|

گفت‌وگو با محسن‌ هاشمی درباره اقداماتی که تهران را به سمت شهر انسان‌محور می‌برد

دوره مگاپروژه‌های فانتزی تمام شده

شرق: تهران امروز با تهران چند دهه گذشته تفاوت‌های زیادی دارد و شاید مهم‌ترین تغییر آن، این باشد که مردمش دیگر نسبت به شهرشان بی‌تفاوت نیستند و کوچک‌ترین تغییرات و اشکالات یا اتفاقات خوشایند در فضای مجازی منتشر می‌شود و همه مردم شهر خبردار می‌شوند. شورا و شهرداری تهران در دوره اخیر مدیریت شهری تلاش کردند در مسیری متفاوت از دوره‌های قبل حرکت کنند تا خط پایانی بر تهدید زیست‌پذیری شهر تهران بکشند و به قول محسن‌ هاشمی، رئیس شورای شهر تهران، تلاش می‌کنند تهران «شهری برای زندگی» باشد که البته این رویه با شعار «تهران شهری برای همه» فرق دارد. او کماکان با توجه به سابقه حمل‌ونقلی خود، تأکید دارد برای شرایط بهتر زندگی باید حمل‌ونقل در تهران را تقویت کرد و هم‌زمان در حواشی مدل‌های حمل‌ونقل فرصت‌های ساخت‌وساز را فراهم کرد تا مردم تشویق به استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی شوند. گفت‌وگوی «شرق» با محسن‌ هاشمی حول تغییرات رخ‌‌داده در این دوره در جهت اصلاح روندهای اشتباه گذشته است که در ادامه می‌خوانید.

چرخه شهر فروشی از چه زمانی شکل گرفت و به اوج خود رسید؟ چه قوانین و مصوباتی شهرداری‌ها را به این سمت سوق داد؟
شهرفروشی یا فروش تراکم مازاد بر طرح تفصیلی، بسترهای و دلایل مختلفی دارد که در سه حوزه عرضه، تقاضا و کالبد شهر قرار می‌گیرند. در حوزه عرضه، در دو دهه گذشته شاهد بودیم که تعداد پرسنل شهرداری تهران تقریبا پنج برابر شد و از 25 هزار نفر در سال 1377 به 125 هزار نفر در سال 1396 با احتساب نیروهای شرکتی رسید. طبیعتا هزینه‌های اداره شهر با این رشد در پیکره شهرداری به صورت تصاعدی افزایش پیدا کرد و هم‌زمان اجرای پروژه‌های غیرضروری و فانتزی یا مگاپروژه‌ها نظیر برج میلاد، باغ پرندگان یا پل صدر نیز هزینه‌ها را افزایش داد. در این شرایط، آسان‌ترین راه برای کسب درآمد شهرداری، فروش تراکم مازاد یا شهرفروشی بود. بنابراین یکی از عوامل اصلی شهرفروشی، افزایش هزینه‌های اداره شهر است.
عامل دوم در حوزه تقاضاست؛ مهاجرت و افزایش جمعیت در دهه 60 و 70، تقاضا را برای تولید سرانه‌های مسکونی و خدماتی افزایش داده است. طبیعی است که قیمت زمین به صورت تصاعدی بالا برود و افزایش تراکم و بارگذاری، هزینه بسیار کمتری از تأمین زمین برای ساختمان پیدا کند. این نسبت امروز در تهران حدود 10 برابر است؛ یعنی ارزش یک متر زمین حدودا 10 برابر هزینه ساخت یک متر ساختمان است. پس به صورت طبیعی تقاضا برای مرتفع‌کردن ساختمان‌ها فشار می‌آورد. عامل سوم کالبد شهر است؛ تعیین حریم برای شهر، مانع گسترش افقی تهران شده است و وقتی گسترش افقی متوقف می‌شود، مسیر به سوی گسترش عمودی یا شهرفروشی و قانون فروشی میل پیدا می‌کند و شهر در آسمان و افزایش طبقات ساختمان‌ها گسترش می‌یابد. البته این به معنای منفی‌بودن بارگذاری و توسعه عمودی شهر در همه حالت‌ها نیست؛ اتفاقا قراردادن الگویTOD در توسعه شهر، ایجاب می‌کند که بارگذاری در حاشیه سیستم حمل‌ونقل عمومی انجام شود، اما اتفاقی که در تهران در دو، سه دهه گذشته افتاده، توسعه بی‌رویه در طبقات در همه مسیرهاست.
