|

وحید قبادی‌دانا، رئیس سازمان بهزیستی کشور، از حمایت‌های این نهاد به مددجویان در دوران کرونا می‌گوید

بهزیستی در دوران کرونا

شرق: ویروس کرونا بیشتر از هر گروه سنی، سراغ کهن‌سالان رفت و در تمام دنیا در کنار مراکز سالمندی، اقشار آسیب‌پذیر مانند فقرا، معلولان و همچنان مبتلایان به بیماری‌های خاص، بیش از دیگر گروه‌ها در معرض ابتلا و جان‌باختن از بیماری کووید۱۹ بوده‌اند. نتایج چندین پژوهش نشان می‌دهد حدود ۴۲ تا ۵۷ درصد فوتی‌های ویروس کرونا در کشورهای ایتالیا، اسپانیا، فرانسه، ایرلند و بلژیک در خانه‌های سالمندان رخ داده است. همین اعداد شاید به‌خوبی شرایط سخت و دشوار چنین مراکزی را در ایران نشان دهد؛ اما آمار تلفات در مراکز تحت ‌پوشش بهزیستی ایران حتی کمتر از میانگین مبتلایان در دیگر مراکز بوده ‌است. بهزیستی ایران در یک سال گذشته چه فعالیت‌هایی برای مقابله با کرونا در بین مددجویان خود انجام داده و چه حمایت‌هایی از این افراد داشته ‌است؟ برنامه این سازمان حمایتی برای مشکلات اقتصادی و روانی در شرایط کرونا و دوران پساکرونا چیست؟ «وحید قبادی‌دانا»، رئیس سازمان بهزیستی کشور، در این گفت‌و‌گو گزارشی از عملکرد خود و همکارانش ارائه می‌دهد و از برنامه‌های این نهاد حمایتی برای آینده و دوران پساکرونا نیز سخن می‌گوید.
‌آقای دکتر قبادی‌دانا، با پرسشی کلی بحث را آغاز کنیم. به‌طور خلاصه و تیتروار سازمان بهزیستی چه مسئولیتی در زمینه مبارزه با کرونا بر عهده داشته و چه کارهایی انجام داده است؟
به‌طور خلاصه، بستر‌سازی مناسب برای جلوگیری از بروز و شیوع بیماری کرونا در مراکز شبانه‌روزی و روزانه تحت مدیریت و نظارت بهزیستی، مهدهای کودک، خانه‏های کودکان و نوجوانان و... اعمال حمایت‏های معیشتی از مددجویان برای کمک به تأمین اقدام بهداشتی و حفاظتی مورد نیاز و... مسئولیت‌های بهزیستی بوده که در ادامه و متناسب با پرسش‌ها به تشریح هر‌کدام از این موارد می‌پردازیم.
‌‌می‌دانیم که در بسیاری از کشورهای دنیا، بیشترین تلفات کرونا در مراکز محل سکونت اقشار آسیب‌پذیر، سالمندان و معلولان بوده‌است. در ایران البته دست‌کم اخبار نشان می‌دهد شرایط بهتر بوده‌‌؟ چه کاری در این زمینه انجام شده ‌است؟
همین‌طور است و در ایران شرایط به‌مراتب بهتر بوده ‌است. اولین بخش‌نامه تخصصی با موضوع کرونا در تاریخ پنجم بهمن 1398 صادر و ابلاغ شد که مجموعه بایدها و نبایدهای تخصصی مصوب در این بخش‌نامه در کنار همت شبانه‌روزی مجموعه مدیران و پرسنل بخش‏های دولتی و غیردولتی بهزیستی باعث شد تا کمترین تلفات در این حوزه را داشته باشیم. اگر بخواهم اهم این اقدامات را به صورت خلاصه بگویم، به این صورت است: احصای نیازهای مراکز شبانه‌روزی و روزانه سازمان به تفکیک نیازهای آموزشی، تجهیزاتی و وسایل بهداشتی و برآورد اعتبارات مورد نیاز مراکز به صورت مستمر، ابلاغ نحوه مواجهه با بیماران مشکوک به بیماری کووید19 در مراکز تجمعی، تأکید بر حضور پزشک و کادر پرستاری در مراکز شبانه‌روزی، ایجاد فضای قرنطینه برای بیماران مشکوک در مراکز و ارجاع به مراکز درمانی در صورت نیاز، قرنطینه افراد خدمت‏گیرنده پس از ترخیص از بیمارستان، ایجاد اتاق ایزوله و نقاهتگاه بر اساس دستورالعمل نحوه مواجهه با بیماران مشکوک به کووید19 ویژه مراکز تجمعی، قرنطینه کارکنان بخش اقامتی دارای فرد مبتلا به بیماری کووید19، ایجاد اتاق قرنطینه و بیمار در مراکز اقامتی درمان اعتیاد. علاوه ‌بر این، در این مدت مواردی دیگر نیز تأثیرگذار بوده ‌است؛ مانند ممنوعیت پذیرش جدید توان‌خواهان مگر ارجاعات قضائی با رعایت شرایط قرنطینه بر اساس دستورالعمل و بخش‌نامه پیشگیری و مراقبت کووید19 ویژه مراکز، ممنوعیت ملاقات حضوری خانواده‏های مددجویان در مراکز، اعلام ممنوعیت خودداری از مصرف غذاهای آماده و دریافت نذورات در مراکز شبانه‌روزی، پایش، رصد اخبار و رسیدگی بهنگام به موضوع کنترل و پیشگیری بیماری کووید19 در مراکز شبانه‌روزی توانبخشی مراقبتی، تأکید بر انجام تست تشخیصی و غربالگری همه خدمت‏گیرندگان و پرسنل در زمان مواجهه مرکز با بیماری کووید19 به استان‌های کل کشور، تشدید نظارت‏های استانی و شهرستانی بر مراکز شبانه‌روزی تابعه، اعلام نحوه بهره‌گیری از تلفن همراه هوشمند در خانه‏های کودکان و نوجوانان، تدارک و تحویل لوازم بهداشتی شامل ماسک، دستکش، گان و مواد ضدعفونی‌کننده به کارکنان مراکز درمان و کاهش آسیب کارکنان موبایل‌ون‏ها و تیم‏های امداد‌رسان سیار، غربالگری و شناسایی موارد مشکوک در مراکز و پاتوق‏های معتادان متجاهر و خیابانی و تماس با اورژانس و ارجاع آنها، بررسی روزانه علائم حیاتی و غربالگری بیماری بر اساس بخش‌نامه پیشگیری و مراقبت کووید‌19 ویژه مراکز شبانه‌روزی توانبخشی، خانه‏های کوچک، خانه‏های حمایتی، خانه‏های گروهی و خانه‏های کودک و نوجوان، ابلاغ پروتکل خرید جهت اقدام در مراکز نگهداری و شبانه‌روزی سازمان به دلیل اهمیت حفظ سلامت همه‌جانبه افراد مقیم و پرسنل و ضرورت پیشگیری از کووید‌19، ابلاغ بخش‌نامه ملاحظات موج دوم کووید‌19 در شیرخوارگاه و خانه‏های کودکان و نوجوانان به کلیه استان‌ها، برگزارنکردن جشن و مراسم به صورت گردهمایی حضوری، دید‌و‌بازدید ایام اعیاد قربان و غدیر، دریافت دام زنده و ذبح در مراکز به مناسبت عید قربان و دریافت گوشت قربانی مشروط بر ذبح بهداشتی در کشتارگاه، همکاری با معاونت بهداشت دانشگاه‏های علوم پزشکی پیرو ابلاغیه 6542/300/د معاونت محترم بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درخصوص «‌کنترل کووید19 در مراکز تجمعی و مراکز نگهداری سازمان بهزیستی» و اعلام شرایط بازدید مشترک با اولویت بازدید مجازی و رعایت دقیق پروتکل‏های بهداشتی در نظارت مستقیم مطابق بخش‌نامه‏های ابلاغی سازمان، درخواست توقف صدور دستورات قضائی درباره گروه هدف دارای خانواده جهت پیشگیری و کنترل کووید‌19 در مراکز شبانه‌روزی سازمان به دادستان محترم کل کشور، اخذ تعهد کتبی از پرسنل و مقیمان (یا خانواده فرد مقیم) که از انجام واکسیناسیون خودداری می‌کند مبنی بر برعهده‌گرفتن مسئولیت ناشی از ابتلا به آنفلوانزا و به‌خطر‌افتادن سلامتی خود و در صورت انتشار آن در مرکز، پذیرفتن عواقب آن و محفوظ‌بودن حق شکایت از سوی مرکز و سایر خانواده‏ها، رعایت پروتکل‏های بهداشتی در آستانه موج سوم بیماری کرونا با لحاظ ملاحظات تأکیدی مراکز تجمعی، خدمت‌گیرندگان خارج از مرکز، ابلاغ عدم ترخیص افراد مقیم در مراکز شبانه‌روزی توانبخشی به خانواده در مراکز آلوده به ویروس کرونا، رعایت موازین بهداشتی شب یلدا در راستای سیاست‏های کنترل و پیشگیرانه کووید19 در مرکز شبانه‌روزی و خانه‏های تابعه.
