|

در تجلیل از رئیس فقید انجمن جامعه‌شناسی ایران

شیرین احمد‌نیا .دانشیار دانشگاه علامه‌طباطبایی و عضو هیئت مدیره انجمن جامعه‌شناسی ایران

با جناب آقای دکتر قانعی‌راد پیش از شروع فعالیت‌هایم در انجمن جامعه‌شناسی آشنا شدم. ایشان را به‌عنوان ناظر یکی از طرح‌هایم به من معرفی کردند. گفت‌وگوهای ما کوتاه و دقیق و راهنمایی‌های ایشان برای بهبود کار به‌عنوان ناظری که دغدغه نیل به خروجی مثمر ثمر داشت، مؤثر و معطوف به هدف بود. برای من تجربه خوبی بود. بعدتر توفیق یافتم از زمانی که فعالیتم در انجمن جامعه‌شناسی ایران به‌عنوان عضو هیئت‌مدیره آغاز شد و به این مناسبت در چند دوره چندساله همکارشان شدم، آشنایی بهتری با ایشان داشته باشم. چارچوب همکاری انجمنی با ایشان برای من و امثال من نکات بسیاری برای آموختن داشت. مدیری سخت‌گیر، نکته‌بین و در سخن‌گفتن صریح و رک بودند و معمولا بدون تعارف برخورد می‌کردند. همچنان که خود بسیار مسئولیت‌پذیر بودند و در سال‌های مختلف، ریاست، نظارت و سایر مسئولیت‌ها در انجمن جامعه‌شناسی ایران را با تلاشی بی‌وقفه و خستگی‌ناپذیر بر عهده می‌گرفتند، به دیگران نيز برای انجام امور جرئت می‌دادند و اعتماد می‌کردند و از همکاران انجمنی نیز در هر سطحی که بودند، انتظار ایفای نقشي با کیفیت بالا داشتند. تجربه دبیری چهار دوره همایش ملی پژوهش اجتماعی‌- فرهنگی را که امروز به انجام آن مفتخرم، مدیون اطمینانی هستم که برای اولین‌بار در پیشنهاد چنین مسئولیتی، ایشان به من داشتند و البته گام‌به‌گام در مراحل مختلف به‌سرانجام‌رساندن آن نیز از هیچ حمایتی دریغ نکردند. این مسئله بشخصه برایم ارزشمند بود، هم بنا بر اینکه تجربه‌ام در آن زمان بسیار کم‌تر بود و هم به این دلیل که معمولا مسئولیت‌های این‌چنینی را به زنان نمی‌سپردند و هنوز هم در بسیاری از موارد، دبیری علمی همایش‌ها را به مردان واگذار می‌کنند. ایشان به‌عنوان رئیس انجمن جامعه‌شناسی ایران، همواره بر توسعه فعالیت‌های انجمن در قالبی نظام‌مند با تکیه بر برنامه‌های راهبردی چندساله انجمن تأکید می‌ورزیدند که عملا نیز موجب گسترش فعالیت‌ها و تکثر گروه‌های علمی- تخصصی انجمن و جلب مشارکت دفترهای استانی جدید در آن شد. همکاری‌های «بین‌نهادی»، به‌ویژه با تأکید ایشان بر ضرورت همراهی و حمایت متقابل انجمن‌های علمی فعال علوم اجتماعی، در دوره مدیریتی ایشان تقویت شد.