یکی از علل این انحراف در شهرسازی، تفویض اختیارات کمیسیون ماده 5 به شهرداری در تغییر کاربری‌هاست که موجبات بارگذاری در مناطق اشباع‌شده را فراهم کرد. علت دوم قانون‌گریزی شهرداری در فروش تراکم در دوره گذشته بود که در بسیاری موارد حتی به همان طرح تفصیلی تصویب‌شده و نیم‌بند هم عمل نشده است.
‌اشکالات و فضای خالی در تهیه و تدوین طرح‌ها جامع و تفصیلی چه اندازه در انحراف از آن تأثیر داشت؟
طبیعتا طرح تفصیلی خالی از اشکال نیست؛ یکی از اشکالات عمده آن، عدم استقلال مشاور و تهیه‌کننده طرح از سوی شهرداری است که باعث شده در بسیاری از موارد از الگوی علمی و صحیح به خاطر تأمین نظرات کارفرما و شهرداری عدول شود. اما مشکل بزرگ‌تر، عدم پایبندی به همین طرح تفصیلی و دادن اختیارات زیاد به شهرداری‌های مناطق و شوراهای معماری در واگذاری طبقات و فروش تراکم است که همین طرح را هم نابسامان جلوه می‌دهد. در همین سال‌ها عملا شاهد بی‌نظمی و بی‌عدالتی در محلات هستیم که قطعات مشابه، بارگذاری‌های متفاوتی را دریافت کرده‌اند و این رانت و بی‌عدالتی موجب نارضایتی شهروندان و به‌هم‌ریختن خط آسمان شده است.
جریان اضافه‌شدن مصوبه هشت‌بندی احمدی‌نژاد به طرح تفصیلی چه بود و چه نتیجه‌ای داشت؟
این اتفاق در دولت گذشته اصولگرا رخ داد و عملا اجازه تغییر کاربری اراضی شهری که مختص خدمات شهری بود، به کاربری تجاری و مسکونی را فراهم کرد. همچنین بستر افزایش تراکم در باغ‌ها، وساطت برج‌باغ در 30 درصد مساحت باغ را فراهم کرد. البته این مصوبه نکات مثبتی هم داشت، اما بخشی مهم از آن منفی و بدون کارشناسی لازم بود و پیامدهای سنگینی برای حوزه شهرسازی داشت که تا امروز ادامه دارد.
‌درآمدهای افسانه‌ای که مدیریت شهری در دوره‌های گذشته به آن دست یافت از کجا ناشی و در کجا هزینه می‌شد؟ چه نفعی برای شهر و شهروندان داشت؟
بخشی از درآمدهای اضافه شهرداری، صرف مگاپروژه‌ها و پروژه‌های فانتزی شده است؛ پروژه‌های بزرگ و سنگینی که توجیه فنی نداشتند و بار سنگینی به منابع شهر وارد کردند و موجب شهرفروشی شدند. همچنین عمده این پروژه‌ها پس از بهره‌برداری به افزایش استفاده از خودروهای شخصی و ترافیک منجر شدند. اگر تراکم‌فروشی و واگذاری سرمایه‌های شهر برای توسعه حمل‌ونقل عمومی مانند مترو و اتوبوس یا بازکردن گره‌های کور ترافیکی انجام می‌شد، قابل توجیه و دفاع بود، همان‌طور که بسیاری از شهرهای توسعه‌یافته چنین سرمایه‌گذاری‌هایی را برای توسعه سیستم حمل‌ونقل عمومی خود انجام دادند، اما مگاپروژه‌های تهران عموما در حوزه بزرگراه‌ها یا پروژه‌های فانتزی و خودرومحور بودند و به افزایش آلودگی هوا و ترافیک انجامیدند.
