|

چطور سی‌دی جایگزین صفحه گرامافون شد؟

هم‌رزمان لیزری

فرزان صوفی

36 سال پیش همین روزها بود که سی‌دی برای گرفتن جای وینیل (صفحه) خیز برداشت؛ آن‌هم با آلبوم موسیقی گروهی که انتظار نمی‌رفت پیشتاز فناوری جدید باشند. ماه می‌ سال 1985 مارک نافلِر با گروه «دایر استریتس» پنجمین آلبوم استودیویی‌اش به نام Brothers in arms را روی سی‌دی منتشر کرد تا برای اولین‌بار، یک آلبوم بیش از صفحه بفروشد و از مرز یک میلیون نسخه عبور کند. موفق‌ترین ساخته گروه «دایر استریتس» که فروش کلی‌اش بیش از 30 میلیون نسخه در سراسر دنیا بود و تا ماه‌ها در صدر چارت‌های موسیقی ماند.
آلبوم «هم‌رزمان» تلفیقی از موسیقی فولک و راک در دوران اوج این جریان بود. آلبومی که به شرایط زندگی معاصر و خصوصا جنگ پرداخت و عنوانش از آخرین قطعه آلبوم با همین نام وام گرفته شد. نافلر این قطعه را سال ۱۹۸۲ مقارن با جنگ «فالکلند» سرود که موزیک‌ویدئوی آن با بهره از تکنیک روتوسکوپی توانست جایزه گرمی بهترین موزیک‌ویدئو را به «دایر استریتس» تقدیم کند.
البته که سی‌دی از سال 1981 در دسترس بود، ولی بیشتر طرفداران موسیقی کلاسیک از آن استفاده می‌کردند و لیبل‌های پخش موسیقی راک در تشخیص پتانسیل سی‌دی کُند بودند، اما این آلبوم نقطه عطفی نمادین برای آغاز واقعی دوره سی‌دی شد.
از طرفی «هم‌رزمان» که اولین آلبوم ضبط‌شده به شکل دیجیتالی‌ است، با تولید دقیقش بهترین تبلیغ برای سی‌دی بود و به همین دلیل هم تبدیل به دموی پیش‌فرض فروشگاه‌ها برای خرید دستگاه پخش سی‌دی شد. زمان زیادی نگذشت که کمپانی‌های ضبط موسیقی متوجه شدند سی‌دی فقط برای فروش موسیقی‌های جدید با قیمت بیشتر نیست و با انتشار کاتالوگ‌هایی طرفداران را ترغیب به خرید دوباره آلبوم‌هایی کردند که قبلا روی صفحه خریده بودند و این شروع انقلابی در صنعت موسیقی بود.