ایشان علاقه‌مند و مشوق حضور و فعالیت گروه‌ها و افراد با طیف‌های متنوع فکری و رویکردهای نظری رقیب در چارچوب فعالیت‌های علمی انجمن جامعه‌شناسی ایران بودند. حضورشان به‌عنوان جامعه‌شناس حوزه عمومی (یا جامعه‌شناسی مردم‌مدار) که به آن در سال‌های اخیر عنایت ویژه داشتند، باعث شد در کنار تألیفات متعدد دیگر خود که در قالب فعالیت‌های علمی- دانشگاهی شکل می‌گرفت و همچنین در سطح رسانه‌های جمعی و شبکه‌های اجتماعی، از قلم‌شان برای پرداختن و واکنش به مسائل اجتماعی روز و دغدغه‌های جامعه استفاده كنند. مخاطب ايشان به همکاران دانشگاهی و دانشجویان محدود نشد، بلکه عموم مردم و نیز سیاست‌گذاران و سیاست‌پیشگان را نیز شامل می‌شد. در گفت‌وگوی مداومی که با اولیای رشته‌های دیگر داشتند، تلاش‌شان معطوف به اعتباربخشی به جایگاه رشته جامعه‌شناسی و کارآمدی آن بود که در پاسخ به نیازهای جامعه، در ریشه‌یابی و رسیدگی به آشفتگی‌ها و معضلات جامعه، به‌زعم ایشان مغفول واقع شده و انجمن جامعه‌شناسی ایران می‌توانست بستر مناسبی برای جبران یا کاستن از این خلأ فراهم کند؛ جایی که حضور کنشگران علمی دغدغه‌مند می‌توانست فاصله‌های نظریه تا عمل، علم و اجرا را کاهش دهد.
معتقدم بنا بر تلاش‌های چشمگیر و خالصانه ایشان، اسم انجمن جامعه‌شناسی ایران به‌شایستگی با نام دکتر قانعی‌راد پیوند خورده است و تداعی می‌شود. فکر می‌کنم حضور ارزنده ایشان در چارچوب فعالیت‌های انجمن جامعه‌شناسی ایران، در حساس‌ترین و شاید دشوار‌ترین دوره‌هایی که فعالیت‌های مدنی و علمی می‌توانست در جامعه شکل بگیرد و گسترش یابد، با توجه به شجاعت اخلاقی و صراحت لهجه ایشان، اثربخشی ویژه‌ای داشته است و همه کسانی که این روزها به احترام شخصیت انسانی، اخلاقی، علمی و انجمنی ایشان و برای گرامیداشت یادشان در کنار یکدیگر جمع شده و می‌شوند و به روح ایشان رحمت می‌فرستند، شاهدی بر این مدعا هستند. من و سایر اعضا و همکاران ارجمندم در انجمن جامعه‌شناسی ایران، قدردان زحمات‌شان بوده و هستیم و یاد و خاطره ايشان را گرامی می‌داریم.

با جناب آقای دکتر قانعی‌راد پیش از شروع فعالیت‌هایم در انجمن جامعه‌شناسی آشنا شدم. ایشان را به‌عنوان ناظر یکی از طرح‌هایم به من معرفی کردند. گفت‌وگوهای ما کوتاه و دقیق و راهنمایی‌های ایشان برای بهبود کار به‌عنوان ناظری که دغدغه نیل به خروجی مثمر ثمر داشت، مؤثر و معطوف به هدف بود. برای من تجربه خوبی بود. بعدتر توفیق یافتم از زمانی که فعالیتم در انجمن جامعه‌شناسی ایران به‌عنوان عضو هیئت‌مدیره آغاز شد و به این مناسبت در چند دوره چندساله همکارشان شدم، آشنایی بهتری با ایشان داشته باشم. چارچوب همکاری انجمنی با ایشان برای من و امثال من نکات بسیاری برای آموختن داشت. مدیری سخت‌گیر، نکته‌بین و در سخن‌گفتن صریح و رک بودند و معمولا بدون تعارف برخورد می‌کردند. همچنان که خود بسیار مسئولیت‌پذیر بودند و در سال‌های مختلف، ریاست، نظارت و سایر مسئولیت‌ها در انجمن جامعه‌شناسی ایران را با تلاشی بی‌وقفه و خستگی‌ناپذیر بر عهده می‌گرفتند، به دیگران نيز برای انجام امور جرئت می‌دادند و اعتماد می‌کردند و از همکاران انجمنی نیز در هر سطحی که بودند، انتظار ایفای نقشي با کیفیت بالا داشتند. تجربه دبیری چهار دوره همایش ملی پژوهش اجتماعی‌- فرهنگی را که امروز به انجام آن مفتخرم، مدیون اطمینانی هستم که برای اولین‌بار در پیشنهاد چنین مسئولیتی، ایشان به من داشتند و البته گام‌به‌گام در مراحل مختلف به‌سرانجام‌رساندن آن نیز از هیچ حمایتی دریغ نکردند. این مسئله بشخصه برایم ارزشمند بود، هم بنا بر اینکه تجربه‌ام در آن زمان بسیار کم‌تر بود و هم به این دلیل که معمولا مسئولیت‌های این‌چنینی را به زنان نمی‌سپردند و هنوز هم در بسیاری از موارد، دبیری علمی همایش‌ها را به مردان واگذار می‌کنند. ایشان به‌عنوان رئیس انجمن جامعه‌شناسی ایران، همواره بر توسعه فعالیت‌های انجمن در قالبی نظام‌مند با تکیه بر برنامه‌های راهبردی چندساله انجمن تأکید می‌ورزیدند که عملا نیز موجب گسترش فعالیت‌ها و تکثر گروه‌های علمی- تخصصی انجمن و جلب مشارکت دفترهای استانی جدید در آن شد. همکاری‌های «بین‌نهادی»، به‌ویژه با تأکید ایشان بر ضرورت همراهی و حمایت متقابل انجمن‌های علمی فعال علوم اجتماعی، در دوره مدیریتی ایشان تقویت شد.