اجرای پروژه‌های بزرگ‌مقیاس انتخاب شهر بود یا اجبار شرایط مالی شهرداری؟
مگا‌پروژه‌ها در تهران، عمدتا جنبه‌های تبلیغاتی و دهان‌پرکن داشته‌اند و به دلیل اینکه شهرداران آینده خود را در دولت یا پست‌های انتخابی می‌دیدند، نیاز به ارائه کارنامه‌ای سنگین و چشم‌نواز داشتند و عموما پروژه‌ها را در این دوران به شکلی برنامه‌ریزی می‌کردند که تا انتخابات افتتاح شود. طبیعتا این پروژه‌ها به منابع مالی شهر فشار می‌آوردند و به همین خاطر شاهد استقراض شهرداری از سیستم بانکی، عدم تخصیص بودجه به پروژه‌های زیربنایی مانند مترو و اتوبوس و به شکل مشخص شهرفروشی برای تأمین منابع این پروژه‌های بزرگ بوده‌ایم.
‌تبعات رویکرد شهرفروشی در این چند دهه بر شهروندان و گسترش حس بی‌اعتمادی و عدم تعلق به شهر چقدر بوده است؟
یکی از دلایل مشارکت بی‌سابقه شهروندان تهرانی در انتخابات دوره گذشته شورای شهر، اعتراض به همین روند شهرفروشی و توزیع رانت و بی‌عدالتی بود تا حدی که سه برابر دوره گذشته شاهد مشارکت مردم تهران بودیم. البته شاید همه مطالبات شهروندان تهرانی به‌خصوص در توسعه سیستم حمل‌ونقل عمومی و کاهش آلودگی هوا و ترافیک، در این دوره محقق نشده باشد، اما در جهت توقف شهرفروشی و قانون‌فروشی و صیانت از باغات، مدیریت شهری موفق عمل کرده است. در سال جاری (99) عملا فروش طبقه مازاد در بسیاری از مناطق مرغوب تهران به صفر رسیده است. البته این وضعیت موجب نارضایتی و اعتراض کسانی که در دوره فعلی نتوانسته‌اند تراکم مازاد بر طرح تفصیلی دریافت کنند نسبت به افرادی که در دوره گذشته این رانت را گرفته‌اند، می‌شود که شورا با تصویب بسته محرک دوران کرونا، شهرداری را ملزم به بررسی و تعدیل این رانت کرده است.
گفته می‌شود روند تراکم و هلوگرام فروشی و رانت حاشیه آن باعث ورود بانک‌ها به بازار سوداگری مسکن و خسارات دیگر شد! این موضوع را قبول دارید؟ آیا ترمزی بر این روند و شرایط می‌توان گذاشت؟
طبیعتا وقتی شما یک بازار با حاشیه سود بالا در املاک مرکز و شمال تهران ایجاد می‌کنید، سرمایه از سایر بخش‌ها مانند تولید یا نوسازی بافت‌های فرسوده به این بازار که از نظر ظرفیت شهرسازی از مرز اشباع‌شدن هم عبور کرده است، جذب می‌شود. توقف تراکم‌فروشی اگر با تسهیل و تقویت بارگذاری در مناطق مثبت، یعنی بافت‌های فرسوده یا اطراف سیستم حمل‌ونقل عمومی عمل می‌کرد، می‌توانست روند را معکوس و مثبت کند، اما متأسفانه در بارگذاری مثبت شهرداری ضعیف عمل کرده و نتوانسته جذابیت کافی برای سازندگان در مناطق فرسوده و ناپایدار را فراهم کند.
