بورس كالا، عراق را با قواعد دنياي مدرن آشنا ميكند
افزايش سهم ايران در بازار عراق
بلندپروازيهاي رژيم بعث در عراق، از اين كشور ويرانهاي ساخت كه حالا بازارش مورد توجه بسياري از كشورهاي جهان قرار گرفته است. چراكه بازسازي اين كشور كه بيش از چهار دهه درگير جنگ داخلي و جنگ در آن سوي مرزهاي خود بوده، با تكيه بر درآمدهاي نفتي، بازاري بزرگ و جذاب براي بسياري از كشورهاي جهان است. به گفته سيدحميد حسيني، نايبرئيس اتاق ايران و عراق، جنگهاي پيدرپي در كشور همسايه، زيرساختهاي مدرن اين كشور اعم از بانك، بيمه و بورس را دچار عقبماندگي تاريخي كرده است. آنطور كه او ميگويد از سال قبل بورس كالا اقداماتي را براي راهاندازي تابلوي بورس در عراق آغاز كرده كه اين فرصت نه تنها زمينه حضور بيشتر ايران در بازار عراق را فراهم ميكند و سهم ايران از بازار عراق را افزايش ميدهد بلكه سبب خواهد شد مردم عراق با شرايط دنياي مدرن و دنياي بورس بيشتر آشنا شوند.
عراق يكي از بزرگترين بازارهاي صادراتي ايران به شمار ميرود. روابط تجاري ايران و عراق در 10 سال اخير رشد قابل توجهي داشته است. از ابتدای سال ۱۳۹۷، روزانه ۲۰ میلیون دلار کالای صادراتی از ایران به عراق صادر شده که براساس آمار گمرک ایران، به لحاظ وزنی ۱۴.۰۱ درصد و به لحاظ ارزش ۲۳.۱۹ درصد رشد داشته است. طبق اعلام سازمان توسعه تجارت، ظرفیت بالای بازار عراق موجب شده در سال جاری بیش از ۱۰ ردیف کالای ایرانی وارد این کشور شود که از آن جمله میتوان به محصولات پلاستیکی، فراوردههای کشاورزی و صنایع تبدیلی، ماشینآلات و قطعات و تجهیزات صنعتی، فراوردههای معدنی، صنایع غذایی و ساختمانی اشاره کرد. هماکنون حجم مناسبات اقتصادی ایران و عراق رقمی نزدیک به هفت میلیارد دلار در سال است. ولی چشمانداز روابط از تقویت این نرخ به بیش از ۲۰ میلیارد دلار در سال حکایت دارد. از سال گذشته بورس كالا گامهايي را براي ايجاد يك تابلو در بازار عراق برداشته است. تجربه بالای بورس کالا در معاملات محصولات صنعتی و مواد اولیه، جایگاه خاص این بازار مالی در معاملات مواد اولیه و محصولات کشاورزی و همچنین تجربه صادرات در کنار رصد مداوم بازار عراق توسط
بورس کالا مواردی است که آینده حضور این بازار مالی را در بازار عراق با جذابیت بیشتری روبهرو میكند. این در حالی است که بازارهای کالایی رسمی مانند بورس کالا و بورس انرژی را میتوان دو ابزار مهم بازار سرمایه و حتی بدنه تصمیمسازی اقتصادی برای ایجاد بازاری جدید به شمار آورد که سادهترین خروجی آن افزایش حجم معاملات در این بازارهای کالایی است. بورس كالا سه رويكرد اصلي براي حضور در بازار عراق دارد؛ ایجاد بورس کالای مشترک ایران و عراق، حضور بورس کالا در چارچوب نمایندگی در عراق و همچنین نصب تابلوی معاملات و اطلاعرسانی شفاف قیمتها و نهایتا کمک به ایجاد بورس کالای عراق، سه رویکرد اصلی است كه بورس كالا سياستهاي خود در بازار عراق را بر اساس آنها بنا كرده است.
