|

1 اردیبهشت، وداع با «پرویز کلانتری»، پنج‌ساله می‌شود

شاعری بر بسترِ بوم

روزبه میدانی -نقاش

پرویز کلانتری شاعری توانمند بر بستر بوم بود. شاعری از جنس خاک و کاهگل که در بستر واقعیت به جامعه‌ای خیالی و آرمانی رجوع می‌کرد و در نظام ساختاری، شکلی در ظاهر سنتی اما در بطن خود مدرن را خلق می‌کرد. او شعری سپید را با خانه‌هایی که روایتگر رؤیا بر بستر واقعیت بود روایت می‌كند و واقع‌گرایی از نقوش با تضادی بی‌نظیر با فراواقع‌گرایی در ذهن مخاطب ایجاد می‌کرد.

در همگام‌سازی چند هنر در اثر خود به قدری موفق بود که با استفاده از نوستالژی، سفری را به معماری سنتی ایران آغاز می‌کرد و به ناگاه همچون شعری سپید، به فرم کلاسیک پایبند نبود؛ اما آهنگ بصری مدرن و موسیقی بی‌نظیری از کویر و عشایر به صورت نو در بستر تصویر ارائه می‌داد. آثاری آغشته به کاهگل كه در آن از رنگ استفاده نشده بود، متأثر از شمایل کارهای وی، به صورت ماده محسوس دیده می‌شد و این خاصیت مدرن آثار کلانتری است.
زیبایی در سادگی، شاید بهترین تعریف از آثار کلانتری باشد که می‌توان این امر را در استقبال مخاطبان از آثارش یافت. شاید کارهای او را بتوان متأثر از خویشتنِ خویش یافت. آثاری به واقع ساده اما سرشار از امید، نوع‌دوستی و عشق به وطن.
تمام فکر کلانتری آن بود که در کارهای خود به انسان‌هایی اشاره کند که پشت خانه در حال زندگی هستند و به همین منظور اِلمان‌های خانه، کوچه و پنجره را به استعاره گرفت و بسیار هم موفق بود. حتی گاه به صور کلوزآپ در کارهای خود به تصویرگری می‌پرداخت و با وجود محدودیت‌هایی که در کار خود می‌دید، تونالیته کارهایش تک‌رنگ بود كه همین تک‌رنگ بودن، به کارهایش غنای بصری خاصی می‌بخشید.
از همه مهم‌تر ناپیداهای ویژه‌ای است که در سادگی کار او کارکردی بی‌بدیل از همذات‌پنداریِ خاص با مخاطب پیدا می‌كند، و در نگاه اول چون معماری خشت به خشتِ ذهنِ مخاطب را درگیر خود كرده و معمایی را به مرور زمان حل می‌کند. آن شاعرانگی ساده همچون خاک است. اینجاست که با مخاطب شروع به سخن‌گفتن می‌کند. از زمین که خاک است تا سرنوشت همه ما که به خاک است به دل مخاطب می‌زند، اما امیدوارانه و زنده با عشقی که درون کارهای خویش نهفته دارد، تصاویری روان از زادبوم خلق می‌کند؛ پنجره‌هایی که در شکاف خاک خشک نگاه مخاطب را می‌جوشاند و از عمق آن خانه‌ها به سفری رؤیایی به زادگاهی کهن می‌برد؛ شکل‌گرفته در بستری از فرش و گلیم و گبه و کوچ عشایر. گویی هر لحظه به‌سان خاک باران‌خورده بوی خوش آن، چشم مخاطب را نوازش می‌کند.
وعده آرامش روح را در توفیق ذهن او می‌توان یافت و این باور او بود؛ شوق هم‌زیستی بی‌بدیل. پرویز کلانتری با عشق، امید و انسانیت، ساده تصویر ساخت و این دغدغه همیشگی او بود و می‌توان در تصویرسازی‌های ماندگارش برای کتب درسی هم نمونه‌هایش را یافت. ماندگاری از جنس کاه و گل و خاک که برآمده از دل وطن خویش و مردمش بود؛ پس شاید بتوان او را به واقع نقاشی مردم‌شناس نام نهاد.

