گفت وگو با افشین ابراهیمی
توسعة سیاسی به خواست و ارادة حاکمیت است
به قصد حضور در سخنرانی رسول منتجب نیا،قائم مقام دبیر حزب اعتماد ملی کشور، به دانشگاه صنعتی مراجعه کردیم. در این میان، فرصتی دست داد تا با افشین ابراهیمی، قائم مقام حزب اعتماد ملی در استان همدان به گفتگو بنشینیم.
برای سؤال اول آقای ابراهیمی، شما بهعنوان یک فعال سیاسیِ پرسابقه در استان، مفهوم توسعة سیاسی را چگونه تعریف میکنید؟
تعریف توسعة سیاسی کاملاً مشخص و معین است و فکر میکنم نیازی هم به بازتعریف ندارد که من در اینجا یک تعریف شخصی را در رابطه با توسعة سیاسی بیان کنم. ولی آیا اینکه ما توسعة سیاسی داریم یا نداریم، بحثی جداگانه است. توسعة سیاسی نیاز به پارامترهای گستردهای دارد که ما بیان کنیم آیا جامعة توسعهیافته هستیم یا نیستیم. بخشی از پارامترها و لوازم در بطن مردم است، بخشی دیگر در نگاه حاکمیت به مقولة توسعة سیاسی است. من فکر میکنم درحالحاضر ما آنچنان توسعة سیاسی نداریم، چون نه میلی از طرف حاکمیت است که ما توسعة دقیق داشتهباشیم که حداقل باعث شود گامبهگام بهسمت توسعة سیاسی برویم، و نه میلی هم ازطرفِ مردم وجود دارد. مردم ما چندان علاقهمند به موضوعات سیاسی نیستند؛ بیشتر دنبالکنندة سیاستهای فصلیِ سیاستمداران هستند که در مواقع انتخابات در صحنه حضور پیدا میکنند. یکی از مدیران2 تعریفی شخصی از دموکراسی داشتند مبنی بر اینکه تنها مسیر جمهوریت و فعالیت سیاسی وجودِ احزاب و فعالیت سیاسی در چهارچوب حزب است. اما ما اشتباه فهمیدیم، چون فکر میکنیم جمهوریت یعنی فقط حضور در انتخابات. درمجموع، اگر بخواهیم واقعبینانه نگاه کنیم،
ما آنچنان توسعهیافتة سیاسی نیستیم. هم ازطرفِ مردم و هم از دیدگاه حاکمیت که در بسیاری از مواقع بهعمد میخواهد توسعهیافتة سیاسی نباشیم. بااینحال، در مقاطع خاصی این خواست حاکمیت تغییر کرد، همچون دولت اصلاحات که بهصورت هدفمند دنبال توسعة سیاسی بودند.
آیا نگاه جامعه در این سالها متفاوت شدهاست؟
جامعه و مردم تغییری نکردهاند، مردم در آن سالها تشنة توسعة سیاسی بودند. البته مردم هم با اتفاقات مختلف و غیرمنتظره در عرصة سیاست داخلی در این سالها، بهشکلی دچار یأس و ناامیدی شدهاند و نتایج این کشمکشهای سیاسی را بیفایده میدانند. البته نباید فراموش کرد که در سال 92 جامعه به حدی از بلوغ سیاسی رسید که حتی در بزنگاههای خاص تاریخی، صرفِ حضور در پای صندوق رأی میتواند تأثیرگذار باشد. و حتی بعدها در سال 94 نگاه جامعه به اتفاقات خاصی همچون لیست امید نشان داد که هوش سیاسی مردم درحالِ پیدایی است. بااینحال، در مجموع توسعة سیاسی به خواست و ارادة حاکمیت است که آیا باشد و یا نباشد. بهعنوان نمونه، برای اولین بار در زمان دولت اصلاحات یارانة احزاب پرداخت شد تا حداقلهای ممکن برای فعالیت احزاب فراهم بشود که بعدها هم این کمک دولتی به احزاب قطع شد.
با توجه به شرایط حاکم، ما شاهد بیمیلی و سردی در مردم و جامعه نسبت به فعالیتهای سیاسی هستیم. مهمترین دلیل بیاعتنایی به فعالیتهای سیاسی را باید در بطن مردم و جامعه جستوجو کرد یا اینکه احزاب و تشکلهای سیاسی باعث شکلگیری چنین طرز فکری شدهاند؟
نمیشود احزاب را مقصر دانست. واقعیت این است که احزاب آنچنان که باید، دارای اختیار نیستند. احزاب حالِحاضر زاییدة همین توسعة سیاسی هستند.اگر توسعة سیاسی باشد، احزاب هم قطعاً قدرت توسعة سیاسی دارند؛ و اگر نباشد، احزاب هم چارهای جز سکوت و پیگیریِ موضوعات فرعی ندارند. بااینحال، اگر بخواهیم دنبال چراییِ این بیاعتنایی باشیم، این است که این رأیدادنها و کنشگری نتیجة مشخص و ملموسی را بهدست نمیدهند که مهمترین دلیل آن را هم میتوان عدم اختیار کامل دولتها در تصمیمگیری دانست.
