راهنمای سفر به روستای«مصر»
تختی برای خوابیدن در کویر
حمیدرضا محمدی: میخواهیم با شما به «خور و بیابانک» برویم. جایی که در سالهای گذشته، طرفداران بسیاری پیدا کرده و جدای از گردشگران خارجی، تورهای زیادی به ویژه از پایتخت خود را به این منطقه میرسانند تا لذت کویرنوردی و مهمتر از آن، ستارهچینی در شب را ببرند. روستاهای فرحزاد، فرخی، مهرجان، گرمه، هفتومان و خنج در کنار دهستان جندق، در این سالها که موج گردشگران روانه آن منطقه میشوند، شهره شدهاند. اما روستای «مصر» و البته کویر اطراف و اکنافش، شاید بتوان گفت از بقیه معروفتر است. ممكن است در بادی امر، برای کسانی که با شهرستان خور و بیابانک و حتی مقوله کویرنوردی کمتر آشنایی دارند، این نام، که خود کشوری در شمال باختری قاره آفریقا است، نامأنوس به نظر برسد. اما اگر بار سفر ببندید و عازم این روستا که در دهستان جندق واقع در بخش مرکزی شهرستان خور و بیابانکِ استان اصفهان قرار دارد و بر مبنای سرشماری سال 1390، تنها 137 نفر جمعیتِ مستقر دارد، شوید، با طبیعت بکری روبهرو خواهید شد که شما را دل کندن از آن نشاید.
بگذارید ابتدا به «چال سِلکِنون» برویم. «چال» در اصطلاح زمینشناسی، به فرورفتگیهایی گفته میشود که نسبت به مناطق اطراف خود، ارتفاع کمتری داشته باشد. اما «سلکنون» که نام این منطقه است، از سیلِ وسیع و مهیبِ 38 سال پیش روستای مصر گرفته شده که دریاچهای در این فرورفتگی ایجاد كرده و توسط تپههای ماسهای محصور و محدود شده است. در نتیجه نام «سیلِ اکنون» در گذر زمان به لغت بسیط «سلکنون» رسیده است. زمینهای دیواره چال پوشیده از سنگریزه است و شیبی مایل در حدود 30 درجه دارد اما کف آن، فاقد هرگونه پوشش گیاهی است. در حاشیه شمالی این منطقه که در کف فرورفتگی آن، مانند دیگر مناطق کویری جنس خاک از نوع خاکهای قلیایی است، ماسههای روان با پوشش گیاهی غنی از گیاهان ماسهپسند به چشم میخورد و البته بکربودن و سختی دسترسی، زیست را برای جانوران همنشین با اقلیم گرم و خشک بیابانی مهیا کرده است. از جمله حیات وحش این منطقه میتوان به انواع آگاما، جکو، روباه شنی، گربه شنی، پا مسواکی، جرد، جربیل و بزمجه بیابانی اشاره کرد. برای رسیدن به چال سلکنون باید از روستای مصر به سمت شمال حرکت کرد. بعد از گذر از روستای فرحزاد، وارد دوراهی چال
سلکنون میشوید و پس از طی مسافتی حدود سه کیلومتر به دوراهی دیگری میرسید که مسیر شمالیاش به آنجا میرسد.
اگر دلتان، نه بالا و پایینرفتن از تلماسهها، که راهرفتن روی نقاط صاف و هموارِ کویری را میخواهد، «تخت عروس» میتواند گزینهای مناسب برایتان در سفر به مصر باشد. «تخت»ها در مناطق کویری در اصطلاح، به قسمتهایی گفته میشود که نسبت به سایر مناطق از ارتفاع بیشتری برخوردار بوده و باد، تختهسنگها و قلوهسنگها را تحت فرسایش قرار داده و خاک نرمی را در مناطق بلندتر جمع میکند. در گذشته، همین ارتفاع نسبتا بلند تختها، یکی از ابزارهای مناسب برای راهیابی بوده است. اما حالا که قرار است به تخت عروس بروید، بد نیست بدانید که سبب این تسمیه، به فرهنگ مردم کویرنشین بازمیگردد. در میان آنها عروس نماد زیبایی و وجاهت است و مردمان حاشیه کویر به مناطق زیبا لقب عروس میدادهاند؛ نام تخت عروس و «عروسان» که روستایی در منطقه خور و بیابانک و در شرق مصر است، از همینجا میآید و نشان از اهمیت این مسئله نزد آنان دارد.