جاانداختن بورس در فرهنگ عراق
اما سيدحميد حسيني، نايبرئيس اتاق ايران و عراق، كاركرد ديگري براي بورس كالا در اين كشور تعريف ميكند. او در اين رابطه عنوان ميكند: كشور عراق يك بورس دارد اما ساختاري كه به نام بورس در اين كشور بود، چندان فعال نيست. او اضافه ميكند: نهادهاي مدرن در عراق از بانك گرفته تا بيمه و بورس، اصولا در فرهنگ اين كشور جا نيفتادهاند. در اين 30 تا 40 سالي كه عراق در جنگ با ايران، داعش و تحت اشغال آمريكا بوده، هيچكدام از ساختارهاي مدرن اين كشور بازسازي و نوسازي نشده است. قاعدتا نميتوان انتظار داشت كه عراق بتواند در اين زمينهها به سرعت فعال شود. عراقيها كارت اعتباري ندارند. سيستم بانكي مدرني ندارند اما ما بايد نگاهمان به پنج سال آينده باشد و به امروز عراق نگاه نكنيم.
به گفته حسيني، حضور بورس كالا در عراق فرصتي را براي مردم اين كشور ايجاد ميكند كه با ساختارهاي مدرن بيشتر آشنا شوند. او درباره نحوه قيمتگذاري كالاها در تابلوي بورسي كه توسط ايران راهاندازي ميشود، با اشاره به قواعد تخصصي كه بورس كالا به آن توجه ميكند، به اين نكته اشاره ميكند: بورس كالا قطعا بازار را مطالعه ميكند و با درنظرگرفتن شرايط بازار و قيمتها، کشف قیمت صورت میگیرد.
نايبرئيس اتاق ايران و عراق تأكيد ميكند: ما از لحاظ قيمتي بهويژه در بحث فلزات مشكلي نداريم. هزينههاي حمل در حوزه فلزات رقم بزرگي را تشكيل ميدهد. بنابراين محصولاتي كه از چين و اوكراين ميآيند، قاعدتا نميتوانند با ما رقابت كنند. ما كه نزديكترين فاصله به كشور عراق را داريم، قاعدتا هزينههاي حمل كمتري را نسبت به ساير كشورها بايد پرداخت كنيم، اگر نتوانيم با ديگران رقابت كنيم، قطعا اين مسئله ناشي از ناكارآمدي كارخانههاي ايراني خواهد بود.
تأثيرگذاري بورس از سه منظر
به اعتقاد حسيني، بورس كالا از سه منظر ميتواند در روابط تجاري ايران و عراق مؤثر باشد. بورس كالا يك برنامهريزي از گذشته داشت تا در عراق تابلويي را راهاندازي كند. سايتي را به زبان عربي راهاندازي كرد. با توجه به اينكه بسياري از اقلامي كه در بورس كالا عرضه ميشود، مورد نياز عراق است، راهاندازي يك تابلو ميتواند در روابط تجاري دو كشور و توسعه آن بسيار مؤثر باشد. او ادامه ميدهد: كار ديگر بورس كالا در عراق اين است كه فرصتهايي براي حضور شركتهاي بزرگ در بازار عراق فراهم كند. مشكلي كه در عراق داريم اين است كه شركتهاي بزرگ و داراي برند ايران، در عراق كمتر حضور دارند. اين شركتها تأمينكنندگان يا خريداران كالا در بورس كالا هستند. در بخش فلزات، معدن، كشاورزي، فراوردههاي نفتي و... چنين شركتهايي داريم. بورس كالا با اطلاعرساني خوبي كه از وضعيت بازار عراق، ظرفيتها و فرصتهاي اين بازار در اختيار شركتهاي بزرگ قرار ميدهد، ميتواند زمينهساز حضور شركتهاي علاقهمند در بازار عراق باشد. به گفته اين فعال اقتصادي با توجه به اينكه بازسازي عراق در حال آغازشدن است، يك ظرفيت 300ميليارددلاري در بحث بازسازي اين كشور مطرح
است. مجموعه بورس كالا و بازار سرمايه اگر در اين زمينه فعال و در بازار عراق حضور داشته باشد، ميتواند تضمينهايي را براي سرمايهگذاران ايراني بگيرد و هم بستري را براي حضور شركتهاي خدمات فني و مهندسي ايران در اين بازار فراهم كند. او اضافه ميكند: در كنار اين اقدامات، بورس كالا ميتواند بازار بزرگي براي محصولات ايراني از جمله لوازم و مصالح ساختماني و همه اقلام ديگر شامل تجهيزات نفت و گاز، لوازم اداري و... كه در بازار عراق به آن نياز است، فراهم كند و تسهيلات مناسبي در اختيار فعالان اقتصادي ايران قرار دهد.
