|

ستایش زندانیان از رئیس!

فریدون مجلسی .نویسنده و دیپلمات سابق

در بسیاری از کشورهای جهان از وضعیت زندان‌ها و شرایط زندانیان انتقاد می‌شود. آیا برای مقابله با خلافکاران راه‌حل دیگری هست؟ البته اگر راه‌حل‌هایی هم باشد، نسبی است. یکی اینکه باید دید خلاف چیست و خلافکار کیست؟ در نروژ جوان فاشیست دیوانه‌ای کمپ تفریحی دانش‌آموزان در جزیره‌ای در نزدیکی پایتخت را به گلوله بست و چندین نفر را کشت! بعد از دستگیر‌شدن با دلگرمی به اینکه بدن او از هرگونه خشونتی مصون خواهد بود، با حرکاتی وقیحانه به جنایت خودش افتخار می‌کرد و سپس به زندانی مجهز به شرایط زندگی پیشرفته با استفاده از شبکه اینترنتی افتاد که در معیارهای جهان‌سومی، هتل سه‌ستاره تلقی می‌شود! تازه به شرایط خود معترض است و طلبکار هم هست! آمریکا پر‌زندانی‌ترین کشور جهان است. انتقاد از سوء‌رفتار در زندان‌های آمریکا نیز بسیار است که سوژه فیلم‌های سینمایی بسیاری بوده است. تضمین آزادی بیان و عقیده در ماده یک قانون اساسی آمریکا، تهیه و عرضه چنان فیلم‌هایی را میسر کرده و در مواردی موجب اصلاحاتی در رفتار شده است. اینکه امروز مطلبی در‌این‌باره می‌نویسم، انگیزش و دلیلی دارد. آگهی تسلیتی به دستم رسید با خبر درگذشت و تسلیت «مرحوم مبرور تیمسار اصغر کورنگی» خطاب به فرزندان و بازماندگان و دوستان و آشنایان مقیم داخل و خارج...‌ که به موجب آن «‌ما زندانیان حزب ملل اسلامی که در دوران ریاست آن مرحوم در زندان قصر شاهد جوانمردی‌های ایشان بوده‌ایم از درگاه الهی برای آن مرحوم مغفرت و برای بازماندگان صبر و اجر مسئلت داریم». نخست فکر کردم نکند طنزی در کار باشد، اما دیدن فهرست اسامی شناخته‌شده که با نام محمد‌جواد حجتی‌کرمانی و سید‌محمد‌کاظم بجنوردی آغاز و با اسامی حسین سرحدی‌زاده، احمد روحی و رضا اخوان پایان می‌یابد، نشان از جدی و صمیمانه‌بودن آگهی داشت. بسیار تفکر‌برانگیز و عبرت‌آموز است.
درست است که قوانین کشورها برای برخی اقدامات که آن را برخلاف بقا یا علیه منافع حاکمیت موجود می‌دانند، مجازات‌هایی قائل شده‌اند، اما در کنار حکم قاضیان که باید مطابق قوانین باشد، حکم دیگری هم از سوی افکار عمومی وجود دارد که این‌گونه محکومان را با چشم دیگری می‌نگرد. معیار آن نیز روشن است؛ وقتی مجرمی به زندان می‌افتد، خویشاوندان و فرزندانش معمولا از مطرح‌شدن آن طفره می‌روند. آشنایان نامی از محکوم و مشکل نمی‌آورند که دوست یا آشنایی را تحقیر نکرده باشند؛ اما محکومانی وجود دارند که نه خودشان و نه فرزندان و نزدیکانشان از محکومیت و زندانی‌شدن آنان احساس تحقیر نمی‌کنند. هم‌بازی‌های مدرسه می‌پرسند آیا پدر هنوز در زندان است؟ و از فرزند توضیح می‌خواهند و چه‌بسا معلم و ناظم ضمن احوالپرسی، سلامی هم برسانند. وقتی هم که آزاد می‌شوند، دوست، آشنا و همسایه به دیدارشان می‌روند و از خاطرات «زندان» می‌پرسند! روی دیگر سکه رفتار مقامات زندان با این‌گونه زندانیان سیاسی و عقیدتی است. درست است که رفتار شرافتمندانه یک مأمور نظامی و پلیسی، حتی در مقام اداری و ریاست یک زندان و حتی پس از 43 سال و پس از بازنشستگی می‌تواند چنین پاسخی دریافت کند.
ای‌کاش چنین کسانی که در افکار عمومی حتی از سوی کسانی که با عقاید آنان موافق نیستند نیز از احترام برخوردارند و زندان و محکومیت برای آنان به‌هیچ‌وجه رنگ «ترذیلی» و تحقیرکننده ندارد، در زندان‌ها نمانند و نیز از سوی مقامات اداری با رعایت احترام و حقوق انسانی رفتار شود.

