صادرات فولاد با نرخ واقعی
کیوان جعفری طهرانی
همزمان با تصدی بایدن بر کرسی ریاستجمهوری آمریکا و احتمال بازگشت این کشور به برجام و در نتیجه حذف تحریمها، طرح تکنرخیشدن ارز مطرح شده است؛ موضوعی که به اعتقاد کیوان جعفریطهرانی اقدامی شجاعانه از سوی دولت نسبت داده شده و زمینه افزایش صادرات، کاهش واردات و ایجاد تعادل در تراز تجاری را فراهم میکند. به اعتقاد اين تحلیلگر ارشد بازارهای بینالمللی سنگآهن و فولاد، در شرایطی که انتظار میرود شاهد هجوم سرمایهگذاران خارجی در زنجیره فولاد باشیم، ارز تکنرخی علاوه بر صادرات محصولات فولادی متناسب با نرخهای جهانی، هزینههای ناشی از حملونقل و مبادلات مالی را نیز بهطور قابل ملاحظهای کاهش خواهد داد که منافع زیادی را متوجه فولادسازان و سرمایهگذاران این حوزه خواهد کرد. کیوان جعفریطهرانی، تحلیلگر ارشد بازارهای بینالمللی سنگآهن و فولاد در اینباره به «شرق» میگوید: به محض اعمال تحریم بر صنعت فولاد که در دو مرحله صورت گرفت، صادرات محصولات فولادی با تأثیرات منفی مواجه شد، چراکه تعداد قابل توجهی از خریداران، از خرید سر باز زدند و از سوی دیگر، شرکتهای اروپایی و حتی چینی که در صنعت فولاد ایران فعالیت داشتند، عقبنشینی کردند. بعد از آن اسامی دیگری در چند سال اخیر اعلام شد که البته تأثیر منفی کمتری در پی داشت، زیرا شرکتها خود را با شرایط وفق داده و برای بهوقوعپیوستن چنین شرایطی آماده بودند. طبیعتا بهبود شرایط سیاسی و رفع تحریمها کمک زیادی خواهد کرد، چراکه هم در زمینه صادرات، امکان صادرات با نرخهایی نزدیک به قیمتهای جهانی مقدور خواهد بود و هم نرخ حملونقل دریایی که با آغاز تحریمها روند افزایشی به خود گرفته بود، کمی تعدیل خواهد شد. وی معتقد است: البته کاهش شدت تحریمها و رفع آنها شاید در حوزه نفت تا حدودی صادرات را بهبود بخشد، اما احتمال اتفاقافتادن آن برای صنعت فولاد در سال 1400 کم است. یعنی اگر قرار باشد برنامهریزی برای این سال انجام شود، احتمال اینکه در اولین سال ریاستجمهوری بایدن اتفاق شاخصی در این زمینه بیفتد، دور از انتظار است. جعفریطهرانی میافزاید: سرمایهگذاران خارجی همواره از چندنرخیبودن ارز گله داشتند و آن را موجب سردرگمی میدانستند. یکی از مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد، این است که مطالعات مقدماتی و تکمیلی امکانسنجی براساس نرخهای غیرواقعی دلار صورت میگیرد و در زمان اجرا مشکلاتی را پدید میآورد. نرخ دلار بازار آزاد، سامانه سنا و حتی نیما فاصله زیادی - بعضا 400 درصدی - با ارز دولتی دارند و این موضوع معضلات زیادی را در پی دارد. اگر قرار باشد شرکتهای خارجی در صنعت فولاد سرمایهگذاری داشته باشند، باید نرخهای واقعی دلار را مد نظر قرار دهند که طبیعتا تکنرخیشدن ارز و نزدیکشدن آن به نرخ واقعی کمک زیادی به دستیافتن به اعداد واقعی در امکانسنجیها خواهد کرد. وی ادامه داد: از آنجا که چین اعلام آمادگی کرده در حوزه معدن، صنایع معدنی و زنجیره فولاد کشور سرمایهگذاری قابل توجهی انجام دهد، حل این معضل میتواند نتایج مثبتی در پی داشته باشد. اگر این تکنرخیشدن صادرات را هم در بر گیرد، نتایج خوبی را شاهد خواهیم بود، اما اگر همچنان نرخهای نیمایی و سنایی را داشته باشیم، دولت نمیتواند قدم صحیحی در این حوزه بردارد. دولتها در طول 10 سال گذشته تلاش کردهاند در راه تکنرخیکردن ارز گام بردارند اما به دلیل تعیین اعداد غیرواقعی در این زمینه موفق عمل نکردهاند. این تحلیلگر ارشد بازارهای بینالمللی سنگآهن و فولاد تصریح کرد: تکنرخیشدن ارز نیاز به منابع صادراتی دارد که اگر این منابع وجود داشته باشند، میتوانند کمک شایانی به دولت در این زمینه کنند. وی با اشاره به وضعیت بازار فولاد در سال 2021 عنوان کرد: در حالی که بسیاری از کشورها از جمله چین در حال خروج از وضعیت همهگیری کرونا بودند، در سال 2021 مجددا درگیر موج چهارم کرونا شدند. از سوی دیگر، بسیاری از کشورها واکسیناسیون شهروندانشان را آغاز کردهاند و میتوانند مجددا اقتصاد خود را به شکوفایی برسانند که این موضوع در رابطه با ایران برای سال 2022 پیشبینی شده است.
