|

پای صحبت نصاب‌های تبلیغات شهری

دنیای کمرنگ حرفه‌ای‌های پشت تبلیغات

شرق: تبلیغات شهری به شکل کالبدی که در اشکال مختلف آن در سطح شهرها دیده می‌شود، یک روی جذاب و رنگی و پرنور دارد که برای مخاطبشان آماده شده و قرار است کالا، مواد غذایی، خدمت یا مفهومی را منتقل کند؛ اما در پس تهیه و آماده‌سازی این تبلیغات افرادی هم هستند که نقش مهمی را ایفا می‌کنند، ولی این نقش در خلوتی خیابان‌ها یا شب‌ها یا محل‌هایی دور از چشم مردم انجام می‌شود. آماده‌سازی و نصب این تبلیغات روی بیلبوردها و تابلوهای تبلیغاتی یا بدنه اتوبوس‌ها و قطارهای مترو، عملیاتی زمان‌بر است که باید توسط افرادی حرفه‌ای در این کار انجام شود. عمر شکل‌گیری این شغل درست مانند صنعت تبلیغات در ایران به حدود سه دهه می‌رسد و به همین دلیل بسیاری از قدیمی‌های این شغل، آموخته‌ها و تجربیاتشان را در جریان سال‌ها و به سختی به دست آورده‌اند؛ اما به همان‌ اندازه مورد توجه نبوده و دستمزدهایشان نسبت چندانی با ارقام خود بیلبوردها نداشته و ندارد. تعداد نصاب‌های تبلیغاتی شهر تهران هم محدود است و شرکت‌های تبلیغاتی برای نصب فقط سراغ چند نفر می‌روند و ما هم تلاش کردیم برای آشنایی بیشتر با شغل نصابی تابلوهای تبلیغاتی و رسانه‌های دیگر در شهر تهران با افرادی از همین حوزه کاری صحبت کنیم.

چون شغلمان خدماتی است، دستمزدش هم ناچیز است
مهدی صادقی یکی از نصاب‌های خوشنام و قدیمی است که از سال 82 تا 88 خودش به‌‌عنوان نصاب بیلبوردهای شهری فعال بوده، ولی در ادامه به میان گود تبلیغات می‌آید و چاپخانه‌ای برای خودش آماده و تیم نصب جداگانه‌ای را هم جمع می‌کند. صادقی درباره شیوه کار در هر بار برنامه نصب بنرها روی رسانه‌های شهری توضیح داد و گفت: «شیوه و روند کاری ما این‌طور است که بعد از ارسال طرح از زیباسازی یا شرکت‌های تبلیغاتی، آن را برای تأیید می‌فرستیم و بعد برای چاپ ارسال می‌شود. بعد از آن، متناسب با ابعاد بنر و شرایط بیلبورد نفرات اعزام می‌شود. استانداردهایی مثل داشتن نردبان و بالکن برای راه‌رفتن روی رسانه لازم است رعایت شود و شرکت رسانه‌دار مسئولیت رعایت این استانداردها را دارد».
صادقی می‌گوید روش انجام کار و تعداد نفرات بستگی به حرفه‌ای‌بودن تیم دارد و می‌افزاید: «برخی تیم‌ها سه‌نفره کار را انجام می‌دهند و برخی موارد هم یک نفر همه کار را تنهایی مدیریت می‌کند. روش کار هم این‌گونه است که بعد از کشیدن بنر روی رسانه، آن را پهن می‌کنند و از همان‌جا روی قطعه چوبی که از قبل پشت بیلبورد قرار گرفته، شروع به زدن منگنه دستی می‌کنند. هر چقدر هم ابعاد تابلو بزرگ‌تر باشد، وزن بنر هم بیشتر و کشیدن و پهن‌کردن و منگنه آن نیز سخت‌تر و زمان‌برتر است و برای تابلوهای بزرگ بین نیم‌ساعت تا 45 دقیقه زمان لازم است؛ اما اگر تیم حرفه‌ای نباشند، لازم است حداقل دو تا سه نفر بین یک تا بیش از دو ساعت زمان لازم داشته باشند. ممکن است نفراتی چند سال هم در این حوزه کار کرده باشند، ولی باز هم به شکلی کامل و حرفه‌ای مهارت‌های لازم را کسب نکرده باشند».
