ملول و مغموم مثـل افـســردگـی
نیلوفر حامدی
نامش را «وینستون چرچیل» انتخاب کرده است. سیاستمدار بریتانیایی که بارها در طول عمر خود گرفتارش شده بود. معتقد بود هربار که ظاهر میشود، با آروارههای قدرتمندش او را در برمیگیرد. روی سخنمان با سگ سیاه افسردگی است. همان جانوری که زندگی در دنیای مدرن ما را با آن آشنا کرده است. نه که در دنیای قدیم نبوده باشد، نه، اما اینروزها، در هیاهوی زندگی عصر دیجیتال و روزگاری که هر کسی باید کلاهش را سفت بچسبد که مبادا دست بادی آن را بلند کند، بیش از گذشته رخنمایی میکند.
ماه می میلادی، همین روزهایی که در آن به سر میبریم، چند سالی است که بهعنوان زمان آگاهیرسانی درباره اختلالات روانی شناخته میشود. در میان دریای ملون این بیماریها هم، جهانشمولتر از افسردگی نداریم. اختلالی که پیشبینی میشود تا سال 2030 رتبه دوم بیماریهای شایع در سطح جهان را به خود اختصاص خواهد داد.
میگویید چرا در ستون مرتبط با زنان، از موضوعی مرتبط با سلامت روان حرف میزنیم؟ حق دارید. پرسش بجایی است. اما برای دانستن پاسخ آن باید کمی صبور باشید. اشتباه نکنید؛ قرار نیست با ارائه آمارهای تکراری، گزافهگویی کنیم، اینکه مثلا تأیید شده که در شیوع افسردگی تفاوتهای جنسیتی وجود دارد و زنان بیشتر از مردان دچار افسردگی هستند. یا مطالعهای در مقیاس بزرگ، در سال 2017 نشان داد که اختلافات جنسیتی در ابتلا به بیماریهای روان، از 12سالگی بروز میکند و زنان، دو برابر مردان دچار افسردگی هستند. یا اینکه در همین ایران، 23 درصد جمعیت 15 تا 64 سال، از یک اختلال روانپزشکی رنج میبرند و 27.6 این افراد را زنان و 19.4 این جمعیت را مردان تشکل میدهند.
گزاره برجسته، یک جمله به ظاهر روشن است: «زنان بیش از مردان به افسردگی مبتلا هستند»، اما این گزاره کاملی نیست و نیاز به اصلاحات دارد. محققان معتقدند که چند عامل، باعث ابتلای بیشتر زنان به افسردگی میشود. اولی، زیر سر هورمونها و تأثیر استروژن و پروژسترون بر سیستمهای انتقالدهنده عصبی است. رخداد فیزیولوژیکی که همزمان با قاعدگی اوج میگیرد. عامل دوم مربوط به نقشهای اجتماعی است. خودکمبینی و عزت نفس پایین، احساساتی هستند که تحتتأثیر جنس دوم بودن در جوامع مردسالار به زنان القا میشود. اینکه آنچنان که باید کامل، زیبا، لاغر، بینقص و مؤثر در فعالیتهای اجتماعی نیستند. همچنین قاعدگی در نوجوانی، بارداری در جوانی و یائسگی در میانسالی، سه واقعه استرسزایی است که میتواند اثر مستقیم بر افسردگی زنان داشته باشد.
اما چرا میگوییم آن گزاره ابتدایی، گزاره ناقصی است؟ اغلب تحقیقات در این حوزه تأیید کردهاند که اگرچه آمار ابتلا به افسردگی در زنان بیشتر است، اما میزان مراجعه زنان به مشاورههای بالینی و روانپزشکی نیز قابل مقایسه با مردان نیست. درواقع، همان هنجارهایی که زن را موجودی شکننده تعریف میکند، برای سالها در گوش جنس مذکر خوانده: «مرد که گریه نمیکنه»؛ حال اگر این مرد دچار افسردگی شود و به پزشک هم مراجعه کند، مشخص نیست اطرافیان او را چگونه قضاوت خواهند کرد.
ویروس کرونا، شاید بیش از گذشته ما را نسبت به سلامت جسمهایمان حساس کرده باشد، اما فراموش نکنیم که روان پرتلاطم ما اگر بیشتر از دست و پا و سیستم قلب و عروق متحمل رنج نشود، کمتر نخواهد بود؛ فرقی هم ندارد که زن باشیم یا مرد. طوفان زندگی، اینروزها تندتر از همیشه میتازد و برای مقابله با آن باید به ابزار جنگی مسلط بود.
