|

ترافیک و دود‌شدن زمان

داوود پنهانی

برنامه‌ریزی برای رسیدن سر کار، برای رسیدن به یک جلسه، برای رسیدن سر هر برنامه یا قراری که با دیگران، دوستان یا آشنایان خود دارید، یکی از قواعد زندگی شهرنشینی است. شما قبل از رفتن به هر جایی در شهر، باید ساعت را نگاه کنید، روزها را نگاه کنید، ساعت ترافیک و میزان هدر‌رفتن زمان را در مسیر بسنجید و بعد راهی مسیر شوید. بخشی از این موضوعات به مرور زمان تبدیل به عادت شده و برای برخی همیشه ترافیک می‌تواند مانعی بزرگ برای برنامه‌ریزی باشد. من در شهر کوچکی به دنیا آمده‌ام. آنجا فاصله چندانی بین محلات و مناطق شهر وجود نداشت. مقرر نبود که برای رفتن پیش یک دوست یا آشنا از قبل برنامه‌ریزی کنید. برای دیدن هر شخصی هم‌زمان که از خانه خارج می‌شدی، در محیط اصلی شهر بودی و دقایقی بعد بدون اینکه ترافیکی وجود داشته باشد، می‌توانستی سر قرار حاضر شوی. این قاعده متناسب با زندگی محلی شهر کوچک من، پذیرفته‌شده بود و تنشی در آن ایجاد نمی‌شد. جدول‌بندی زمانی نیاز نداشت. چنین چیزی در شهری همچون تهران امری نشدنی است. تهران شهر برنامه‌ریزی‌های به‌نتیجه‌نرسیده، قرارهای نیمه‌تمام، توفان ترافیک، صدای بوق ماشین و روزمره‌های شلوغ است. امروز تصمیم می‌گیری اگر ساعت شش حرکت کنی، ساعت مثلا هفت به فلان خیابان می‌رسی و بر این مبنا حرکت در خیابان‌های شهر آغاز می‌شود. ساعت 6:45 است و هنوز نیمی از مسیر طی نشده است. در تهران هر تأخیری، هراسی است که در دلت جا‌خوش می‌کند؛ به خاطر اینکه زمان در این کلان‌شهر، نقطه ثقل خود را از دست داده است. هر دلشوره‌ای به خاطر دیر‌رسیدن یا نرسیدن، به مرور زمان بخشی از ظرف روانی شهروندان را تخلیه می‌کند. تخلیه ظرف روانی در این شهر، آرام و پیوسته انجام می‌شود تا بعد از مدتی زیستن در تهران، برای رسیدن به هر مقصدی شتاب و عجله‌ای وجود داشته باشد. این شتاب و عجله، در ترافیک بحران ایجاد می‌کند. برای رسیدن به هر مقصدی بحران ایجاد می‌کند و این‌گونه است که بحران رفت‌و‌آمد و نحوه رسیدن به‌موقع به مقصد، همواره مشکلی ابدی برای همه شهرهای بزرگ است. چنین است که برای رفع این بحران، انواع و اقسام بخش‌های اداری مربوط به حمل‌ونقل و ترافیک، برنامه‌ریزی، ممنوعیت، طرح و‌... حول همین موضوع رفت‌و‌آمد در شهر به وجود آمده‌اند. ساختارهای اداری و برنامه‌های اداری تدوین شده و سرمایه‌های بسیاری هزینه شده است تا شهر را از بن‌بست ایجاد‌شده و از دام ترافیک نجات دهند و با وجود انجام تمامی این اقدامات و تلاش‌های بسیار و صرف هزینه‌های بالا، ترافیک همچنان وجود دارد تا بر ما شهروندان ساکن این شهر معلوم شود که زندگی در این شهر بدون وجود ترافیک، بدون مانعی برای رسیدن به مقصد، نه‌تنها شدنی نیست، بلکه فکر‌کردن به رهایی از آن نیز به تلاشی بی‌نتیجه تبدیل شده است. به گمانم بتوان با وجود این معضل همیشگی، از تهران به شهر تأخیرها یاد کرد؛ شهر توقف‌ها و ایستادن‌های ناخواسته، شهری که قرار‌گذاشتن برای دیدن یک دوست در آن به همین سادگی تصمیم‌گرفتن نیست؛ شهر ساعت‌های مرده در طول مسیر، هدررفت انرژی در طول مسیر، دود‌شدن بنزین در طول مسیر، بر‌باد‌رفتن زمان در طول مسیر، نرسیدن به مقصد در طول مسیر، گریستن و نرسیدن در طول مسیر، به‌دنیا‌آمدن و بزرگ‌شدن و پیر‌شدن در طول مسیر؛ مدام بوق‌زدن، هی خط عوض‌کردن، هی رنج‌کشیدن در طول مسیر. مسیر خانه تا محل کار، مسیر خانه تا مرکز خرید، مسیر خانه تا رسیدن به خانه مادربزرگ. هر رسیدنی به پایان بردن روزی است که آغازش با تو بوده و به پایان رسیدنش دست ترافیک است.

