|

یک دوستی 56 ساله

کاظم موسوی بجنوردی .رئیس مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی

من سال 1344 در انفرادی زندان قصر، در سلولِ زیر اعدام بودم که برای نخستین‌بار با تیمسار اصغر کورنگی -و در آن زمان سرهنگ کورنگی که رئیس زندان قصر بود- آشنا شدم.
برای نخستین‌بار در طول حبس و شداید آن، با فردی روبه‌رو شدم که یکپارچه صفا و صمیمیت و مهربانی بود. او با چهره‌ای بشاش و با لبخند به من می‌نگریست و می‌گفت: «یقین دارم که تو را خواهند بخشید و تو را که از نوادگان مرحوم سیدابوالحسن اصفهانی هستی اعدام نخواهند کرد». و با سخنانی از این‌گونه کوشش می‌کرد به من روحیه بدهد و بارم را سبک کند.
او به استوار رئوفیِ مهربان، مسئول سلول‌های قصر گفت: «مواظب باش که به ایشان سخت نگذرد و هر چه کتاب و یا هر چیز دیگر که ملاقاتی‌ها بیاورند، از گرفتن آن مضایقه نکن و هرگاه ایشان و همراهانشان مایل بودند که در راهرو روبه‌روی سلول‌ها قدم بزنند درِ سلول‌هایشان را باز بگذارید». و دیگر خدا می‌داند که چه توصیه‌هایی برای رفاه من و دو یار همراهم، مرحوم شادروان سیدمحمد سیدمحمودی قمی‌طباطبایی و آقای حسن عزیزی - که اکنون در آلمان است و امیدوارم تندرست و بهروز باشد- کرد.
او چنان در ما امید و شادی می‌آفرید که هیچ‌گاه نتوانستم آن چهرۀ ملیح و نکته‌سنج را فراموش کنم. این البته آغاز آشنایی بود و پس از آنکه حکم اعدام من شکست و در سال 1357، در آستانه انقلاب اسلامی، در زمان نخست‌وزیری شاپور بختیار همراه با همه زندانیان سیاسی کشور آزاد شدم، پیوسته می‌جستمش تا آنکه از دوستان بسیار صمیمی من شد.
شادروان کورنگی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بنا به توصیه زندانیان سیاسی دوران رژیم شاه، معاون شهربانی کل کشور شد. زندانیان سیاسی دوران رژیم شاه علاقه زیادی به مرحوم کورنگی داشتند چون او با زندانیان سیاسی نه‌فقط همدلی داشت و مهربان بود بلکه حتی همکاری هم می‌کرد. از جمله اینکه او به زندانیان سیاسی محرمانه گزارش داد که برای همه اتاق‌های شما شنود گذاشته‌اند که متأسفانه این مسئله لو رفت و ایشان یک ماه در بازداشت به سر برد تا آنکه سرلشکر محسن مبصر، رئیس شهربانی کل کشور که از من هم شخصا بازجویی کرده بود، پرونده مرحوم کورنگی را که می‌توانست سنگین شود سبک کرد و مغفولا مورد بخشش قرار گرفت.
همچنین اشاره به این نکته نیز بسیار ضروری است که وقتی مرحوم آیت‌الله طالقانی، مهندس مهدی بازرگان، دکتر یدالله سحابی و... از تبعیدِ زندان برازجان بازگشتند، در حیاط زندان شماره چهار قصر -که زندانیانِ بازگشته از تبعید ایستاده بودند و هنوز اتاق‌شان تعیین نشده بود- مرحوم سرهنگ کورنگی به حیاط آن زندان وارد شد و در برابر همه مأموران و افسرانِ زندان دست آیت‌الله طالقانی را بوسید. این کار چنان تأثیری در همه افسران و مأموران زندان گذاشت که برای سال‌ها همه آنها برای زندانیان سیاسی احترام خاصی قائل بودند و طبعا این مسئله یکی از اسباب مؤثرِ سبک‌شدنِ بار زندان بود. در ضمن، چنین روشی بین افسران زندان معمول شد که برای ما زندانیان سیاسی تسهیلات بیشتری قائل شوند و حتی اجازه دهند در حدود قوانین هر چه کتاب می‌خواهیم اجازه ورود آن را بدهند.
وقتی در سال 1362 که تصمیم گرفتم از سیاست کناره‌گیری کنم و مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی را برای پدیدآوردن دایرةالمعارف اسلامی و دیگر دانشنامه‌های عمومی مربوط به جهان و ایران و تخصصی و دیگر آثار مهم پژوهشی که جنبه مرجع داشته باشند تشکیل دهم، برای تأمین مالی چنین گام سترگی با شادروان اصغر کورنگی که بنیان‌گذار صنایع زندان قصر بود مشورت کردم و به او گفتم این کار سال‌ها به طول خواهد انجامید و در نهایت تبدیل به نهاد ماندگار و بی‌مانندی خواهد شد و تأکید کردم تأمین هزینه‌ها و بودجه آن کار بسیار دشواری است و از ایشان تقاضا کردم که مدیریت بخش اقتصادی چنین نهادی را بپذیرد و او بدون تردید پذیرفت. او چنان عمل کرد که مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی هم تأمین مالی شد و هم اسباب توسعه آن فراهم شد.
تاریخ تلاش‌های فرهنگی ملت ایران نباید اصغر کورنگی را فراموش کند. او باید در خاطره ملی ما همیشه زنده بماند و الگویی برای هر انسان فداکار و اخلاق‌بنیان و میهن‌دوست و عاشق فرهنگ ملی و داشته‌های معنوی ملت ایران باشد. من صمیمانه به روح پاک و بزرگش درود می‌فرستم و از پیشگاه الهی می‌خواهم که او را با ائمه اطهار علیهم‌السلام همجوار و محشور گرداند.

