انتشار آلبومی تازه از فرهاد، 43 سال بعد از حذفش
گنجشکک قلهنشین
فرزان صوفی
در آستانه پنجاهسالگی با وسواس پیراهن سپید اتوکشیدهاش را پوشیده، ساسبندش را چفت کرده و کتوشلوار راهراهِ دودیاش را به تن، پشت کفشهای واکسخوردهاش را بالا کشیده و پا روی پلههای استیج گذاشته، پشت پیانوی گِرند نشسته و بعد از چهارده سال، زندگی موازیاش، تمامتِ بودنش را از سر گرفته است.
خواندنیهایش کم نبود اما کم خواند و همین هم وجه تسمیهاش شد؛ فرهاد برای آنچه نخواند، فرهاد شد. برای آنچه فراتر از رزق و روزیاش به آن مینگریست. میگفت اگر هنرمند یک مسئولیت داشته باشد، آن عدم ارائه کار مبتذل است و فرهاد آن را بلد بود و با همان هوش و گوش موسیقاییاش، درستترین انتخابها را برای خودش میکرد. فرهادِ سهل و ممتنعی که نوشتن از او هم به همان میماند، اجازه نداد شنونده به کلمات بیتفاوت باشد و معنای واژهها را خواند.
حالا نوزده سال بعد از مرگش از او آلبومی منتشر شده که اولین اجرای زندهاش پس از جاریشدنِ حکم انجمادِ بیقیدِ زمانش است. برای آنکس که موسیقی رزقِ روحش شده، خاکخوردنِ گیتارش گوشه اتاق، شبیه به کسی است که «پشت سرش نارنجزار و رو در رو دریا او را میخوانَد و سرگردان میآید و میرود و میاندیشد که شاید خواب بوده، خواب دیده». فرهادی که سالهای ممنوعیتش بیشتر از فعالیتش بود و عسرتش بیش از هر دو.
فرهاد این کنسرت را با «گنجشکک اشیمشی» آغاز میکند، قطعهای که وقتی قرار بود دیماه 1373 در سالن سینما سپیده اجرا کند، به دلیل واژههای پایانیاش از خواندنش منع شده بود؛ هر چند که میخواندش. او که سالها با «بلککتس» در «کوچینی» به زبان انگلیسی خوانده بود، در این آلبوم کاورهایش از آن روزها را هم میخواند؛ از الکس نورث تا چارز آزناوور و بیتلز و در کنارش قطعات «خواب در بیداری» و «کوچ بنفشهها» که آن زمان هنوز منتشر نشده بودند. فرهاد آن شب تمام آنچه دوست داشت و دوست داشتند را خواند. او که در موسیقی مدرن، جوشنده و بدیع بود، گاه شور دوباره روی صحنهبودن را با شیطنتهایش در نوازندگی و نواختن جملههای بلوز نشان میدهد. نواختنی که بسیار شبیه خواندنش است، با همان داینامیک گوشنواز. شاید یکی از شبیهترین هنرمندان به این خصلتش، چِت بِیکر، ترومپتنواز و جَزمنِ آمریکایی باشد که شبیه به آنچه میخواند، مینواخت.
این آلبوم صوتیِ پانزده قطعهای که پالایشش حاصل کار استودیو صبا است و در پلتفرمهای موسیقی منتشر شده، نشان میدهد مردمِ حاضر در آنجا هم از شنیدن و دیدن دوباره فرهاد در چندقدمیشان همچون آوازخوان کیفورند. اصلا بخشی از این آلبومِ تازه را اودینس (تماشاگران) و تشویقهای مکررشان شکل میدهد و تشکرهای گاه با خجلت و گاه با مسرت و گاه همراه با اَسف و محنتِ فرهاد که خدا میداند آن ساعتها چه در دلش میگذشت.
میتوان این آلبوم را گوش کرد و فارغ از غم فزاینده فرهاد که شاید از همان زمانِ کودکی که ویلنسلش را شکستند و ساز صد تکه و روحش هزار تکه شد، در جانش پیچید، از 71 دقیقه اجرای نایاب در این روزهای موسیقی ایران لذت برد. میتوان در این دقیقهها برشی از زندگیِ قلهنشینی را دید که بعد از انقلاب یعنی زمستان 1371 برای اولینبار پایش را روی استیج کلیسایی در وین میگذارد، با موهایی سپید در جامهای سیاه پشت پیانو مینشیند و یکی از بهترین اجراهایش را با پیانوی ناکوک آنجا روی صحنه میبرد.