تابلوي بورس با عرضه فلزات آغاز به فعاليت كند
نايبرئيس اتاق ايران و عراق ميگويد: به نظر من تابلوي بورس كالا در عراق ميتواند كار خود را با عرضه فلزات شروع كند. زيرا فلزات كالاي عموميتر است و بازار آن در ايران انحصاري نيست؛ همينطور در آن سوي مرزها و در داخل كشور عراق هم انحصاري نيست. بازار فلزات بازار بسيار بزرگي است. در ششماهه اول امسال بيش از 450 ميليون دلار آهنآلات (به اندازه كل صادرات سال گذشته) توانستهايم به عراق صادرات داشته باشيم. او اضافه ميكند: بنابراين اگر تابلوي بورس كالا با چند قلم اقلام فلزي شامل ميلگرد، تيرآهن و... كار خود را آغاز كند، شايد بتوانيم سهم خود را در بازاري كه در بدترين شرايط، بازاري دوميلياردي است و بعضي سالها بازار پنجميليارددلاري را ايجاد كرده، حفظ كنيم. به گفته حسيني، كشور عراق به 10 ميليون تن آهنآلات نياز دارد. در اين كشور صرفا دو تا سه واحد خيلي معمولي با ظرفيت هزار تا هزارو 800 تن توليد ميلگرد، حضور دارند كه محصول غيراستاندارد توليد ميكنند. اگر بورس كالا با عرضه اينگونه اقلام كار خود را شروع كند، باعث آشنايي مردم عراق با بورس ميشود و هم ميتواند سطح روابط ايران را از سطح فعلي كه راضيكننده نيست، افزايش
دهد. او همچنين از تأثير بورس كالا بر صدور مصالح ساختماني به كشور عراق سخن ميگويد. به باور نايبرئيس اتاق ايران و عراق در حال حاضر بيش از 50 درصد بازار عراق در اين حوزه در دست ايران است. در مجموع از بازار دوميليارددلاري مصالح ساختماني كه در سالهاي 2016 و 2017 در اقلامي مثل كاشي، سراميك، شيشه، سفال، گچ، آهك و سيمان در كشور عراق وجود داشته، يكميلياردو 200 ميليون تومان آن در اختيار ايران بوده است. با حضور بورس كالا ميتوانيم اين بازار را براي خود تثبيت كنيم. حسيني اضافه ميكند: با توجه به موقعيت مناسب ايران در بازار مصالح ساختماني عراق، با حضور بورس كالا ميتوانيم در بحث فلزات هم سهم خود را در بازار اين كشور افزايش دهيم. اينكه اوكراين يا چين از آن سوي دنيا بيايند و بتوانند در حوزه فلزات با ما رقابت كنند، بخشي از آن ناشي از ضعف ما و تجار ماست كه نتوانستند خود را در آن بازار خوب معرفي كنند.
جذابيت محصولات پتروشيمي براي عراقيها
نايبرئيس اتاق ايران و عراق درباره ديگر محصولاتي كه از طريق تابلوي بورس كالا قابل عرضه است، به تمايل عراقيها براي خريد محصولات پتروشيمي ايران اشاره ميكند.
او ميگويد: عراق در بحث صنايع سبك، ظروف يكبارمصرف و بطري پت اقداماتي را انجام داده است. اين كشور در صنايعي كه به تكنولوژي وابستگي ندارد و پيچيده نيست، شامل صنايع بستهبندي، پلاستيك و ظروف يكبارمصرف به شدت سرمايهگذاري ميكند و به همين دليل به برخي محصولات پتروشيمي به شدت نياز دارد. حسيني ادامه ميدهد: گلايه عراقيها اين است كه به هيچ وجه نميتوانند نيازهاي خود را از واحدهاي توليدي پتروشيمي ايران بهطور مستقيم تهيه كنند و ناگزيرند كه از دست واسطهها، مواد اوليه بخرند. اگر بورس كالا در زمينه عرضه پيويسي، پلياتيلن و مواد مورد نياز صنايع كوچك عراق وارد عمل شود، قطعا ميتوانيم از اين پتانسيل هم استفاده كنيم.