پرویز کلانتری شاعری توانمند بر بستر بوم بود. شاعری از جنس خاک و کاهگل که در بستر واقعیت به جامعه‌ای خیالی و آرمانی رجوع می‌کرد و در نظام ساختاری، شکلی در ظاهر سنتی اما در بطن خود مدرن را خلق می‌کرد. او شعری سپید را با خانه‌هایی که روایتگر رؤیا بر بستر واقعیت بود روایت می‌كند و واقع‌گرایی از نقوش با تضادی بی‌نظیر با فراواقع‌گرایی در ذهن مخاطب ایجاد می‌کرد.

در همگام‌سازی چند هنر در اثر خود به قدری موفق بود که با استفاده از نوستالژی، سفری را به معماری سنتی ایران آغاز می‌کرد و به ناگاه همچون شعری سپید، به فرم کلاسیک پایبند نبود؛ اما آهنگ بصری مدرن و موسیقی بی‌نظیری از کویر و عشایر به صورت نو در بستر تصویر ارائه می‌داد. آثاری آغشته به کاهگل كه در آن از رنگ استفاده نشده بود، متأثر از شمایل کارهای وی، به صورت ماده محسوس دیده می‌شد و این خاصیت مدرن آثار کلانتری است.
زیبایی در سادگی، شاید بهترین تعریف از آثار کلانتری باشد که می‌توان این امر را در استقبال مخاطبان از آثارش یافت. شاید کارهای او را بتوان متأثر از خویشتنِ خویش یافت. آثاری به واقع ساده اما سرشار از امید، نوع‌دوستی و عشق به وطن.
تمام فکر کلانتری آن بود که در کارهای خود به انسان‌هایی اشاره کند که پشت خانه در حال زندگی هستند و به همین منظور اِلمان‌های خانه، کوچه و پنجره را به استعاره گرفت و بسیار هم موفق بود. حتی گاه به صور کلوزآپ در کارهای خود به تصویرگری می‌پرداخت و با وجود محدودیت‌هایی که در کار خود می‌دید، تونالیته کارهایش تک‌رنگ بود كه همین تک‌رنگ بودن، به کارهایش غنای بصری خاصی می‌بخشید.
از همه مهم‌تر ناپیداهای ویژه‌ای است که در سادگی کار او کارکردی بی‌بدیل از همذات‌پنداریِ خاص با مخاطب پیدا می‌كند، و در نگاه اول چون معماری خشت به خشتِ ذهنِ مخاطب را درگیر خود كرده و معمایی را به مرور زمان حل می‌کند. آن شاعرانگی ساده همچون خاک است. اینجاست که با مخاطب شروع به سخن‌گفتن می‌کند. از زمین که خاک است تا سرنوشت همه ما که به خاک است به دل مخاطب می‌زند، اما امیدوارانه و زنده با عشقی که درون کارهای خویش نهفته دارد، تصاویری روان از زادبوم خلق می‌کند؛ پنجره‌هایی که در شکاف خاک خشک نگاه مخاطب را می‌جوشاند و از عمق آن خانه‌ها به سفری رؤیایی به زادگاهی کهن می‌برد؛ شکل‌گرفته در بستری از فرش و گلیم و گبه و کوچ عشایر. گویی هر لحظه به‌سان خاک باران‌خورده بوی خوش آن، چشم مخاطب را نوازش می‌کند.
وعده آرامش روح را در توفیق ذهن او می‌توان یافت و این باور او بود؛ شوق هم‌زیستی بی‌بدیل. پرویز کلانتری با عشق، امید و انسانیت، ساده تصویر ساخت و این دغدغه همیشگی او بود و می‌توان در تصویرسازی‌های ماندگارش برای کتب درسی هم نمونه‌هایش را یافت. ماندگاری از جنس کاه و گل و خاک که برآمده از دل وطن خویش و مردمش بود؛ پس شاید بتوان او را به واقع نقاشی مردم‌شناس نام نهاد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.