تیم نصب مجموعه آقای صادقی دو نفر به همراه راننده هستند که می‌توانند تا روزی هزار متر را هم انجام دهند؛ اما به‌طور معمول دو تا سه عملیات نصب و حدود 600 متر را هر روز انجام می‌دهند. این نصاب قدیمی حوزه تبلیغات می‌گوید در مقاطعی از سال نظیر اعیاد، نوروز، محرم یا مناسبت‌های خاص که لازم است در یک زمان محدود همه تابلوها و رسانه‌های شهری در همه شهر یکباره تغییر کنند، لازم است همه نصاب‌ها فعال باشند و تا دو هزار متر در شبانه‌روز عملیات نصب انجام می‌شود.
او می‌گوید حداقل نیمی از رسانه‌های تبلیغات در شهر تهران استانداردهای لازم را ندارند و یکی از مهم‌ترین مشکلات آنها در جریان عملیات نصب، اشکال در بیلبوردها و نبود استانداردهای لازم است. او در توضیح بیشتر این موضوع نیز این‌طور گفت: «بسیاری از این بیلبوردها نردبان یا بالکن ندارند و برای نصاب خطرآفرین هستند. وقتی هم که می‌گوییم نصب کنید، مسئله دزدی آهن از روی بیلبوردها یا هزینه‌های پولی دیگر پیش کشیده می‌شود. در چنین مواردی هم اگر نصاب نتواند عملیات نصب را به هر شکلی انجام دهد، گفته‌ایم که کار متوقف بماند؛ چراکه اگر اتفاقی برای آنها رخ دهد، کسی مسئولیتی قبول نمی‌کند».
صادقی می‌گوید حادثه در این شغل وجود دارد، اما زیاد نیست و می‌افزاید: «بنرهای بزرگراهی و کنار معابر خطر خاصی ندارند؛ اما بنرهایی که روی عرشه پل‌های پیاده و سواره هستند، خطراتی دارد و بعضا اتفاق افتاده که ابزارآلات از دست نصاب رها شده و احتمالا روی خودرویی بیفتد که البته این احتمال بسیار کم است».
صادقی تنظیم و دقیق‌بودن رنگ و نور در چاپ و نصب و نداشتن هیچ‌گونه چروکی در جریان نصب را جزء موارد مهم اجرائی برشمرد و گفت: «شرایط کاری ما نسبت به حداقل 10 سال قبل تغییر زیادی داشته و در برخی از موارد اجرائی و ابزار کار به سبب تجربیات نصاب‌ها کار راحت‌تر شده است. مثلا قبلا از چسب استفاده می‌کردند، ولی حالا با منگنه کار به خوبی اجرا می‌شود». او می‌گوید «برخی تیم‌های نصب کارشان را به دلیل ترافیک تهران شب‌ها انجام می‌دهند، اما در صورتی که تعداد عملیات نصب زیاد نباشد، به‌راحتی می‌توان این عملیات را در روز و شرایط عادی اجرا کرد».
او به‌عنوان کسی که سال‌هاست با انواع تبلیغات آشنا بوده، می‌گوید نوع سازه، نورپردازی و موقعیت آن در نوع تبلیغ اهمیت زیادی دارد و اصولا برندها دنبال رسانه‌های خاصی می‌گردند. او گفت: «تبلیغاتی که فضایی ساده دارند، معمولا بازخورد بیشتری هم پیدا می‌کنند».
صادقی به دستمزد بسیار پایینی که برای نصاب‌ها وجود دارد، اشاره کرد و اینکه در این سال‌ها متناسب با تورم رشد نکرده و گفت: «از آنجایی که این کار شغلی خدماتی محسوب می‌شود، رقم محدودی دارد و به صورت متری محاسبه می‌شود. در عین حال، گروه‌های نصاب زیادی فعال هستند که قیمت را پایین می‌گویند و به این ترتیب قیمت نهایی پایین می‌ماند».

هر‌کسی کامپیوتر و دستگاه چاپ دارد، این‌کاره نیست
محمد جام‌شیر هم یکی از خوشنام‌های این صنعت است که از یک جایی به بعد نصب بنر را در حوزه تخصصی حمل‌و‌نقل و تبلیغات اتوبوس شروع کرده و هنوز هم با همین کار او را می‌شناسند. او حالا 45 سال دارد و از 20سالگی در این شغل وارد شده و درباره روزهای اول تجربه خود در این کار می‌گوید: «چند دهه قبل شرکت واحد برای اولین تبلیغات روی اتوبوس‌ها از تعدادی از استادان دانشگاهی کمک گرفت و آنها طرح‌هایی را به صورت نقاشی با ایربراش پیشنهاد دادند و به آن ترتیب استادانی که در حوزه نقاشی، خطاطی و رنگ‌‌و‌روغن کار می‌کردند، وارد این حوزه تبلیغات شدند. آنها نوع خاصی از کار نقاشی را انجام می‌دادند که از پشت کار نقاشی می‌کردند اما از روی آن مشخص بود و تکنیک خاص و بسیار سختی بود».