در این بین و با وجود فضای حاکم، وظیفة احزاب را چگونه میتوان تعریف کرد؟ حتی اگر قدرت و اختیار احزاب برای فعالیت سیاسی و تشویق مردم برای حضور در عرصة سیاست بسیار ناچیز باشد؟
بهنظر شما چهقدر احزاب تأثیرگذار هستند؟
قطعاً نقش احزاب را میتوان بسیار کم دانست.
من هم کاملاً موافق هستم. با یک نگاه واقعبینانه، تنها وظیفه در شرایط حاضر، آن هم با دستهای خالی و تمام کاستیها، زنده نگاهداشتن حساسیت مردم است که با یک بیانیه، جلسه و یا نشست امکانپذیر است. ما زمانی میتوانیم از احزاب انتظار داشتهباشیم حرکتی انجام دهند یا تحولی ایجاد کنند که قدرت هم داشتهباشند. واقعیت این است که ما قدرتی نداریم. کسانی که در احزاب فعالیت دارند، باید به خودشان افتخار کنند. از خیلی مسائل همچون امنیت و آبرو و دغدغة معیشت صرفِنظر میکنند فقط بهخاطر اینکه حساسیت جامعه را به جمهوریت نظام بیدار نگاه دارند، و این تنها کارکرد احزاب است. طبق قانون اساسی، احزاب اختیار برگذاری راهپیمایی دارند، اما در این سالها عملاً هیچوقت چنین اتفاقی رخ ندادهاست. طبق قانون، در فضای سربسته نیاز به هیچ مجوزی برای هیچ حزبی نیست، اما همین الآن اگر بخواهیم در فضای سربسته مراسمی بگیریم، فقط بهخاطر اینکه حساسیت جامعه را به جمهوریت نظام بیدار نگاه دارند، و این تنها کارکرد احزاب است. طبق قانون اساسی، احزاب اختیار برگذاری راهپیمایی دارند، اما در این سالها عملاً هیچوقت چنین اتفاقی رخ ندادهاست. طبق قانون، در فضای
سربسته نیاز به هیچ مجوزی برای هیچ حزبی نیست، اما همین الآن اگر بخواهیم در فضای سربسته مراسمی بگیریم، تردید داریم که آیا باید هماهنگی انجام بدهیم یا نه. اگر نقش احزاب را در توسعة سیاسی بررسی میکنید، باید قدرت یک حزب را در وجود و عرضة خودش پایش کنید.
شما بهعنوان یک فعال سیاسی که در این سالها در چهارچوب حزب فعالیت میکنید، چه اقداماتی را برای زنده نگهداشتن کنشگری مردم در استان همدان انجام دادهاید؟
بسیاری از احزاب بهدلیل ضعف در حوزههای تئوریک و عدم اقبال عمومی، بهتنهایی قدرت اجرایی و فعالیت سیاسی ندارند. بنابراین، از سال 1392 شورای هماهنگیِ احزاب و تشکلهای اصلاحطلب تجدید بنا شد که درحالحاضر نود درصد فعالیتهای سیاسی استان در این شورا تصمیمگیری میشود. این شورا به قدرت جمعیِ احزاب و اینکه همه ما پوششدهندة همة جامعه نیستیم، اعتقاد دارد. درضمن نباید فراموش کرد این شورا محل تصمیمگیری در مورد مسائل موردِ وفاق است و نافیِ فعالیت دیگر احزاب هم نیست.