برنامه‌ریزی برای رسیدن سر کار، برای رسیدن به یک جلسه، برای رسیدن سر هر برنامه یا قراری که با دیگران، دوستان یا آشنایان خود دارید، یکی از قواعد زندگی شهرنشینی است. شما قبل از رفتن به هر جایی در شهر، باید ساعت را نگاه کنید، روزها را نگاه کنید، ساعت ترافیک و میزان هدر‌رفتن زمان را در مسیر بسنجید و بعد راهی مسیر شوید. بخشی از این موضوعات به مرور زمان تبدیل به عادت شده و برای برخی همیشه ترافیک می‌تواند مانعی بزرگ برای برنامه‌ریزی باشد. من در شهر کوچکی به دنیا آمده‌ام. آنجا فاصله چندانی بین محلات و مناطق شهر وجود نداشت. مقرر نبود که برای رفتن پیش یک دوست یا آشنا از قبل برنامه‌ریزی کنید. برای دیدن هر شخصی هم‌زمان که از خانه خارج می‌شدی، در محیط اصلی شهر بودی و دقایقی بعد بدون اینکه ترافیکی وجود داشته باشد، می‌توانستی سر قرار حاضر شوی. این قاعده متناسب با زندگی محلی شهر کوچک من، پذیرفته‌شده بود و تنشی در آن ایجاد نمی‌شد. جدول‌بندی زمانی نیاز نداشت. چنین چیزی در شهری همچون تهران امری نشدنی است. تهران شهر برنامه‌ریزی‌های به‌نتیجه‌نرسیده، قرارهای نیمه‌تمام، توفان ترافیک، صدای بوق ماشین و روزمره‌های شلوغ است. امروز تصمیم می‌گیری اگر ساعت شش حرکت کنی، ساعت مثلا هفت به فلان خیابان می‌رسی و بر این مبنا حرکت در خیابان‌های شهر آغاز می‌شود. ساعت 6:45 است و هنوز نیمی از مسیر طی نشده است. در تهران هر تأخیری، هراسی است که در دلت جا‌خوش می‌کند؛ به خاطر اینکه زمان در این کلان‌شهر، نقطه ثقل خود را از دست داده است. هر دلشوره‌ای به خاطر دیر‌رسیدن یا نرسیدن، به مرور زمان بخشی از ظرف روانی شهروندان را تخلیه می‌کند. تخلیه ظرف روانی در این شهر، آرام و پیوسته انجام می‌شود تا بعد از مدتی زیستن در تهران، برای رسیدن به هر مقصدی شتاب و عجله‌ای وجود داشته باشد. این شتاب و عجله، در ترافیک بحران ایجاد می‌کند. برای رسیدن به هر مقصدی بحران ایجاد می‌کند و این‌گونه است که بحران رفت‌و‌آمد و نحوه رسیدن به‌موقع به مقصد، همواره مشکلی ابدی برای همه شهرهای بزرگ است. چنین است که برای رفع این بحران، انواع و اقسام بخش‌های اداری مربوط به حمل‌ونقل و ترافیک، برنامه‌ریزی، ممنوعیت، طرح و‌... حول همین موضوع رفت‌و‌آمد در شهر به وجود آمده‌اند. ساختارهای اداری و برنامه‌های اداری تدوین شده و سرمایه‌های بسیاری هزینه شده است تا شهر را از بن‌بست ایجاد‌شده و از دام ترافیک نجات دهند و با وجود انجام تمامی این اقدامات و تلاش‌های بسیار و صرف هزینه‌های بالا، ترافیک همچنان وجود دارد تا بر ما شهروندان ساکن این شهر معلوم شود که زندگی در این شهر بدون وجود ترافیک، بدون مانعی برای رسیدن به مقصد، نه‌تنها شدنی نیست، بلکه فکر‌کردن به رهایی از آن نیز به تلاشی بی‌نتیجه تبدیل شده است. به گمانم بتوان با وجود این معضل همیشگی، از تهران به شهر تأخیرها یاد کرد؛ شهر توقف‌ها و ایستادن‌های ناخواسته، شهری که قرار‌گذاشتن برای دیدن یک دوست در آن به همین سادگی تصمیم‌گرفتن نیست؛ شهر ساعت‌های مرده در طول مسیر، هدررفت انرژی در طول مسیر، دود‌شدن بنزین در طول مسیر، بر‌باد‌رفتن زمان در طول مسیر، نرسیدن به مقصد در طول مسیر، گریستن و نرسیدن در طول مسیر، به‌دنیا‌آمدن و بزرگ‌شدن و پیر‌شدن در طول مسیر؛ مدام بوق‌زدن، هی خط عوض‌کردن، هی رنج‌کشیدن در طول مسیر. مسیر خانه تا محل کار، مسیر خانه تا مرکز خرید، مسیر خانه تا رسیدن به خانه مادربزرگ. هر رسیدنی به پایان بردن روزی است که آغازش با تو بوده و به پایان رسیدنش دست ترافیک است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.