قطعه Walk of Life و همچنین Money for Nothing که پرفروش‌ترین تک‌آهنگ گروه است و به مفهوم بیگانگی انسان با دنیای مدرن پرداخته، میلیون‌ها طرفدار جدید به آنها اضافه کرد. البته که حضور سوپراستاری به نام استینگ، موزیک‌ویدئو و همچنین موضوعش که از زبان کارگران روزمزد نوشته شده و سبک زندگی راک‌استارها را مورد تمسخر قرار می‌دهد، در شنیده‌شدنش بسیار مؤثر بود. «هم‌زرمان» با اینکه با کیفیت مناسبی ضبط شده بود اما به‌سختی از نظر موسیقایی اتفاقی متفاوت و تازه محسوب می‌شد، درواقع بیشتر یک آلبوم مناسب در زمان مناسب بود؛ شبکه ام‌تی‌وی که در آستانه راه‌اندازی در انگلستان بود، از تبلیغات انیمیشن Money For Nothing استفاده کرد و آن‌ را به‌عنوان اولین ویدئوی خود پخش کرد. موزیک‌ویدئویی که استیو بارون ساخت و نمونه اولیه از CGI بود؛ خام و در عین حال مسحورکننده.
اما نافلر بعدها تمام این اتفاقات را شانس بزرگی دانست که اگر رخ نمی‌داد، آلبوم حتما با سرنوشت دیگری روبه‌رو می‌شد. او گفت: «درواقع بیشتر یک زمان‌بندی تصادفی باعث این اتفاق شد. ما فقط توپ را به بالا پرت کردیم و دنبالش دویدیم، یعنی همان کاری که بیشتر کودکان در این شرایط انجام می‌دهند. اشکالی هم ندارد، ما واقعا خوب دویدیم. اما خب آلبوم بزرگ و بزرگ‌تر شد و حس کردم دارد از کنترل خارج می‌شود». درواقع همان‌طور که به BAM اعتراف کرد، نافلر بعد از اینکه «هم‌رزمان» توانست به سلطه جهانی برسد، فکر جدی برای بازنشستگی نام «دایر استریتس» داشت. او به‌عنوان ترانه‌سرایی که باب دیلن هم ستایشش می‌کرد، عادت به رصد کردن دنیا داشت اما همه‌چیز برایش معکوس شد و دنیا زیر نظرش گرفت. نافلر که در فاصله هفت سال پنج آلبوم تولید کرده بود، بعد از این آلبوم تا شش سال اثر تازه‌ای منتشر نکرد و در نهایت هم بعد از تور جهانی‌اش بی‌سروصدا نام گروه را منحل و به کارهای شخصی روی آورد.
اما سوی دیگرِ آلبوم «هم‌رزمان» داستانی‌ست که از جنگ نقل می‌کند. نگاه مغموم سرباز مجروحی که آخرین دقایقش را می‌گذراند و از حماقت آنهایی می‌گوید که جنگ به پا می‌کنند. تلخ و حزین از خشونتی که از روز ازل انسان را در آتش غسل می‌دهد، درحالی‌که صلح همچون سربازی فراری پشت تپه‌ای از گُل می‌نشیند و با قمقمه‌ای در دستش از باران حرف می‌زند.