بلندپروازيهاي رژيم بعث در عراق، از اين كشور ويرانهاي ساخت كه حالا بازارش مورد توجه بسياري از كشورهاي جهان قرار گرفته است. چراكه بازسازي اين كشور كه بيش از چهار دهه درگير جنگ داخلي و جنگ در آن سوي مرزهاي خود بوده، با تكيه بر درآمدهاي نفتي، بازاري بزرگ و جذاب براي بسياري از كشورهاي جهان است. به گفته سيدحميد حسيني، نايبرئيس اتاق ايران و عراق، جنگهاي پيدرپي در كشور همسايه، زيرساختهاي مدرن اين كشور اعم از بانك، بيمه و بورس را دچار عقبماندگي تاريخي كرده است. آنطور كه او ميگويد از سال قبل بورس كالا اقداماتي را براي راهاندازي تابلوي بورس در عراق آغاز كرده كه اين فرصت نه تنها زمينه حضور بيشتر ايران در بازار عراق را فراهم ميكند و سهم ايران از بازار عراق را افزايش ميدهد بلكه سبب خواهد شد مردم عراق با شرايط دنياي مدرن و دنياي بورس بيشتر آشنا شوند.
عراق يكي از بزرگترين بازارهاي صادراتي ايران به شمار ميرود. روابط تجاري ايران و عراق در 10 سال اخير رشد قابل توجهي داشته است. از ابتدای سال ۱۳۹۷، روزانه ۲۰ میلیون دلار کالای صادراتی از ایران به عراق صادر شده که براساس آمار گمرک ایران، به لحاظ وزنی ۱۴.۰۱ درصد و به لحاظ ارزش ۲۳.۱۹ درصد رشد داشته است. طبق اعلام سازمان توسعه تجارت، ظرفیت بالای بازار عراق موجب شده در سال جاری بیش از ۱۰ ردیف کالای ایرانی وارد این کشور شود که از آن جمله میتوان به محصولات پلاستیکی، فراوردههای کشاورزی و صنایع تبدیلی، ماشینآلات و قطعات و تجهیزات صنعتی، فراوردههای معدنی، صنایع غذایی و ساختمانی اشاره کرد. هماکنون حجم مناسبات اقتصادی ایران و عراق رقمی نزدیک به هفت میلیارد دلار در سال است. ولی چشمانداز روابط از تقویت این نرخ به بیش از ۲۰ میلیارد دلار در سال حکایت دارد. از سال گذشته بورس كالا گامهايي را براي ايجاد يك تابلو در بازار عراق برداشته است. تجربه بالای بورس کالا در معاملات محصولات صنعتی و مواد اولیه، جایگاه خاص این بازار مالی در معاملات مواد اولیه و محصولات کشاورزی و همچنین تجربه صادرات در کنار رصد مداوم بازار عراق توسط
بورس کالا مواردی است که آینده حضور این بازار مالی را در بازار عراق با جذابیت بیشتری روبهرو میكند. این در حالی است که بازارهای کالایی رسمی مانند بورس کالا و بورس انرژی را میتوان دو ابزار مهم بازار سرمایه و حتی بدنه تصمیمسازی اقتصادی برای ایجاد بازاری جدید به شمار آورد که سادهترین خروجی آن افزایش حجم معاملات در این بازارهای کالایی است. بورس كالا سه رويكرد اصلي براي حضور در بازار عراق دارد؛ ایجاد بورس کالای مشترک ایران و عراق، حضور بورس کالا در چارچوب نمایندگی در عراق و همچنین نصب تابلوی معاملات و اطلاعرسانی شفاف قیمتها و نهایتا کمک به ایجاد بورس کالای عراق، سه رویکرد اصلی است كه بورس كالا سياستهاي خود در بازار عراق را بر اساس آنها بنا كرده است.