او افزود: «این افراد به دلیل جذابیت کار و کنجکاوی و جدید‌بودن و به‌خصوص به دلیل درآمد خوبی که داشت، در این حوزه ماندند و گروه‌های بعدی جوان و از‌جمله ما که علاقه زیادی به کار هنر داشتیم، وارد این فضا شدیم. در واقع می‌توان گفت تبلیغات اولیه نوعی از تابلوهای هنری بود که با سلیقه و توانمندی هنرمندان تولید می‌شدند و در شهر مثل یک گالری هنری در گردش بودند. با ورود دستگاه‌های چاپ دیجیتال، به مرور کسانی که در این عرصه کار می‌کردند، کنار رفتند، ولی ما برای اینکه بتوانیم در این بازار بمانیم، خودمان و شرایط کاری را با این فضای جدید وفق دادیم».
او می‌گوید در گذشته دستشان برای مدیریت طرح و نصب تابلو باز بود و به عبارتی می‌توانستند روی این طرح اثرگذار باشند، اما حالا دیگر فقط مسئول نصب هستند و طرح‌ها به شکلی آماده تحویل آنها داده می‌شود. او به طرح‌های بسیار تکراری و بدون خلاقیت و ساده‌ای که این روزها در تبلیغات شهری استفاده می‌شود، اشاره کرد و گفت: «دیگر هنر و تخصص خاصی در این تبلیغات و نصب آنها وجود ندارد و فقط کافی است چند سالی در این حوزه کار کرده باشید تا بتوانید حرفه‌ای این کار نصب را انجام دهید».
جام‌شیر روندی را که برای عملیات نصب بنرها روی اتوبوس‌ها انجام می‌شود، تشریح کرد و گفت: «عمدتا اتوبوس‌های BRT انتخاب می‌شوند؛ چرا‌که در خیابان‌های اصلی و بزرگراهی پرتردد در حرکت هستند و نسبت به اتوبوس‌های تک‌کابین که تعداد بیشتری دارند، بیشتر دیده می‌شوند. طرح بعد از تأیید برای چاپخانه ارسال می‌شود. قبل از چاپ و نصب بنر روی اتوبوس، ابتدا یک عکس بزرگ از اتوبوس مورد نظر در ‌اندازه‌های واقعی به نام «اشل» درست کرده‌ایم و متناسب با همان طرح داده‌شده را اجرا می‌کنیم تا یک نمونه عملیاتی داشته باشیم. با این وجود، همین اتوبوس‌های دو‌کابین نسبت به سال وارداتشان تفاوت‌هایی چند‌سانتی در قسمت‌های مختلف خود دارند و به همین دلیل طرح داده‌شده را متناسب با این‌ اندازه‌ها تغییرات محدودی می‌دهیم و بعد برای چاپ می‌رود».
این نصاب باتجربه می‌گوید مرحله نصب بنر روی بدنه اتوبوس‌ها مهم‌ترین قسمت است که تجربه ما در این بخش مشخص می‌شود و در توضیح بیشتر می‌گوید: «پشت‌زمینه تبلیغات لازم است به خوبی خشک و براق باشد و هیچ‌گونه چربی و آلودگی نداشته باشد. اتوبوس‌ها پس از شست‌وشوی کامل و خشک‌شدن، داخل سوله مخصوصی که برای این کار اختصاص داده‌اند، وارد می‌شوند و دوباره بخش‌های مختلف آن را خشک می‌کنند و حتی از روغن‌جلا استفاده می‌کنیم تا خوب آن قسمت براق شود. در مرحله بعد، استیکرها را روی اتوبوس قرار داده و در بهترین نقطه‌ای که باید قرار بگیرد، می‌گذاریم و با چسب نگه می‌داریم تا تکان نخورد و بعد آرام کاغذ را از پشت برمی‌دارند و آرام می‌چسبد و در ادامه بعضی از قسمت‌ها مثل چراغ‌ها یا شیشه‌های اتوبوس را با سشوار صنعتی می‌چسبانیم تا همه جداره‌ها را پر کند و اجازه نفوذ آب را ندهد».
