهی یکی از مهمترین جبهههای مقاومت اقتصادی را برعهده داشته است. او در دفاع از تصمیمات دوره کاریاش به چند عدد از حوزههای عملکردی اشاره میکند و میگوید همین عددها بهترین دفاع است.
3برابرشدن درآمد شهرداری در 3 سال
سلطانیمقدم با اشاره به وضعیت منابع و مصارف شهرداری کرج در چهار سال اخیر ، تأکید دارد که منابع شهرداری باید به سمت خودکفایی و عدم اتکا به کمکهای دولتی برود و با انتقاد از تعیین تکلیف نشدن لایحه درآمدهای پایدار شهرداریها میافزاید: منابع درآمدی حاصل از خدمات، صدور پروانه ساخت، جرائم ماده صد و عوارض پایدار خدمات ارائهشده از سوی سازمانها و وصول چکهای برگشتی و از همه مهمتر وصول مطالبات معوقه شهرداری است و این در حالی است که اولا توافقهایی که انجام میشود، هنوز بخش زیادی از منابع درآمدی هستند و در شرایطی مثل دوران کرونا و محدودیتهای کلان اقتصادی و تحریمها منابع مالی شهرداریها عملا با چالش جدی مواجه شده است و از طرفی نیز با توجه به تشکیلنشدن کمیسیون ماده 5 در استان البرز در برهه دوساله عملا درآمد حاصل از این موضوع مغفول و بر همین راستا حداقل اتکای شهرداری به درآمدهای ناشی از تراکمفروشی بوده است.
او با بیان اینکه در انتهای سال 99 درآمد شهرداری کرج عملا نزدیک به سه برابر سال 96 بوده است، گفت: این افزایش درآمد حدود سه هزار میلیارد تومان حاصل لایحهها و محلهای درآمدی جدیدی با جسارت از سوی شهرداری به شورا ارسال شد و از سوی شورای محترم نیز با شجاعت تصویب شد؛ چراکه در همین مدت بسیاری از کدهای درآمدی شهرداریها در دیوان عدالت اداری باطل شد؛ اما همزمان به واسطه لایحههای خوبی که به شورا تقدیم شد و شورا هم همراهی کرد، عملا درآمد شهرداری نزدیک به سه برابر افزایش پیدا کرد.
جهش 4برابری درآمد نقد از 96 تا 99
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج آمارهای مفصلی از عملکرد مناطق در جذب درآمدهای نقد و غیرنقد ارائه داد و گفت: در سال 96 تنها 58 درصد درآمد مناطق 10گانه شهرداری محقق و درآمد نقدی کل شهرداری در همین سال 780 میلیارد تومان یعنی معادل 64 درصد کل بودجه بود. این رقم در سال 97 به هزارو صد میلیارد تومان و برابر 80 درصد بودجه رسید.
سلطانیمقدم با بیان اینکه در سال 98 توانستیم هزارو 500 میلیارد تومان، معادل 86 درصد بودجه نقد را محقق کنیم، افزود: این عدد خوشبختانه در سال 99 به دوهزارو 700 میلیارد تومان یعنی معادل 97 درصد بودجه رسیده است. این رشد از 780 میلیارد تومان سال 96 به دوهزارو 700 میلیارد تومان سال 99 و افزایش چهاربرابری با وجود همه مشکلات و محدودیتهای اقتصادی برای ما درخورتوجه است.
کاهش درآمد کمیسیون ماده 100 همزمان با افزایش درآمدهای پایدار
او یکی از سیاستهای مهم مالی در سهسالو نیم گذشته را کاهش اتکا به منابع جرایم ماده صد اعلام کرد و گفت: در سال 96 حدود 30 درصد منابع مالی جذبشده از محل جرایم ماده صد داشتیم که این عدد در سال 99 به 20 درصد رسیده است. این کاهش 10درصدی نشاندهنده سیاست شهرداری در کاهش اتکا به جرایم ماده صد و این وصول درآمدهای پایدار را نشان میدهد. او تأکید دارد که در مقابل این کاهش درآمد از محل جرایم کمیسیون ماده صد، درآمد پایدار شهرداری از محلهای دیگری افزایش داشته و افزود: در سال 96، درآمد پایدار شهرداری کرج از محل عوارض نوسازی، عوارض اصناف و عوارض دکلها تنها 69 میلیارد تومان بود که در سال 99 این رقم به 140 میلیارد تومان رسید.