‌‌این موارد بیشتر در جهت پیشگیری بود و می‌دانیم که هرکدام خود داستان مفصلی دارد. در راستای اطلاع‌رسانی چه کاری انجام شده‌ است؟
اینها بخشی از کارهای انجام‌شده در این یک سال است. البته در کنار اقدامات تخصصی پیشگیرانه، اقدامات آموزشی و اطلاع‌رسانی را جهت ارتقای دانش و مهارت کارکنان مراکز اقامتی و غیراقامتی در دستور کار قرار دادیم که بسیار کمک‌کننده بود. اقداماتی مانند ارسال راهنمای پیشگیری از بیماری کووید19 در افراد دارای معلولیت و افراد بی‏خانمان مصرف‏کننده مواد، ارسال فایل‏های آموزشی به استان‏ها با موضوعات پیشگیری و کنترل عفونت بیماری کووید19، همکاری مترجم ناشنوایان آموزش‌دیده در بیمارستان‏هایی که فرد دارای اختلال شنوایی بستری شده است،‌ برگزاری دوره‏های آموزشی جهت کلیه کارکنان مراکز درمان و کاهش آسیب اعتیاد و موبایل‌ون‏ها و تیم‏های امدادرسان سیار، ارائه آموزش به معتادان مقیم و مراجعه‌کننده در مراکز درمان و کاهش آسیب اعتیاد و معتادان مستقر در پاتوق‏ها و سطح شهر و حاشیه شهرها و آموزش به کودکان کار در خیابان در‌خصوص پیشگیری از کرونا.
‌موارد زیادی را درباره کارهای انجام‌شده بیان کردید. از این جهت که در مراکز تحت نظر بهزیستی میزان ابتلا واقعا کمتر از موارد مشابه در بسیاری از کشورهای دنیا بوده، می‌پرسم که غیر از موارد بالا، چه کارهای دیگری برای مقابله و پیشگیری با کرونا در مراکز تحت پوشش سازمان بهزیستی انجام شده ‌است؟
بخش عمده پاسخ به این سؤال را در بالا خدمتتان عرض کردم. اقدامات دیگری هم در همین راستا انجام شد که در موضوع پیشگیری از بروز و شیوع کرونا در مراکز تابعه بهزیستی بسیار مؤثر بود؛ مانند تعطیلی مهدهای کودک، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی، لغو جشنواره‏های هنری افراد دارای معلولیت و توقف فعالیت‏های غربالگری سازمان تا اطلاع ثانوی و لغو تمامی اردوها و همایش‏های سازمان در استان‏ها، انجام فعالیت‏های ارائه خدمات توانبخشی و مراقبت در منزل در دوره شیوع به صورت پیگیری‏های تلفنی و مجازی، آموزش و مشاوره و در نهایت در صورت لزوم مانند زخم‌بستر مراجعه و رفع مشکل، ابلاغ شرایط بازگشایی و فعالیت مراکز روزانه توانبخشی، حرفه‌آموزی، کارگاه‏های تولیدی حمایتی، مراکز پشتیبانی شغلی، کلینیک‏های دولتی توان‌پزشکی، فعالیت‏های مددکاری، CBR، طرح‏های توانمندسازی و کمیسیون‏های پزشکی و توانبخشی، مراکز روزانه معاونت امور اجتماعی و مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی شروع مجدد برنامه غربالگری شنوایی، ارسال پروتکل بازگشایی مراکز مشاوره ژنتیک دولتی و غیردولتی تحت پوشش به کلیه استان‌ها، تدوین پروتکل ارائه خدمات توانبخشی و مراقبتی در منزل برای بازگشایی مراکز خدمت و مراقبت در منزل، ارسال بخش‌نامه راهنمای پذیرش مجدد مراکز اقامتی بهبود و بازتوانی و مراکز اقامتی اجتماع درمان‌مدار به کلیه استان‏ها، ارسال بخش‌نامه شرایط فعالیت مراکز روزانه توانبخشی، حرفه‌آموزی، کارگاه‏های تولیدی حمایتی و مراکز پشتیبانی شغلی در مناطق سفید، زرد و قرمز به کلیه استان‌ها، ابلاغ پروتکل بازگشایی مهدهای کودک از تاریخ 24/‌3/‌99 تهیه‌شده از سوی معاونت فرهنگی و اجتماعی این سازمان پیرو مصوبه 17/3/‌99 ستاد ملی مبارزه با کرونا و دستور رئیس‌جمهور محترم.