به گفته جام‌شیر، برای نصب بنرها روی هر اتوبوس به‌طور معمول به سه تا چهار نفر نیاز داریم که حدود چهار ساعت طول می‌کشد؛ اما اگر قرار باشد مثلا در آن روز پنج دستگاه را انجام دهیم، نفرات را تا 12 نفر یا بیشتر افزایش می‌دهیم که حدودا 12 ساعت هم طول می‌کشد.
او به شروع این کار از سال 79 اشاره می‌کند و اینکه در آن زمان نفرات محدودی تجربه‌ای در زمینه نصب بنرها داشتند و آنها در ایران، ترکیه و دوبی از روش‌های مختلف و سختی این تجربیات را به دست آورده‌اند و گفت: «بسیاری از ترفندها و جزئیات کاری را خودمان طی سال‌ها حین کار متوجه شدیم و یاد گرفتیم و حتی در برخی از بخش‌ها از‌جمله نصب استیکرها از کشورهای دیگر هم جلو افتادیم. در مجموع باید گفت اگرچه در این سال‌ها شرایط کاری با ابزار جدید ساده‌تر شده، اما اجرای این بنرها در این ابعاد بسیار سخت است. از نگاه بیرونی اگر کسی کنار ما باشد، می‌گوید شما کار خاصی انجام نمی‌دهید؛ اما اگر خودشان شروع به کار کنند، متوجه می‌شوند که به این راحتی‌ها نیست».
از نگاه جام‌شیر، مسئله مهم در این صنعت دیجیتالی‌شدن امور مختلف و دورشدن از خلاقیت و فکر است و می‌گوید: «با ورود کامپیوتر و دستگاه‌های دیجیتال، هر‌کسی یک کامپیوتر داشت، فکر کرد می‌تواند طراحی کند و مشتری‌ها هم گمان کردند این افراد طراح هستند و کارشان را به این افراد سپردند. در حوزه ما هم همه فکر می‌کنند نصاب هستند و هر‌کسی دستگاه چاپ خریده، وارد این حوزه هم شده است. البته این را هم بگویم که مسئله ورود افراد جدید به این حوزه نیست، بلکه حرف این است که افراد با تخصص و از جنس همین شغل وارد شوند تا با ارائه‌های اشتباه و قیمت‌های پایین، بازار کار را به هم نزنند؛ چون متأسفانه بسیاری از مشتری‌ها هم کیفیت خوب را نمی‌شناسند و متوجه این اشکالات حداقل در ابتدای کار نمی‌شوند و در نهایت ممکن است با اشکالات کار مواجه شوند. در واقع خوب است که قیمت‌ها پایین بیاید و شکسته شود، ولی این قیمت‌ها رقابتی نیستند و قیمت یک ارائه اشتباه و ناقص است».
جام‌شیر با توجه به سابقه کاری خود در دوره‌های متفاوت مدیریتی، یکی از مسائل مهم در این صنعت را تصمیمات متفاوت و دوره‌ای مدیران در سازمان‌های مختلف شهرداری تهران عنوان می‌کند و می‌گوید: «هر تصمیم این مدیران برای مدتی شرایط را عوض می‌کند یا اصلا کار چند ماه متوقف می‌ماند. به‌عنوان مثال، قبلا کار نصب بنرها در دست شرکت واحد اتوبوسرانی بود و خودشان شرکتی را انتخاب می‌کردند و کار انجام می‌شد؛ اما الان چند سالی است که شهرداری تهران مزایده برگزار می‌کند و شرکتی این پروژه را می‌گیرد و تلاش می‌کنند تا برایشان با حداقل قیمت تمام شود و کیفیت زیر سؤال می‌رود. از سوی دیگر همه این مراحل برای دوره یک‌ساله است و برای سال بعد دوباره همین مراحل را با شرکت دیگری باید دنبال کنیم».
او می‌گوید: به نوعی با عدم ثبات در این شرایط شغلی مواجه هستیم و از آنجایی که افراد وارد‌شده در این شغل مثل من فقط همین تخصص را دارند و کار دیگری بلد نیستند، مجبورند با همین شرایط کنار بیایند.
او تأکید دارد که این تبلیغات روی اتوبوس‌ها هنوز هم در دنیا اجرا می‌شود و می‌تواند درآمد بالایی برای شرکت‌ها و شهر داشته باشد و می‌افزاید: «قبلا نگاه نسبت به تبلیغات روی اتوبوس این‌ اندازه نبود و تصور می‌شد این تبلیغات اصلا دیده نمی‌شوند و حتی خود ما هم این باور را داشتیم و هنوز هم کسی روی مدیریت و سوددهی این تبلیغات کار نکرده است».

