|

تمدني عظيم در پارس جنوبي

در شرق منطقه عسلویه و در نزدیکی خلیج نایبند زمین‌‌هایی وجود دارند که انتظار تأسیس پروژه‌هایی را می‌کشند تا به واسطه آنها زنجیره ارزش پتروشیمی در منطقه ویژه اقتصادی پارس تکمیل شود؛ هرچند نزدیکی این زمین‌ها به منطقه محافظت‌‌شده نایبند توسعه طرح‌های پایین‌دست در این منطقه را با حساسیت‌های زیست‌محیطی همراه کرده است؛ اما کارشناسان عقیده دارند با در‌نظر‌گرفتن اولویت‌های زیست‌محیطی، می‌توان زنجیره صنعت پتروشیمی را در این منطقه گسترش داد و به توسعه کسب‌و‌کار و بهبود سطح رفاه افراد بومی منطقه پرداخت. طبق آمارهای موجود از دهه 70 که سرمایه‌گذاری برای برداشت گاز از میدان مشترک گازی میان ایران و قطر آغاز شد، تا شش ماه نخست سال ۹۶ در مجموع بیش از ۶۵ میلیارد دلار برای توسعه‌ فازهای گازی در سمت ایران سرمایه‌گذاری شده است. سرمایه‌گذاری ریالی برای برداشت گاز از این میدان مشترک نیز حدود 96 میلیارد ریال برآورد می‌شود. افزایش برداشت گاز و میعانات گازی در منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی که در نوار ساحلی خلیج فارس و در شرق استان بوشهر قرار دارد، احداث طرح‌های بالادست پتروشیمی در این منطقه را در پی داشت. بیش از 7 میلیارد دلار، 1.2 میلیون یورو و بیش از 105 میلیارد ریال از سال 1380 به این‌ سو برای طرح‌های پتروشیمی در منطقه‌ای که در میان بسیاری از مردم با نام عسلویه شناخته می‌شود، سرمایه‌گذاری شده است. در پی برداشت گاز و میعانات گازی و احداث طرح‌های بالادستی پتروشیمی در قلب تپنده انرژی ایران، فراورده‌هایی مانند گاز ال‌پی‌جی، بوتان، اتان، پروپان و... به تولید رسیدند. در‌این‌میان با وجود زیرساخت‌هایی که در منطقه احداث شده است و دسترسی فراوان به خوراک مورد نیاز، سرمایه‌گذاری در بخش پایین‌دست صنعت پتروشیمی به سرعت بخش‌های دیگر پیش نرفت. هرچند نمی‌توان تلاش‌هایی را که برای جذب سرمایه در راستای تکمیل زنجیره ارزش در پارس جنوبی انجام شده است، نادیده گرفت؛ اما کارشناسان بر این عقیده‌اند که پتانسیل‌های بی‌شمار این منطقه برای بخش پایین‌دست آن‌چنان که باید، شکوفا نشده است؛ اما برای جذب سرمایه به منظور تکمیل زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی در منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی چه کارهایی انجام شده است و موانعی که توسعه این بخش را با محدودیت‌های همراه کرده‌اند، کدام‌ موارد هستند؟
‌ جذب سرمایه برای ۱۶ طرح پایین‌دستی
صنایع پایین‌دست پتروشیمی در منطقه ویژه پارس جنوبی در حالی در انتظار تکمیل هستند که برای 16 طرح در این منطقه سرمایه‌گذاری‌هایی انجام شده است. از زمان حضور مهدی یوسفی، مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی پارس، حجم سرمایه مناسبی برای توسعه زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی در منطقه جذب شده است. در این زمینه قراردادهایی نیز در سه تا چهار سال گذشته منعقد شده است که انتظار می‌رود به‌زودی وارد مرحله اجرا شوند. در واقع در‌‌حالی‌که مجتمع‌های پتروشیمی در غرب این منطقه برای سال‌ها مشغول تولید محصولاتی بوده‌اند که به صنایع پایین‌دست وصل نشده‌اند، حالا این انتظار وجود دارد که طرح‌هایی برای تولید محصولاتی مانند پلی‌پروپیلن به اجرا درآید. پلی‌پروپیلن محصولی است که از نظر زنجیره ارزش یک مرحله پس از پروپیلن‌ها قرار دارد و تولید آن به معنای توسعه زنجیره تولید به بخش‌های پایین‌تر است. هرچند تاکنون نگاه حاکم در منطقه تولید محصولاتی ابتدایی زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی و صادرات آنها به بازار جهانی بوده است، با توجه به طرح‌های یاد‌شده به نظر می‌رسد این نگاه در حال تغییر است و توجه به پایین‌دست پتروشیمی در حال عبور از مراحل تئوری و ورود به مراحل عملیاتی است. به عقیده کارشناسان، دولت، وزارت نفت، شرکت ملی پتروشیمی و بخش خصوصی باید بیش‌از‌پیش توسعه پایین‌دست پتروشیمی را بررسی کنند و برای تأمین زیرساخت‌ها و ملزومات توسعه آن در منطقه اقدام کنند. در این راستا جذب پروژه‌هایی مانند تولید هگزان و پنتان در کنار تولید پلی‌پروپیلن در منطقه امیدواری به توسعه پایین‌دست پتروشیمی را افزایش می‌دهد.