افزایش درآمد از صدور پروانه ساختمان و واقعیشدن عدد آن
سلطانیمقدم افزود: در همین دوره درصد جذب و درآمد پروانههای ساختمانی صادرشده بالاتر رفته و از 87 درصد در سال 96 به 127 درصد در سال 99 رسیده است. این اعداد گویای این هستند که سیاست شهرداری کاهش جرایم ساختمانی و سوقدادن شهروندان به سمت اخذ پروانههای ساختمانی بوده است. دلیل این افزایش درآمد هم واقعیشدن رقم عوارض صدور پروانه بوده است. پس از بررسیها مشخص شد که در پنج سال گذشته عوارض صدور پروانه ثابت بوده و با همکاری و توجه و البته شجاعت شورا در همین دوره دو بار رقم عوارض صدور پروانه را تغییر داده و واقعی کردیم.
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج تأکید دارد که دغدغه شهرداری جلوگیری از تأثیر افزایش تعرفههای عوارض در افزایش قیمت ملک بوده و تعیین ارتباط شیب افزایش تعرفههای مجوز ساختمانی بسیار کمتر از میزان افزایش قیمت فروش ساختمان بوده است و افزود: ضمن اینکه در این دوره دو بار جرایم را افزایش دادیم تا حالت بازدارندگی جرایم هم حفظ شود.
افزایش درآمد تهاتری
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج گفت: با وجود همه بحثهایی که راجع به تهاتر وجود داشت، به این آمار توجه کنید؛ در سال 96 درآمد شهرداری کرج از محل تهاتر 210 میلیارد تومان بوده و این مبلغ در سال 99 به 460 میلیارد تومان رسیده است. این عدد نشان میدهد با وجود کل موضوعاتی که درباره تهاتر صحبت شده است، این روند شفافتر و با روال درستتری اعمال شده است.
رابطه کوتاهشدن فرایند تهاتر و 2.5 برابرشدن درآمد
سلطانیمقدم درعینحال به کوتاهترشدن پروسه انجام تهاتر هم اشاره کرد و گفت: پروسهای که شهروندان درحالحاضر برای تهاتر طی میکنند، بیشتر از 10 روز نیست و این تسریع فرایندها باعث شده که جذب درآمد تهاتر شهرداری هم 2.5 برابر شود. از نگاه آمار هم در سال 96، جذب تهاتر شهرداری کرج 41 درصد بوده که این رقم در سال 99 به 71 درصد رسیده است.
او افزود: توجه داشته باشید که 200 میلیارد تومان از این تهاترها برای سازمان مشارکتهای شهرداری کرج و به واسطه پروژه مشارکتی ایران زمین است که تا پایان امسال محقق میشود. همچنین جذب تهاتر در مناطق 10گانه شهرداری هم 104 درصد بوده و نشان از روند رو به رشد تهاتر در کل مجموعه است. ضمن اینکه یکی از ابزارهای تأمین منابع مالی هم همین تهاتر است و این میزان جذب سال 96، 40 درصد بوده است.
افزایش 2.5برابری درآمدهای پایدار شهرداری
همانگونه که عنوان شد، سیاست حوزه معاونت مالی و اقتصادی کاهش اتکا به درآمدهای ناشی از تخلفات ساختمانی و در مقابل افزایش درآمدهای پایدار شهرداری بوده که براساساین رشد درآمد از 1/0 به سه درصد و به 127 درصد سهم درآمدها افزایش یافته و همچنین اتکا به درآمدهای شهرداری از سالانه حدود 30 درصد به 20 درصد در سال 99 کاهش یافته است و در قیاس با آنها درآمد شهرداری کرج از چهار ردیف درآمد پایدار افزایش درخورتوجهی داشته به نحوی که از 69 میلیارد تومان در سال 96 به حدود 145 میلیارد تومان در سال 99 رسیده و این در حالی است که تعرفههای عوارض فوق نیز افزایش نیافته و اغلب کاهش یافته است.
