|

یک پاورقی دنباله‌دار از جوادمجابی

شوخی‌های بی‌مرز

خواهم که کفک خونین از دیگ جان بر آرم
گفتار دو جهان را از یک دهان بر آرم
​​​​​​​​​​مولانا
ورود به منطقۀ دوحرفی‌ها
• افسانه‌هایی از حلول دوحرفی‌ها در آدمیزاد شنیده بودم و مراسم زار و نوبان را در جنوب دیده بودم، وقتی دانستم به صورت مرئی در بدن نامرئی جنی حلول کرده‌ام، تعجب نکردم. در شرایطی بودم که تعجب‌کردن از یادم رفته بود. کرونا گرفته و خوب شده بودم و در نقاهت طولانی‌ام، می‌ترسیدم دوباره مبتلا شوم و این‌بار وفات کنم، حال و روز درستی نداشتم. بعدازظهر پس از ناهار مفصل، خوابیده بودم. وقتی به عادت حوالی ساعت چهار بیدار شدم، دیدم در جسمی نامرئی رفته، در بیابانی زیر درخت سدر نشسته‌ام. خودم دیده می‌شدم و آن کالبد نامرئی حس می‌شد اما دیده نمی‌شد. کمی که صبرکردم تن نامرئی اندک‌اندک دیدنی شد مثل نگاتیو آگفا در تشتک ظهور. تا ظهورکرد و مرا دقیق و درخود فرورفته دید؛ فریادکشید:
چشم‌دارها فرار کنید کورها آمدند!
مقصودش را ملتفت نشدم، اما ترس و حیرت از چهره‌اش تتق می‌زد. همان شکلی بود که در نقاشی‌های چاپ سنگی به‌ رقَم علی قلی خوئی تجسم یافته بود. یقین کردم که استاد حتما زمانی جنی شده یا با آنان دیداری دوستانه داشته است. سیاه زمخت بود با موهای مجعد زبر، چشمانی زردرنگ داشت که نی‌نی چشمانش مثل گربه شکل الف بود و دماغش کوچک و کوتاه، بدنش مثل ما بود، پاهای پشم‌دارش شکل ساق بز بود اما سُمش فاق داشت عین پای گاو.
جن از من پرسید:
اینجا در من چه می‌کنی؟
دیدم زبان عجیب آنها را مثل خودشان بلدم. جواب دادم:
من هم می‌خواستم از این بیابان و درخت سدر همین را بپرسم.
گفت: با این وضع حالا من از کاروبار افتاده‌ام، چه کارکنم؟
گفتم: من هم کارهایی داشته‌ام اما در این بیابان و سایۀ درخت سدر و در تن جناب‌عالی
- شاید بتوانیم با یک جراحی ساده
- حرفی ندارم اما دراین بیابان و...
ادامه داد: سایۀ درخت سدر و تن یک جن زحمتکش
- چه زحمتی؟
- چه زحمتی بیشتر از این، که نمی‌توانم مثل دیروز به یک چشم به‌هم‌زدن از شرق عالم به غربش بروم، آن‌قدر سنگینی که نمی‌توانم برویم لب چشمۀ زیر درخت ازگیل صد قدمی پشت تپه.
_ برویم آنجا که چه کنیم؟
_ که یک‌جوری این یک ماهی را که مجبوریم با هم باشیم، با ازگیل و آب و قضایای پشت تپه دوام بیاوریم.
- مگر شما هم گاهی قضای حاجت می‌کنید؟
- نه ما ادای حاجت می‌کنیم نمی‌گذاریم قضا بشود.
- مگر غذا می‌خورید که باید پس بدهید؟
-حرف عوام را باورنکن!
- با شکم پر و این قضایا، چه‌طور می‌‌توانید به یک نظر به شرق و غرب عالم بپرید؟
- با هم منافات ندارد. تازه ما بچه‌دار هم می‌شویم، مشکل اصلی حالای من این است كه چطور تو را به خانمم معرفی کنم.
- بله این امر مانع جدی بچه‌دارشدن می‌شود.
- جدی‌ترین مانع شاید (لبخند محزونی زد، شاید هم به حزن دائمی عادت داشت).
- سوزن و سنجاق‌قفلی که با خودت نداری؟
- نه، مگر لازمش داری؟
حس کردم که همین الان نامرئی دیگری شاید از جنس مؤنث گفت‌وگوی ما را می‌شنود، این را از حالت ذلت‌بار ناگهانی‌ای که به او دست داد حدس زدم و گمانم درست بود، چون جن در جواب او گفت:
من چه تقصیری دارم که این رفته تو من؟
-پاشو بریم «ان‌اچ‌اس».