‌ از بحث پیشگیری خارج شویم. آقای دکتر، می‌دانیم که در بین همه اقشار و در بین همه سنین، افرادی به ویروس کرونا مبتلا شدند و حتما در میان مددجویان سازمان بهزیستی نیز آمار ابتلا و جان‌باختن وجود داشته؛ چه حمایتی از افراد در شرایط بیماری انجام شده ‌است؟
با شروع بیماری کرونا، علاوه بر بسیج امکانات و داشته‏های سازمان، بی‌درنگ سراغ شرکای کاری خود در بخش‏های دولتی و یاوران بهزیستی در بخش‏های غیردولتی و نیکوکاری رفتیم تا بتوانیم در برابر این واقعه تلخ، تاب‌آوری جامعه هدف را بالا ببریم. بنابراین شروع به رایزنی قوی کردیم با رئیس سازمان برنامه و بودجه، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و معاونت‏های ذی‌ربط، شورای سیاست‌گذاری سلامت در حوادث و بلایا، نماینده صندوق حمایت ملل متحد (UNDP) در ایران، نماینده صندوق کودکان ملل متحد (UNICEF) در ایران، ستاد اجرائی فرمان حضرت امام‌(ره)‌، جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی، شرکت شستا، سازمان غذا و دارو، سازمان صنایع دفاع، مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و درخواست‌ها را ارسال کردیم. درخواست‌هایی مانند ارسال فهرست اقلام مورد نیاز پیشگیری از بیماری کووید‌19 به UNAIDS و درخواست تأمین آن برای استفاده در 31 استان کشور، ارسال درخواست خرید ماسک و مایع ضدعفونی‌کننده دست برای استفاده در مراکز نگهداری شبانه‌روزی تحت پوشش سازمان به سازمان صنایع هوا و فضا، ارائه درخواست دو هزار بسته 50‌تایی ماسک جراحی استاندارد برای استفاده کادر درمانی و مراقبتی مراکز نگهداری شبانه‌روزی سالمندان، معلولان و... به سازمان غذا و دارو، ارسال درخواست تأمین اقلام بهداشتی برای استفاده در مراکز نگهداری شبانه‌روزی تحت پوشش سازمان که در خطر ابتلا به کووید‌19 بودند به سازمان صنایع دفاع، درخواست از معاونت بهداشتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای انجام حمایت‏های تخصصی و پشتیبانی در زمینه تست تشخیصی، ارزیابی سلامت و... خدمت‌گیرندگان و کارکنان مراکز شبانه‌روزی دارای موارد مشکوک و قطعی، درخواست مساعدت در تأمین واکسن مورد نیاز مددجویان و کارکنان مراکز تحت پوشش سازمان برای بیماری آنفلوانزا و احتمال تقارن زمانی آن با کووید19 در پاییز سال جاری، درخواست برخورداری از مساعدت ستاد ملی مبارزه با بیماری کرونا و پرداخت اعتبار ماهانه معادل 110 میلیارد تومان از محل اعتبارات در اختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به سازمان بهزیستی، توزیع 46 پالس‌اکسی‌متر اهدایی از یونیسف برای مراکز شبانه‌روزی معلولان ذهنی زیر 14 سال و خانه‏های کوچک، توزیع پوشک‏های اهدایی یونیسف جهت استفاده در کودکان زیر 18 سال مقیم مراکز شبانه‌روزی توانبخشی و کودکان زیر دو سال مقیم مراکز شبانه‌روزی اجتماعی، تأمین اعتبار لازم برای تهیه واکسن آنفلوانزای مورد نیاز گروه هدف و کارکنان مراکز تابعه از طریق معاون محترم رئیس‌جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، مساعدت محدود در تأمین واکسن مورد نیاز گروه هدف سازمان از طریق مرکز مدیریت بیماری‏های واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
‌این حمایت‌ها، کمک مالی را هم در بر می‌گیرد و آیا چنین حمایتی داشتید؟
بله؛ در مرحله بعد برای حمایت از جامعه هدف خود که یا درگیر بیماری بودند یا در معرض ابتلا به بیماری، لازم دیدیم حمایت‏های مالی و غیرمالی خود را در این شرایط خاص افزایش بدهیم. بنابراین 155هزارو 206 میلیون ریال به مراکز درمان و کاهش آسیب ماده 15 و 16، موبایل‌ون، تیم‏های امدادرسان سیار، مصرف‌کنندگان مواد مستقر در پاتوق‏ها در سطح شهر و حاشیه‏ها اختصاص داده شد. علاوه ‌بر این، دو‌میلیون‌و500 هزار ریال به 40 هزار نفر از کسانی که معلولیت داشته، دچار آسیب نخاعی هستند و افراد تحت پوشش دریافت‌کننده حق پرستاری خانواده‌محور و تعدادی از معلولان شدید و خیلی شدید در اسفند با کمک 10‌میلیاردی بنیاد مستضعفان پرداخت شد. همچنین هفت میلیون ریال به ازای هر مرکز شبانه‌روزی حوزه امور آسیب‌دیدگان پرداخت و پنج‌میلیون‌و 300 هزار ریال نیز به ازای خدمت‌گیرندگان در مراکز شبانه‌روزی توانبخشی و در مجموع 240 میلیارد ریال پرداخت شد. در کنار این موارد، 3174 میلیون ریال به شیرخوارگاه‏ها و مراکز نگهداری از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست اختصاص دادیم، مبلغ 20 هزار میلیون ریال جهت کودکان خیابانی از محل کمک بنیاد مستضعفان اختصاص داده شد. همچنین تحویل و توزیع اقلام اهدایی صندوق جمعیت سازمان ملل متحد به هشت استان با اولویت و درگیر با مشکل کووید19 بالغ بر 12. 500. 000. 000 ریال، تحویل 600 ست لوازم حفاظت شخصی کامل از طریقه EOC به اداره کل بهزیستی استان تهران و توزیع تعدادی دستگاه تبلت به دانش‌آموزان تحت حمایت نیازمند جهت دریافت آموزش‌های مجازی بخش دیگری از این کارها بود.
‌غیر از بحث ابتلا و درمان، بخشی از آسیب‌های کرونا به شرایط پس از بهبودی برمی‌گردد؛ اینکه افرادی کار خود را از دست می‌دهند و مشکلاتی از این دست. در زمینه حمایت از افراد بهبودیافته برای برگشت به شرایط عادی زندگی، اقداماتی در سازمان بهزیستی انجام شده ‌است؟
قطعا جامعه هدف ما هم مانند دیگر آحاد جامعه متأثر از شرایط ایجاد‌شده درگیر بحران‏ها و وضعیت سخت شده‌اند و به واسطه محرومیتشان چه‌بسا سخت‌تر. فعلا همه ما در حال کمک به تاب‌آوری جامعه هدف در مقابل این بیماری هستیم و انجام حمایت‏های تخصصی درمانی، توانبخشی و مشاوره‏ای و حمایت‏های مالی برای امروز، مطمئنا برای بعد از مرحله اتمام کرونا و زمان برگشت به شرایط عادی زندگی نیز برنامه‏ریزی می‌شود و برنامه‏ها را به‌روز‌رسانی می‌کنیم و در زمان مناسب خود به اجرا می‏گذاریم. ولی در حال حاضر تمام توان و انرژی خود را برای پایداری شرایط مناسب جامعه هدف قرار داده‌ایم.
‌در حالت کلی همه‌گیری کرونا آسیب‌های اقتصادی فراوانی به‌خصوص به قشر آسیب‌پذیر وارد کرده و همین فشار اقتصادی ضرورت بسته‌های حمایتی را بیشتر آشکار می‌کند. شما مفصل درباره حمایت‌ها بهزیستی از این اقشار توضیح دادید؛ این روند ادامه پیدا خواهد کرد؟
درخصوص انجام اقدامات حمایتی و توزیع بسته‏های معیشتی، مفصل عرض کردم چه کارهایی انجام شده، اما ذکر این نکته هم ضروری است که این روند تا پایان بیماری کرونا با همه تنگناها و سختی‏ها ادامه دارد.
‌یک بخش از مشکلات افراد مبتلا هم بحث هزینه‌‌های درمان و بیمه است. در زمینه بیمه‌های تأمین اجتماعی افراد تحت پوشش بهزیستی چه کارهایی انجام شده و آیا این بیمه‌ها هزینه درمانی مبتلایان کرونا را هم در بر می‌گرفت؟
درباره بیمه مددجویان، شرایط بهره‌مندی ایشان از بیمه مانند سایر افراد است؛ اما به دلیل تحمیل هزینه‏های جانبی در موضوع توانبخشی، پیراپزشکی و... سعی کرده‌ایم از طریق پرداخت کمک‌هزینه‏های نقدی موردی، مانند کمک‌هزینه‏های درمان و...، فشار را بر ایشان کم کنیم. علاوه بر این، برخی پزشکان و بیمارستان‌ها و مراکز درمانی در قالب گروه‏های خیرین سلامت حامی بهزیستی، خدمات خوبی در موضوع بیماری کرونا به مددجویان بهزیستی ارائه می‌دهند.