‌ پتانسیل‌های پارس جنوبی
به طور قطع می‌توان مهم‌ترین پتانسیل منطقه ویژه پارس جنوبی را منابع بیکران خوراک آن ارزیابی کرد؛ خوراکی که در مجتمع‌های پتروشیمی و پالایشی منطقه به تولید می‌رسد و در فاصله‌ای نزدیک و با قیمتی ارزان می‌تواند در اختیار سرمایه‌گذاران بخش پایین‌دست قرار گیرد. به ‌طور کلی منطقــه ويــژه اقتصــادي انــرژي پــارس بــا در‌اختيــار‌داشــتن حــدود 8 درصــد از کل موجــودي گاز جهــان و تقريبــا 50 درصــد ذخايــر گازي کشــور، عنــوان بزرگ‌تريــن منطقــه ويــژه اقتصــادي جهــان را یدک می‌کشد. در این منطقه امکاناتی نیز برای جذب سرمایه به‌ویژه در بخش‌های پایین‌دستی صنعت پتروشیمی ایجاد شده است. ايــن منطقــه روزانه محل تولید گاز طبیعی، میعانــات گازی، گوگــرد، ال‌پی‌جی و اتــان است که با تکمیل طرح‌های این منطقه در سال‌های آینده با افزایش تولید همراه خواهند شد. این محصولات در حالی می‌توانند خوراک مورد نیاز بخش پایین‌دست را فراهم کنند که تاکنون کمتر به این بخش توجه شده و تمرکز بر طرح‌های بالادستی پتروشیمی بوده است. کارشناسان بر توسعه بیشتر زیرساخت‌ها و کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری در این منطقه ویژه تأکید دارند تا به این واسطه جذابیت سرمایه‌گذاری در پارس جنوبی بیش‌از‌پیش افزایش پیدا کند.همچنین ایجاد تأسیساتی برای سایت دوم پتروشیمی که بتواند خوراک را از صنایع بالادست به صنایع پایین‌دست برساند و برعکس محصولات تولید‌شده در این سایت را به سمت بنادر ارسال کند، از ضروریاتی است که دست‌اندرکاران برای توسعه زنجیره ارزش به آن اشاره می‌کنند. در‌حال‌حاضر در منطقه ویژه اقتصادی پارس 14 مجتمـع فعـال پتروشـیمی بـا ظرفیـت اسـمی 23 میلیون تُـن اوره، اتیلـن، پلـی‌اتیلـن، متانـول، آروماتیـک‌هـا و... وجود دارد. همچنین 14 مجتمـع در حـال سـاخت پتروشـیمی با ظرفیـت اسـمی 36 میلیون تـُـن انــواع محصــولات نیز نقــش این منطقــه را بــه‌عنــوان منطقــه‌ای پیشــرو در حــوزه انــرژی و پتروشــیمی بارزتـر کرده اسـت. در‌عین‌حال اختصاص تقریبــی هزار هکتــار اراضــی منطقــه برای اســتقرار صنایـع کوچـک و متوسـط و همچنیــن صنایــع میان‌دســتی و تکمیلــی نیز از‌جمله مزیت‌های سرمایه‌گذاری در بخش پایین‌دست منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی است. در کنــار این امکانات، بهــره‌منــدی منطقـه از مشـوق‌هـای قانونـی در بحـث معافیـت‌هـا و تسـهیلات اداری نیز زمینــه ایجــاد و تکمیــل زنجیــره ارزش برای تقویــت تولیـد ملـی، جلوگیـری از خـام فروشـی و ایجـاد اشـتغال و خلـق ارزش افـزوده و درآمـد و توسـعه صـادرات را بیـش‌از‌پیـش فراهم کرده است.