ایشان علاقه‌مند و مشوق حضور و فعالیت گروه‌ها و افراد با طیف‌های متنوع فکری و رویکردهای نظری رقیب در چارچوب فعالیت‌های علمی انجمن جامعه‌شناسی ایران بودند. حضورشان به‌عنوان جامعه‌شناس حوزه عمومی (یا جامعه‌شناسی مردم‌مدار) که به آن در سال‌های اخیر عنایت ویژه داشتند، باعث شد در کنار تألیفات متعدد دیگر خود که در قالب فعالیت‌های علمی- دانشگاهی شکل می‌گرفت و همچنین در سطح رسانه‌های جمعی و شبکه‌های اجتماعی، از قلم‌شان برای پرداختن و واکنش به مسائل اجتماعی روز و دغدغه‌های جامعه استفاده كنند. مخاطب ايشان به همکاران دانشگاهی و دانشجویان محدود نشد، بلکه عموم مردم و نیز سیاست‌گذاران و سیاست‌پیشگان را نیز شامل می‌شد. در گفت‌وگوی مداومی که با اولیای رشته‌های دیگر داشتند، تلاش‌شان معطوف به اعتباربخشی به جایگاه رشته جامعه‌شناسی و کارآمدی آن بود که در پاسخ به نیازهای جامعه، در ریشه‌یابی و رسیدگی به آشفتگی‌ها و معضلات جامعه، به‌زعم ایشان مغفول واقع شده و انجمن جامعه‌شناسی ایران می‌توانست بستر مناسبی برای جبران یا کاستن از این خلأ فراهم کند؛ جایی که حضور کنشگران علمی دغدغه‌مند می‌توانست فاصله‌های نظریه تا عمل، علم و اجرا را کاهش دهد.
معتقدم بنا بر تلاش‌های چشمگیر و خالصانه ایشان، اسم انجمن جامعه‌شناسی ایران به‌شایستگی با نام دکتر قانعی‌راد پیوند خورده است و تداعی می‌شود. فکر می‌کنم حضور ارزنده ایشان در چارچوب فعالیت‌های انجمن جامعه‌شناسی ایران، در حساس‌ترین و شاید دشوار‌ترین دوره‌هایی که فعالیت‌های مدنی و علمی می‌توانست در جامعه شکل بگیرد و گسترش یابد، با توجه به شجاعت اخلاقی و صراحت لهجه ایشان، اثربخشی ویژه‌ای داشته است و همه کسانی که این روزها به احترام شخصیت انسانی، اخلاقی، علمی و انجمنی ایشان و برای گرامیداشت یادشان در کنار یکدیگر جمع شده و می‌شوند و به روح ایشان رحمت می‌فرستند، شاهدی بر این مدعا هستند. من و سایر اعضا و همکاران ارجمندم در انجمن جامعه‌شناسی ایران، قدردان زحمات‌شان بوده و هستیم و یاد و خاطره ايشان را گرامی می‌داریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.