شرق: تبلیغات شهری به شکل کالبدی که در اشکال مختلف آن در سطح شهرها دیده می‌شود، یک روی جذاب و رنگی و پرنور دارد که برای مخاطبشان آماده شده و قرار است کالا، مواد غذایی، خدمت یا مفهومی را منتقل کند؛ اما در پس تهیه و آماده‌سازی این تبلیغات افرادی هم هستند که نقش مهمی را ایفا می‌کنند، ولی این نقش در خلوتی خیابان‌ها یا شب‌ها یا محل‌هایی دور از چشم مردم انجام می‌شود. آماده‌سازی و نصب این تبلیغات روی بیلبوردها و تابلوهای تبلیغاتی یا بدنه اتوبوس‌ها و قطارهای مترو، عملیاتی زمان‌بر است که باید توسط افرادی حرفه‌ای در این کار انجام شود. عمر شکل‌گیری این شغل درست مانند صنعت تبلیغات در ایران به حدود سه دهه می‌رسد و به همین دلیل بسیاری از قدیمی‌های این شغل، آموخته‌ها و تجربیاتشان را در جریان سال‌ها و به سختی به دست آورده‌اند؛ اما به همان‌ اندازه مورد توجه نبوده و دستمزدهایشان نسبت چندانی با ارقام خود بیلبوردها نداشته و ندارد. تعداد نصاب‌های تبلیغاتی شهر تهران هم محدود است و شرکت‌های تبلیغاتی برای نصب فقط سراغ چند نفر می‌روند و ما هم تلاش کردیم برای آشنایی بیشتر با شغل نصابی تابلوهای تبلیغاتی و رسانه‌های دیگر در شهر تهران با افرادی از همین حوزه کاری صحبت کنیم.

چون شغلمان خدماتی است، دستمزدش هم ناچیز است
مهدی صادقی یکی از نصاب‌های خوشنام و قدیمی است که از سال 82 تا 88 خودش به‌‌عنوان نصاب بیلبوردهای شهری فعال بوده، ولی در ادامه به میان گود تبلیغات می‌آید و چاپخانه‌ای برای خودش آماده و تیم نصب جداگانه‌ای را هم جمع می‌کند. صادقی درباره شیوه کار در هر بار برنامه نصب بنرها روی رسانه‌های شهری توضیح داد و گفت: «شیوه و روند کاری ما این‌طور است که بعد از ارسال طرح از زیباسازی یا شرکت‌های تبلیغاتی، آن را برای تأیید می‌فرستیم و بعد برای چاپ ارسال می‌شود. بعد از آن، متناسب با ابعاد بنر و شرایط بیلبورد نفرات اعزام می‌شود. استانداردهایی مثل داشتن نردبان و بالکن برای راه‌رفتن روی رسانه لازم است رعایت شود و شرکت رسانه‌دار مسئولیت رعایت این استانداردها را دارد».
صادقی می‌گوید روش انجام کار و تعداد نفرات بستگی به حرفه‌ای‌بودن تیم دارد و می‌افزاید: «برخی تیم‌ها سه‌نفره کار را انجام می‌دهند و برخی موارد هم یک نفر همه کار را تنهایی مدیریت می‌کند. روش کار هم این‌گونه است که بعد از کشیدن بنر روی رسانه، آن را پهن می‌کنند و از همان‌جا روی قطعه چوبی که از قبل پشت بیلبورد قرار گرفته، شروع به زدن منگنه دستی می‌کنند. هر چقدر هم ابعاد تابلو بزرگ‌تر باشد، وزن بنر هم بیشتر و کشیدن و پهن‌کردن و منگنه آن نیز سخت‌تر و زمان‌برتر است و برای تابلوهای بزرگ بین نیم‌ساعت تا 45 دقیقه زمان لازم است؛ اما اگر تیم حرفه‌ای نباشند، لازم است حداقل دو تا سه نفر بین یک تا بیش از دو ساعت زمان لازم داشته باشند. ممکن است نفراتی چند سال هم در این حوزه کار کرده باشند، ولی باز هم به شکلی کامل و حرفه‌ای مهارت‌های لازم را کسب نکرده باشند».