ایجاد اشتغال مبحثی است که بارها روی آن تأکید شده است. منطقه ویژه پارس به شکل سنتی محل زندگی افرادی بوده است که شغل آنها کشاورزی و ماهی‌گیری بوده است. با توسعه صنایع گاز و پتروشیمی در این منطقه، شکل زندگی سنتی افراد این منطقه تحت تأثیر قرار گرفته و دچار برخی ناهماهنگی‌ها شده است. از‌این‌رو فعالان این عرصه عقیده دارند که زنجیره پایین‌دست پتروشیمی جایگزین مناسبی برای شغل افراد بومی است. این نکته از ابتدای شروع به کار در منطقه نیز در طرح توسعه مورد توجه قرار گرفته بوده است. به شکل ذاتی صنایع پایین‌دستی در صنعت پتروشیمی به سرمایه کمتری نیاز دارند و در عوض می‌توانند اشتغال بیشتری در سطوح مختلف برای مردم منطقه و استان بوشهر فراهم کنند. برای تحقق این هدف زیرساخت‌های دیگری در منطقه مانند فـرودگاه بـزرگ بيـن‌المللي خليـج فـارس که ظرفيـت جابه‌جايـي يـک ميليـون مسـافر در سـال را دارد، ایجاد شده است.مجتمـع بنـدري پـارس بـا 25 پسـت اسـکله و ظرفيـت پهلوگيــري کشــتي‌هايــي بــه ظرفيــت 80 هــزار تـُـن، پايانــه بــار و مســافر، راه‌هــای مواصلاتــی درون و بــرون از منطقــه، شــبکه توزیــع بــرق، آب و مخابــرات و وجــود نیــروگاه‌هــای بـرق در منطقـه و مناطـق مجـاور و موقعیـت منحصـر‌بـه‌فـرد منطقــه در کرانــه خليــج فــارس و اتصــال بــه آبراه‌هــاي بيـن‌المللـي برای دسترسـي آسـان بـه بـازارهـاي جهانـی نیز از پتانسیل‌های دیگر منطقه پارس جنوبی هستند که می‌توانند سرمایه داخلی و خارجی زیادی را به خود جلب کند. اساسا منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی به همراه امکانات خاصی که یاد شد و معافیت‌های مالیاتی، برای این احداث شده است که سرمایه‌گذار خارجی وارد کشور شود و اقتصاد ملی را در این منطقه به اقتصاد بین‌المللی پیوند دهد. یکی دیگر از اهداف ورود سرمایه‌گذاران خارجی به منطقه، ورود متدهای مدیریتی بین‌المللی و دانش روز به ایران بوده است. اما در‌حالی‌که در پروژه‌های بالادستی سرمایه‌گذاری‌های خارجی انجام شده، برای واحدهای کوچک‌تر کمتر متقاضی خارجی وجود داشته است. این در حالی است که منطقه ویژه اقتصادی پارس در دنیا شناخته‌شده است؛ اما موانعی مانند تغییرات قوانین، تغییر دوره‌ای مدیران و... تاکنون مانع جذب سرمایه خارجی به بخش پایین‌دست شده است. با وجود پتانسیل‌‌های بی‌شمار برای سرمایه‌گذاری در زنجیره نهایی صنعت پتروشیمی در پارس جنوبی، شواهد حاکی از آن است که سرمایه‌های مورد نیاز برای توسعه این بخش هرچند آرام اما به مرور در حال جذب است.