جناب ابراهیمی چهقدر تصمیمات و اقدامات شورا را در این چند سال موفق میدانید؟ و آیا توانسته یکپارچگیِ احزاب و تشکلهای سیاسی را حفظ کند؟
این شورا یک الگوبرداری از شورای هماهنگی احزاب اصلاحطلب در تهران است. تعداد احزابی که در تهران وارد شورا شدهاند کاملاً مشخص است. درضمن بعضی از احزاب هم حتی در شورای تهران حضور ندارند. زیربنای تشکیل این شورا به این صورت است که احزابی که در تهران عضور شورا هستند، در همدان هم عضو باشند. پس قطعاً احزابی هستند که بهدلیل عدم حضور در شورای هماهنگی تهران در بدنة شورای هماهنگی همدان حضور ندارند. حالا اینکه این احزابْ شورای هماهنگی احزاب اصلاحطلب همدان را قبول دارند یا نه، مقولهای کاملاً جدا است. اگر کسی میخواهد در شورا عضو بشود، اول باید دبیرکلّ حزبش در تهران عضو شورا بشود تا بالتّبع آن، ما هم در همدان ملزم به پذیرفتن او شویم. اما اینکه این شورا چهقدر فصلالخطاب بوده، سؤال بسیار مهمی است. توجه داشتهباشید که هدف اصلی این شورا نزدیککردن افکار و خروجیِ احزاب به یکدیگر است. علاوه بر اینکه شورای هماهنگی بههیچعنوان مخالف استقلال احزاب هم نیست. البته اجباری نیست که همة احزاب در این شورا به یک نتیجة واحد برسند. مواضع شورای هماهنگی هم به این شکل است که در ابتدا موضوع مطرح میشود و چنانچه دو سوم اعضا رأی مثبت به
مصوبه دادند، تصویب میشود. البته اگر موضوع جلسه نتواند رأی بیاورد، هرکدام از احزاب آتشبهاختیار خواهندبود و بهصورت جداگانه هم میتوانند تصممیمگیری کنند.
در انتخابات گذشته شاهد انتخاب افرادی در چهارچوب لیستِ واحد تحتِ عنوان لیست امید بودیم. کمی از سازوکار و نحوة انتخاب افراد برای لیست امید بگویید؟
البته من داخل شورای انتخابی نبودم و ممکن است بعضی از صحبتها دارای مستند صددرصد و قطعی نباشد. افرادی که عضو شورا بودند بهتر میتوانند توضیح دهند. ولی تا جایی که اطلاع دارم، نحوة انتخاب افراد و لیستهایی که بسته شد، الگوبرداری از ابلاغیة تهران بود، یعنی در تهران شورایی تشکیل میشد و به اصلاحطلبهای استانها هم ابلاغ میکرد چنانچه میخواهید از عنوان «لیست امید» استفاده کنید، باید این روش خاص را در انتخاب افراد بهکار بندید.
در سال 94 مرکزیت با تهران بود. شورای عالیِ سیاستگذاری اصلاحطلبان برای هر استان یک نفر از افراد سرشناس همچون وزرا یا نمایندگان مجلس انتحاب میکرد. تا جایی که اطلاع دارم، آن فرد به انتخاب خودش از احزاب و اشخاص حقیقی که اصلاحطلب مستقل هستند دعوت میکرد تا افراد صلاحیتدار را طبق پارامترهای مختلف گزینش کنند و به یک لیست واحد برسند. در آن مقطع هم اختلافی بر سر کماهمیت بودن احزاب در این شورای انتخابی بود. در خیلی از استانها هم این اختلاف بود. در انتخابات شورای شهر این روال اصلاح شد و احزاب زیربنای شورای سیاستگذاری را برای انتخاب لیست امید تشکیل دادند سپس این احزاب نصف تعداد خودشان را از اشخاص حقیقی، مستقل و متنفّذان اصلاحطلب معرفی میکردند. تهران هم با توجه به افرادی که در دسترس داشتند و آشنا به امور استانها بودند، اشخاص معرفیشده را برای تشکیل هیئت انتخابی تأیید یا ردّ میکرد. این تغییر روش از 94 به 96 قدرت احزاب را بیشتر کرد، که باعث شد افراد غیرتشکیلاتی با تمام تجربه و احترامشان آنقدر تأثیرگذار نباشند. بهخاطر همین، وقتی به لیست امید شورای شهر همدان نگاه میاندازیم، میبینیم تنها سه نفر از لیست امید
غیرتشکیلاتی هستند و برای اولین بار در همدان شاهد این بودیم که چهرة حزبی و تشکیلاتی نقش پررنگ و تأثیرگذاری دارد. حالا خیلیها هم انتقاد میکنند که اینها لابیِ قدرتاند و یا هر عنوان دیگر؛ بهنظر ما فردی که حزبی و تشکیلاتی است، بهخاطر حفظ آبروی تشکیلات تخطّی نمیکند و متخصصترین و بهترین گزینه فرد در آن تشکیلات است.