تیم نصب مجموعه آقای صادقی دو نفر به همراه راننده هستند که می‌توانند تا روزی هزار متر را هم انجام دهند؛ اما به‌طور معمول دو تا سه عملیات نصب و حدود 600 متر را هر روز انجام می‌دهند. این نصاب قدیمی حوزه تبلیغات می‌گوید در مقاطعی از سال نظیر اعیاد، نوروز، محرم یا مناسبت‌های خاص که لازم است در یک زمان محدود همه تابلوها و رسانه‌های شهری در همه شهر یکباره تغییر کنند، لازم است همه نصاب‌ها فعال باشند و تا دو هزار متر در شبانه‌روز عملیات نصب انجام می‌شود.
او می‌گوید حداقل نیمی از رسانه‌های تبلیغات در شهر تهران استانداردهای لازم را ندارند و یکی از مهم‌ترین مشکلات آنها در جریان عملیات نصب، اشکال در بیلبوردها و نبود استانداردهای لازم است. او در توضیح بیشتر این موضوع نیز این‌طور گفت: «بسیاری از این بیلبوردها نردبان یا بالکن ندارند و برای نصاب خطرآفرین هستند. وقتی هم که می‌گوییم نصب کنید، مسئله دزدی آهن از روی بیلبوردها یا هزینه‌های پولی دیگر پیش کشیده می‌شود. در چنین مواردی هم اگر نصاب نتواند عملیات نصب را به هر شکلی انجام دهد، گفته‌ایم که کار متوقف بماند؛ چراکه اگر اتفاقی برای آنها رخ دهد، کسی مسئولیتی قبول نمی‌کند».
صادقی می‌گوید حادثه در این شغل وجود دارد، اما زیاد نیست و می‌افزاید: «بنرهای بزرگراهی و کنار معابر خطر خاصی ندارند؛ اما بنرهایی که روی عرشه پل‌های پیاده و سواره هستند، خطراتی دارد و بعضا اتفاق افتاده که ابزارآلات از دست نصاب رها شده و احتمالا روی خودرویی بیفتد که البته این احتمال بسیار کم است».
صادقی تنظیم و دقیق‌بودن رنگ و نور در چاپ و نصب و نداشتن هیچ‌گونه چروکی در جریان نصب را جزء موارد مهم اجرائی برشمرد و گفت: «شرایط کاری ما نسبت به حداقل 10 سال قبل تغییر زیادی داشته و در برخی از موارد اجرائی و ابزار کار به سبب تجربیات نصاب‌ها کار راحت‌تر شده است. مثلا قبلا از چسب استفاده می‌کردند، ولی حالا با منگنه کار به خوبی اجرا می‌شود». او می‌گوید «برخی تیم‌های نصب کارشان را به دلیل ترافیک تهران شب‌ها انجام می‌دهند، اما در صورتی که تعداد عملیات نصب زیاد نباشد، به‌راحتی می‌توان این عملیات را در روز و شرایط عادی اجرا کرد».
او به‌عنوان کسی که سال‌هاست با انواع تبلیغات آشنا بوده، می‌گوید نوع سازه، نورپردازی و موقعیت آن در نوع تبلیغ اهمیت زیادی دارد و اصولا برندها دنبال رسانه‌های خاصی می‌گردند. او گفت: «تبلیغاتی که فضایی ساده دارند، معمولا بازخورد بیشتری هم پیدا می‌کنند».
صادقی به دستمزد بسیار پایینی که برای نصاب‌ها وجود دارد، اشاره کرد و اینکه در این سال‌ها متناسب با تورم رشد نکرده و گفت: «از آنجایی که این کار شغلی خدماتی محسوب می‌شود، رقم محدودی دارد و به صورت متری محاسبه می‌شود. در عین حال، گروه‌های نصاب زیادی فعال هستند که قیمت را پایین می‌گویند و به این ترتیب قیمت نهایی پایین می‌ماند».

هر‌کسی کامپیوتر و دستگاه چاپ دارد، این‌کاره نیست
محمد جام‌شیر هم یکی از خوشنام‌های این صنعت است که از یک جایی به بعد نصب بنر را در حوزه تخصصی حمل‌و‌نقل و تبلیغات اتوبوس شروع کرده و هنوز هم با همین کار او را می‌شناسند. او حالا 45 سال دارد و از 20سالگی در این شغل وارد شده و درباره روزهای اول تجربه خود در این کار می‌گوید: «چند دهه قبل شرکت واحد برای اولین تبلیغات روی اتوبوس‌ها از تعدادی از استادان دانشگاهی کمک گرفت و آنها طرح‌هایی را به صورت نقاشی با ایربراش پیشنهاد دادند و به آن ترتیب استادانی که در حوزه نقاشی، خطاطی و رنگ‌‌و‌روغن کار می‌کردند، وارد این حوزه تبلیغات شدند. آنها نوع خاصی از کار نقاشی را انجام می‌دادند که از پشت کار نقاشی می‌کردند اما از روی آن مشخص بود و تکنیک خاص و بسیار سختی بود».