‌می‌دانیم علاوه‌بر سالمندان معلول یا افراد تحت پوشش بهزیستی، سالمندی در حالت کلی نیازمند قانون‌گذاری بهتر و حمایت از طرف سازمان‌های حمایتی است؛ در این زمینه چه کاری باید انجام داد؟
سند ملی سالمندی کشور تدوین، تصویب و ابلاغ شده که در این سند، مانند قانون حمایت از معلولان، به موضوع سالمندی پرداخته شده است. از طرفی شورای ملی سالمندان کشور نیز در این راستا فعال است که بهزیستی در این دو مورد به عنوان یکی از نقش‌آفرینان تخصصی و اصلی حضور پررنگی دارد.
‌ یکی از آسیب‌های جدی دوران همه‌گیری کرونا، بحث آسیب‌های روانی هم بوده ‌است. معلولان، سالمندان و مددجویان تحت حمایت سازمان بهزیستی هم در این زمینه شرایط حساسی دارند. آیا غربالگری و حمایتی در این زمینه هم انجام شده ‌است؟
در موضوع آسیب‏های روانی ناشی از کرونا، بهزیستی موضوع را وسیع‌تر و فراتر از جامعه هدف خود یعنی معلولان و مددجویان دیده و این مهم را به کل جامعه تعمیم داده است که خدمتتان عرض می‌کنم. برای پیشگیری از اضطراب ناشی از شیوع بیماری کووید‌19، سامانه تلفنی ١۴٨٠ راه‌اندازی شد؛ از طریق این خط از ساعت هشت صبح تا 24 خدمات مشاوره‌ای و روان‌شناختی از سوی روان‌شناسان متخصص بهزیستی به مردم سراسر کشور به‌طور عموم و به صورت رایگان ارائه می‏شود. ایجاد یک کد اختصاصی در سامانه خط 1480 جهت ارائه خدمات تخصصی روان‌شناختی به کادر درمان بیمارستان‌ها از دیگر خدمات بهزیستی در این راستا بود. همچنین اعلام خط 123 برای پاسخ‌گویی به مواجهه مردم با بیماری کووید19، تدوین توصیه‏های روانی، حمایتی و راهکارهای مقابله با استرس ناشی از بیماری کووید19 و ارسال به تمامی مراکز، تهیه و ارسال بسته آموزشی مقابله روانی- اجتماعی ویژه عموم مردم به استان‏ها، تهیه راهنمای آموزشی با موضوع غلبه بر درگیری فکری ویژه جامعه هدف سازمان، جامعه عمومی و افراد آشنا با مفاهیم روان‌شناسی و انتشار در سایت و شبکه‏های اجتماعی سازمان و... ابلاغ بیش از 10 محتوای مرتبط با سلامت روان به استان‌ها با عناوین مدیریت استرس، تصمیم‌گیری، شایعه‌سازی، غلبه بر درگیری فکری، مراقبت در خرید، مهارت‏های ارتباطی ویژه ناشنوایان، مدیریت استرش ویژه ناشنوایان، کنترل اضطراب، مدیریت سوگ، اضطراب در کودکان، همسران و کرونا، تاب‌آوری، در خانه ماندن، آزمونی برای همسران، قرنطینه خانگی، سالمندی و مدیریت استرس، چگونه کودکانمان را رشد دهیم، قرنطینه اجباری فرصتی برای رشد هیجانی کودکان، با این فرصت چگونه برخورد کنیم، طراحــی و اجرای سامانــه ارزیابــی وضعیت روان‌شناختی و بررسی وضعیت استــرس، اضطراب و افسردگــی به آدرس http://corona.behzisti.ir، همکاری در تهیه تدوین برنامه‏های آموزشی سلامت روان برای صداوسیما، طراحی آموزش‏های سلامت روان ویژه ناشنوایان، مشاوره و راهنمایی تلفنی به افراد دارای معلولیت روستایی، ارائه خدمات روان‌شناسی غیرحضوری به خانواده‌های فرزندپذیر، توسعه خدمات با کیفیت تلفنی یا برخط مشاوره و مداخلات روانی اجتماعی بحران، تقویت نیروهای تیم سـیار اورژانس اجتماعی جهت اعزام در صورت اعلام و درخواست مداخله و انجام مداخلات تخصصی در زمان بروز خشونت‏های خانگی، تقویت مراکز مـداخله در بحران اورژانس اجتماعی جهت پذیرش و انجام مداخلات تخصصی اجتماعی و روانی به گروه‏های خشونت‌دیده و در معرض خشونت و خانواده‏های آنان در راستای حل بحران‏های پیش‌آمده، استفاده از ظرفیت تخصصی و پرسنلی تیم‏های محب و مراکز سلامت روان در کمک به سلامت روان جامعه.
‌به نظر می‌آید کم‌کم به پایان دوران همه‌گیری کرونا دست‌کم تا چند ماه آینده نزدیک می‌شویم. می‌دانیم که در پساکرونا همچنان آسیب‌ها و مشکلات این دوران پابرجا خواهد بود. سازمان بهزیستی چه برنامه‌ای برای دوران پساکرونا دارد؟
نظر به ضرورت حفظ، تقویت و ارتقای سلامت آحاد جامعه هدف تحت پوشش سازمان، به‌ویژه در زمان بروز بحران‏های بهداشتی، توجه به نکات ذیل در دوره پساکرونا از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است. بدون شک سازمان بهزیستی خود را مکلف می‌داند در راستای تحقق و عملیاتی‌کردن این سیاست‏های راهبردی، تلاش و برنامه‏ریزی کند:
- امکان‏پذیر‌شدن گذراندن دوره طرح نیروی انسانی پزشکی، پیراپزشکی، پرستاری، بهداشت و تغذیه در مراکز بهزیستی با اولویت مناطق محروم با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با توجه به نداشتن انطباق ساختار نیروی انسانی مورد نیاز و عدم امکان اخذ مجوز استخدام.
- تداوم فعالیت ساختارمند کمیته پیشگیری از بیماری‏های واگیر در ستاد سازمان و بهزیستی استان‏ها به عنوان مرجع و ناظر فعالیت‏های بهداشتی سازمان.
- استمرار در تدوین، ابلاغ و رعایت پروتکل‏های بهداشتی در تمامی فعالیت‏های تحت نظارت سازمان.
- کوچک‏سازی مراکز بزرگ تجمیعی سازمان و گسترش رویکردهای مبتنی بر خدمات روزانه به جای خدمات اقامتی.
- تقویت زیرساخت‏های لازم آی‌تی و خدمات مجازی و اینترنتی آنلاین و از راه دور، به‌ویژه در مراکز روزانه آموزشی و توانبخشی.
- برنامه‏ریزی در راستای اجرای صددرصدی مفاد مواد 27 و 28 قانون حمایت از حقوق معلولان به‌منظور استمرار و تقویت برنامه‏های سلامت‌محور ویژه کارکنان سازمان، به‌ویژه برای کارکنان با بیماری‏های زمینه‏ای.
- تقویت و توسعه رویکردهای سلامت‏نگر و مبتنی بر مداخلات تخصصی بر اساس نظام جامع سلامت، به‌ویژه در ابعاد روانی- اجتماعی و راه‏اندازی سامانه‏های خدمات سلامت روان.
- طراحی و تقویت شبکه‏های اجتماعی حمایتی برای افزایش تاب‏آوری گروه‏های هدف متأثر از شیوع بیماری (مبتلایان، خانواده‏ها و سوگواران و...).
- طراحی و تقویت برنامه‏های حمایت از کارکنان مراکز غیردولتی و همکار سازمان، به‌ویژه داوطلبان در قالب مدافعان سلامت.