‌توقف شهرفروشی به عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردها و ابرپروژه مدیریت شهری دوره پنجم مطرح می‌شود؛ آیا این موضوع را قبول دارید؟ این دعا چطور قابل اثبات است؟
این یک ادعای صرف نیست، یک حقیقت است که در سطح شهر قابل مشاهده است و کمتر می‌بینیم مانند گذشته ساختمان‌هایی در مناطق با بارگذاری سبک، در ارتفاع بالا بروند. عملا تراکم‌فروشی مازاد در تهران به حدود یک‌دهم گذشته کاهش پیدا کرده است. برای نخستین‌بار هزینه‌های اداره شهر که مرتب افزایش می‌یافت، با احتساب تورم در این چهار سال نصف شده و تعداد پرسنل شهرداری به‌جای افزایش، 20 درصد کاهش یافته است. همچنین در این دوره از فعالیت‌های کلیشه‌ای و مناسبتی که به صورت موازی توسط شهرداری و با هزینه سنگین صورت می‌گرفت، جلوگیری و فضا برای فعالیت‌های مردمی و داوطلبانه فرهنگی و اجتماعی باز شد. در این دوره تأکید این بود که به‌جای تأکید بر مگا‌پروژه‌های تبلیغاتی، پروژه‌های محله‌محور و کاربردی در اولویت قرار گیرند.
‌زمینه‌های تحقق و ادامه اجرای این رویکرد کیفیت‌گرا و انسان‌محور به‌جای تراکم و سودا‌محور در شهر و شهرداری وجود دارد؟
رویکرد شورای پنجم، تبدیل تهران به «شهری برای زندگی» است که مقداری با شعار «تهران شهری برای همه» تفاوت دارد. این هنر نیست که ما آلودگی هوا و ترافیک را برای همه ایجاد کنیم، بلکه هنر این است که این مشکلات را حل کنیم و تنها راه‌حل این مشکلات که مهم‌ترین اولویت مردم هم هست، توسعه حمل‌ونقل عمومی و تبدیل الگوی توسعه شهر از خودرومحور به انسان‌محور‌بودن است. لازمه این برنامه نیز تغییر الگوی شهرسازی در بارگذاری در مناطق اشباع، گران و پرتراکم به بارگذاری در اطراف ایستگاه‌های مترو و سیستم حمل‌ونقل عمومی است تا الگوی حرکتی شهروندان را از خودروی سواری به پیاده‌روی‌های کوتاه و استفاده از سیستم حمل‌ونقل عمومی تغییر دهد. در شهر انسان‌محور، باهم‌بودن، رفتارهای انسانی، سلامتی و حرکت شهروندان در کنار یکدیگر رخ می‌دهد و این نیاز به تطبیق الگوی شهرسازی با شهر انسان‌محور دارد.

شرق: تهران امروز با تهران چند دهه گذشته تفاوت‌های زیادی دارد و شاید مهم‌ترین تغییر آن، این باشد که مردمش دیگر نسبت به شهرشان بی‌تفاوت نیستند و کوچک‌ترین تغییرات و اشکالات یا اتفاقات خوشایند در فضای مجازی منتشر می‌شود و همه مردم شهر خبردار می‌شوند. شورا و شهرداری تهران در دوره اخیر مدیریت شهری تلاش کردند در مسیری متفاوت از دوره‌های قبل حرکت کنند تا خط پایانی بر تهدید زیست‌پذیری شهر تهران بکشند و به قول محسن‌ هاشمی، رئیس شورای شهر تهران، تلاش می‌کنند تهران «شهری برای زندگی» باشد که البته این رویه با شعار «تهران شهری برای همه» فرق دارد. او کماکان با توجه به سابقه حمل‌ونقلی خود، تأکید دارد برای شرایط بهتر زندگی باید حمل‌ونقل در تهران را تقویت کرد و هم‌زمان در حواشی مدل‌های حمل‌ونقل فرصت‌های ساخت‌وساز را فراهم کرد تا مردم تشویق به استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی شوند. گفت‌وگوی «شرق» با محسن‌ هاشمی حول تغییرات رخ‌‌داده در این دوره در جهت اصلاح روندهای اشتباه گذشته است که در ادامه می‌خوانید.