هیچگونه معوقه پرسنلی نداریم
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج به روزهای سخت ابتدای این دوره و فشار کاری که به دلیل انواع بدهیها داشتهاند، اشاره کرد و گفت: روزی را داشتیم که به دلیل کمبود درآمد و با پنج تا شش میلیارد بدهی فقط به تعدادی تعاونی اعتبار و صندوق ذخیره کارکنان روبهرو بودیم که مدتها این منابع از پرسنل کسر اما به دلیل کمبود موجودی پرداخت نمیشد؛ ولی با برنامهریزی مناسب و تأمین منابع مالی درحالحاضر همه کسورات فوق به طور منظم پرداخت و بدهی پیشین نیز با تعاونیهای مربوطه تسویه شده است.
او افزود قاعدتا یکی از موضوعات اصلی شهرداری پرداخت هزینههای پرسنلی بوده است که با توجه به تمهیدات صورتگرفته با وجود پرداخت ماهانه بالغ بر 30 میلیارد تومان حقوق مستقیم و غیرمستقیم به همکاران و کارگران زحمتکش شهرداری این میزان سال قبل ماهانه حدود صد میلیارد تومان و در سال قبلتر حدود 75 میلیارد تومان بوده است و درحالحاضر شهرداری کرج با وجود افزایش هزینههای جاری و عمرانی فاقد هرگونه بدهی معوقه بوده و براساساین نیز هیچگونه تجمعات صنفی در این زمینه در سطح شهر مشاهده نشده است.
کنترل تورم موجود در جامعه با استفاده از بودجهریزی مناسب و صرفهجویی در هزینههای جاری
همانگونه که مستحضرید، به طور خاص هزینههای صنفی با توجه به قراردادهای متعدد کارگری، کارمندی و پیمانکاری سالانه به طور میانگین حدود 35 درصد افزایش مییابد و اقلام مصرفی جاری مانند کاغذ و لوازم کامپیوتر و... نیز از سال 96 تاکنون چندین برابر شده است. این در حالی است که میانگین افزایش بودجه جاری شهرداری از سال 96 تاکنون سالانه حدود 20 درصد است و آنچه از مقایسه میانگین درصد افزایش بودجه جاری با تورم سالانه ملموس است، صرفهجویی مناسب در انجام هزینهها و اتخاذ تدابیر لازم است. این در حالی است که با وجود افزایش ناچیز بودجه جاری که عمده آن بودجه هزینههای پرسنلی است، مستند به تفاریغ بودجه سالانه صرفهجویی داریم. در این زمینه به طور مثال تفریغ سال 99 بالغ بر 80 میلیارد تومان کمتر از میزان مصوب در بودجه جاری از سوی شهرداری هزینه و صرفهجویی شده است.
رونق پروژههای عمرانی با تزریق منابع مالی مناسب
سلطانیمقدم با تأکید بر اینکه عملا فلسفه تشکیل شهرداریها خدمترسانی و توسعه عمرانی شهر بوده و نه صرفا اشتغال و پرداخت حقوق، ولی عملا با وجود افزایش بیرویه قیمتها در بحث مصالح اولیه مانند میلگرد، سیمان، قیر و... که چندین برابر افزایش درآمد شهرداریها بوده، عملا با تأمین منابع مالی لازم، صرفهجویی در هزینههای جاری و لوایح لازم و برنامهریزی مناسب با کمترین اتکا به منابع بانکی و تزریق مناسب به پروژههای عمرانی شهرداری کرج و سازمانهای تابعه و مناطق به نحوی صورت گرفته است که حاصل آن افتتاح پروژههای سطح شهر به صورت متعادل و مناسب در همه حوزههای شهری بوده است که جا دارد از همه همکارانم در حوزه معاونت مالی اقتصادی تشکر ویژه داشته باشم.