او افزود: «این افراد به دلیل جذابیت کار و کنجکاوی و جدید‌بودن و به‌خصوص به دلیل درآمد خوبی که داشت، در این حوزه ماندند و گروه‌های بعدی جوان و از‌جمله ما که علاقه زیادی به کار هنر داشتیم، وارد این فضا شدیم. در واقع می‌توان گفت تبلیغات اولیه نوعی از تابلوهای هنری بود که با سلیقه و توانمندی هنرمندان تولید می‌شدند و در شهر مثل یک گالری هنری در گردش بودند. با ورود دستگاه‌های چاپ دیجیتال، به مرور کسانی که در این عرصه کار می‌کردند، کنار رفتند، ولی ما برای اینکه بتوانیم در این بازار بمانیم، خودمان و شرایط کاری را با این فضای جدید وفق دادیم».
او می‌گوید در گذشته دستشان برای مدیریت طرح و نصب تابلو باز بود و به عبارتی می‌توانستند روی این طرح اثرگذار باشند، اما حالا دیگر فقط مسئول نصب هستند و طرح‌ها به شکلی آماده تحویل آنها داده می‌شود. او به طرح‌های بسیار تکراری و بدون خلاقیت و ساده‌ای که این روزها در تبلیغات شهری استفاده می‌شود، اشاره کرد و گفت: «دیگر هنر و تخصص خاصی در این تبلیغات و نصب آنها وجود ندارد و فقط کافی است چند سالی در این حوزه کار کرده باشید تا بتوانید حرفه‌ای این کار نصب را انجام دهید».
جام‌شیر روندی را که برای عملیات نصب بنرها روی اتوبوس‌ها انجام می‌شود، تشریح کرد و گفت: «عمدتا اتوبوس‌های BRT انتخاب می‌شوند؛ چرا‌که در خیابان‌های اصلی و بزرگراهی پرتردد در حرکت هستند و نسبت به اتوبوس‌های تک‌کابین که تعداد بیشتری دارند، بیشتر دیده می‌شوند. طرح بعد از تأیید برای چاپخانه ارسال می‌شود. قبل از چاپ و نصب بنر روی اتوبوس، ابتدا یک عکس بزرگ از اتوبوس مورد نظر در ‌اندازه‌های واقعی به نام «اشل» درست کرده‌ایم و متناسب با همان طرح داده‌شده را اجرا می‌کنیم تا یک نمونه عملیاتی داشته باشیم. با این وجود، همین اتوبوس‌های دو‌کابین نسبت به سال وارداتشان تفاوت‌هایی چند‌سانتی در قسمت‌های مختلف خود دارند و به همین دلیل طرح داده‌شده را متناسب با این‌ اندازه‌ها تغییرات محدودی می‌دهیم و بعد برای چاپ می‌رود».
این نصاب باتجربه می‌گوید مرحله نصب بنر روی بدنه اتوبوس‌ها مهم‌ترین قسمت است که تجربه ما در این بخش مشخص می‌شود و در توضیح بیشتر می‌گوید: «پشت‌زمینه تبلیغات لازم است به خوبی خشک و براق باشد و هیچ‌گونه چربی و آلودگی نداشته باشد. اتوبوس‌ها پس از شست‌وشوی کامل و خشک‌شدن، داخل سوله مخصوصی که برای این کار اختصاص داده‌اند، وارد می‌شوند و دوباره بخش‌های مختلف آن را خشک می‌کنند و حتی از روغن‌جلا استفاده می‌کنیم تا خوب آن قسمت براق شود. در مرحله بعد، استیکرها را روی اتوبوس قرار داده و در بهترین نقطه‌ای که باید قرار بگیرد، می‌گذاریم و با چسب نگه می‌داریم تا تکان نخورد و بعد آرام کاغذ را از پشت برمی‌دارند و آرام می‌چسبد و در ادامه بعضی از قسمت‌ها مثل چراغ‌ها یا شیشه‌های اتوبوس را با سشوار صنعتی می‌چسبانیم تا همه جداره‌ها را پر کند و اجازه نفوذ آب را ندهد».