همزمان با تصدی بایدن بر کرسی ریاستجمهوری آمریکا و احتمال بازگشت این کشور به برجام و در نتیجه حذف تحریمها، طرح تکنرخیشدن ارز مطرح شده است؛ موضوعی که به اعتقاد کیوان جعفریطهرانی اقدامی شجاعانه از سوی دولت نسبت داده شده و زمینه افزایش صادرات، کاهش واردات و ایجاد تعادل در تراز تجاری را فراهم میکند. به اعتقاد اين تحلیلگر ارشد بازارهای بینالمللی سنگآهن و فولاد، در شرایطی که انتظار میرود شاهد هجوم سرمایهگذاران خارجی در زنجیره فولاد باشیم، ارز تکنرخی علاوه بر صادرات محصولات فولادی متناسب با نرخهای جهانی، هزینههای ناشی از حملونقل و مبادلات مالی را نیز بهطور قابل ملاحظهای کاهش خواهد داد که منافع زیادی را متوجه فولادسازان و سرمایهگذاران این حوزه خواهد کرد. کیوان جعفریطهرانی، تحلیلگر ارشد بازارهای بینالمللی سنگآهن و فولاد در اینباره به «شرق» میگوید: به محض اعمال تحریم بر صنعت فولاد که در دو مرحله صورت گرفت، صادرات محصولات فولادی با تأثیرات منفی مواجه شد، چراکه تعداد قابل توجهی از خریداران، از خرید سر باز زدند و از سوی دیگر، شرکتهای اروپایی و حتی چینی که در صنعت فولاد ایران فعالیت داشتند، عقبنشینی کردند. بعد از آن اسامی دیگری در چند سال اخیر اعلام شد که البته تأثیر منفی کمتری در پی داشت، زیرا شرکتها خود را با شرایط وفق داده و برای بهوقوعپیوستن چنین شرایطی آماده بودند. طبیعتا بهبود شرایط سیاسی و رفع تحریمها کمک زیادی خواهد کرد، چراکه هم در زمینه صادرات، امکان صادرات با نرخهایی نزدیک به قیمتهای جهانی مقدور خواهد بود و هم نرخ حملونقل دریایی که با آغاز تحریمها روند افزایشی به خود گرفته بود، کمی تعدیل خواهد شد. وی معتقد است: البته کاهش شدت تحریمها و رفع آنها شاید در حوزه نفت تا حدودی صادرات را بهبود بخشد، اما احتمال اتفاقافتادن آن برای صنعت فولاد در سال 1400 کم است. یعنی اگر قرار باشد برنامهریزی برای این سال انجام شود، احتمال اینکه در اولین سال ریاستجمهوری بایدن اتفاق شاخصی در این زمینه بیفتد، دور از انتظار است. جعفریطهرانی میافزاید: سرمایهگذاران خارجی همواره از چندنرخیبودن ارز گله داشتند و آن را موجب سردرگمی میدانستند. یکی از مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد، این است که مطالعات مقدماتی و تکمیلی امکانسنجی براساس نرخهای غیرواقعی دلار صورت میگیرد و در زمان اجرا مشکلاتی را پدید میآورد. نرخ دلار بازار آزاد، سامانه سنا و حتی نیما فاصله زیادی - بعضا 400 درصدی - با ارز دولتی دارند و این موضوع معضلات زیادی را در پی دارد. اگر قرار باشد شرکتهای خارجی در صنعت فولاد سرمایهگذاری داشته باشند، باید نرخهای واقعی دلار را مد نظر قرار دهند که طبیعتا تکنرخیشدن ارز و نزدیکشدن آن به نرخ واقعی کمک زیادی به دستیافتن به اعداد واقعی در امکانسنجیها خواهد کرد. وی ادامه داد: از آنجا که چین اعلام آمادگی کرده در حوزه معدن، صنایع معدنی و زنجیره فولاد کشور سرمایهگذاری قابل توجهی انجام دهد، حل این معضل میتواند نتایج مثبتی در پی داشته باشد. اگر این تکنرخیشدن صادرات را هم در بر گیرد، نتایج خوبی را شاهد خواهیم بود، اما اگر همچنان نرخهای نیمایی و سنایی را داشته باشیم، دولت نمیتواند قدم صحیحی در این حوزه بردارد. دولتها در طول 10 سال گذشته تلاش کردهاند در راه تکنرخیکردن ارز گام بردارند اما به دلیل تعیین اعداد غیرواقعی در این زمینه موفق عمل نکردهاند. این تحلیلگر ارشد بازارهای بینالمللی سنگآهن و فولاد تصریح کرد: تکنرخیشدن ارز نیاز به منابع صادراتی دارد که اگر این منابع وجود داشته باشند، میتوانند کمک شایانی به دولت در این زمینه کنند. وی با اشاره به وضعیت بازار فولاد در سال 2021 عنوان کرد: در حالی که بسیاری از کشورها از جمله چین در حال خروج از وضعیت همهگیری کرونا بودند، در سال 2021 مجددا درگیر موج چهارم کرونا شدند. از سوی دیگر، بسیاری از کشورها واکسیناسیون شهروندانشان را آغاز کردهاند و میتوانند مجددا اقتصاد خود را به شکوفایی برسانند که این موضوع در رابطه با ایران برای سال 2022 پیشبینی شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.