در جنوب روستای مصر، به مجموعهای از ماسههای انباشتهشده به شکل تپه برخواهید خورد که نامش «ریگ کله» است. اهمیت دیگر این منطقه، وجود چشمه آبی است که میتواند زیبایی آن را افزون کند. در همین راستای جنوب مصر، منطقه «امیرآباد» را پیشرو دارید که مملو از درختچههای گز و تاق و درختهای كوره گز به همراه درختان نخل است. بد نیست بدانید که اینجا، بوتههای فراوانی از هندوانههای معروف به «ابوجهل» را دارد که با وجود تلخمزهبودن آنها، تخمشان برای درمان دیابت مؤثر است.
چگونه برویم؟
اگر از پایتخت، مسیر سفرتان را آغاز کنید، با طی 625 کیلومتر و پس از هشت ساعت، به روستای مصر خواهید رسید. برای رسیدن به این روستا، هم میتوانید مسیری که از کناره شرقی دشت کویر عبور میکند را طی کنید و هم مسیر غربی که آبادتر و البته کمی دورتر است. برای راه نخست باید از تهران تا دامغان رانندگی کنید و از آنجا یک مسیر شمالی -جنوبی را با عبور از معلمان تا جندق بپیمایید. از جندق تا روستای مصر یک مسیر خاکیِ 45 کیلومتری است که اگر ماشینتان مهیا نیست، توصیه نمیشود. مسیر غربی، آزادراه تهران -قم است و از آنجا باید مسیر کاشان تا اردستان و نائین را بپیمایید. سپس انارک، چوپانان، پلیس راه خور و خندق، چاهملک و فرخی پیش رویتان خواهد بود. پس از فرخی و پیش از خور و بیانک، تابلوی روستای مصر در مقابلتان و سمت چپ جاده، خودنمایی خواهد کرد. از ابتدای جاده تا مصر، مسیر آسفالتهای حدودا 50 کیلومتری است که مجموع آن به 730 کیلومتر میرسد.
چه بخوریم؟
آبگوشت لاخُلی و کتلت با گوشت شتر از جمله غذاهای بومی روستای مصر است که در صورت ماندن در اقامتگاه بومگردی آنجا و یا خانه یکی از اهالی خونگرمِ کویرنشین، میتوانید نوش جان کنید. البته اگر میخواهید غذاهای مناسب هر فصل را هم امتحان کنید، باید از قبل هماهنگ کنید.
حمیدرضا محمدی: میخواهیم با شما به «خور و بیابانک» برویم. جایی که در سالهای گذشته، طرفداران بسیاری پیدا کرده و جدای از گردشگران خارجی، تورهای زیادی به ویژه از پایتخت خود را به این منطقه میرسانند تا لذت کویرنوردی و مهمتر از آن، ستارهچینی در شب را ببرند. روستاهای فرحزاد، فرخی، مهرجان، گرمه، هفتومان و خنج در کنار دهستان جندق، در این سالها که موج گردشگران روانه آن منطقه میشوند، شهره شدهاند. اما روستای «مصر» و البته کویر اطراف و اکنافش، شاید بتوان گفت از بقیه معروفتر است. ممكن است در بادی امر، برای کسانی که با شهرستان خور و بیابانک و حتی مقوله کویرنوردی کمتر آشنایی دارند، این نام، که خود کشوری در شمال باختری قاره آفریقا است، نامأنوس به نظر برسد. اما اگر بار سفر ببندید و عازم این روستا که در دهستان جندق واقع در بخش مرکزی شهرستان خور و بیابانکِ استان اصفهان قرار دارد و بر مبنای سرشماری سال 1390، تنها 137 نفر جمعیتِ مستقر دارد، شوید، با طبیعت بکری روبهرو خواهید شد که شما را دل کندن از آن نشاید.