- برنامه‏ریزی و تأمین اعتبارات برای استمرار حمایت‏های مالی از مراکز، مؤسسات و انجمن‏های غیردولتی و همکار سازمان.
شرق: ویروس کرونا بیشتر از هر گروه سنی، سراغ کهن‌سالان رفت و در تمام دنیا در کنار مراکز سالمندی، اقشار آسیب‌پذیر مانند فقرا، معلولان و همچنان مبتلایان به بیماری‌های خاص، بیش از دیگر گروه‌ها در معرض ابتلا و جان‌باختن از بیماری کووید۱۹ بوده‌اند. نتایج چندین پژوهش نشان می‌دهد حدود ۴۲ تا ۵۷ درصد فوتی‌های ویروس کرونا در کشورهای ایتالیا، اسپانیا، فرانسه، ایرلند و بلژیک در خانه‌های سالمندان رخ داده است. همین اعداد شاید به‌خوبی شرایط سخت و دشوار چنین مراکزی را در ایران نشان دهد؛ اما آمار تلفات در مراکز تحت ‌پوشش بهزیستی ایران حتی کمتر از میانگین مبتلایان در دیگر مراکز بوده ‌است. بهزیستی ایران در یک سال گذشته چه فعالیت‌هایی برای مقابله با کرونا در بین مددجویان خود انجام داده و چه حمایت‌هایی از این افراد داشته ‌است؟ برنامه این سازمان حمایتی برای مشکلات اقتصادی و روانی در شرایط کرونا و دوران پساکرونا چیست؟ «وحید قبادی‌دانا»، رئیس سازمان بهزیستی کشور، در این گفت‌و‌گو گزارشی از عملکرد خود و همکارانش ارائه می‌دهد و از برنامه‌های این نهاد حمایتی برای آینده و دوران پساکرونا نیز سخن می‌گوید.
‌آقای دکتر قبادی‌دانا، با پرسشی کلی بحث را آغاز کنیم. به‌طور خلاصه و تیتروار سازمان بهزیستی چه مسئولیتی در زمینه مبارزه با کرونا بر عهده داشته و چه کارهایی انجام داده است؟
به‌طور خلاصه، بستر‌سازی مناسب برای جلوگیری از بروز و شیوع بیماری کرونا در مراکز شبانه‌روزی و روزانه تحت مدیریت و نظارت بهزیستی، مهدهای کودک، خانه‏های کودکان و نوجوانان و... اعمال حمایت‏های معیشتی از مددجویان برای کمک به تأمین اقدام بهداشتی و حفاظتی مورد نیاز و... مسئولیت‌های بهزیستی بوده که در ادامه و متناسب با پرسش‌ها به تشریح هر‌کدام از این موارد می‌پردازیم.
‌‌می‌دانیم که در بسیاری از کشورهای دنیا، بیشترین تلفات کرونا در مراکز محل سکونت اقشار آسیب‌پذیر، سالمندان و معلولان بوده‌است. در ایران البته دست‌کم اخبار نشان می‌دهد شرایط بهتر بوده‌‌؟ چه کاری در این زمینه انجام شده ‌است؟
همین‌طور است و در ایران شرایط به‌مراتب بهتر بوده ‌است. اولین بخش‌نامه تخصصی با موضوع کرونا در تاریخ پنجم بهمن 1398 صادر و ابلاغ شد که مجموعه بایدها و نبایدهای تخصصی مصوب در این بخش‌نامه در کنار همت شبانه‌روزی مجموعه مدیران و پرسنل بخش‏های دولتی و غیردولتی بهزیستی باعث شد تا کمترین تلفات در این حوزه را داشته باشیم. اگر بخواهم اهم این اقدامات را به صورت خلاصه بگویم، به این صورت است: احصای نیازهای مراکز شبانه‌روزی و روزانه سازمان به تفکیک نیازهای آموزشی، تجهیزاتی و وسایل بهداشتی و برآورد اعتبارات مورد نیاز مراکز به صورت مستمر، ابلاغ نحوه مواجهه با بیماران مشکوک به بیماری کووید19 در مراکز تجمعی، تأکید بر حضور پزشک و کادر پرستاری در مراکز شبانه‌روزی، ایجاد فضای قرنطینه برای بیماران مشکوک در مراکز و ارجاع به مراکز درمانی در صورت نیاز، قرنطینه افراد خدمت‏گیرنده پس از ترخیص از بیمارستان، ایجاد اتاق ایزوله و نقاهتگاه بر اساس دستورالعمل نحوه مواجهه با بیماران مشکوک به کووید19 ویژه مراکز تجمعی، قرنطینه کارکنان بخش اقامتی دارای فرد مبتلا به بیماری کووید19، ایجاد اتاق قرنطینه و بیمار در مراکز اقامتی درمان اعتیاد. علاوه ‌بر این، در این مدت مواردی دیگر نیز تأثیرگذار بوده ‌است؛ مانند ممنوعیت پذیرش جدید توان‌خواهان مگر ارجاعات قضائی با رعایت شرایط قرنطینه بر اساس دستورالعمل و بخش‌نامه پیشگیری و مراقبت کووید19 ویژه مراکز، ممنوعیت ملاقات حضوری خانواده‏های مددجویان در مراکز، اعلام ممنوعیت خودداری از مصرف غذاهای آماده و دریافت نذورات در مراکز شبانه‌روزی، پایش، رصد اخبار و رسیدگی بهنگام به موضوع کنترل و پیشگیری بیماری کووید19 در مراکز شبانه‌روزی توانبخشی مراقبتی، تأکید بر انجام تست تشخیصی و غربالگری همه خدمت‏گیرندگان و پرسنل در زمان مواجهه مرکز با بیماری کووید19 به استان‌های کل کشور، تشدید نظارت‏های استانی و شهرستانی بر مراکز شبانه‌روزی تابعه، اعلام نحوه بهره‌گیری از تلفن همراه هوشمند در خانه‏های کودکان و نوجوانان، تدارک و تحویل لوازم بهداشتی شامل ماسک، دستکش، گان و مواد ضدعفونی‌کننده به کارکنان مراکز درمان و کاهش آسیب کارکنان موبایل‌ون‏ها و تیم‏های امداد‌رسان سیار، غربالگری و شناسایی موارد مشکوک در مراکز و پاتوق‏های معتادان متجاهر و خیابانی و تماس با اورژانس و ارجاع آنها، بررسی روزانه علائم حیاتی و غربالگری بیماری بر اساس بخش‌نامه پیشگیری و مراقبت کووید‌19 ویژه مراکز شبانه‌روزی توانبخشی، خانه‏های کوچک، خانه‏های حمایتی، خانه‏های گروهی و خانه‏های کودک و نوجوان، ابلاغ پروتکل خرید جهت اقدام در مراکز نگهداری و شبانه‌روزی سازمان به دلیل اهمیت حفظ سلامت همه‌جانبه افراد مقیم و پرسنل و ضرورت پیشگیری از کووید‌19، ابلاغ بخش‌نامه ملاحظات موج دوم کووید‌19 در شیرخوارگاه و خانه‏های کودکان و نوجوانان به کلیه استان‌ها، برگزارنکردن جشن و مراسم به صورت گردهمایی حضوری، دید‌و‌بازدید ایام اعیاد قربان و غدیر، دریافت دام زنده و ذبح در مراکز به مناسبت عید قربان و دریافت گوشت قربانی مشروط بر ذبح بهداشتی در کشتارگاه، همکاری با معاونت بهداشت دانشگاه‏های علوم پزشکی پیرو ابلاغیه 6542/300/د معاونت محترم بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درخصوص «‌کنترل کووید19 در مراکز تجمعی و مراکز نگهداری سازمان بهزیستی» و اعلام شرایط بازدید مشترک با اولویت بازدید مجازی و رعایت دقیق پروتکل‏های بهداشتی در نظارت مستقیم مطابق بخش‌نامه‏های ابلاغی سازمان، درخواست توقف صدور دستورات قضائی درباره گروه هدف دارای خانواده جهت پیشگیری و کنترل کووید‌19 در مراکز شبانه‌روزی سازمان به دادستان محترم کل کشور، اخذ تعهد کتبی از پرسنل و مقیمان (یا خانواده فرد مقیم) که از انجام واکسیناسیون خودداری می‌کند مبنی بر برعهده‌گرفتن مسئولیت ناشی از ابتلا به آنفلوانزا و به‌خطر‌افتادن سلامتی خود و در صورت انتشار آن در مرکز، پذیرفتن عواقب آن و محفوظ‌بودن حق شکایت از سوی مرکز و سایر خانواده‏ها، رعایت پروتکل‏های بهداشتی در آستانه موج سوم بیماری کرونا با لحاظ ملاحظات تأکیدی مراکز تجمعی، خدمت‌گیرندگان خارج از مرکز، ابلاغ عدم ترخیص افراد مقیم در مراکز شبانه‌روزی توانبخشی به خانواده در مراکز آلوده به ویروس کرونا، رعایت موازین بهداشتی شب یلدا در راستای سیاست‏های کنترل و پیشگیرانه کووید19 در مرکز شبانه‌روزی و خانه‏های تابعه.
