|

جای خالی فرهنگ

داوود -پنهانی

شهرها دیگر جایی برای فروش روزنامه نیستند. زمانی روزنامه‌ها چنان رونق گرفته بودند که سر چهارراه هم روزنامه می‌فروختند، توی مغازه‌ها هم روزنامه می‌فروختند، ورودی و خروجی شهرها هم روزنامه می‌فروختند. اتوبوسی که از خرم‌آباد به تهران می‌آمد، وقتی توی اراک می‌ایستاد دو، سه تا جوان بودند که همراه فتیر اراک، روزنامه هم می‌فروختند. کیوسک‌های مطبوعاتی جای روزنامه بود. توی پارک همیشه کسانی نشسته بودند و روزنامه‌ای ورق می‌زدند. اوایل صبح کسانی بودند که همیشه وقتی از کنار کیوسک روزنامه رد می‌شدند، کمی توقف می‌کردند تا به تیتر صفحات نخست روزنامه‌ها نگاه کنند. ما در خوابگاه کوی دانشجویان بودیم، دوران اوج و رونق مطبوعات بود و سال 76، صبح به صبح خودم را می‌رساندم به محله گیشا تا از کیوسک روزنامه‌فروشی سر خیابان چند روزنامه بخرم. الان اوضاع فرق کرده، کیوسک‌های شهر تبدیل شده به جایی برای فروش سیگار و آبمیوه و تنقلات. در شهریار و اندیشه شاید دو یا سه کیوسک مطبوعاتی داریم. بعضی وقت‍‌ها برای خرید روزنامه و مجلات باید سوار ماشین شویم و بیاییم تهران. شهرداری‌ها چه کرده‌اند؟ کیوسک فروش سیگار ساخته‌اند تا ما به جای روزنامه سیگار بخریم. کار فرهنگی به نظرشان این بوده. هزاران بنگاه معاملات مسکن داریم، اما کیوسک فروش روزنامه و مجله نداریم. تا چشم کار می‌کند کیوسکی دیده نمی‌شود. برهوت است. کار فرهنگی‌شان این است دیگر. شهرداری‌ها تا توانسته‌اند عناصر فرهنگی شهرها را یا از بین برده‌اند یا چنان تعدادشان را کم کرده‌اند، که چیزی از این عناصر باقی نمانده یا دیده نمی‌شود. شهرداری‌ها تا جان در بدنشان باقی است به این کار ادامه می‌دهند. آن‌قدر ادامه می‌دهند تا کانال تلگرام جای روزنامه را بگیرد و شایعه جای خبر بنشیند. شهرداری‌ها بلدند مجسمه طاووس بسازند و درخت توت چینی بکارند و اجازه دهند تا انواع و اقسام بتن و خاک و سیمان در شهرها بریزند تا پشت هم مرکز خرید بسازند. بلدند مجوز پشت مجوز برای ساخت انواع و اقسام مغازه صادر کنند، اما هیچ عقیده‌ای به کار فرهنگی ندارند. داخل هر مرکز خریدی که بروید، انواع و اقسام چیپس‌فروشی و اسنک‌فروشی و شکلات‌فروشی می‌بینید، اما یک جای کوچک برای فروش چند روزنامه و مجله و فصلنامه نمی‌بینید. تنها کار فرهنگی‌ شهرداری‌ها راه‌اندازی بیلبوردهای تبلیغاتی است تا درآمدسازی کنند و گاهی وقت‌ها هم متناسب با مناسبت‌های مختلف جمله‌ای یا بیلبوردی آنجا منتشر کنند. در شهرداری‌ها جایی برای توسعه کسب‌وکار فرهنگی، برای اهمیت‌دادن به عناصر فرهنگی، برای راه‌اندازی چند کیوسک مطبوعاتی وجود دارد؟ فکر کنم شهر تهران تنها استثنای ماجرا باشد که زیرساخت‌های فرهنگی‌اش از قدیم در شهر ساخته شده و بعدها هم متناسب با رشد جمعیت اندکی بهتر شده است. در خیلی از شهرهای کوچک تا کبابی و تنقلات و سیگاری‌فروشی و بنگاه معاملات املاک هست، چه نیازی به یک جای کوچک کنار خیابان که روزنامه بفروشد. آن کیوسک‌های کوچکی هم که از قبل بوده‌اند، اکنون تبدیل شده‌اند به جایی برای فروش سیگار و پفک. رونق فرهنگی لابد یعنی این.
من از شهری که برای عناصر فرهنگی، برای مشاغل فرهنگی، برای روزنامه‌فروشی و کتاب‌فروشی ارزش قائل نباشد، گریزانم. اهمیت‌دادن به فرهنگ فقط این نیست که اسم شاعری را روی خیابانی بگذاریم و بعد آن خیابان تبدیل شود به جایی برای هزاران شغل کوچک و بزرگ و یک کتاب‌فروشی یا یک کیوسک مطبوعاتی هم در هزار خیابان آن شهر نباشد. لااقل بعد از اینکه میلیون‌ها بنگاه مسکن در این شهر و آن شهر و بقیه شهرها ساختید، دو تا کتاب‌فروشی و سه تا کیوسک مطبوعاتی هم بسازید یا الزام کنید که هر مرکزی یا هر خیابانی باید یک جای کوچکی هم برای مشاغل فرهنگی در نظر بگیرد. کار دشواری نیست. پیاده‌رو فقط جای کیوسک سیگارفروشی نیست.