چرخه شهر فروشی از چه زمانی شکل گرفت و به اوج خود رسید؟ چه قوانین و مصوباتی شهرداری‌ها را به این سمت سوق داد؟
شهرفروشی یا فروش تراکم مازاد بر طرح تفصیلی، بسترهای و دلایل مختلفی دارد که در سه حوزه عرضه، تقاضا و کالبد شهر قرار می‌گیرند. در حوزه عرضه، در دو دهه گذشته شاهد بودیم که تعداد پرسنل شهرداری تهران تقریبا پنج برابر شد و از 25 هزار نفر در سال 1377 به 125 هزار نفر در سال 1396 با احتساب نیروهای شرکتی رسید. طبیعتا هزینه‌های اداره شهر با این رشد در پیکره شهرداری به صورت تصاعدی افزایش پیدا کرد و هم‌زمان اجرای پروژه‌های غیرضروری و فانتزی یا مگاپروژه‌ها نظیر برج میلاد، باغ پرندگان یا پل صدر نیز هزینه‌ها را افزایش داد. در این شرایط، آسان‌ترین راه برای کسب درآمد شهرداری، فروش تراکم مازاد یا شهرفروشی بود. بنابراین یکی از عوامل اصلی شهرفروشی، افزایش هزینه‌های اداره شهر است.
عامل دوم در حوزه تقاضاست؛ مهاجرت و افزایش جمعیت در دهه 60 و 70، تقاضا را برای تولید سرانه‌های مسکونی و خدماتی افزایش داده است. طبیعی است که قیمت زمین به صورت تصاعدی بالا برود و افزایش تراکم و بارگذاری، هزینه بسیار کمتری از تأمین زمین برای ساختمان پیدا کند. این نسبت امروز در تهران حدود 10 برابر است؛ یعنی ارزش یک متر زمین حدودا 10 برابر هزینه ساخت یک متر ساختمان است. پس به صورت طبیعی تقاضا برای مرتفع‌کردن ساختمان‌ها فشار می‌آورد. عامل سوم کالبد شهر است؛ تعیین حریم برای شهر، مانع گسترش افقی تهران شده است و وقتی گسترش افقی متوقف می‌شود، مسیر به سوی گسترش عمودی یا شهرفروشی و قانون فروشی میل پیدا می‌کند و شهر در آسمان و افزایش طبقات ساختمان‌ها گسترش می‌یابد. البته این به معنای منفی‌بودن بارگذاری و توسعه عمودی شهر در همه حالت‌ها نیست؛ اتفاقا قراردادن الگویTOD در توسعه شهر، ایجاب می‌کند که بارگذاری در حاشیه سیستم حمل‌ونقل عمومی انجام شود، اما اتفاقی که در تهران در دو، سه دهه گذشته افتاده، توسعه بی‌رویه در طبقات در همه مسیرهاست.
یکی از علل این انحراف در شهرسازی، تفویض اختیارات کمیسیون ماده 5 به شهرداری در تغییر کاربری‌هاست که موجبات بارگذاری در مناطق اشباع‌شده را فراهم کرد. علت دوم قانون‌گریزی شهرداری در فروش تراکم در دوره گذشته بود که در بسیاری موارد حتی به همان طرح تفصیلی تصویب‌شده و نیم‌بند هم عمل نشده است.
‌اشکالات و فضای خالی در تهیه و تدوین طرح‌ها جامع و تفصیلی چه اندازه در انحراف از آن تأثیر داشت؟
طبیعتا طرح تفصیلی خالی از اشکال نیست؛ یکی از اشکالات عمده آن، عدم استقلال مشاور و تهیه‌کننده طرح از سوی شهرداری است که باعث شده در بسیاری از موارد از الگوی علمی و صحیح به خاطر تأمین نظرات کارفرما و شهرداری عدول شود. اما مشکل بزرگ‌تر، عدم پایبندی به همین طرح تفصیلی و دادن اختیارات زیاد به شهرداری‌های مناطق و شوراهای معماری در واگذاری طبقات و فروش تراکم است که همین طرح را هم نابسامان جلوه می‌دهد. در همین سال‌ها عملا شاهد بی‌نظمی و بی‌عدالتی در محلات هستیم که قطعات مشابه، بارگذاری‌های متفاوتی را دریافت کرده‌اند و این رانت و بی‌عدالتی موجب نارضایتی شهروندان و به‌هم‌ریختن خط آسمان شده است.
