|

«پارس» مقدم و لاهوتی

سیدفرید قاسمی

با مساعدت احمد خانملک ساسانی (1260-1346) مستشار وقت سفارت ایران در ترکیه امروز، مجله پارس به دو زبان فارسی و فرانسوی، اردیبهشت 1300 در اسلامبول متولد شد. گرداننده فارسی مجله، ابوالقاسم لاهوتی (۱۳۰۵ ق- ۱۳۳۵ ش) و سردبیر فرانسوی نشریه، حسن مقدم (۱۲۷۶ -۱۳۰۴) بودند که بیشتر با نام پوشیده می‌نوشتند. خانملک ساسانی: مهر اسپند، لاهوتی: بابا احمد، کل شعبان کرمانشاهی و حسن مقدم: علی نوروز. البته احمد انسی و رضا توفیق را هم می‌توان دستیارهای ارشد سکاندارهای پارس دانست.
پارس که «مجله‌ای است علمی، ادبی، اجتماعی، تاریخی و فلسفی» با این انگیزه منتشر شد تا «ملل غرب از آثار ادبی زبان پارسی و ملل شرق از افکار ادبی مغربیان بهره‌مند شوند».
ایده‌پرداز و موتور محرکه انتشار مجله پارس، حسن مقدم بود که فقط ۲۸ سال در این جهان زیست. باید مقدمه اسماعیل جمشیدی را در کتاب «جعفرخان از فرنگ آمده» خواند تا به عرض عمر مقدم پی‌برد. مقدم در هر شماره مجله پارس به نقد رمان، تئاتر و گونه‌های ادبی و هنری اروپا می‌نشست و نظم و نثر فارسی را به زبان فرانسوی ترجمه می‌کرد تا جهان را با گنجینه‌های ایرانی آشنا کند. البته نویسنده‌های فرانسوی (فرانز توسن، لوسین بورا، آندره ژید) نیز با مقدم همکاری داشتند و آثارشان را برای چاپ به اسلامبول می‌فرستادند. لاهوتی، سردبیر صفحه‌های فارسی مجله هم سروده‌های شاطرعباس، طنزگویی‌های میرزا قشم شم و به طور کلی آثار شاعرهای کرمانشاهی، اصفهانی، شیرازی، تهرانی، آذربایجانی را به چاپ می‌سپرد.
با یادآوری این نکته که پارس پس از هفت شماره به تاریخ پیوست، شش گزین‌گویه برگرفته از این مجله در پی نقل می‌شود:
«ملتی که دارای یک مزاج ملی خیلی بارز و معینی است... افراد مختلفه آن می‌توانند مانند یک عضو واحد اجرای فعالیت کنند، موازنه صحت و قوت و مقاومتش مسلم است. در این صورت می‌تواند در جلوی خیلی صدمات مقاومت کند».
«تفاوت عاقل و سفیه در این است که عاقل هرگز خود را سفیه نخواهد پنداشت ولی سفیه غالباً خود را عاقل می‌پندارد».
«مدنیتی را که مزاج ایرانی روی کار آورده، بیش از جنبه عمومی، جنبه خصوصی دارد و تماما ملی است».
«آنچه برای مردم اهمیت دارد، حقیقت نیست، حقیقت‌مانندی است، تازه این هم جای حرف دارد».
«نگاهدار ایرانی، همان مزاج اصیل ایرانی... است که نفوذش را در خارج از حدود خود هم انتشار می‌دهد».
«آدم‌های واقعا متوسط، هم مافوق خود را تحقیر می‌کنند و هم مادون‌شان را».

با مساعدت احمد خانملک ساسانی (1260-1346) مستشار وقت سفارت ایران در ترکیه امروز، مجله پارس به دو زبان فارسی و فرانسوی، اردیبهشت 1300 در اسلامبول متولد شد. گرداننده فارسی مجله، ابوالقاسم لاهوتی (۱۳۰۵ ق- ۱۳۳۵ ش) و سردبیر فرانسوی نشریه، حسن مقدم (۱۲۷۶ -۱۳۰۴) بودند که بیشتر با نام پوشیده می‌نوشتند. خانملک ساسانی: مهر اسپند، لاهوتی: بابا احمد، کل شعبان کرمانشاهی و حسن مقدم: علی نوروز. البته احمد انسی و رضا توفیق را هم می‌توان دستیارهای ارشد سکاندارهای پارس دانست.
پارس که «مجله‌ای است علمی، ادبی، اجتماعی، تاریخی و فلسفی» با این انگیزه منتشر شد تا «ملل غرب از آثار ادبی زبان پارسی و ملل شرق از افکار ادبی مغربیان بهره‌مند شوند».
ایده‌پرداز و موتور محرکه انتشار مجله پارس، حسن مقدم بود که فقط ۲۸ سال در این جهان زیست. باید مقدمه اسماعیل جمشیدی را در کتاب «جعفرخان از فرنگ آمده» خواند تا به عرض عمر مقدم پی‌برد. مقدم در هر شماره مجله پارس به نقد رمان، تئاتر و گونه‌های ادبی و هنری اروپا می‌نشست و نظم و نثر فارسی را به زبان فرانسوی ترجمه می‌کرد تا جهان را با گنجینه‌های ایرانی آشنا کند. البته نویسنده‌های فرانسوی (فرانز توسن، لوسین بورا، آندره ژید) نیز با مقدم همکاری داشتند و آثارشان را برای چاپ به اسلامبول می‌فرستادند. لاهوتی، سردبیر صفحه‌های فارسی مجله هم سروده‌های شاطرعباس، طنزگویی‌های میرزا قشم شم و به طور کلی آثار شاعرهای کرمانشاهی، اصفهانی، شیرازی، تهرانی، آذربایجانی را به چاپ می‌سپرد.
با یادآوری این نکته که پارس پس از هفت شماره به تاریخ پیوست، شش گزین‌گویه برگرفته از این مجله در پی نقل می‌شود:
«ملتی که دارای یک مزاج ملی خیلی بارز و معینی است... افراد مختلفه آن می‌توانند مانند یک عضو واحد اجرای فعالیت کنند، موازنه صحت و قوت و مقاومتش مسلم است. در این صورت می‌تواند در جلوی خیلی صدمات مقاومت کند».
«تفاوت عاقل و سفیه در این است که عاقل هرگز خود را سفیه نخواهد پنداشت ولی سفیه غالباً خود را عاقل می‌پندارد».
«مدنیتی را که مزاج ایرانی روی کار آورده، بیش از جنبه عمومی، جنبه خصوصی دارد و تماما ملی است».
«آنچه برای مردم اهمیت دارد، حقیقت نیست، حقیقت‌مانندی است، تازه این هم جای حرف دارد».
«نگاهدار ایرانی، همان مزاج اصیل ایرانی... است که نفوذش را در خارج از حدود خود هم انتشار می‌دهد».
«آدم‌های واقعا متوسط، هم مافوق خود را تحقیر می‌کنند و هم مادون‌شان را».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.