نامش را «وینستون چرچیل» انتخاب کرده است. سیاستمدار بریتانیایی که بارها در طول عمر خود گرفتارش شده بود. معتقد بود هربار که ظاهر میشود، با آروارههای قدرتمندش او را در برمیگیرد. روی سخنمان با سگ سیاه افسردگی است. همان جانوری که زندگی در دنیای مدرن ما را با آن آشنا کرده است. نه که در دنیای قدیم نبوده باشد، نه، اما اینروزها، در هیاهوی زندگی عصر دیجیتال و روزگاری که هر کسی باید کلاهش را سفت بچسبد که مبادا دست بادی آن را بلند کند، بیش از گذشته رخنمایی میکند.
ماه می میلادی، همین روزهایی که در آن به سر میبریم، چند سالی است که بهعنوان زمان آگاهیرسانی درباره اختلالات روانی شناخته میشود. در میان دریای ملون این بیماریها هم، جهانشمولتر از افسردگی نداریم. اختلالی که پیشبینی میشود تا سال 2030 رتبه دوم بیماریهای شایع در سطح جهان را به خود اختصاص خواهد داد.
میگویید چرا در ستون مرتبط با زنان، از موضوعی مرتبط با سلامت روان حرف میزنیم؟ حق دارید. پرسش بجایی است. اما برای دانستن پاسخ آن باید کمی صبور باشید. اشتباه نکنید؛ قرار نیست با ارائه آمارهای تکراری، گزافهگویی کنیم، اینکه مثلا تأیید شده که در شیوع افسردگی تفاوتهای جنسیتی وجود دارد و زنان بیشتر از مردان دچار افسردگی هستند. یا مطالعهای در مقیاس بزرگ، در سال 2017 نشان داد که اختلافات جنسیتی در ابتلا به بیماریهای روان، از 12سالگی بروز میکند و زنان، دو برابر مردان دچار افسردگی هستند. یا اینکه در همین ایران، 23 درصد جمعیت 15 تا 64 سال، از یک اختلال روانپزشکی رنج میبرند و 27.6 این افراد را زنان و 19.4 این جمعیت را مردان تشکل میدهند.
گزاره برجسته، یک جمله به ظاهر روشن است: «زنان بیش از مردان به افسردگی مبتلا هستند»، اما این گزاره کاملی نیست و نیاز به اصلاحات دارد. محققان معتقدند که چند عامل، باعث ابتلای بیشتر زنان به افسردگی میشود. اولی، زیر سر هورمونها و تأثیر استروژن و پروژسترون بر سیستمهای انتقالدهنده عصبی است. رخداد فیزیولوژیکی که همزمان با قاعدگی اوج میگیرد. عامل دوم مربوط به نقشهای اجتماعی است. خودکمبینی و عزت نفس پایین، احساساتی هستند که تحتتأثیر جنس دوم بودن در جوامع مردسالار به زنان القا میشود. اینکه آنچنان که باید کامل، زیبا، لاغر، بینقص و مؤثر در فعالیتهای اجتماعی نیستند. همچنین قاعدگی در نوجوانی، بارداری در جوانی و یائسگی در میانسالی، سه واقعه استرسزایی است که میتواند اثر مستقیم بر افسردگی زنان داشته باشد.
اما چرا میگوییم آن گزاره ابتدایی، گزاره ناقصی است؟ اغلب تحقیقات در این حوزه تأیید کردهاند که اگرچه آمار ابتلا به افسردگی در زنان بیشتر است، اما میزان مراجعه زنان به مشاورههای بالینی و روانپزشکی نیز قابل مقایسه با مردان نیست. درواقع، همان هنجارهایی که زن را موجودی شکننده تعریف میکند، برای سالها در گوش جنس مذکر خوانده: «مرد که گریه نمیکنه»؛ حال اگر این مرد دچار افسردگی شود و به پزشک هم مراجعه کند، مشخص نیست اطرافیان او را چگونه قضاوت خواهند کرد.
ویروس کرونا، شاید بیش از گذشته ما را نسبت به سلامت جسمهایمان حساس کرده باشد، اما فراموش نکنیم که روان پرتلاطم ما اگر بیشتر از دست و پا و سیستم قلب و عروق متحمل رنج نشود، کمتر نخواهد بود؛ فرقی هم ندارد که زن باشیم یا مرد. طوفان زندگی، اینروزها تندتر از همیشه میتازد و برای مقابله با آن باید به ابزار جنگی مسلط بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.