بگذارید ابتدا به «چال سِلکِنون» برویم. «چال» در اصطلاح زمینشناسی، به فرورفتگیهایی گفته میشود که نسبت به مناطق اطراف خود، ارتفاع کمتری داشته باشد. اما «سلکنون» که نام این منطقه است، از سیلِ وسیع و مهیبِ 38 سال پیش روستای مصر گرفته شده که دریاچهای در این فرورفتگی ایجاد كرده و توسط تپههای ماسهای محصور و محدود شده است. در نتیجه نام «سیلِ اکنون» در گذر زمان به لغت بسیط «سلکنون» رسیده است. زمینهای دیواره چال پوشیده از سنگریزه است و شیبی مایل در حدود 30 درجه دارد اما کف آن، فاقد هرگونه پوشش گیاهی است. در حاشیه شمالی این منطقه که در کف فرورفتگی آن، مانند دیگر مناطق کویری جنس خاک از نوع خاکهای قلیایی است، ماسههای روان با پوشش گیاهی غنی از گیاهان ماسهپسند به چشم میخورد و البته بکربودن و سختی دسترسی، زیست را برای جانوران همنشین با اقلیم گرم و خشک بیابانی مهیا کرده است. از جمله حیات وحش این منطقه میتوان به انواع آگاما، جکو، روباه شنی، گربه شنی، پا مسواکی، جرد، جربیل و بزمجه بیابانی اشاره کرد. برای رسیدن به چال سلکنون باید از روستای مصر به سمت شمال حرکت کرد. بعد از گذر از روستای فرحزاد، وارد دوراهی چال
سلکنون میشوید و پس از طی مسافتی حدود سه کیلومتر به دوراهی دیگری میرسید که مسیر شمالیاش به آنجا میرسد.
اگر دلتان، نه بالا و پایینرفتن از تلماسهها، که راهرفتن روی نقاط صاف و هموارِ کویری را میخواهد، «تخت عروس» میتواند گزینهای مناسب برایتان در سفر به مصر باشد. «تخت»ها در مناطق کویری در اصطلاح، به قسمتهایی گفته میشود که نسبت به سایر مناطق از ارتفاع بیشتری برخوردار بوده و باد، تختهسنگها و قلوهسنگها را تحت فرسایش قرار داده و خاک نرمی را در مناطق بلندتر جمع میکند. در گذشته، همین ارتفاع نسبتا بلند تختها، یکی از ابزارهای مناسب برای راهیابی بوده است. اما حالا که قرار است به تخت عروس بروید، بد نیست بدانید که سبب این تسمیه، به فرهنگ مردم کویرنشین بازمیگردد. در میان آنها عروس نماد زیبایی و وجاهت است و مردمان حاشیه کویر به مناطق زیبا لقب عروس میدادهاند؛ نام تخت عروس و «عروسان» که روستایی در منطقه خور و بیابانک و در شرق مصر است، از همینجا میآید و نشان از اهمیت این مسئله نزد آنان دارد.
در جنوب روستای مصر، به مجموعهای از ماسههای انباشتهشده به شکل تپه برخواهید خورد که نامش «ریگ کله» است. اهمیت دیگر این منطقه، وجود چشمه آبی است که میتواند زیبایی آن را افزون کند. در همین راستای جنوب مصر، منطقه «امیرآباد» را پیشرو دارید که مملو از درختچههای گز و تاق و درختهای كوره گز به همراه درختان نخل است. بد نیست بدانید که اینجا، بوتههای فراوانی از هندوانههای معروف به «ابوجهل» را دارد که با وجود تلخمزهبودن آنها، تخمشان برای درمان دیابت مؤثر است.
چگونه برویم؟
اگر از پایتخت، مسیر سفرتان را آغاز کنید، با طی 625 کیلومتر و پس از هشت ساعت، به روستای مصر خواهید رسید. برای رسیدن به این روستا، هم میتوانید مسیری که از کناره شرقی دشت کویر عبور میکند را طی کنید و هم مسیر غربی که آبادتر و البته کمی دورتر است. برای راه نخست باید از تهران تا دامغان رانندگی کنید و از آنجا یک مسیر شمالی -جنوبی را با عبور از معلمان تا جندق بپیمایید. از جندق تا روستای مصر یک مسیر خاکیِ 45 کیلومتری است که اگر ماشینتان مهیا نیست، توصیه نمیشود. مسیر غربی، آزادراه تهران -قم است و از آنجا باید مسیر کاشان تا اردستان و نائین را بپیمایید. سپس انارک، چوپانان، پلیس راه خور و خندق، چاهملک و فرخی پیش رویتان خواهد بود. پس از فرخی و پیش از خور و بیانک، تابلوی روستای مصر در مقابلتان و سمت چپ جاده، خودنمایی خواهد کرد. از ابتدای جاده تا مصر، مسیر آسفالتهای حدودا 50 کیلومتری است که مجموع آن به 730 کیلومتر میرسد.
چه بخوریم؟
آبگوشت لاخُلی و کتلت با گوشت شتر از جمله غذاهای بومی روستای مصر است که در صورت ماندن در اقامتگاه بومگردی آنجا و یا خانه یکی از اهالی خونگرمِ کویرنشین، میتوانید نوش جان کنید. البته اگر میخواهید غذاهای مناسب هر فصل را هم امتحان کنید، باید از قبل هماهنگ کنید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.