36 سال پیش همین روزها بود که سی‌دی برای گرفتن جای وینیل (صفحه) خیز برداشت؛ آن‌هم با آلبوم موسیقی گروهی که انتظار نمی‌رفت پیشتاز فناوری جدید باشند. ماه می‌ سال 1985 مارک نافلِر با گروه «دایر استریتس» پنجمین آلبوم استودیویی‌اش به نام Brothers in arms را روی سی‌دی منتشر کرد تا برای اولین‌بار، یک آلبوم بیش از صفحه بفروشد و از مرز یک میلیون نسخه عبور کند. موفق‌ترین ساخته گروه «دایر استریتس» که فروش کلی‌اش بیش از 30 میلیون نسخه در سراسر دنیا بود و تا ماه‌ها در صدر چارت‌های موسیقی ماند.
آلبوم «هم‌رزمان» تلفیقی از موسیقی فولک و راک در دوران اوج این جریان بود. آلبومی که به شرایط زندگی معاصر و خصوصا جنگ پرداخت و عنوانش از آخرین قطعه آلبوم با همین نام وام گرفته شد. نافلر این قطعه را سال ۱۹۸۲ مقارن با جنگ «فالکلند» سرود که موزیک‌ویدئوی آن با بهره از تکنیک روتوسکوپی توانست جایزه گرمی بهترین موزیک‌ویدئو را به «دایر استریتس» تقدیم کند.
البته که سی‌دی از سال 1981 در دسترس بود، ولی بیشتر طرفداران موسیقی کلاسیک از آن استفاده می‌کردند و لیبل‌های پخش موسیقی راک در تشخیص پتانسیل سی‌دی کُند بودند، اما این آلبوم نقطه عطفی نمادین برای آغاز واقعی دوره سی‌دی شد.
از طرفی «هم‌رزمان» که اولین آلبوم ضبط‌شده به شکل دیجیتالی‌ است، با تولید دقیقش بهترین تبلیغ برای سی‌دی بود و به همین دلیل هم تبدیل به دموی پیش‌فرض فروشگاه‌ها برای خرید دستگاه پخش سی‌دی شد. زمان زیادی نگذشت که کمپانی‌های ضبط موسیقی متوجه شدند سی‌دی فقط برای فروش موسیقی‌های جدید با قیمت بیشتر نیست و با انتشار کاتالوگ‌هایی طرفداران را ترغیب به خرید دوباره آلبوم‌هایی کردند که قبلا روی صفحه خریده بودند و این شروع انقلابی در صنعت موسیقی بود.
قطعه Walk of Life و همچنین Money for Nothing که پرفروش‌ترین تک‌آهنگ گروه است و به مفهوم بیگانگی انسان با دنیای مدرن پرداخته، میلیون‌ها طرفدار جدید به آنها اضافه کرد. البته که حضور سوپراستاری به نام استینگ، موزیک‌ویدئو و همچنین موضوعش که از زبان کارگران روزمزد نوشته شده و سبک زندگی راک‌استارها را مورد تمسخر قرار می‌دهد، در شنیده‌شدنش بسیار مؤثر بود. «هم‌زرمان» با اینکه با کیفیت مناسبی ضبط شده بود اما به‌سختی از نظر موسیقایی اتفاقی متفاوت و تازه محسوب می‌شد، درواقع بیشتر یک آلبوم مناسب در زمان مناسب بود؛ شبکه ام‌تی‌وی که در آستانه راه‌اندازی در انگلستان بود، از تبلیغات انیمیشن Money For Nothing استفاده کرد و آن‌ را به‌عنوان اولین ویدئوی خود پخش کرد. موزیک‌ویدئویی که استیو بارون ساخت و نمونه اولیه از CGI بود؛ خام و در عین حال مسحورکننده.
اما نافلر بعدها تمام این اتفاقات را شانس بزرگی دانست که اگر رخ نمی‌داد، آلبوم حتما با سرنوشت دیگری روبه‌رو می‌شد. او گفت: «درواقع بیشتر یک زمان‌بندی تصادفی باعث این اتفاق شد. ما فقط توپ را به بالا پرت کردیم و دنبالش دویدیم، یعنی همان کاری که بیشتر کودکان در این شرایط انجام می‌دهند. اشکالی هم ندارد، ما واقعا خوب دویدیم. اما خب آلبوم بزرگ و بزرگ‌تر شد و حس کردم دارد از کنترل خارج می‌شود». درواقع همان‌طور که به BAM اعتراف کرد، نافلر بعد از اینکه «هم‌رزمان» توانست به سلطه جهانی برسد، فکر جدی برای بازنشستگی نام «دایر استریتس» داشت. او به‌عنوان ترانه‌سرایی که باب دیلن هم ستایشش می‌کرد، عادت به رصد کردن دنیا داشت اما همه‌چیز برایش معکوس شد و دنیا زیر نظرش گرفت. نافلر که در فاصله هفت سال پنج آلبوم تولید کرده بود، بعد از این آلبوم تا شش سال اثر تازه‌ای منتشر نکرد و در نهایت هم بعد از تور جهانی‌اش بی‌سروصدا نام گروه را منحل و به کارهای شخصی روی آورد.
اما سوی دیگرِ آلبوم «هم‌رزمان» داستانی‌ست که از جنگ نقل می‌کند. نگاه مغموم سرباز مجروحی که آخرین دقایقش را می‌گذراند و از حماقت آنهایی می‌گوید که جنگ به پا می‌کنند. تلخ و حزین از خشونتی که از روز ازل انسان را در آتش غسل می‌دهد، درحالی‌که صلح همچون سربازی فراری پشت تپه‌ای از گُل می‌نشیند و با قمقمه‌ای در دستش از باران حرف می‌زند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.