تمدنی عظیم در پارس جنوبی
حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فراورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی، با اشاره به سرمایه‌گذاری‌های عظیمی که در منطقه عسلویه یا پارس جنوبی برای استقرار واحدهای بالادستی و زیرساخت‌های فنی و رفاهی انجام شده است، می‌گوید: هم‌اکنون زمینه‌های لازم برای توسعه صنایع پایین‌دستی در منطقه ویژه پارس فراهم است و می‌توانیم بگوییم پس از تمدن هزاران‌ساله این منطقه، این بار ما تمدنی عظیم و مدرن در منطقه برپا کرده‌ایم که باید از آن بهره‌برداری کنیم. حسینی پتروشیمی‌هایی مانند کاویان و مروارید را به‌عنوان طرح‌های بالادستی مثال می‌زند و می‌گوید: هنوز جای زیادی برای توسعه طرح‌ها داریم. اینکه ما طرح‌های بالادست و میان‌دست پتروشیمی را راه انداخته‌ایم، کارنامه‌های درخشانی به شمار می‌رود؛ اما حیف است که نتوانیم زنجیره پایین‌دست را تکمیل کنیم و به ارزش افزوده بالاتر دست یابیم. او به محصولاتی مانند اتان، پروپان، بوتان یا میعانات گازی تولید‌شده در منطقه پارس جنوبی و صادرات آنها اشاره می‌کند و می‌گوید: ما روزانه بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار بشکه میعانات گازی صادر می‌کنیم؛ در‌حالی‌که اگر طرحی مانند پالایشگاه سیراف (شامل ۸ طرح ۶۰ هزار‌بشکه‌ای میعانات گازی برای تولید گازوئیل و نفتا) به سرانجام برسد، می‌توانیم امیدوار باشیم که به مرحله ارزش افزوده بالاتری دست یافته‌ایم. در این صورت است که از نگاه این فعال حوزه فراورده‌های نفتی و گازی دیگر نیازی به صادرات محصولی مانند میعانات گازی و نگرانی برای مسائل زیست‌محیطی و حوادثی مانند «نفت‌کش سانچی» یا پیدا‌کردن مشتری نخواهیم داشت.

در شرق منطقه عسلویه و در نزدیکی خلیج نایبند زمین‌‌هایی وجود دارند که انتظار تأسیس پروژه‌هایی را می‌کشند تا به واسطه آنها زنجیره ارزش پتروشیمی در منطقه ویژه اقتصادی پارس تکمیل شود؛ هرچند نزدیکی این زمین‌ها به منطقه محافظت‌‌شده نایبند توسعه طرح‌های پایین‌دست در این منطقه را با حساسیت‌های زیست‌محیطی همراه کرده است؛ اما کارشناسان عقیده دارند با در‌نظر‌گرفتن اولویت‌های زیست‌محیطی، می‌توان زنجیره صنعت پتروشیمی را در این منطقه گسترش داد و به توسعه کسب‌و‌کار و بهبود سطح رفاه افراد بومی منطقه پرداخت. طبق آمارهای موجود از دهه 70 که سرمایه‌گذاری برای برداشت گاز از میدان مشترک گازی میان ایران و قطر آغاز شد، تا شش ماه نخست سال ۹۶ در مجموع بیش از ۶۵ میلیارد دلار برای توسعه‌ فازهای گازی در سمت ایران سرمایه‌گذاری شده است. سرمایه‌گذاری ریالی برای برداشت گاز از این میدان مشترک نیز حدود 96 میلیارد ریال برآورد می‌شود. افزایش برداشت گاز و میعانات گازی در منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی که در نوار ساحلی خلیج فارس و در شرق استان بوشهر قرار دارد، احداث طرح‌های بالادست پتروشیمی در این منطقه را در پی داشت. بیش از 7 میلیارد