‌‌این موارد بیشتر در جهت پیشگیری بود و می‌دانیم که هرکدام خود داستان مفصلی دارد. در راستای اطلاع‌رسانی چه کاری انجام شده‌ است؟
اینها بخشی از کارهای انجام‌شده در این یک سال است. البته در کنار اقدامات تخصصی پیشگیرانه، اقدامات آموزشی و اطلاع‌رسانی را جهت ارتقای دانش و مهارت کارکنان مراکز اقامتی و غیراقامتی در دستور کار قرار دادیم که بسیار کمک‌کننده بود. اقداماتی مانند ارسال راهنمای پیشگیری از بیماری کووید19 در افراد دارای معلولیت و افراد بی‏خانمان مصرف‏کننده مواد، ارسال فایل‏های آموزشی به استان‏ها با موضوعات پیشگیری و کنترل عفونت بیماری کووید19، همکاری مترجم ناشنوایان آموزش‌دیده در بیمارستان‏هایی که فرد دارای اختلال شنوایی بستری شده است،‌ برگزاری دوره‏های آموزشی جهت کلیه کارکنان مراکز درمان و کاهش آسیب اعتیاد و موبایل‌ون‏ها و تیم‏های امدادرسان سیار، ارائه آموزش به معتادان مقیم و مراجعه‌کننده در مراکز درمان و کاهش آسیب اعتیاد و معتادان مستقر در پاتوق‏ها و سطح شهر و حاشیه شهرها و آموزش به کودکان کار در خیابان در‌خصوص پیشگیری از کرونا.
‌موارد زیادی را درباره کارهای انجام‌شده بیان کردید. از این جهت که در مراکز تحت نظر بهزیستی میزان ابتلا واقعا کمتر از موارد مشابه در بسیاری از کشورهای دنیا بوده، می‌پرسم که غیر از موارد بالا، چه کارهای دیگری برای مقابله و پیشگیری با کرونا در مراکز تحت پوشش سازمان بهزیستی انجام شده ‌است؟
بخش عمده پاسخ به این سؤال را در بالا خدمتتان عرض کردم. اقدامات دیگری هم در همین راستا انجام شد که در موضوع پیشگیری از بروز و شیوع کرونا در مراکز تابعه بهزیستی بسیار مؤثر بود؛ مانند تعطیلی مهدهای کودک، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی، لغو جشنواره‏های هنری افراد دارای معلولیت و توقف فعالیت‏های غربالگری سازمان تا اطلاع ثانوی و لغو تمامی اردوها و همایش‏های سازمان در استان‏ها، انجام فعالیت‏های ارائه خدمات توانبخشی و مراقبت در منزل در دوره شیوع به صورت پیگیری‏های تلفنی و مجازی، آموزش و مشاوره و در نهایت در صورت لزوم مانند زخم‌بستر مراجعه و رفع مشکل، ابلاغ شرایط بازگشایی و فعالیت مراکز روزانه توانبخشی، حرفه‌آموزی، کارگاه‏های تولیدی حمایتی، مراکز پشتیبانی شغلی، کلینیک‏های دولتی توان‌پزشکی، فعالیت‏های مددکاری، CBR، طرح‏های توانمندسازی و کمیسیون‏های پزشکی و توانبخشی، مراکز روزانه معاونت امور اجتماعی و مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی شروع مجدد برنامه غربالگری شنوایی، ارسال پروتکل بازگشایی مراکز مشاوره ژنتیک دولتی و غیردولتی تحت پوشش به کلیه استان‌ها، تدوین پروتکل ارائه خدمات توانبخشی و مراقبتی در منزل برای بازگشایی مراکز خدمت و مراقبت در منزل، ارسال بخش‌نامه راهنمای پذیرش مجدد مراکز اقامتی بهبود و بازتوانی و مراکز اقامتی اجتماع درمان‌مدار به کلیه استان‏ها، ارسال بخش‌نامه شرایط فعالیت مراکز روزانه توانبخشی، حرفه‌آموزی، کارگاه‏های تولیدی حمایتی و مراکز پشتیبانی شغلی در مناطق سفید، زرد و قرمز به کلیه استان‌ها، ابلاغ پروتکل بازگشایی مهدهای کودک از تاریخ 24/‌3/‌99 تهیه‌شده از سوی معاونت فرهنگی و اجتماعی این سازمان پیرو مصوبه 17/3/‌99 ستاد ملی مبارزه با کرونا و دستور رئیس‌جمهور محترم.