در بسیاری از کشورهای جهان از وضعیت زندان‌ها و شرایط زندانیان انتقاد می‌شود. آیا برای مقابله با خلافکاران راه‌حل دیگری هست؟ البته اگر راه‌حل‌هایی هم باشد، نسبی است. یکی اینکه باید دید خلاف چیست و خلافکار کیست؟ در نروژ جوان فاشیست دیوانه‌ای کمپ تفریحی دانش‌آموزان در جزیره‌ای در نزدیکی پایتخت را به گلوله بست و چندین نفر را کشت! بعد از دستگیر‌شدن با دلگرمی به اینکه بدن او از هرگونه خشونتی مصون خواهد بود، با حرکاتی وقیحانه به جنایت خودش افتخار می‌کرد و سپس به زندانی مجهز به شرایط زندگی پیشرفته با استفاده از شبکه اینترنتی افتاد که در معیارهای جهان‌سومی، هتل سه‌ستاره تلقی می‌شود! تازه به شرایط خود معترض است و طلبکار هم هست! آمریکا پر‌زندانی‌ترین کشور جهان است. انتقاد از سوء‌رفتار در زندان‌های آمریکا نیز بسیار است که سوژه فیلم‌های سینمایی بسیاری بوده است. تضمین آزادی بیان و عقیده در ماده یک قانون اساسی آمریکا، تهیه و عرضه چنان فیلم‌هایی را میسر کرده و در مواردی موجب اصلاحاتی در رفتار شده است. اینکه امروز مطلبی در‌این‌باره می‌نویسم، انگیزش و دلیلی دارد. آگهی تسلیتی به دستم رسید با خبر درگذشت و تسلیت «مرحوم مبرور تیمسار اصغر کورنگی» خطاب به فرزندان و بازماندگان و دوستان و آشنایان مقیم داخل و خارج...‌ که به موجب آن «‌ما زندانیان حزب ملل اسلامی که در دوران ریاست آن مرحوم در زندان قصر شاهد جوانمردی‌های ایشان بوده‌ایم از درگاه الهی برای آن مرحوم مغفرت و برای بازماندگان صبر و اجر مسئلت داریم». نخست فکر کردم نکند طنزی در کار باشد، اما دیدن فهرست اسامی شناخته‌شده که با نام محمد‌جواد حجتی‌کرمانی و سید‌محمد‌کاظم بجنوردی آغاز و با اسامی حسین سرحدی‌زاده، احمد روحی و رضا اخوان پایان می‌یابد، نشان از جدی و صمیمانه‌بودن آگهی داشت. بسیار تفکر‌برانگیز و عبرت‌آموز است.
درست است که قوانین کشورها برای برخی اقدامات که آن را برخلاف بقا یا علیه منافع حاکمیت موجود می‌دانند، مجازات‌هایی قائل شده‌اند، اما در کنار حکم قاضیان که باید مطابق قوانین باشد، حکم دیگری هم از سوی افکار عمومی وجود دارد که این‌گونه محکومان را با چشم دیگری می‌نگرد. معیار آن نیز روشن است؛ وقتی مجرمی به زندان می‌افتد، خویشاوندان و فرزندانش معمولا از مطرح‌شدن آن طفره می‌روند. آشنایان نامی از محکوم و مشکل نمی‌آورند که دوست یا آشنایی را تحقیر نکرده باشند؛ اما محکومانی وجود دارند که نه خودشان و نه فرزندان و نزدیکانشان از محکومیت و زندانی‌شدن آنان احساس تحقیر نمی‌کنند. هم‌بازی‌های مدرسه می‌پرسند آیا پدر هنوز در زندان است؟ و از فرزند توضیح می‌خواهند و چه‌بسا معلم و ناظم ضمن احوالپرسی، سلامی هم برسانند. وقتی هم که آزاد می‌شوند، دوست، آشنا و همسایه به دیدارشان می‌روند و از خاطرات «زندان» می‌پرسند! روی دیگر سکه رفتار مقامات زندان با این‌گونه زندانیان سیاسی و عقیدتی است. درست است که رفتار شرافتمندانه یک مأمور نظامی و پلیسی، حتی در مقام اداری و ریاست یک زندان و حتی پس از 43 سال و پس از بازنشستگی می‌تواند چنین پاسخی دریافت کند.
ای‌کاش چنین کسانی که در افکار عمومی حتی از سوی کسانی که با عقاید آنان موافق نیستند نیز از احترام برخوردارند و زندان و محکومیت برای آنان به‌هیچ‌وجه رنگ «ترذیلی» و تحقیرکننده ندارد، در زندان‌ها نمانند و نیز از سوی مقامات اداری با رعایت احترام و حقوق انسانی رفتار شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.