من سال 1344 در انفرادی زندان قصر، در سلولِ زیر اعدام بودم که برای نخستین‌بار با تیمسار اصغر کورنگی -و در آن زمان سرهنگ کورنگی که رئیس زندان قصر بود- آشنا شدم.
برای نخستین‌بار در طول حبس و شداید آن، با فردی روبه‌رو شدم که یکپارچه صفا و صمیمیت و مهربانی بود. او با چهره‌ای بشاش و با لبخند به من می‌نگریست و می‌گفت: «یقین دارم که تو را خواهند بخشید و تو را که از نوادگان مرحوم سیدابوالحسن اصفهانی هستی اعدام نخواهند کرد». و با سخنانی از این‌گونه کوشش می‌کرد به من روحیه بدهد و بارم را سبک کند.
او به استوار رئوفیِ مهربان، مسئول سلول‌های قصر گفت: «مواظب باش که به ایشان سخت نگذرد و هر چه کتاب و یا هر چیز دیگر که ملاقاتی‌ها بیاورند، از گرفتن آن مضایقه نکن و هرگاه ایشان و همراهانشان مایل بودند که در راهرو روبه‌روی سلول‌ها قدم بزنند درِ سلول‌هایشان را باز بگذارید». و دیگر خدا می‌داند که چه توصیه‌هایی برای رفاه من و دو یار همراهم، مرحوم شادروان سیدمحمد سیدمحمودی قمی‌طباطبایی و آقای حسن عزیزی - که اکنون در آلمان است و امیدوارم تندرست و بهروز باشد- کرد.
او چنان در ما امید و شادی می‌آفرید که هیچ‌گاه نتوانستم آن چهرۀ ملیح و نکته‌سنج را فراموش کنم. این البته آغاز آشنایی بود و پس از آنکه حکم اعدام من شکست و در سال 1357، در آستانه انقلاب اسلامی، در زمان نخست‌وزیری شاپور بختیار همراه با همه زندانیان سیاسی کشور آزاد شدم، پیوسته می‌جستمش تا آنکه از دوستان بسیار صمیمی من شد.
شادروان کورنگی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بنا به توصیه زندانیان سیاسی دوران رژیم شاه، معاون شهربانی کل کشور شد. زندانیان سیاسی دوران رژیم شاه علاقه زیادی به مرحوم کورنگی داشتند چون او با زندانیان سیاسی نه‌فقط همدلی داشت و مهربان بود بلکه حتی همکاری هم می‌کرد. از جمله اینکه او به زندانیان سیاسی محرمانه گزارش داد که برای همه اتاق‌های شما شنود گذاشته‌اند که متأسفانه این مسئله لو رفت و ایشان یک ماه در بازداشت به سر برد تا آنکه سرلشکر محسن مبصر، رئیس شهربانی کل کشور که از من هم شخصا بازجویی کرده بود، پرونده مرحوم کورنگی را که می‌توانست سنگین شود سبک کرد و مغفولا مورد بخشش قرار گرفت.
همچنین اشاره به این نکته نیز بسیار ضروری است که وقتی مرحوم آیت‌الله طالقانی، مهندس مهدی بازرگان، دکتر یدالله سحابی و... از تبعیدِ زندان برازجان بازگشتند، در حیاط زندان شماره چهار قصر -که زندانیانِ بازگشته از تبعید ایستاده بودند و هنوز اتاق‌شان تعیین نشده بود- مرحوم سرهنگ کورنگی به حیاط آن زندان وارد شد و در برابر همه مأموران و افسرانِ زندان دست آیت‌الله طالقانی را بوسید. این کار چنان تأثیری در همه افسران و مأموران زندان گذاشت که برای سال‌ها همه آنها برای زندانیان سیاسی احترام خاصی قائل بودند و طبعا این مسئله یکی از اسباب مؤثرِ سبک‌شدنِ بار زندان بود. در ضمن، چنین روشی بین افسران زندان معمول شد که برای ما زندانیان سیاسی تسهیلات بیشتری قائل شوند و حتی اجازه دهند در حدود قوانین هر چه کتاب می‌خواهیم اجازه ورود آن را بدهند.
وقتی در سال 1362 که تصمیم گرفتم از سیاست کناره‌گیری کنم و مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی را برای پدیدآوردن دایرةالمعارف اسلامی و دیگر دانشنامه‌های عمومی مربوط به جهان و ایران و تخصصی و دیگر آثار مهم پژوهشی که جنبه مرجع داشته باشند تشکیل دهم، برای تأمین مالی چنین گام سترگی با شادروان اصغر کورنگی که بنیان‌گذار صنایع زندان قصر بود مشورت کردم و به او گفتم این کار سال‌ها به طول خواهد انجامید و در نهایت تبدیل به نهاد ماندگار و بی‌مانندی خواهد شد و تأکید کردم تأمین هزینه‌ها و بودجه آن کار بسیار دشواری است و از ایشان تقاضا کردم که مدیریت بخش اقتصادی چنین نهادی را بپذیرد و او بدون تردید پذیرفت. او چنان عمل کرد که مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی هم تأمین مالی شد و هم اسباب توسعه آن فراهم شد.
تاریخ تلاش‌های فرهنگی ملت ایران نباید اصغر کورنگی را فراموش کند. او باید در خاطره ملی ما همیشه زنده بماند و الگویی برای هر انسان فداکار و اخلاق‌بنیان و میهن‌دوست و عاشق فرهنگ ملی و داشته‌های معنوی ملت ایران باشد. من صمیمانه به روح پاک و بزرگش درود می‌فرستم و از پیشگاه الهی می‌خواهم که او را با ائمه اطهار علیهم‌السلام همجوار و محشور گرداند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.