‌ از بحث پیشگیری خارج شویم. آقای دکتر، می‌دانیم که در بین همه اقشار و در بین همه سنین، افرادی به ویروس کرونا مبتلا شدند و حتما در میان مددجویان سازمان بهزیستی نیز آمار ابتلا و جان‌باختن وجود داشته؛ چه حمایتی از افراد در شرایط بیماری انجام شده ‌است؟
با شروع بیماری کرونا، علاوه بر بسیج امکانات و داشته‏های سازمان، بی‌درنگ سراغ شرکای کاری خود در بخش‏های دولتی و یاوران بهزیستی در بخش‏های غیردولتی و نیکوکاری رفتیم تا بتوانیم در برابر این واقعه تلخ، تاب‌آوری جامعه هدف را بالا ببریم. بنابراین شروع به رایزنی قوی کردیم با رئیس سازمان برنامه و بودجه، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و معاونت‏های ذی‌ربط، شورای سیاست‌گذاری سلامت در حوادث و بلایا، نماینده صندوق حمایت ملل متحد (UNDP) در ایران، نماینده صندوق کودکان ملل متحد (UNICEF) در ایران، ستاد اجرائی فرمان حضرت امام‌(ره)‌، جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی، شرکت شستا، سازمان غذا و دارو، سازمان صنایع دفاع، مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و درخواست‌ها را ارسال کردیم. درخواست‌هایی مانند ارسال فهرست اقلام مورد نیاز پیشگیری از بیماری کووید‌19 به UNAIDS و درخواست تأمین آن برای استفاده در 31 استان کشور، ارسال درخواست خرید ماسک و مایع ضدعفونی‌کننده دست برای استفاده در مراکز نگهداری شبانه‌روزی تحت پوشش سازمان به سازمان صنایع هوا و فضا، ارائه درخواست دو هزار بسته 50‌تایی ماسک جراحی استاندارد برای استفاده کادر درمانی و مراقبتی مراکز نگهداری شبانه‌روزی سالمندان، معلولان و... به سازمان غذا و دارو، ارسال درخواست تأمین اقلام بهداشتی برای استفاده در مراکز نگهداری شبانه‌روزی تحت پوشش سازمان که در خطر ابتلا به کووید‌19 بودند به سازمان صنایع دفاع، درخواست از معاونت بهداشتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای انجام حمایت‏های تخصصی و پشتیبانی در زمینه تست تشخیصی، ارزیابی سلامت و... خدمت‌گیرندگان و کارکنان مراکز شبانه‌روزی دارای موارد مشکوک و قطعی، درخواست مساعدت در تأمین واکسن مورد نیاز مددجویان و کارکنان مراکز تحت پوشش سازمان برای بیماری آنفلوانزا و احتمال تقارن زمانی آن با کووید19 در پاییز سال جاری، درخواست برخورداری از مساعدت ستاد ملی مبارزه با بیماری کرونا و پرداخت اعتبار ماهانه معادل 110 میلیارد تومان از محل اعتبارات در اختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به سازمان بهزیستی، توزیع 46 پالس‌اکسی‌متر اهدایی از یونیسف برای مراکز شبانه‌روزی معلولان ذهنی زیر 14 سال و خانه‏های کوچک، توزیع پوشک‏های اهدایی یونیسف جهت استفاده در کودکان زیر 18 سال مقیم مراکز شبانه‌روزی توانبخشی و کودکان زیر دو سال مقیم مراکز شبانه‌روزی اجتماعی، تأمین اعتبار لازم برای تهیه واکسن آنفلوانزای مورد نیاز گروه هدف و کارکنان مراکز تابعه از طریق معاون محترم رئیس‌جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، مساعدت محدود در تأمین واکسن مورد نیاز گروه هدف سازمان از طریق مرکز مدیریت بیماری‏های واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
‌این حمایت‌ها، کمک مالی را هم در بر می‌گیرد و آیا چنین حمایتی داشتید؟
بله؛ در مرحله بعد برای حمایت از جامعه هدف خود که یا درگیر بیماری بودند یا در معرض ابتلا به بیماری، لازم دیدیم حمایت‏های مالی و غیرمالی خود را در این شرایط خاص افزایش بدهیم. بنابراین 155هزارو 206 میلیون ریال به مراکز درمان و کاهش آسیب ماده 15 و 16، موبایل‌ون، تیم‏های امدادرسان سیار، مصرف‌کنندگان مواد مستقر در پاتوق‏ها در سطح شهر و حاشیه‏ها اختصاص داده شد. علاوه ‌بر این، دو‌میلیون‌و500 هزار ریال به 40 هزار نفر از کسانی که معلولیت داشته، دچار آسیب نخاعی هستند و افراد تحت پوشش دریافت‌کننده حق پرستاری خانواده‌محور و تعدادی از معلولان شدید و خیلی شدید در اسفند با کمک 10‌میلیاردی بنیاد مستضعفان پرداخت شد. همچنین هفت میلیون ریال به ازای هر مرکز شبانه‌روزی حوزه امور آسیب‌دیدگان پرداخت و پنج‌میلیون‌و 300 هزار ریال نیز به ازای خدمت‌گیرندگان در مراکز شبانه‌روزی توانبخشی و در مجموع 240 میلیارد ریال پرداخت شد. در کنار این موارد، 3174 میلیون ریال به شیرخوارگاه‏ها و مراکز نگهداری از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست اختصاص دادیم، مبلغ 20 هزار میلیون ریال جهت کودکان خیابانی از محل کمک بنیاد مستضعفان اختصاص داده شد. همچنین تحویل و توزیع اقلام اهدایی صندوق جمعیت سازمان ملل متحد به هشت استان با اولویت و درگیر با مشکل کووید19 بالغ بر 12. 500. 000. 000 ریال، تحویل 600 ست لوازم حفاظت شخصی کامل از طریقه EOC به اداره کل بهزیستی استان تهران و توزیع تعدادی دستگاه تبلت به دانش‌آموزان تحت حمایت نیازمند جهت دریافت آموزش‌های مجازی بخش دیگری از این کارها بود.
‌غیر از بحث ابتلا و درمان، بخشی از آسیب‌های کرونا به شرایط پس از بهبودی برمی‌گردد؛ اینکه افرادی کار خود را از دست می‌دهند و مشکلاتی از این دست. در زمینه حمایت از افراد بهبودیافته برای برگشت به شرایط عادی زندگی، اقداماتی در سازمان بهزیستی انجام شده ‌است؟
قطعا جامعه هدف ما هم مانند دیگر آحاد جامعه متأثر از شرایط ایجاد‌شده درگیر بحران‏ها و وضعیت سخت شده‌اند و به واسطه محرومیتشان چه‌بسا سخت‌تر. فعلا همه ما در حال کمک به تاب‌آوری جامعه هدف در مقابل این بیماری هستیم و انجام حمایت‏های تخصصی درمانی، توانبخشی و مشاوره‏ای و حمایت‏های مالی برای امروز، مطمئنا برای بعد از مرحله اتمام کرونا و زمان برگشت به شرایط عادی زندگی نیز برنامه‏ریزی می‌شود و برنامه‏ها را به‌روز‌رسانی می‌کنیم و در زمان مناسب خود به اجرا می‏گذاریم. ولی در حال حاضر تمام توان و انرژی خود را برای پایداری شرایط مناسب جامعه هدف قرار داده‌ایم.
‌در حالت کلی همه‌گیری کرونا آسیب‌های اقتصادی فراوانی به‌خصوص به قشر آسیب‌پذیر وارد کرده و همین فشار اقتصادی ضرورت بسته‌های حمایتی را بیشتر آشکار می‌کند. شما مفصل درباره حمایت‌ها بهزیستی از این اقشار توضیح دادید؛ این روند ادامه پیدا خواهد کرد؟
درخصوص انجام اقدامات حمایتی و توزیع بسته‏های معیشتی، مفصل عرض کردم چه کارهایی انجام شده، اما ذکر این نکته هم ضروری است که این روند تا پایان بیماری کرونا با همه تنگناها و سختی‏ها ادامه دارد.
‌یک بخش از مشکلات افراد مبتلا هم بحث هزینه‌‌های درمان و بیمه است. در زمینه بیمه‌های تأمین اجتماعی افراد تحت پوشش بهزیستی چه کارهایی انجام شده و آیا این بیمه‌ها هزینه درمانی مبتلایان کرونا را هم در بر می‌گرفت؟
درباره بیمه مددجویان، شرایط بهره‌مندی ایشان از بیمه مانند سایر افراد است؛ اما به دلیل تحمیل هزینه‏های جانبی در موضوع توانبخشی، پیراپزشکی و... سعی کرده‌ایم از طریق پرداخت کمک‌هزینه‏های نقدی موردی، مانند کمک‌هزینه‏های درمان و...، فشار را بر ایشان کم کنیم. علاوه بر این، برخی پزشکان و بیمارستان‌ها و مراکز درمانی در قالب گروه‏های خیرین سلامت حامی بهزیستی، خدمات خوبی در موضوع بیماری کرونا به مددجویان بهزیستی ارائه می‌دهند.