در آستانه پنجاهسالگی با وسواس پیراهن سپید اتوکشیدهاش را پوشیده، ساسبندش را چفت کرده و کتوشلوار راهراهِ دودیاش را به تن، پشت کفشهای واکسخوردهاش را بالا کشیده و پا روی پلههای استیج گذاشته، پشت پیانوی گِرند نشسته و بعد از چهارده سال، زندگی موازیاش، تمامتِ بودنش را از سر گرفته است.
خواندنیهایش کم نبود اما کم خواند و همین هم وجه تسمیهاش شد؛ فرهاد برای آنچه نخواند، فرهاد شد. برای آنچه فراتر از رزق و روزیاش به آن مینگریست. میگفت اگر هنرمند یک مسئولیت داشته باشد، آن عدم ارائه کار مبتذل است و فرهاد آن را بلد بود و با همان هوش و گوش موسیقاییاش، درستترین انتخابها را برای خودش میکرد. فرهادِ سهل و ممتنعی که نوشتن از او هم به همان میماند، اجازه نداد شنونده به کلمات بیتفاوت باشد و معنای واژهها را خواند.
حالا نوزده سال بعد از مرگش از او آلبومی منتشر شده که اولین اجرای زندهاش پس از جاریشدنِ حکم انجمادِ بیقیدِ زمانش است. برای آنکس که موسیقی رزقِ روحش شده، خاکخوردنِ گیتارش گوشه اتاق، شبیه به کسی است که «پشت سرش نارنجزار و رو در رو دریا او را میخوانَد و سرگردان میآید و میرود و میاندیشد که شاید خواب بوده، خواب دیده». فرهادی که سالهای ممنوعیتش بیشتر از فعالیتش بود و عسرتش بیش از هر دو.
فرهاد این کنسرت را با «گنجشکک اشیمشی» آغاز میکند، قطعهای که وقتی قرار بود دیماه 1373 در سالن سینما سپیده اجرا کند، به دلیل واژههای پایانیاش از خواندنش منع شده بود؛ هر چند که میخواندش. او که سالها با «بلککتس» در «کوچینی» به زبان انگلیسی خوانده بود، در این آلبوم کاورهایش از آن روزها را هم میخواند؛ از الکس نورث تا چارز آزناوور و بیتلز و در کنارش قطعات «خواب در بیداری» و «کوچ بنفشهها» که آن زمان هنوز منتشر نشده بودند. فرهاد آن شب تمام آنچه دوست داشت و دوست داشتند را خواند. او که در موسیقی مدرن، جوشنده و بدیع بود، گاه شور دوباره روی صحنهبودن را با شیطنتهایش در نوازندگی و نواختن جملههای بلوز نشان میدهد. نواختنی که بسیار شبیه خواندنش است، با همان داینامیک گوشنواز. شاید یکی از شبیهترین هنرمندان به این خصلتش، چِت بِیکر، ترومپتنواز و جَزمنِ آمریکایی باشد که شبیه به آنچه میخواند، مینواخت.
این آلبوم صوتیِ پانزده قطعهای که پالایشش حاصل کار استودیو صبا است و در پلتفرمهای موسیقی منتشر شده، نشان میدهد مردمِ حاضر در آنجا هم از شنیدن و دیدن دوباره فرهاد در چندقدمیشان همچون آوازخوان کیفورند. اصلا بخشی از این آلبومِ تازه را اودینس (تماشاگران) و تشویقهای مکررشان شکل میدهد و تشکرهای گاه با خجلت و گاه با مسرت و گاه همراه با اَسف و محنتِ فرهاد که خدا میداند آن ساعتها چه در دلش میگذشت.
میتوان این آلبوم را گوش کرد و فارغ از غم فزاینده فرهاد که شاید از همان زمانِ کودکی که ویلنسلش را شکستند و ساز صد تکه و روحش هزار تکه شد، در جانش پیچید، از 71 دقیقه اجرای نایاب در این روزهای موسیقی ایران لذت برد. میتوان در این دقیقهها برشی از زندگیِ قلهنشینی را دید که بعد از انقلاب یعنی زمستان 1371 برای اولینبار پایش را روی استیج کلیسایی در وین میگذارد، با موهایی سپید در جامهای سیاه پشت پیانو مینشیند و یکی از بهترین اجراهایش را با پیانوی ناکوک آنجا روی صحنه میبرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.