تأمین 2 هزار میلیارد تومان منابع مالی خارج از سیستم شهرداری
او درعینحال به تأمین منابع مالی از بازار سرمایه و تبدیل داراییها به اوراق مشارکت اشاره کرد و گفت: با استفاده از ظرفیتهای بودجه سالانه کل کشور که در سالهای اخیر با کسری روبهرو بوده است، تقریبا دو هزار میلیارد تومان تأمین منابع مالی خارج از سیستم صورت گرفته که قسمت عمده آن را اوراق مشارکت تشکیل میدهد. این اوراق مشارکت نیز با استفاده از ظرفیت بودجه کشور در بخش حملونقل عمومی و برای حوزه حملونقل عمومی و به شکل مشخص قطار شهری و بزرگراه شمالی اختصاص یافته است.
سلطانیمقدم رقم دقیق اوراق مشارکت را دو هزار میلیارد تومان اعلام کرد که تاکنون بخشی از آن هزینه شده و قسمتی هم به تناسب پیشرفت پروژهها هزینه میشود.
افزایش فاحش جذب بودجه عمرانی سال 96 تا 99
سلطانیمقدم با ارائه آماری درباره عملکرد حوزههای عمرانی، اظهار کرد: جذب بودجه عمرانی 50 درصد در سال 96 برای اولین بار به 92 درصد در سال 99 رسیده است و این یک رکورد در کلانشهرها محسوب میشود. این تأمین بودجه فارغ از منابع مالی خارج از سیستم و اوراق مشارکت است و نشان از اراده شهرداری در انجام پروژههای عمرانی است.
او با بیان اینکه فشار این تلاش و نتیجه موفقیتآمیز برای پرسنل و بهویژه حوزه اداره کل امور مالی افزود: باوجوداین همه این تلاشها به نتیجه آن و اینکه شهرداری کرج توانسته خدمات عمرانی خود را با تعرفه سه سال قبل ارائه دهد و نه امسال! این موضوع زمانی اهمیت پیدا میکند که به شما بگویم قیمت میلگرد قبلا تنی پنج هزار تومان بود و الان تنی 20 هزار تومان خریداری میشود یا قیر که تنی یکمیلیونو 500 هزار تومان در سال قبل خریداری میکردیم حالا هفتمیلیونو 700 هزار تومان خریداری میکنیم. اگر قرار بود با این اعداد امروز کار عمرانی داشته باشیم، عملا دیگر نمیشد خدمتی به شهروندان داد و همزمان فشار و استرس برای شهرداری به همراه داشت؛ اما همانطور که عنوان شد، عملا تزریق مالی مناسب پروژهها به نحوی صورت گرفت که درصد جذب بودجه عمرانی در سال 96 از 50 درصد به 93 درصد در سال 99 رسیده است.
بدهیهای شهرداری و بانک شهر مساوی با عملکرد عمرانی است
سلطانیمقدم در ادامه این گفتوگو درباره بدهیهای دوره قبل و فعلی هم توضیحاتی ارائه داد و گفت: در سال 95 رقم بدهی به بدهکاران نقدی حقیقی و حقوقی 144 میلیارد تومان بود؛ اما درحالحاضر با وجود دوبرابرشدن بودجه نسبت به سال 95 مبلغ بدهیمان به افراد حقیقی و حقوقی 113 میلیارد است (بدون احتساب بانک شهر). ایجاد بدهی در یک نظام مالی پدیدهای متداول است و در این مدت تا آنجا که ممکن بوده، برای پرداخت اقدام کردیم که البته مشکلاتی در این زمینه وجود داشته است.
او با بیان این موضوع که با وجود رشد درصدی بودجه عمرانی از 50 درصد در سال 96 به 92 درصد در سال 99، شهرداری کرج را فاقد بدهی پرسنلی خواند و این نشانگر این موضوع است که بدهی صرف حوزه عمرانی شهر شده است که عملا نوعی نکته مثبت مجموعه شهری محسوب میشود؛ به طوری که با توجه به افزایش بیرویه قیمت مصالح و تورم بیرویه عملا قسمت تمامشده پروژهها هر سال چندین برابر سال قبل درمیآید و حجم و میزان پروژهها سالانه کاسته میشود.