دلار، 1.2 میلیون یورو و بیش از 105 میلیارد ریال از سال 1380 به این‌ سو برای طرح‌های پتروشیمی در منطقه‌ای که در میان بسیاری از مردم با نام عسلویه شناخته می‌شود، سرمایه‌گذاری شده است. در پی برداشت گاز و میعانات گازی و احداث طرح‌های بالادستی پتروشیمی در قلب تپنده انرژی ایران، فراورده‌هایی مانند گاز ال‌پی‌جی، بوتان، اتان، پروپان و... به تولید رسیدند. در‌این‌میان با وجود زیرساخت‌هایی که در منطقه احداث شده است و دسترسی فراوان به خوراک مورد نیاز، سرمایه‌گذاری در بخش پایین‌دست صنعت پتروشیمی به سرعت بخش‌های دیگر پیش نرفت. هرچند نمی‌توان تلاش‌هایی را که برای جذب سرمایه در راستای تکمیل زنجیره ارزش در پارس جنوبی انجام شده است، نادیده گرفت؛ اما کارشناسان بر این عقیده‌اند که پتانسیل‌های بی‌شمار این منطقه برای بخش پایین‌دست آن‌چنان که باید، شکوفا نشده است؛ اما برای جذب سرمایه به منظور تکمیل زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی در منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی چه کارهایی انجام شده است و موانعی که توسعه این بخش را با محدودیت‌های همراه کرده‌اند، کدام‌ موارد هستند؟
‌ جذب سرمایه برای ۱۶ طرح پایین‌دستی
صنایع پایین‌دست پتروشیمی در منطقه ویژه پارس جنوبی در حالی در انتظار تکمیل هستند که برای 16 طرح در این منطقه سرمایه‌گذاری‌هایی انجام شده است. از زمان حضور مهدی یوسفی، مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی پارس، حجم سرمایه مناسبی برای توسعه زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی در منطقه جذب شده است. در این زمینه قراردادهایی نیز در سه تا چهار سال گذشته منعقد شده است که انتظار می‌رود به‌زودی وارد مرحله اجرا شوند. در واقع در‌‌حالی‌که مجتمع‌های پتروشیمی در غرب این منطقه برای سال‌ها مشغول تولید محصولاتی بوده‌اند که به صنایع پایین‌دست وصل نشده‌اند، حالا این انتظار وجود دارد که طرح‌هایی برای تولید محصولاتی مانند پلی‌پروپیلن به اجرا درآید. پلی‌پروپیلن محصولی است که از نظر زنجیره ارزش یک مرحله پس از پروپیلن‌ها قرار دارد و تولید آن به معنای توسعه زنجیره تولید به بخش‌های پایین‌تر است. هرچند تاکنون نگاه حاکم در منطقه تولید محصولاتی ابتدایی زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی و صادرات آنها به بازار جهانی بوده است، با توجه به طرح‌های یاد‌شده به نظر می‌رسد این نگاه در حال تغییر است و توجه به پایین‌دست پتروشیمی در حال عبور از مراحل تئوری و ورود به مراحل عملیاتی است. به عقیده کارشناسان، دولت، وزارت نفت، شرکت ملی پتروشیمی و بخش خصوصی باید بیش‌از‌پیش توسعه پایین‌دست پتروشیمی را بررسی کنند و برای تأمین زیرساخت‌ها و ملزومات توسعه آن در منطقه اقدام کنند. در این راستا جذب پروژه‌هایی مانند تولید هگزان و پنتان در کنار تولید پلی‌پروپیلن در منطقه امیدواری به توسعه پایین‌دست پتروشیمی را افزایش می‌دهد.