جریان اضافه‌شدن مصوبه هشت‌بندی احمدی‌نژاد به طرح تفصیلی چه بود و چه نتیجه‌ای داشت؟
این اتفاق در دولت گذشته اصولگرا رخ داد و عملا اجازه تغییر کاربری اراضی شهری که مختص خدمات شهری بود، به کاربری تجاری و مسکونی را فراهم کرد. همچنین بستر افزایش تراکم در باغ‌ها، وساطت برج‌باغ در 30 درصد مساحت باغ را فراهم کرد. البته این مصوبه نکات مثبتی هم داشت، اما بخشی مهم از آن منفی و بدون کارشناسی لازم بود و پیامدهای سنگینی برای حوزه شهرسازی داشت که تا امروز ادامه دارد.
‌درآمدهای افسانه‌ای که مدیریت شهری در دوره‌های گذشته به آن دست یافت از کجا ناشی و در کجا هزینه می‌شد؟ چه نفعی برای شهر و شهروندان داشت؟
بخشی از درآمدهای اضافه شهرداری، صرف مگاپروژه‌ها و پروژه‌های فانتزی شده است؛ پروژه‌های بزرگ و سنگینی که توجیه فنی نداشتند و بار سنگینی به منابع شهر وارد کردند و موجب شهرفروشی شدند. همچنین عمده این پروژه‌ها پس از بهره‌برداری به افزایش استفاده از خودروهای شخصی و ترافیک منجر شدند. اگر تراکم‌فروشی و واگذاری سرمایه‌های شهر برای توسعه حمل‌ونقل عمومی مانند مترو و اتوبوس یا بازکردن گره‌های کور ترافیکی انجام می‌شد، قابل توجیه و دفاع بود، همان‌طور که بسیاری از شهرهای توسعه‌یافته چنین سرمایه‌گذاری‌هایی را برای توسعه سیستم حمل‌ونقل عمومی خود انجام دادند، اما مگاپروژه‌های تهران عموما در حوزه بزرگراه‌ها یا پروژه‌های فانتزی و خودرومحور بودند و به افزایش آلودگی هوا و ترافیک انجامیدند.
اجرای پروژه‌های بزرگ‌مقیاس انتخاب شهر بود یا اجبار شرایط مالی شهرداری؟
مگا‌پروژه‌ها در تهران، عمدتا جنبه‌های تبلیغاتی و دهان‌پرکن داشته‌اند و به دلیل اینکه شهرداران آینده خود را در دولت یا پست‌های انتخابی می‌دیدند، نیاز به ارائه کارنامه‌ای سنگین و چشم‌نواز داشتند و عموما پروژه‌ها را در این دوران به شکلی برنامه‌ریزی می‌کردند که تا انتخابات افتتاح شود. طبیعتا این پروژه‌ها به منابع مالی شهر فشار می‌آوردند و به همین خاطر شاهد استقراض شهرداری از سیستم بانکی، عدم تخصیص بودجه به پروژه‌های زیربنایی مانند مترو و اتوبوس و به شکل مشخص شهرفروشی برای تأمین منابع این پروژه‌های بزرگ بوده‌ایم.
‌تبعات رویکرد شهرفروشی در این چند دهه بر شهروندان و گسترش حس بی‌اعتمادی و عدم تعلق به شهر چقدر بوده است؟
یکی از دلایل مشارکت بی‌سابقه شهروندان تهرانی در انتخابات دوره گذشته شورای شهر، اعتراض به همین روند شهرفروشی و توزیع رانت و بی‌عدالتی بود تا حدی که سه برابر دوره گذشته شاهد مشارکت مردم تهران بودیم. البته شاید همه مطالبات شهروندان تهرانی به‌خصوص در توسعه سیستم حمل‌ونقل عمومی و کاهش آلودگی هوا و ترافیک، در این دوره محقق نشده باشد، اما در جهت توقف شهرفروشی و قانون‌فروشی و صیانت از باغات، مدیریت شهری موفق عمل کرده است. در سال جاری (99) عملا فروش طبقه مازاد در بسیاری از مناطق مرغوب تهران به صفر رسیده است. البته این وضعیت موجب نارضایتی و اعتراض کسانی که در دوره فعلی نتوانسته‌اند تراکم مازاد بر طرح تفصیلی دریافت کنند نسبت به افرادی که در دوره گذشته این رانت را گرفته‌اند، می‌شود که شورا با تصویب بسته محرک دوران کرونا، شهرداری را ملزم به بررسی و تعدیل این رانت کرده است.