سلطانیمقدم با اشاره به اینکه قسمت عمدهای از بدهی معوقه ناشی از تعهدات دوره قبل است، به دفاع از عملکرد دوره چهارم نیز پرداخت و عنوان کرد با توجه به افزایش تورم عملا اخذ وام با هر درصدی به شرط آنکه در پروژهای عمرانی هزینه شود، بهصرفه و به صلاح شهرداری است؛ به صورتی که شاید معوقات بانکی در طی این چند سال دوونیم برابر شده است؛ اما قیمت تمامشده پروژهها با توجه به تورم اخیر هر سال دو تا سه برابر افزایش داشته است.
سلطانیمقدم معتقد است که شهرداری که کار میکند، بدهی هم دارد و میافزاید: شرط این موضوع هم آن است که وام صرف هزینه جاری نشده باشد و به قولی این اعتبارات پیشخور شده باشد. همین موضوع درباره خرید اتوبوسها کاملا گویا است. با استفاده از وام بانکی هر اتوبوس را یکمیلیاردو 200 میلیون تومان خریداری کردیم و حالا قیمت همان اتوبوسها سهمیلیاردو 700 میلیون تومان است؛ درحالیکه رقم وام همان رقم قبلی است و نهایتا دو تا 20 درصد سود برای آن محاسبه میشود. البته لازم به ذکر است که بخشی از اعتبار خرید اتوبوسها که حدود 60 میلیارد تومان است، از محل منابع داخلی شهرداری تأمین شده است.
طلب 10ساله از بابت ارزش افزوده را زنده کردیم
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج در ادامه این گفتوگو درباره وصول مطالبات شهرداری از دولت و نهادهای دیگر به پیگیریها از طریق سامانه سمات (شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه) اشاره کرد و گفت: با وجود اینکه شهرداری کرج عملکرد خوبی در این سامانه داشت، دولت نتوانست تعهدات خود را انجام دهد. طبق اطلاعات این سامانه بیش از 400 میلیارد تومان بدهی ارگانهای مختلف به شهرداری کرج است که پیگیریهای آن انجام شده؛ اما به واسطه تأمیننشدن اعتبار از سوی دولت، پرداخت نشده است.
سلطانیمقدم میگوید بخش عمده این مبلغ طلب شهرداری کرج، بابت ارزش افزوده است که از سال 87 تا 96 اداره کل دارایی استان عملا از پرداخت آن طفره رفته است. خوشبختانه در سال گذشته و پس از سه سال حسابرسی توانستیم قسمت عمده این بدهی را برگردانیم. مبلغ بدهی 140 میلیارد بود که فکر میکنم تا الان 115 میلیارد آن را از دولت پس گرفتهایم.
او برای توضیح بیشتر گفت: بدهیای که از اداره کل دارایی دریافت کردیم، بابت تبصره 7 ماده 17 قانون مالیات بر ارزش افزوده است که با پرداختی از محل قانون مالیات بر ارزش افزوده فرق دارد. این طلب از سال 87 تا 96 معوق مانده بود که با وجود اینکه شرکتهای زیادی برای عقد قرارداد و اخذ درصدی از میزان وصولی به شهرداری معرفی میکردند، در نهایت با پیگیریها و ایجاد تعهدات لازم از سوی پرسنل و کارشناسان حوزه معاونت مالی محقق شد.
