شعرکردی وامدار «احمدعزیزی»
سیدجعفر عزیزی
حرف زدن در مورد تاریخ زندگی و مرگ هنرمندان مخصوصا در این دنیایی که با یک کلیک ساده می توان به اطلاعاتی بیشتر از این هم دست یافت کار بیهوده ای است. به نظرم رسید مروری بر آثار احمد عزیزی داشته باشم. در یک نگاه کلی آثار احمد در دو زبان فارسی و کردی نوشته شده است.در زمینه ی کردی کتابی چاپ نشده است اما آثار او در بین کردزبانان سینه به سینه نقل می شود و البته به صورت پراکنده در مطبوعات هم نمونه هایی از اشعار کردی اورا میتوان یافت. واقعیت این است که شعر کردی امروز که مبتنی بر وزن عروضی است؛ اگر نگوییم وامدار اوست بدون شک در کنار پرتو کرمانشاهی دو جریان ساز اصلی شعر کردی بر مبنای عروض همین دو هستند.تفاوت عزیزی و پرتو در خیال انگیز بودن شعرهای احمد و تسلطش بر ادبیات کهن و استعداد شگفت انگیز اوست؛در حالی که پرتو زبان بسیار ساده تر دارد.نکته ی دوم اصالت واژگان کردی در شعر احمد عزیزی که با وجود سال ها زندگی او در تهران هر مخاطبی را شگفت زده می کند. بعد از پرتو و احمد عزیزی بود که شاعران کرمانشاهی دریافتند که می توانند با تکیه بر تمام موازین شعر فاخر فارسی ، شعر کردی سرود.هرچند اغلب شاعران شعر کردی امروز کرمانشاه،که
خود را رهبران این جریان می دانند؛شاعران شکست خورده زبان فارسی هستند؛ به این معنا که وقتی دیدند نمی توانند در عرصه شعر فارسی نامی دست و پا کنند ؛هوشمندانه گستره ای را انتخاب کردند که به علت محدودیت جغرافیایی و نبود آثار بسیار چشمگیر زودتر می شد به اسم و رسمی رسید. اما من این شکست و ناگزیری را به فال نیک می گیرم و آثار قابل توجهی از این شاعران دیده ام. بخش دوم آثار هم قابل تقسیم بندی است؛ شعر و نثر شطحیات احمد عزیزی که گاه به شعر پهلو می زند و اگر حتی بدون استفاده از تکنیک های شناخته شده شعر سپید فقط عنصر ایجاز به معنای حذف بخش هایی از متن رعایت شود. بی شک او را از نام آوران شعر سپید می توان دانست اگر به ضعف جریان نثر نویسی معاصر نگاهی بیندازیم متوجه جایگاه و عظمت نوشته های او خواهیم بود.در شعر کلاسیک قالب مثنوی مخصوصا در وزن کوتاه با احمد عزیزی جانی دوباره گرفت. کتاب «کفش های مکاشفه» نه تنها تحولی در مثنوی به حساب می آید، از نظر واژه سازی و تخیل شاعرانه هنوز هم تاثیرگذار است و اغراق نخواهد بود. اگر دهه 60 را به نام عزیزیسم را داشته باشیم. در اوایل دهه هفتاد تب بیدل خوانی و بیدل نویسی در غزلسرایان معاصر رواج
یافت.هرچند در این سال های اخیر به عنوان جریانی در مقابل جریان که موسوم به جریان غزل پست مدرن است باز هم این گرایش را به وضوح در سبک شناسی غزل معاصر جایگاهی دارد.اما اگر کسی اشعار بیدل را خوانده باشد می فهمد تفاوت این نوخاستگانی که فقط در سطح واژه های مبتذل مانده اند از کجا تا به کجاست؟
جالب است به این نکته هم اشاره کنم که عزیزی در ترانه سرایی هم توانایی های خود را ثابت کرده است. چندسالی است بیماری (و کم مایگی نمی گویم) شاعران و شعر دوستان از طرفی ، و رواج خوانندگی از طرف دیگر باعث شده که بیشتر از گذشته شاهد شعرهایی به زبان محاوره باشیم.