-با هیکل آوارشدۀ این حلولی، نمی‌توانم قدم از قدم بردارم.
- توی این چند سال، هیچ می‌دانی چه‌قدر از فهرست زاد و ولد اجباری عقب افتاده‌ایم، از یارانه و برنامه
- فقط چند ساعتی است که
- احمق جان چندبار به تو بگویم زمان امری نسبی است، زمان اشتیاق با زمان بی‌خیالی یک‌جور نمی‌گذرد.
- بگذار از شر این راحت بشویم.
- نمی‌توانی نامرئی‌اش کنی؟
- چرا؟
-این کار را بکن، دیگر طاقت ندارم.
- به جان منت دارم.
- حالا که با همیم، اسمت چیست؟
- جدیس
- اسم خانمت؟
- به تو ربطی ندارد، از سر غیرت و این حرف‌ها نیست، یادم رفته.
- حالا تکلیف ما چیست؟
- زغال آتش‌انداخته‌ای توی نهر، یا پوست پیاز سوزانده‌ای که این‌طور دامنگیرت شده، دامنگیرم شدی؟
- نمی‌فهمم مقصودت را
-نفهمی که در انحصار ما نیست.
صدای جیغ خشم‌آلودی شنیدم که بوی درهمی خشم و شهوت و خواب و تشنگی از آن شنیده می‌شد.
دیدم قدش که اندازۀ من و بر تنم منطبق بود، بلند شد، باز بلندتر شد. از سرشاخه‌های سدر بالاتر رفت و با او من هم ناچار دراز و باریک می‌شدم، نزدیک ابرها رسیدیم و هواپیمایی از زیر سم‌های ما عبورکرد. از آن بالا زنش را دیدم جنیه را، که اندازۀ موش شده بود از ترس و تعجب. یادم آمد چاقویی در جیب دارم، درآوردم.
در اتاق خود چشم گشودم. آفتاب نیم‌جانی از گوشۀ پرده، روی نقش‌های کاغذدیواری هر دم کمرنگ‌تر می‌شد. دانستم که هنوز از روز چیزی باقی مانده است، به ضرورتی اندام‌وار از جایم بلند شدم. روزگاری شده که پر و خالی‌شدن مثانه، برنامۀ زندگی ما را زمانمند می‌کند.
ادامه دارد

خواهم که کفک خونین از دیگ جان بر آرم
گفتار دو جهان را از یک دهان بر آرم
​​​​​​​​​​مولانا
ورود به منطقۀ دوحرفی‌ها
• افسانه‌هایی از حلول دوحرفی‌ها در آدمیزاد شنیده بودم و مراسم زار و نوبان را در جنوب دیده بودم، وقتی دانستم به صورت مرئی در بدن نامرئی جنی حلول کرده‌ام، تعجب نکردم. در شرایطی بودم که تعجب‌کردن از یادم رفته بود. کرونا گرفته و خوب شده بودم و در نقاهت طولانی‌ام، می‌ترسیدم دوباره مبتلا شوم و این‌بار وفات کنم، حال و روز درستی نداشتم. بعدازظهر پس از ناهار مفصل، خوابیده بودم. وقتی به عادت حوالی ساعت چهار بیدار شدم، دیدم در جسمی نامرئی رفته، در بیابانی زیر درخت سدر نشسته‌ام. خودم دیده می‌شدم و آن کالبد نامرئی حس می‌شد اما دیده نمی‌شد. کمی که صبرکردم تن نامرئی اندک‌اندک دیدنی شد مثل نگاتیو آگفا در تشتک ظهور. تا ظهورکرد و مرا دقیق و درخود فرورفته دید؛ فریادکشید:
چشم‌دارها فرار کنید کورها آمدند!
مقصودش را ملتفت نشدم، اما ترس و حیرت از چهره‌اش تتق می‌زد. همان شکلی بود که در نقاشی‌های چاپ سنگی به‌ رقَم علی قلی خوئی تجسم یافته بود. یقین کردم که استاد حتما زمانی جنی شده یا با آنان دیداری دوستانه داشته است. سیاه زمخت بود با موهای مجعد زبر، چشمانی زردرنگ داشت که نی‌نی چشمانش مثل گربه شکل الف بود و دماغش کوچک و کوتاه، بدنش مثل ما بود، پاهای پشم‌دارش شکل ساق بز بود اما سُمش فاق داشت عین پای گاو.
جن از من پرسید:
اینجا در من چه می‌کنی؟
دیدم زبان عجیب آنها را مثل خودشان بلدم. جواب دادم:
من هم می‌خواستم از این بیابان و درخت سدر همین را بپرسم.