به گفته جام‌شیر، برای نصب بنرها روی هر اتوبوس به‌طور معمول به سه تا چهار نفر نیاز داریم که حدود چهار ساعت طول می‌کشد؛ اما اگر قرار باشد مثلا در آن روز پنج دستگاه را انجام دهیم، نفرات را تا 12 نفر یا بیشتر افزایش می‌دهیم که حدودا 12 ساعت هم طول می‌کشد.
او به شروع این کار از سال 79 اشاره می‌کند و اینکه در آن زمان نفرات محدودی تجربه‌ای در زمینه نصب بنرها داشتند و آنها در ایران، ترکیه و دوبی از روش‌های مختلف و سختی این تجربیات را به دست آورده‌اند و گفت: «بسیاری از ترفندها و جزئیات کاری را خودمان طی سال‌ها حین کار متوجه شدیم و یاد گرفتیم و حتی در برخی از بخش‌ها از‌جمله نصب استیکرها از کشورهای دیگر هم جلو افتادیم. در مجموع باید گفت اگرچه در این سال‌ها شرایط کاری با ابزار جدید ساده‌تر شده، اما اجرای این بنرها در این ابعاد بسیار سخت است. از نگاه بیرونی اگر کسی کنار ما باشد، می‌گوید شما کار خاصی انجام نمی‌دهید؛ اما اگر خودشان شروع به کار کنند، متوجه می‌شوند که به این راحتی‌ها نیست».
از نگاه جام‌شیر، مسئله مهم در این صنعت دیجیتالی‌شدن امور مختلف و دورشدن از خلاقیت و فکر است و می‌گوید: «با ورود کامپیوتر و دستگاه‌های دیجیتال، هر‌کسی یک کامپیوتر داشت، فکر کرد می‌تواند طراحی کند و مشتری‌ها هم گمان کردند این افراد طراح هستند و کارشان را به این افراد سپردند. در حوزه ما هم همه فکر می‌کنند نصاب هستند و هر‌کسی دستگاه چاپ خریده، وارد این حوزه هم شده است. البته این را هم بگویم که مسئله ورود افراد جدید به این حوزه نیست، بلکه حرف این است که افراد با تخصص و از جنس همین شغل وارد شوند تا با ارائه‌های اشتباه و قیمت‌های پایین، بازار کار را به هم نزنند؛ چون متأسفانه بسیاری از مشتری‌ها هم کیفیت خوب را نمی‌شناسند و متوجه این اشکالات حداقل در ابتدای کار نمی‌شوند و در نهایت ممکن است با اشکالات کار مواجه شوند. در واقع خوب است که قیمت‌ها پایین بیاید و شکسته شود، ولی این قیمت‌ها رقابتی نیستند و قیمت یک ارائه اشتباه و ناقص است».
جام‌شیر با توجه به سابقه کاری خود در دوره‌های متفاوت مدیریتی، یکی از مسائل مهم در این صنعت را تصمیمات متفاوت و دوره‌ای مدیران در سازمان‌های مختلف شهرداری تهران عنوان می‌کند و می‌گوید: «هر تصمیم این مدیران برای مدتی شرایط را عوض می‌کند یا اصلا کار چند ماه متوقف می‌ماند. به‌عنوان مثال، قبلا کار نصب بنرها در دست شرکت واحد اتوبوسرانی بود و خودشان شرکتی را انتخاب می‌کردند و کار انجام می‌شد؛ اما الان چند سالی است که شهرداری تهران مزایده برگزار می‌کند و شرکتی این پروژه را می‌گیرد و تلاش می‌کنند تا برایشان با حداقل قیمت تمام شود و کیفیت زیر سؤال می‌رود. از سوی دیگر همه این مراحل برای دوره یک‌ساله است و برای سال بعد دوباره همین مراحل را با شرکت دیگری باید دنبال کنیم».
او می‌گوید: به نوعی با عدم ثبات در این شرایط شغلی مواجه هستیم و از آنجایی که افراد وارد‌شده در این شغل مثل من فقط همین تخصص را دارند و کار دیگری بلد نیستند، مجبورند با همین شرایط کنار بیایند.
او تأکید دارد که این تبلیغات روی اتوبوس‌ها هنوز هم در دنیا اجرا می‌شود و می‌تواند درآمد بالایی برای شرکت‌ها و شهر داشته باشد و می‌افزاید: «قبلا نگاه نسبت به تبلیغات روی اتوبوس این‌ اندازه نبود و تصور می‌شد این تبلیغات اصلا دیده نمی‌شوند و حتی خود ما هم این باور را داشتیم و هنوز هم کسی روی مدیریت و سوددهی این تبلیغات کار نکرده است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.