شهرها دیگر جایی برای فروش روزنامه نیستند. زمانی روزنامه‌ها چنان رونق گرفته بودند که سر چهارراه هم روزنامه می‌فروختند، توی مغازه‌ها هم روزنامه می‌فروختند، ورودی و خروجی شهرها هم روزنامه می‌فروختند. اتوبوسی که از خرم‌آباد به تهران می‌آمد، وقتی توی اراک می‌ایستاد دو، سه تا جوان بودند که همراه فتیر اراک، روزنامه هم می‌فروختند. کیوسک‌های مطبوعاتی جای روزنامه بود. توی پارک همیشه کسانی نشسته بودند و روزنامه‌ای ورق می‌زدند. اوایل صبح کسانی بودند که همیشه وقتی از کنار کیوسک روزنامه رد می‌شدند، کمی توقف می‌کردند تا به تیتر صفحات نخست روزنامه‌ها نگاه کنند. ما در خوابگاه کوی دانشجویان بودیم، دوران اوج و رونق مطبوعات بود و سال 76، صبح به صبح خودم را می‌رساندم به محله گیشا تا از کیوسک روزنامه‌فروشی سر خیابان چند روزنامه بخرم. الان اوضاع فرق کرده، کیوسک‌های شهر تبدیل شده به جایی برای فروش سیگار و آبمیوه و تنقلات. در شهریار و اندیشه شاید دو یا سه کیوسک مطبوعاتی داریم. بعضی وقت‍‌ها برای خرید روزنامه و مجلات باید سوار ماشین شویم و بیاییم تهران. شهرداری‌ها چه کرده‌اند؟ کیوسک فروش سیگار ساخته‌اند تا ما به جای روزنامه سیگار بخریم. کار فرهنگی به نظرشان این بوده. هزاران بنگاه معاملات مسکن داریم، اما کیوسک فروش روزنامه و مجله نداریم. تا چشم کار می‌کند کیوسکی دیده نمی‌شود. برهوت است. کار فرهنگی‌شان این است دیگر. شهرداری‌ها تا توانسته‌اند عناصر فرهنگی شهرها را یا از بین برده‌اند یا چنان تعدادشان را کم کرده‌اند، که چیزی از این عناصر باقی نمانده یا دیده نمی‌شود. شهرداری‌ها تا جان در بدنشان باقی است به این کار ادامه می‌دهند. آن‌قدر ادامه می‌دهند تا کانال تلگرام جای روزنامه را بگیرد و شایعه جای خبر بنشیند. شهرداری‌ها بلدند مجسمه طاووس بسازند و درخت توت چینی بکارند و اجازه دهند تا انواع و اقسام بتن و خاک و سیمان در شهرها بریزند تا پشت هم مرکز خرید بسازند. بلدند مجوز پشت مجوز برای ساخت انواع و اقسام مغازه صادر کنند، اما هیچ عقیده‌ای به کار فرهنگی ندارند. داخل هر مرکز خریدی که بروید، انواع و اقسام چیپس‌فروشی و اسنک‌فروشی و شکلات‌فروشی می‌بینید، اما یک جای کوچک برای فروش چند روزنامه و مجله و فصلنامه نمی‌بینید. تنها کار فرهنگی‌ شهرداری‌ها راه‌اندازی بیلبوردهای تبلیغاتی است تا درآمدسازی کنند و گاهی وقت‌ها هم متناسب با مناسبت‌های مختلف جمله‌ای یا بیلبوردی آنجا منتشر کنند. در شهرداری‌ها جایی برای توسعه کسب‌وکار فرهنگی، برای اهمیت‌دادن به عناصر فرهنگی، برای راه‌اندازی چند کیوسک مطبوعاتی وجود دارد؟ فکر کنم شهر تهران تنها استثنای ماجرا باشد که زیرساخت‌های فرهنگی‌اش از قدیم در شهر ساخته شده و بعدها هم متناسب با رشد جمعیت اندکی بهتر شده است. در خیلی از شهرهای کوچک تا کبابی و تنقلات و سیگاری‌فروشی و بنگاه معاملات املاک هست، چه نیازی به یک جای کوچک کنار خیابان که روزنامه بفروشد. آن کیوسک‌های کوچکی هم که از قبل بوده‌اند، اکنون تبدیل شده‌اند به جایی برای فروش سیگار و پفک. رونق فرهنگی لابد یعنی این.
من از شهری که برای عناصر فرهنگی، برای مشاغل فرهنگی، برای روزنامه‌فروشی و کتاب‌فروشی ارزش قائل نباشد، گریزانم. اهمیت‌دادن به فرهنگ فقط این نیست که اسم شاعری را روی خیابانی بگذاریم و بعد آن خیابان تبدیل شود به جایی برای هزاران شغل کوچک و بزرگ و یک کتاب‌فروشی یا یک کیوسک مطبوعاتی هم در هزار خیابان آن شهر نباشد. لااقل بعد از اینکه میلیون‌ها بنگاه مسکن در این شهر و آن شهر و بقیه شهرها ساختید، دو تا کتاب‌فروشی و سه تا کیوسک مطبوعاتی هم بسازید یا الزام کنید که هر مرکزی یا هر خیابانی باید یک جای کوچکی هم برای مشاغل فرهنگی در نظر بگیرد. کار دشواری نیست. پیاده‌رو فقط جای کیوسک سیگارفروشی نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.