4 گزارش «مقبول» در حسابرسیها
سلطانیمقدم به سابقه آشناییای که با حوزه شفافیت مالی دارد، اشاره کرد و در ادامه گفت: دو ماده قانونی درباره شفافیت عملکرد شهرداریها وجود دارد که شامل «ماده 24 آییننامه مالی شهرداریها» و «ماده 67 قانون شهرداریها» است که پارامترهای مورد تأکید برای انضباط و شفافیت مالی را تشریح کرده است. یکی از مهمترین موضوعات در بحث شفافیت انجام تفریغ بودجه در زمان مقرر و تصویب آن است که در این دوره کاملا رعایت شده است. او افزود: تا جایی که میدانم، دومین جلسه تفریغ سال 99 هم برگزار شده و کمتر کلانشهری هست که درحالحاضر تفریغ 99 را که در شورا در حال بررسی است، ارائه داده باشد. البته کیفیت این عملکرد بودجهای هم باید مثبت باشد. در سنوات گذشته، در جریان تفریغ بودجه تنها دو حساب درآمد و هزینه شهرداری بررسی و همان به تصویب میرسید؛ اما از عملکرد سال 96، گزارش حسابرس مستقل شورا از کل حسابهای شهرداری شامل حسابهای دائمی، بدهکاران و بستانکاران، داراییها و تمام شرکتها و سازمانها میشود که بررسی و اعلام نظر میکند.
سلطانیمقدم همچنین به گزارش حسابرسی سازمانها از سال 96 اشاره کرد و گفت: حسابرس نظر خود درباره گزارشهای مالی را در قالب «مطلوب»، «مشروع»، «مردود» و بعد هم «عدم اظهارنظر» اعلام میکند. در سال 94 و 95 سازمانهای شهرداری گزارش «عدم اظهارنظر» را که بدترین و غیر قابلقبولترین گزارش است داشتند؛ اما از سال 96 یک سازمان مقبول، در سال 97 دو سازمان و در سال 98 سه سازمان گزارش مقبول گرفتند. در سال 99 هم درصدد هستیم ایرادهایی را که در سالهای قبل از طرف گزارش حسابرسی به ما اعلام شده، رفع کنیم و این تعداد را بالا ببریم.
معاون مالی و اقتصادی شهرداری کرج به مسئله مهم پرداختهای شهرداری بهعنوان یکی از مؤلفههای مهم در شفافیت مالی اشاره کرد و گفت: در سیاستهای قبلی شهرداری در شرایطی که نقدینگی نداشتند، به پیمانکاران چک میدادند و با تعداد زیادی از چکهای معوقه مواجه بودیم که مشکلآفرین بود. با سیاستهایی که در این دوره نظر و دستورات شهردار محترم اعمال شد، این موضوع برگشت چک پیمانکاران را به صفر رساندیم و دیگر چکی دست پیمانکار نداریم که پشت باجه بماند یا بخواهد برگشت بخورد. او با بیان اینکه تنخواه گردان شهردار از سال 95 صفر نبود، افزود: این رقم در سال 99 بهمرور صفر شده و بدهی بدهکاران مناطق و سازمانها هم در سال 98 و 99 به نقطه صفر رسیده است. میتوان گفت که انضباط مالی به شکل سنواتی و بهمرور بهتر شده است. مستند این موضوع هم، گزارش حسابرسان منتخب شورای شهر است که بندهای گزارش از بیش از 20 بند، به 12 بند در سال 99 رسید و نشان دهند حرکت رو به جلوی شهرداری در مسیر شفافیت است.
سلطانیمقدم مجددا افزود: در تفریغ بودجه تأخیر نداریم و از سال 96 به ترتیب گزارشهای تفریغ بودجه سالهای 97 و 98 بررسی و در شورا به تصویب رسیده است. تفریغ سال 99 هم در همین دوره شورا در حال بررسی است و نشان میدهد که بحث انضباط مالی در مسیر خوبی جلو میرود.
در پایان لازم میدانم از شورای پنجم، رؤسای کمیسیونها ، مدیرکل درآمد، مدیرکل امور مالی و مدیرکل پشتیبانی به لحاظ صرفهجویی در مصرف انرژی و تمام مجموعه مالی شهرداری کرج و سازمانها و مناطق تشکر و قدردانی کنم که این کارنامه قطعا با همراهی این بزرگواران امروز قابل دفاع است.