گفته می‌شود روند تراکم و هلوگرام فروشی و رانت حاشیه آن باعث ورود بانک‌ها به بازار سوداگری مسکن و خسارات دیگر شد! این موضوع را قبول دارید؟ آیا ترمزی بر این روند و شرایط می‌توان گذاشت؟
طبیعتا وقتی شما یک بازار با حاشیه سود بالا در املاک مرکز و شمال تهران ایجاد می‌کنید، سرمایه از سایر بخش‌ها مانند تولید یا نوسازی بافت‌های فرسوده به این بازار که از نظر ظرفیت شهرسازی از مرز اشباع‌شدن هم عبور کرده است، جذب می‌شود. توقف تراکم‌فروشی اگر با تسهیل و تقویت بارگذاری در مناطق مثبت، یعنی بافت‌های فرسوده یا اطراف سیستم حمل‌ونقل عمومی عمل می‌کرد، می‌توانست روند را معکوس و مثبت کند، اما متأسفانه در بارگذاری مثبت شهرداری ضعیف عمل کرده و نتوانسته جذابیت کافی برای سازندگان در مناطق فرسوده و ناپایدار را فراهم کند.
‌توقف شهرفروشی به عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردها و ابرپروژه مدیریت شهری دوره پنجم مطرح می‌شود؛ آیا این موضوع را قبول دارید؟ این دعا چطور قابل اثبات است؟
این یک ادعای صرف نیست، یک حقیقت است که در سطح شهر قابل مشاهده است و کمتر می‌بینیم مانند گذشته ساختمان‌هایی در مناطق با بارگذاری سبک، در ارتفاع بالا بروند. عملا تراکم‌فروشی مازاد در تهران به حدود یک‌دهم گذشته کاهش پیدا کرده است. برای نخستین‌بار هزینه‌های اداره شهر که مرتب افزایش می‌یافت، با احتساب تورم در این چهار سال نصف شده و تعداد پرسنل شهرداری به‌جای افزایش، 20 درصد کاهش یافته است. همچنین در این دوره از فعالیت‌های کلیشه‌ای و مناسبتی که به صورت موازی توسط شهرداری و با هزینه سنگین صورت می‌گرفت، جلوگیری و فضا برای فعالیت‌های مردمی و داوطلبانه فرهنگی و اجتماعی باز شد. در این دوره تأکید این بود که به‌جای تأکید بر مگا‌پروژه‌های تبلیغاتی، پروژه‌های محله‌محور و کاربردی در اولویت قرار گیرند.
‌زمینه‌های تحقق و ادامه اجرای این رویکرد کیفیت‌گرا و انسان‌محور به‌جای تراکم و سودا‌محور در شهر و شهرداری وجود دارد؟
رویکرد شورای پنجم، تبدیل تهران به «شهری برای زندگی» است که مقداری با شعار «تهران شهری برای همه» تفاوت دارد. این هنر نیست که ما آلودگی هوا و ترافیک را برای همه ایجاد کنیم، بلکه هنر این است که این مشکلات را حل کنیم و تنها راه‌حل این مشکلات که مهم‌ترین اولویت مردم هم هست، توسعه حمل‌ونقل عمومی و تبدیل الگوی توسعه شهر از خودرومحور به انسان‌محور‌بودن است. لازمه این برنامه نیز تغییر الگوی شهرسازی در بارگذاری در مناطق اشباع، گران و پرتراکم به بارگذاری در اطراف ایستگاه‌های مترو و سیستم حمل‌ونقل عمومی است تا الگوی حرکتی شهروندان را از خودروی سواری به پیاده‌روی‌های کوتاه و استفاده از سیستم حمل‌ونقل عمومی تغییر دهد. در شهر انسان‌محور، باهم‌بودن، رفتارهای انسانی، سلامتی و حرکت شهروندان در کنار یکدیگر رخ می‌دهد و این نیاز به تطبیق الگوی شهرسازی با شهر انسان‌محور دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.