|

«سپيده‌دم» صورتگر

سیدفرید قاسمی

لطفعلی صورتگر (1279- 1348 ش) شوخ‌طبع بود و بذله‌گو. پیشینیان نقل می‌كردند كه در كلاس‌های درس، مزه‌پرانی‌های دانشجویی را با حاضرجوابی و خوشمزگی‌های استادانه پاسخ می‌گفت. «دنیای دون» را هیچ می‌دانست و همیشه ورد زبانش بود: «كاكو، برای هیچ بر هیچ مپیچ». برای دانش‌افزایی راهی بمبئی و لندن شد.
دانش‌آموخته تاریخ و علوم اقتصادی بود و دكترای زبان و ادبیات انگلیسی داشت. بیشترِ سال‌های عمرش را با تدریس در آموزشگاه‌ها و دانشگاه‌ها، كتاب‌نویسی و مترجمی گذراند، اما از نگارندگی و گردانندگیِ مطبوعاتی رویگردان نبود. مدیریت مجله «آموزش و پرورش» و سردبیری روزنامه «ایران جوان» در كارنامه او دیده می‌شود. در بهار جوانی/23 تا 27سالگی/ سال‌های 1301 تا 1304 در شیراز حدود 12 شماره مجله سپیده‌دم را نامرتب انتشار داد. در این مجله افزون بر قلم‌دارهای نامور خطه فارس، نویسنده‌ها و مترجم‌های تهران‌نشین نیز با او همكاری داشتند. از عباس خلیلی، مدیر روزنامه «اقدام» و شماری نشریه دیگر، تا غلامرضا رشید یاسمی، سردبیر مجله «دانشكده» و مدیر «نامه فرهنگستان».
سپیده‌دم در سال‌هایی متولد شد كه سیاسی‌نویسیِ روزنامه‌نگارانه بر فرهنگی و علمی‌نگاری مجله‌نویسانه چیرگی داشت. صورتگر، بر این باور بود كه «كاروان تمدن و مجد و سعادت در موقعی كه به خواب ناز رفته بودیم از پهلوی ما گذشته و فرسنگ‌ها پیش افتاده است. مخاطرات ما را از اطراف تهدید می‌كنند، امید فقط به سعی و عمل و ترقی علمی است...».
گزین‌گویه‌هایی برگرفته از سپیده‌دم را با هم بخوانیم:
«هیچ‌وقت در دنیا خوبی گم نمی‌شود. خوبی هر قدر بوده و هركجا بوده همواره زنده است».
«هیچ زندگانی و حیاتی ابدی و بی‌زوال نیست. ملایم‌ترین و كندروترین جوی‌ها نیز روزی به دریا رسیده و از تكاپو راحت می‌شوند».
«چیزهای شیرین، آخری دردناك و محنت‌انگیز دارند».
«ما در میان مشقت و درد سایرین متولد شده و با غم و اندوه خودمان می‌میریم».
«اولین قدم به طرف معرفت، علم انسان به جهل خویش است».
«بدانیم چه چیز اصلیت دارد. وقتی در ممالك خارجه هستید، وطن خود را فراموش نكنید و زمانی كه رسوم مختلفه را تماشا می‌كنید والدین خود را از خاطر دور نساخته و نگذارید عقول و مهارت‌های اشخاص اجنبی عقلای {...} وطن را از نظر شما محو نمایند».
*شماره دوم «شنبه‌ها» نوشته بودم آرمان سال‌های 1309 و 1310 منتشر می‌شد اما عدد دیگری برای سال پایانی مجله به چاپ رسید كه بدین وسیله تصحیح می‌شود.

لطفعلی صورتگر (1279- 1348 ش) شوخ‌طبع بود و بذله‌گو. پیشینیان نقل می‌كردند كه در كلاس‌های درس، مزه‌پرانی‌های دانشجویی را با حاضرجوابی و خوشمزگی‌های استادانه پاسخ می‌گفت. «دنیای دون» را هیچ می‌دانست و همیشه ورد زبانش بود: «كاكو، برای هیچ بر هیچ مپیچ». برای دانش‌افزایی راهی بمبئی و لندن شد.
دانش‌آموخته تاریخ و علوم اقتصادی بود و دكترای زبان و ادبیات انگلیسی داشت. بیشترِ سال‌های عمرش را با تدریس در آموزشگاه‌ها و دانشگاه‌ها، كتاب‌نویسی و مترجمی گذراند، اما از نگارندگی و گردانندگیِ مطبوعاتی رویگردان نبود. مدیریت مجله «آموزش و پرورش» و سردبیری روزنامه «ایران جوان» در كارنامه او دیده می‌شود. در بهار جوانی/23 تا 27سالگی/ سال‌های 1301 تا 1304 در شیراز حدود 12 شماره مجله سپیده‌دم را نامرتب انتشار داد. در این مجله افزون بر قلم‌دارهای نامور خطه فارس، نویسنده‌ها و مترجم‌های تهران‌نشین نیز با او همكاری داشتند. از عباس خلیلی، مدیر روزنامه «اقدام» و شماری نشریه دیگر، تا غلامرضا رشید یاسمی، سردبیر مجله «دانشكده» و مدیر «نامه فرهنگستان».
سپیده‌دم در سال‌هایی متولد شد كه سیاسی‌نویسیِ روزنامه‌نگارانه بر فرهنگی و علمی‌نگاری مجله‌نویسانه چیرگی داشت. صورتگر، بر این باور بود كه «كاروان تمدن و مجد و سعادت در موقعی كه به خواب ناز رفته بودیم از پهلوی ما گذشته و فرسنگ‌ها پیش افتاده است. مخاطرات ما را از اطراف تهدید می‌كنند، امید فقط به سعی و عمل و ترقی علمی است...».
گزین‌گویه‌هایی برگرفته از سپیده‌دم را با هم بخوانیم:
«هیچ‌وقت در دنیا خوبی گم نمی‌شود. خوبی هر قدر بوده و هركجا بوده همواره زنده است».
«هیچ زندگانی و حیاتی ابدی و بی‌زوال نیست. ملایم‌ترین و كندروترین جوی‌ها نیز روزی به دریا رسیده و از تكاپو راحت می‌شوند».
«چیزهای شیرین، آخری دردناك و محنت‌انگیز دارند».
«ما در میان مشقت و درد سایرین متولد شده و با غم و اندوه خودمان می‌میریم».
«اولین قدم به طرف معرفت، علم انسان به جهل خویش است».
«بدانیم چه چیز اصلیت دارد. وقتی در ممالك خارجه هستید، وطن خود را فراموش نكنید و زمانی كه رسوم مختلفه را تماشا می‌كنید والدین خود را از خاطر دور نساخته و نگذارید عقول و مهارت‌های اشخاص اجنبی عقلای {...} وطن را از نظر شما محو نمایند».
*شماره دوم «شنبه‌ها» نوشته بودم آرمان سال‌های 1309 و 1310 منتشر می‌شد اما عدد دیگری برای سال پایانی مجله به چاپ رسید كه بدین وسیله تصحیح می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.