‌ پتانسیل‌های پارس جنوبی
به طور قطع می‌توان مهم‌ترین پتانسیل منطقه ویژه پارس جنوبی را منابع بیکران خوراک آن ارزیابی کرد؛ خوراکی که در مجتمع‌های پتروشیمی و پالایشی منطقه به تولید می‌رسد و در فاصله‌ای نزدیک و با قیمتی ارزان می‌تواند در اختیار سرمایه‌گذاران بخش پایین‌دست قرار گیرد. به ‌طور کلی منطقــه ويــژه اقتصــادي انــرژي پــارس بــا در‌اختيــار‌داشــتن حــدود 8 درصــد از کل موجــودي گاز جهــان و تقريبــا 50 درصــد ذخايــر گازي کشــور، عنــوان بزرگ‌تريــن منطقــه ويــژه اقتصــادي جهــان را یدک می‌کشد. در این منطقه امکاناتی نیز برای جذب سرمایه به‌ویژه در بخش‌های پایین‌دستی صنعت پتروشیمی ایجاد شده است. ايــن منطقــه روزانه محل تولید گاز طبیعی، میعانــات گازی، گوگــرد، ال‌پی‌جی و اتــان است که با تکمیل طرح‌های این منطقه در سال‌های آینده با افزایش تولید همراه خواهند شد. این محصولات در حالی می‌توانند خوراک مورد نیاز بخش پایین‌دست را فراهم کنند که تاکنون کمتر به این بخش توجه شده و تمرکز بر طرح‌های بالادستی پتروشیمی بوده است. کارشناسان بر توسعه بیشتر زیرساخت‌ها و کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری در این منطقه ویژه تأکید دارند تا به این واسطه جذابیت سرمایه‌گذاری در پارس جنوبی بیش‌از‌پیش افزایش پیدا کند.همچنین ایجاد تأسیساتی برای سایت دوم پتروشیمی که بتواند خوراک را از صنایع بالادست به صنایع پایین‌دست برساند و برعکس محصولات تولید‌شده در این سایت را به سمت بنادر ارسال کند، از ضروریاتی است که دست‌اندرکاران برای توسعه زنجیره ارزش به آن اشاره می‌کنند. در‌حال‌حاضر در منطقه ویژه اقتصادی پارس 14 مجتمـع فعـال پتروشـیمی بـا ظرفیـت اسـمی 23 میلیون تُـن اوره، اتیلـن، پلـی‌اتیلـن، متانـول، آروماتیـک‌هـا و... وجود دارد. همچنین 14 مجتمـع در حـال سـاخت پتروشـیمی با ظرفیـت اسـمی 36 میلیون تـُـن انــواع محصــولات نیز نقــش این منطقــه را بــه‌عنــوان منطقــه‌ای پیشــرو در حــوزه انــرژی و پتروشــیمی بارزتـر کرده اسـت. در‌عین‌حال اختصاص تقریبــی هزار هکتــار اراضــی منطقــه برای اســتقرار صنایـع کوچـک و متوسـط و همچنیــن صنایــع میان‌دســتی و تکمیلــی نیز از‌جمله مزیت‌های سرمایه‌گذاری در بخش پایین‌دست منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی است. در کنــار این امکانات، بهــره‌منــدی منطقـه از مشـوق‌هـای قانونـی در بحـث معافیـت‌هـا و تسـهیلات اداری نیز زمینــه ایجــاد و تکمیــل زنجیــره ارزش برای تقویــت تولیـد ملـی، جلوگیـری از خـام فروشـی و ایجـاد اشـتغال و خلـق ارزش افـزوده و درآمـد و توسـعه صـادرات را بیـش‌از‌پیـش فراهم کرده است.ایجاد اشتغال مبحثی است که بارها روی آن تأکید شده است. منطقه ویژه پارس به شکل سنتی محل زندگی افرادی بوده است که شغل آنها کشاورزی و ماهی‌گیری بوده است. با توسعه صنایع گاز و پتروشیمی در این منطقه، شکل زندگی سنتی افراد این منطقه تحت تأثیر قرار گرفته و دچار برخی ناهماهنگی‌ها شده است. از‌این‌رو فعالان این عرصه عقیده دارند که زنجیره پایین‌دست پتروشیمی جایگزین مناسبی برای شغل افراد بومی است. این نکته از ابتدای شروع به کار در منطقه نیز در طرح توسعه مورد توجه قرار گرفته بوده است. به شکل ذاتی صنایع پایین‌دستی در صنعت پتروشیمی به سرمایه کمتری نیاز دارند و در عوض می‌توانند اشتغال بیشتری در سطوح مختلف برای مردم منطقه و استان بوشهر فراهم کنند. برای تحقق این هدف زیرساخت‌های دیگری در منطقه مانند فـرودگاه بـزرگ بيـن‌المللي خليـج فـارس که ظرفيـت جابه‌جايـي يـک ميليـون مسـافر در سـال را دارد، ایجاد شده است.