گفت: با این وضع حالا من از کاروبار افتاده‌ام، چه کارکنم؟
گفتم: من هم کارهایی داشته‌ام اما در این بیابان و سایۀ درخت سدر و در تن جناب‌عالی
- شاید بتوانیم با یک جراحی ساده
- حرفی ندارم اما دراین بیابان و...
ادامه داد: سایۀ درخت سدر و تن یک جن زحمتکش
- چه زحمتی؟
- چه زحمتی بیشتر از این، که نمی‌توانم مثل دیروز به یک چشم به‌هم‌زدن از شرق عالم به غربش بروم، آن‌قدر سنگینی که نمی‌توانم برویم لب چشمۀ زیر درخت ازگیل صد قدمی پشت تپه.
_ برویم آنجا که چه کنیم؟
_ که یک‌جوری این یک ماهی را که مجبوریم با هم باشیم، با ازگیل و آب و قضایای پشت تپه دوام بیاوریم.
- مگر شما هم گاهی قضای حاجت می‌کنید؟
- نه ما ادای حاجت می‌کنیم نمی‌گذاریم قضا بشود.
- مگر غذا می‌خورید که باید پس بدهید؟
-حرف عوام را باورنکن!
- با شکم پر و این قضایا، چه‌طور می‌‌توانید به یک نظر به شرق و غرب عالم بپرید؟
- با هم منافات ندارد. تازه ما بچه‌دار هم می‌شویم، مشکل اصلی حالای من این است كه چطور تو را به خانمم معرفی کنم.
- بله این امر مانع جدی بچه‌دارشدن می‌شود.
- جدی‌ترین مانع شاید (لبخند محزونی زد، شاید هم به حزن دائمی عادت داشت).
- سوزن و سنجاق‌قفلی که با خودت نداری؟
- نه، مگر لازمش داری؟
حس کردم که همین الان نامرئی دیگری شاید از جنس مؤنث گفت‌وگوی ما را می‌شنود، این را از حالت ذلت‌بار ناگهانی‌ای که به او دست داد حدس زدم و گمانم درست بود، چون جن در جواب او گفت:
من چه تقصیری دارم که این رفته تو من؟
-پاشو بریم «ان‌اچ‌اس».
-با هیکل آوارشدۀ این حلولی، نمی‌توانم قدم از قدم بردارم.
- توی این چند سال، هیچ می‌دانی چه‌قدر از فهرست زاد و ولد اجباری عقب افتاده‌ایم، از یارانه و برنامه
- فقط چند ساعتی است که
- احمق جان چندبار به تو بگویم زمان امری نسبی است، زمان اشتیاق با زمان بی‌خیالی یک‌جور نمی‌گذرد.
- بگذار از شر این راحت بشویم.
- نمی‌توانی نامرئی‌اش کنی؟
- چرا؟
-این کار را بکن، دیگر طاقت ندارم.
- به جان منت دارم.
- حالا که با همیم، اسمت چیست؟
- جدیس
- اسم خانمت؟
- به تو ربطی ندارد، از سر غیرت و این حرف‌ها نیست، یادم رفته.
- حالا تکلیف ما چیست؟
- زغال آتش‌انداخته‌ای توی نهر، یا پوست پیاز سوزانده‌ای که این‌طور دامنگیرت شده، دامنگیرم شدی؟
- نمی‌فهمم مقصودت را
-نفهمی که در انحصار ما نیست.
صدای جیغ خشم‌آلودی شنیدم که بوی درهمی خشم و شهوت و خواب و تشنگی از آن شنیده می‌شد.
دیدم قدش که اندازۀ من و بر تنم منطبق بود، بلند شد، باز بلندتر شد. از سرشاخه‌های سدر بالاتر رفت و با او من هم ناچار دراز و باریک می‌شدم، نزدیک ابرها رسیدیم و هواپیمایی از زیر سم‌های ما عبورکرد. از آن بالا زنش را دیدم جنیه را، که اندازۀ موش شده بود از ترس و تعجب. یادم آمد چاقویی در جیب دارم، درآوردم.
در اتاق خود چشم گشودم. آفتاب نیم‌جانی از گوشۀ پرده، روی نقش‌های کاغذدیواری هر دم کمرنگ‌تر می‌شد. دانستم که هنوز از روز چیزی باقی مانده است، به ضرورتی اندام‌وار از جایم بلند شدم. روزگاری شده که پر و خالی‌شدن مثانه، برنامۀ زندگی ما را زمانمند می‌کند.
ادامه دارد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.