نگاهی به معدود ترانه های او نشان میدهد که این استعداد شگفت انگیز معاصر وقتی تصمیم می گیرد گونه ای از ادبیات را برای انتقال افکار هم انتخاب کند چه توانایی رشک برانگیزی داشته است. در مورد شطحیات او و همخوانی های آن با شعر سپید سخن گفتم اما باید بدانیم که وقتی در گفتگویی خصوصی که با بنده داشتند به چرایی روی آوردن به نوشتن شعر سپیداشاره کردند،و نمونه هایی را خواندند که متاسفانه چاپ نشده است.هنوز هم که هنوز است شگفت زده ام که چگونه کسی می تواند ظرفیت های یک قالب را به عنوان قالبی که به صورت جدی به آن پرداخته نشده است؛ درک کند و تمام ظرایف ، تکنیک ها و مانیفست ها ی رایج را اینگونه بشناسدو آن وقت شعرهایی در قالب شعر سپید بنویسد که آوانگاردترین های این گونه ی ادبی به بزرگی او اعتراف می کنند.
احمد عزیزی بی شک چه در کمیت و چه در کیفیت از بی نظیرترین چهره های شعر معاصر مخصوصا شعر بعد از انقلاب است.همه این ها علاوه بر شخصیت منحصر به فردو شاعر مسلک او ، نامش را تا همیشه در تاریخ ادبیات ایران ماندگار کرده است. اگر محدودیت این ستون اجازه می داد می شد بیشتر از او بگویم اما سعی کردم به صورت اشاره وار نکاتی را بگویم باشد که جوانان خصوصا دوستان دانشگاهی با تمرکز در هر بخشی مطالب در خور شان جایگاه ادبی او بنویسند.هر چند نمونه های قابل توجهی هم به صورت مقاله یا پایان نامه نوشته شده است. اما یقین دارم هنوز می شود به بخشهای مختلفی از شعر و شخصیت احمد عزیزی اشاره کرد.
حرف زدن در مورد تاریخ زندگی و مرگ هنرمندان مخصوصا در این دنیایی که با یک کلیک ساده می توان به اطلاعاتی بیشتر از این هم دست یافت کار بیهوده ای است. به نظرم رسید مروری بر آثار احمد عزیزی داشته باشم. در یک نگاه کلی آثار احمد در دو زبان فارسی و کردی نوشته شده است.در زمینه ی کردی کتابی چاپ نشده است اما آثار او در بین کردزبانان سینه به سینه نقل می شود و البته به صورت پراکنده در مطبوعات هم نمونه هایی از اشعار کردی اورا میتوان یافت. واقعیت این است که شعر کردی امروز که مبتنی بر وزن عروضی است؛ اگر نگوییم وامدار اوست بدون شک در کنار پرتو کرمانشاهی دو جریان ساز اصلی شعر کردی بر مبنای عروض همین دو هستند.تفاوت عزیزی و پرتو در خیال انگیز بودن شعرهای احمد و تسلطش بر ادبیات کهن و استعداد شگفت انگیز اوست؛در حالی که پرتو زبان بسیار ساده تر دارد.نکته ی دوم اصالت واژگان کردی در شعر احمد عزیزی که با وجود سال ها زندگی او در تهران هر مخاطبی را شگفت زده می کند. بعد از پرتو و احمد عزیزی بود که شاعران کرمانشاهی دریافتند که می توانند با تکیه بر تمام موازین شعر فاخر فارسی ، شعر کردی سرود.هرچند اغلب شاعران شعر کردی امروز کرمانشاه،که