جاانداختن بورس در فرهنگ عراق
اما سيدحميد حسيني، نايبرئيس اتاق ايران و عراق، كاركرد ديگري براي بورس كالا در اين كشور تعريف ميكند. او در اين رابطه عنوان ميكند: كشور عراق يك بورس دارد اما ساختاري كه به نام بورس در اين كشور بود، چندان فعال نيست. او اضافه ميكند: نهادهاي مدرن در عراق از بانك گرفته تا بيمه و بورس، اصولا در فرهنگ اين كشور جا نيفتادهاند. در اين 30 تا 40 سالي كه عراق در جنگ با ايران، داعش و تحت اشغال آمريكا بوده، هيچكدام از ساختارهاي مدرن اين كشور بازسازي و نوسازي نشده است. قاعدتا نميتوان انتظار داشت كه عراق بتواند در اين زمينهها به سرعت فعال شود. عراقيها كارت اعتباري ندارند. سيستم بانكي مدرني ندارند اما ما بايد نگاهمان به پنج سال آينده باشد و به امروز عراق نگاه نكنيم.
به گفته حسيني، حضور بورس كالا در عراق فرصتي را براي مردم اين كشور ايجاد ميكند كه با ساختارهاي مدرن بيشتر آشنا شوند. او درباره نحوه قيمتگذاري كالاها در تابلوي بورسي كه توسط ايران راهاندازي ميشود، با اشاره به قواعد تخصصي كه بورس كالا به آن توجه ميكند، به اين نكته اشاره ميكند: بورس كالا قطعا بازار را مطالعه ميكند و با درنظرگرفتن شرايط بازار و قيمتها، کشف قیمت صورت میگیرد.
نايبرئيس اتاق ايران و عراق تأكيد ميكند: ما از لحاظ قيمتي بهويژه در بحث فلزات مشكلي نداريم. هزينههاي حمل در حوزه فلزات رقم بزرگي را تشكيل ميدهد. بنابراين محصولاتي كه از چين و اوكراين ميآيند، قاعدتا نميتوانند با ما رقابت كنند. ما كه نزديكترين فاصله به كشور عراق را داريم، قاعدتا هزينههاي حمل كمتري را نسبت به ساير كشورها بايد پرداخت كنيم، اگر نتوانيم با ديگران رقابت كنيم، قطعا اين مسئله ناشي از ناكارآمدي كارخانههاي ايراني خواهد بود.
تأثيرگذاري بورس از سه منظر
به اعتقاد حسيني، بورس كالا از سه منظر ميتواند در روابط تجاري ايران و عراق مؤثر باشد. بورس كالا يك برنامهريزي از گذشته داشت تا در عراق تابلويي را راهاندازي كند. سايتي را به زبان عربي راهاندازي كرد. با توجه به اينكه بسياري از اقلامي كه در بورس كالا عرضه ميشود، مورد نياز عراق است، راهاندازي يك تابلو ميتواند در روابط تجاري دو كشور و توسعه آن بسيار مؤثر باشد. او ادامه ميدهد: كار ديگر بورس كالا در عراق اين است كه فرصتهايي براي حضور شركتهاي بزرگ در بازار عراق فراهم كند. مشكلي كه در عراق داريم اين است كه شركتهاي بزرگ و داراي برند ايران، در عراق كمتر حضور دارند. اين شركتها تأمينكنندگان يا خريداران كالا در بورس كالا هستند. در بخش فلزات، معدن، كشاورزي، فراوردههاي نفتي و... چنين شركتهايي داريم. بورس كالا با اطلاعرساني خوبي كه از وضعيت بازار عراق، ظرفيتها و فرصتهاي اين بازار در اختيار شركتهاي بزرگ قرار ميدهد، ميتواند زمينهساز حضور شركتهاي علاقهمند در بازار عراق باشد. به گفته اين فعال اقتصادي با توجه به اينكه بازسازي عراق در حال آغازشدن است، يك ظرفيت 300ميليارددلاري در بحث بازسازي اين كشور مطرح
است. مجموعه بورس كالا و بازار سرمايه اگر در اين زمينه فعال و در بازار عراق حضور داشته باشد، ميتواند تضمينهايي را براي سرمايهگذاران ايراني بگيرد و هم بستري را براي حضور شركتهاي خدمات فني و مهندسي ايران در اين بازار فراهم كند. او اضافه ميكند: در كنار اين اقدامات، بورس كالا ميتواند بازار بزرگي براي محصولات ايراني از جمله لوازم و مصالح ساختماني و همه اقلام ديگر شامل تجهيزات نفت و گاز، لوازم اداري و... كه در بازار عراق به آن نياز است، فراهم كند و تسهيلات مناسبي در اختيار فعالان اقتصادي ايران قرار دهد.