مجتمـع بنـدري پـارس بـا 25 پسـت اسـکله و ظرفيـت پهلوگيــري کشــتي‌هايــي بــه ظرفيــت 80 هــزار تـُـن، پايانــه بــار و مســافر، راه‌هــای مواصلاتــی درون و بــرون از منطقــه، شــبکه توزیــع بــرق، آب و مخابــرات و وجــود نیــروگاه‌هــای بـرق در منطقـه و مناطـق مجـاور و موقعیـت منحصـر‌بـه‌فـرد منطقــه در کرانــه خليــج فــارس و اتصــال بــه آبراه‌هــاي بيـن‌المللـي برای دسترسـي آسـان بـه بـازارهـاي جهانـی نیز از پتانسیل‌های دیگر منطقه پارس جنوبی هستند که می‌توانند سرمایه داخلی و خارجی زیادی را به خود جلب کند. اساسا منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی به همراه امکانات خاصی که یاد شد و معافیت‌های مالیاتی، برای این احداث شده است که سرمایه‌گذار خارجی وارد کشور شود و اقتصاد ملی را در این منطقه به اقتصاد بین‌المللی پیوند دهد. یکی دیگر از اهداف ورود سرمایه‌گذاران خارجی به منطقه، ورود متدهای مدیریتی بین‌المللی و دانش روز به ایران بوده است. اما در‌حالی‌که در پروژه‌های بالادستی سرمایه‌گذاری‌های خارجی انجام شده، برای واحدهای کوچک‌تر کمتر متقاضی خارجی وجود داشته است. این در حالی است که منطقه ویژه اقتصادی پارس در دنیا شناخته‌شده است؛ اما موانعی مانند تغییرات قوانین، تغییر دوره‌ای مدیران و... تاکنون مانع جذب سرمایه خارجی به بخش پایین‌دست شده است. با وجود پتانسیل‌‌های بی‌شمار برای سرمایه‌گذاری در زنجیره نهایی صنعت پتروشیمی در پارس جنوبی، شواهد حاکی از آن است که سرمایه‌های مورد نیاز برای توسعه این بخش هرچند آرام اما به مرور در حال جذب است.
تمدنی عظیم در پارس جنوبی
حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فراورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی، با اشاره به سرمایه‌گذاری‌های عظیمی که در منطقه عسلویه یا پارس جنوبی برای استقرار واحدهای بالادستی و زیرساخت‌های فنی و رفاهی انجام شده است، می‌گوید: هم‌اکنون زمینه‌های لازم برای توسعه صنایع پایین‌دستی در منطقه ویژه پارس فراهم است و می‌توانیم بگوییم پس از تمدن هزاران‌ساله این منطقه، این بار ما تمدنی عظیم و مدرن در منطقه برپا کرده‌ایم که باید از آن بهره‌برداری کنیم. حسینی پتروشیمی‌هایی مانند کاویان و مروارید را به‌عنوان طرح‌های بالادستی مثال می‌زند و می‌گوید: هنوز جای زیادی برای توسعه طرح‌ها داریم. اینکه ما طرح‌های بالادست و میان‌دست پتروشیمی را راه انداخته‌ایم، کارنامه‌های درخشانی به شمار می‌رود؛ اما حیف است که نتوانیم زنجیره پایین‌دست را تکمیل کنیم و به ارزش افزوده بالاتر دست یابیم. او به محصولاتی مانند اتان، پروپان، بوتان یا میعانات گازی تولید‌شده در منطقه پارس جنوبی و صادرات آنها اشاره می‌کند و می‌گوید: ما روزانه بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار بشکه میعانات گازی صادر می‌کنیم؛ در‌حالی‌که اگر طرحی مانند پالایشگاه سیراف (شامل ۸ طرح ۶۰ هزار‌بشکه‌ای میعانات گازی برای تولید گازوئیل و نفتا) به سرانجام برسد، می‌توانیم امیدوار باشیم که به مرحله ارزش افزوده بالاتری دست یافته‌ایم. در این صورت است که از نگاه این فعال حوزه فراورده‌های نفتی و گازی دیگر نیازی به صادرات محصولی مانند میعانات گازی و نگرانی برای مسائل زیست‌محیطی و حوادثی مانند «نفت‌کش سانچی» یا پیدا‌کردن مشتری نخواهیم داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.