خود را رهبران این جریان می دانند؛شاعران شکست خورده زبان فارسی هستند؛ به این معنا که وقتی دیدند نمی توانند در عرصه شعر فارسی نامی دست و پا کنند ؛هوشمندانه گستره ای را انتخاب کردند که به علت محدودیت جغرافیایی و نبود آثار بسیار چشمگیر زودتر می شد به اسم و رسمی رسید. اما من این شکست و ناگزیری را به فال نیک می گیرم و آثار قابل توجهی از این شاعران دیده ام. بخش دوم آثار هم قابل تقسیم بندی است؛ شعر و نثر شطحیات احمد عزیزی که گاه به شعر پهلو می زند و اگر حتی بدون استفاده از تکنیک های شناخته شده شعر سپید فقط عنصر ایجاز به معنای حذف بخش هایی از متن رعایت شود. بی شک او را از نام آوران شعر سپید می توان دانست اگر به ضعف جریان نثر نویسی معاصر نگاهی بیندازیم متوجه جایگاه و عظمت نوشته های او خواهیم بود.در شعر کلاسیک قالب مثنوی مخصوصا در وزن کوتاه با احمد عزیزی جانی دوباره گرفت. کتاب «کفش های مکاشفه» نه تنها تحولی در مثنوی به حساب می آید، از نظر واژه سازی و تخیل شاعرانه هنوز هم تاثیرگذار است و اغراق نخواهد بود. اگر دهه 60 را به نام عزیزیسم را داشته باشیم. در اوایل دهه هفتاد تب بیدل خوانی و بیدل نویسی در غزلسرایان معاصر رواج
یافت.هرچند در این سال های اخیر به عنوان جریانی در مقابل جریان که موسوم به جریان غزل پست مدرن است باز هم این گرایش را به وضوح در سبک شناسی غزل معاصر جایگاهی دارد.اما اگر کسی اشعار بیدل را خوانده باشد می فهمد تفاوت این نوخاستگانی که فقط در سطح واژه های مبتذل مانده اند از کجا تا به کجاست؟
جالب است به این نکته هم اشاره کنم که عزیزی در ترانه سرایی هم توانایی های خود را ثابت کرده است. چندسالی است بیماری (و کم مایگی نمی گویم) شاعران و شعر دوستان از طرفی ، و رواج خوانندگی از طرف دیگر باعث شده که بیشتر از گذشته شاهد شعرهایی به زبان محاوره باشیم.
نگاهی به معدود ترانه های او نشان میدهد که این استعداد شگفت انگیز معاصر وقتی تصمیم می گیرد گونه ای از ادبیات را برای انتقال افکار هم انتخاب کند چه توانایی رشک برانگیزی داشته است. در مورد شطحیات او و همخوانی های آن با شعر سپید سخن گفتم اما باید بدانیم که وقتی در گفتگویی خصوصی که با بنده داشتند به چرایی روی آوردن به نوشتن شعر سپیداشاره کردند،و نمونه هایی را خواندند که متاسفانه چاپ نشده است.هنوز هم که هنوز است شگفت زده ام که چگونه کسی می تواند ظرفیت های یک قالب را به عنوان قالبی که به صورت جدی به آن پرداخته نشده است؛ درک کند و تمام ظرایف ، تکنیک ها و مانیفست ها ی رایج را اینگونه بشناسدو آن وقت شعرهایی در قالب شعر سپید بنویسد که آوانگاردترین های این گونه ی ادبی به بزرگی او اعتراف می کنند.
احمد عزیزی بی شک چه در کمیت و چه در کیفیت از بی نظیرترین چهره های شعر معاصر مخصوصا شعر بعد از انقلاب است.همه این ها علاوه بر شخصیت منحصر به فردو شاعر مسلک او ، نامش را تا همیشه در تاریخ ادبیات ایران ماندگار کرده است. اگر محدودیت این ستون اجازه می داد می شد بیشتر از او بگویم اما سعی کردم به صورت اشاره وار نکاتی را بگویم باشد که جوانان خصوصا دوستان دانشگاهی با تمرکز در هر بخشی مطالب در خور شان جایگاه ادبی او بنویسند.هر چند نمونه های قابل توجهی هم به صورت مقاله یا پایان نامه نوشته شده است. اما یقین دارم هنوز می شود به بخشهای مختلفی از شعر و شخصیت احمد عزیزی اشاره کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.