تابلوي بورس با عرضه فلزات آغاز به فعاليت كند
نايبرئيس اتاق ايران و عراق ميگويد: به نظر من تابلوي بورس كالا در عراق ميتواند كار خود را با عرضه فلزات شروع كند. زيرا فلزات كالاي عموميتر است و بازار آن در ايران انحصاري نيست؛ همينطور در آن سوي مرزها و در داخل كشور عراق هم انحصاري نيست. بازار فلزات بازار بسيار بزرگي است. در ششماهه اول امسال بيش از 450 ميليون دلار آهنآلات (به اندازه كل صادرات سال گذشته) توانستهايم به عراق صادرات داشته باشيم. او اضافه ميكند: بنابراين اگر تابلوي بورس كالا با چند قلم اقلام فلزي شامل ميلگرد، تيرآهن و... كار خود را آغاز كند، شايد بتوانيم سهم خود را در بازاري كه در بدترين شرايط، بازاري دوميلياردي است و بعضي سالها بازار پنجميليارددلاري را ايجاد كرده، حفظ كنيم. به گفته حسيني، كشور عراق به 10 ميليون تن آهنآلات نياز دارد. در اين كشور صرفا دو تا سه واحد خيلي معمولي با ظرفيت هزار تا هزارو 800 تن توليد ميلگرد، حضور دارند كه محصول غيراستاندارد توليد ميكنند. اگر بورس كالا با عرضه اينگونه اقلام كار خود را شروع كند، باعث آشنايي مردم عراق با بورس ميشود و هم ميتواند سطح روابط ايران را از سطح فعلي كه راضيكننده نيست، افزايش
دهد. او همچنين از تأثير بورس كالا بر صدور مصالح ساختماني به كشور عراق سخن ميگويد. به باور نايبرئيس اتاق ايران و عراق در حال حاضر بيش از 50 درصد بازار عراق در اين حوزه در دست ايران است. در مجموع از بازار دوميليارددلاري مصالح ساختماني كه در سالهاي 2016 و 2017 در اقلامي مثل كاشي، سراميك، شيشه، سفال، گچ، آهك و سيمان در كشور عراق وجود داشته، يكميلياردو 200 ميليون تومان آن در اختيار ايران بوده است. با حضور بورس كالا ميتوانيم اين بازار را براي خود تثبيت كنيم. حسيني اضافه ميكند: با توجه به موقعيت مناسب ايران در بازار مصالح ساختماني عراق، با حضور بورس كالا ميتوانيم در بحث فلزات هم سهم خود را در بازار اين كشور افزايش دهيم. اينكه اوكراين يا چين از آن سوي دنيا بيايند و بتوانند در حوزه فلزات با ما رقابت كنند، بخشي از آن ناشي از ضعف ما و تجار ماست كه نتوانستند خود را در آن بازار خوب معرفي كنند.
جذابيت محصولات پتروشيمي براي عراقيها
نايبرئيس اتاق ايران و عراق درباره ديگر محصولاتي كه از طريق تابلوي بورس كالا قابل عرضه است، به تمايل عراقيها براي خريد محصولات پتروشيمي ايران اشاره ميكند.
او ميگويد: عراق در بحث صنايع سبك، ظروف يكبارمصرف و بطري پت اقداماتي را انجام داده است. اين كشور در صنايعي كه به تكنولوژي وابستگي ندارد و پيچيده نيست، شامل صنايع بستهبندي، پلاستيك و ظروف يكبارمصرف به شدت سرمايهگذاري ميكند و به همين دليل به برخي محصولات پتروشيمي به شدت نياز دارد. حسيني ادامه ميدهد: گلايه عراقيها اين است كه به هيچ وجه نميتوانند نيازهاي خود را از واحدهاي توليدي پتروشيمي ايران بهطور مستقيم تهيه كنند و ناگزيرند كه از دست واسطهها، مواد اوليه بخرند. اگر بورس كالا در زمينه عرضه پيويسي، پلياتيلن و مواد مورد نياز صنايع كوچك عراق وارد عمل شود، قطعا ميتوانيم از اين پتانسيل هم استفاده كنيم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.