‌می‌دانیم علاوه‌بر سالمندان معلول یا افراد تحت پوشش بهزیستی، سالمندی در حالت کلی نیازمند قانون‌گذاری بهتر و حمایت از طرف سازمان‌های حمایتی است؛ در این زمینه چه کاری باید انجام داد؟
سند ملی سالمندی کشور تدوین، تصویب و ابلاغ شده که در این سند، مانند قانون حمایت از معلولان، به موضوع سالمندی پرداخته شده است. از طرفی شورای ملی سالمندان کشور نیز در این راستا فعال است که بهزیستی در این دو مورد به عنوان یکی از نقش‌آفرینان تخصصی و اصلی حضور پررنگی دارد.
‌ یکی از آسیب‌های جدی دوران همه‌گیری کرونا، بحث آسیب‌های روانی هم بوده ‌است. معلولان، سالمندان و مددجویان تحت حمایت سازمان بهزیستی هم در این زمینه شرایط حساسی دارند. آیا غربالگری و حمایتی در این زمینه هم انجام شده ‌است؟
در موضوع آسیب‏های روانی ناشی از کرونا، بهزیستی موضوع را وسیع‌تر و فراتر از جامعه هدف خود یعنی معلولان و مددجویان دیده و این مهم را به کل جامعه تعمیم داده است که خدمتتان عرض می‌کنم. برای پیشگیری از اضطراب ناشی از شیوع بیماری کووید‌19، سامانه تلفنی ١۴٨٠ راه‌اندازی شد؛ از طریق این خط از ساعت هشت صبح تا 24 خدمات مشاوره‌ای و روان‌شناختی از سوی روان‌شناسان متخصص بهزیستی به مردم سراسر کشور به‌طور عموم و به صورت رایگان ارائه می‏شود. ایجاد یک کد اختصاصی در سامانه خط 1480 جهت ارائه خدمات تخصصی روان‌شناختی به کادر درمان بیمارستان‌ها از دیگر خدمات بهزیستی در این راستا بود. همچنین اعلام خط 123 برای پاسخ‌گویی به مواجهه مردم با بیماری کووید19، تدوین توصیه‏های روانی، حمایتی و راهکارهای مقابله با استرس ناشی از بیماری کووید19 و ارسال به تمامی مراکز، تهیه و ارسال بسته آموزشی مقابله روانی- اجتماعی ویژه عموم مردم به استان‏ها، تهیه راهنمای آموزشی با موضوع غلبه بر درگیری فکری ویژه جامعه هدف سازمان، جامعه عمومی و افراد آشنا با مفاهیم روان‌شناسی و انتشار در سایت و شبکه‏های اجتماعی سازمان و... ابلاغ بیش از 10 محتوای مرتبط با سلامت روان به استان‌ها با عناوین مدیریت استرس، تصمیم‌گیری، شایعه‌سازی، غلبه بر درگیری فکری، مراقبت در خرید، مهارت‏های ارتباطی ویژه ناشنوایان، مدیریت استرش ویژه ناشنوایان، کنترل اضطراب، مدیریت سوگ، اضطراب در کودکان، همسران و کرونا، تاب‌آوری، در خانه ماندن، آزمونی برای همسران، قرنطینه خانگی، سالمندی و مدیریت استرس، چگونه کودکانمان را رشد دهیم، قرنطینه اجباری فرصتی برای رشد هیجانی کودکان، با این فرصت چگونه برخورد کنیم، طراحــی و اجرای سامانــه ارزیابــی وضعیت روان‌شناختی و بررسی وضعیت استــرس، اضطراب و افسردگــی به آدرس http://corona.behzisti.ir، همکاری در تهیه تدوین برنامه‏های آموزشی سلامت روان برای صداوسیما، طراحی آموزش‏های سلامت روان ویژه ناشنوایان، مشاوره و راهنمایی تلفنی به افراد دارای معلولیت روستایی، ارائه خدمات روان‌شناسی غیرحضوری به خانواده‌های فرزندپذیر، توسعه خدمات با کیفیت تلفنی یا برخط مشاوره و مداخلات روانی اجتماعی بحران، تقویت نیروهای تیم سـیار اورژانس اجتماعی جهت اعزام در صورت اعلام و درخواست مداخله و انجام مداخلات تخصصی در زمان بروز خشونت‏های خانگی، تقویت مراکز مـداخله در بحران اورژانس اجتماعی جهت پذیرش و انجام مداخلات تخصصی اجتماعی و روانی به گروه‏های خشونت‌دیده و در معرض خشونت و خانواده‏های آنان در راستای حل بحران‏های پیش‌آمده، استفاده از ظرفیت تخصصی و پرسنلی تیم‏های محب و مراکز سلامت روان در کمک به سلامت روان جامعه.
‌به نظر می‌آید کم‌کم به پایان دوران همه‌گیری کرونا دست‌کم تا چند ماه آینده نزدیک می‌شویم. می‌دانیم که در پساکرونا همچنان آسیب‌ها و مشکلات این دوران پابرجا خواهد بود. سازمان بهزیستی چه برنامه‌ای برای دوران پساکرونا دارد؟
نظر به ضرورت حفظ، تقویت و ارتقای سلامت آحاد جامعه هدف تحت پوشش سازمان، به‌ویژه در زمان بروز بحران‏های بهداشتی، توجه به نکات ذیل در دوره پساکرونا از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است. بدون شک سازمان بهزیستی خود را مکلف می‌داند در راستای تحقق و عملیاتی‌کردن این سیاست‏های راهبردی، تلاش و برنامه‏ریزی کند:
- امکان‏پذیر‌شدن گذراندن دوره طرح نیروی انسانی پزشکی، پیراپزشکی، پرستاری، بهداشت و تغذیه در مراکز بهزیستی با اولویت مناطق محروم با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با توجه به نداشتن انطباق ساختار نیروی انسانی مورد نیاز و عدم امکان اخذ مجوز استخدام.
- تداوم فعالیت ساختارمند کمیته پیشگیری از بیماری‏های واگیر در ستاد سازمان و بهزیستی استان‏ها به عنوان مرجع و ناظر فعالیت‏های بهداشتی سازمان.
- استمرار در تدوین، ابلاغ و رعایت پروتکل‏های بهداشتی در تمامی فعالیت‏های تحت نظارت سازمان.
- کوچک‏سازی مراکز بزرگ تجمیعی سازمان و گسترش رویکردهای مبتنی بر خدمات روزانه به جای خدمات اقامتی.
- تقویت زیرساخت‏های لازم آی‌تی و خدمات مجازی و اینترنتی آنلاین و از راه دور، به‌ویژه در مراکز روزانه آموزشی و توانبخشی.
- برنامه‏ریزی در راستای اجرای صددرصدی مفاد مواد 27 و 28 قانون حمایت از حقوق معلولان به‌منظور استمرار و تقویت برنامه‏های سلامت‌محور ویژه کارکنان سازمان، به‌ویژه برای کارکنان با بیماری‏های زمینه‏ای.
- تقویت و توسعه رویکردهای سلامت‏نگر و مبتنی بر مداخلات تخصصی بر اساس نظام جامع سلامت، به‌ویژه در ابعاد روانی- اجتماعی و راه‏اندازی سامانه‏های خدمات سلامت روان.
- طراحی و تقویت شبکه‏های اجتماعی حمایتی برای افزایش تاب‏آوری گروه‏های هدف متأثر از شیوع بیماری (مبتلایان، خانواده‏ها و سوگواران و...).
- طراحی و تقویت برنامه‏های حمایت از کارکنان مراکز غیردولتی و همکار سازمان، به‌ویژه داوطلبان در قالب مدافعان سلامت.
- برنامه‏ریزی و تأمین اعتبارات برای استمرار حمایت‏های مالی از مراکز، مؤسسات و انجمن‏های غیردولتی و همکار سازمان.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.