سازوکار انتخاب افراد به صورت رأیگیری بود یا توافقی؟
با توجه به اینکه بنده هم انتخابیِ لیست امید بودم، اطلاع چندانی ندارم. اما در شورا پارامترها و ملاکهایی تعیین شد برای انتخاب افراد. حتی جلساتی هم با خود افراد برگذار شد. تحصیلات و تخصص و تجربة افراد در امور اجرایی، پیشینة خانوادگی، وضعیت ظاهری و حتی قدرت بیان آنها بررسی میشد. به همة افراد نمره دادند و مشخص شد که چه کسانی بالاترین نمره را دارند و برای لیست امید انتخاب شدند. این ساز و کار باعث شد که هیچکس توصیهای انتخاب نشود و افراد اصلح انتخاب شوند. بهخاطر همین ما میبینیم از احزابی همچون ارادة ملت و مردمسالاری دو نفر وارد میشود، اما نمایندگان بعضی از احزاب نتوانستند نمرة قابلقبول بهدست آورند.
فضای سیاسیِ حاکم در بین جریانهای اصلاحطلب استان همدان را چگونه میبینید؟
مخالف این هستم که بخواهیم تنها فضای اصلاحطلبی در استان را بررسی کنیم. ما باید فضای سیاستورزی مردم استان همدان را نگاه کنیم. اینکه مدل سیاستورزیِ همدان چگونه است، ملاکها چه بوده، سابقه چه بوده.
ما دارای پدیدههای متفاوتی در همدان هستیم. از یکسو شاهد شخصیتهای اصولگرا و از طرفی هم شخصیتهای اصلاحطلب مطرح، ما سردارهای رشید جنگ را داریم و از طرفی هم بنیصدر داریم. همه میگویند همدان یک شهر اصولگرا است ولی واقعیت این است که همدان یک شهر پیچیده است. در بین عامة مردم دو تعریف هست: یکی همدان پایتخت تاریخ و تمدن و یکی همدان دارالمؤمنین و دارالمجاهدین.
طبق پژوهشی که توسط دکتر امیر خالد رستگار استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه شاهد تهران در سطح کشور انجام گرفته و در نشریة جامعهشناسیِ کاربردی کشور چاپ شده، همدان بهعنوان پنجمین مرکز استان سکولار کشور انتخاب شد.
این مدل نگاه مردم در انتخابات نمود پیدا میکند که نتایج این نگاه باعث حضور کمرنگ مردم در انتخابات میشود. وقتی هم از پیچیدگیِ شهر صحبت میکنیم، میبینیم در انتخابات مجلس 94 مردم به این نتیجه میرسند که پای صندوق رأی حضور پیدا کنند و فردی همچون علی اسدی سیهزار رأی بهدست میآورد. در خیزش دوم در انتخابات شورای شهر هم کل لیست امید رأی قابلقبولی کسب میکند، پنج نفر اصلی و الباقی علالبدل. فاصلة بین لیست امید و جناح اصولگرا بسیار بالا بود. کاملاً بهوضوح مشخص است لیستی که اکثر مردم هیچ شناختی از آن نداشتند، افرادی که هزینة بالایی بابت تبلیغات نکردند، ولی مردم بهاعتبار اصلاحطلب بودن به لیست رأی دادند.
به قصد حضور در سخنرانی رسول منتجب نیا،قائم مقام دبیر حزب اعتماد ملی کشور، به دانشگاه صنعتی مراجعه کردیم. در این میان، فرصتی دست داد تا با افشین ابراهیمی، قائم مقام حزب اعتماد ملی در استان همدان به گفتگو بنشینیم.
برای سؤال اول آقای ابراهیمی، شما بهعنوان یک فعال سیاسیِ پرسابقه در استان، مفهوم توسعة سیاسی را چگونه تعریف میکنید؟
تعریف توسعة سیاسی کاملاً مشخص و معین است و فکر میکنم نیازی هم به بازتعریف ندارد که من در اینجا یک تعریف شخصی را در رابطه با توسعة سیاسی بیان کنم. ولی آیا اینکه ما توسعة سیاسی داریم یا نداریم، بحثی جداگانه است. توسعة سیاسی نیاز به پارامترهای گستردهای دارد که ما بیان کنیم آیا جامعة توسعهیافته هستیم یا نیستیم. بخشی از پارامترها و لوازم در بطن مردم است، بخشی دیگر در نگاه حاکمیت به مقولة توسعة سیاسی است. من فکر میکنم درحالحاضر ما آنچنان توسعة سیاسی نداریم، چون نه میلی از طرف حاکمیت است که ما توسعة دقیق داشتهباشیم که حداقل باعث شود گامبهگام بهسمت توسعة سیاسی برویم، و نه میلی هم ازطرفِ مردم وجود دارد. مردم ما چندان علاقهمند به موضوعات سیاسی نیستند؛ بیشتر دنبالکنندة سیاستهای فصلیِ سیاستمداران هستند که در مواقع انتخابات در صحنه حضور پیدا میکنند. یکی از مدیران2 تعریفی شخصی از دموکراسی داشتند مبنی بر اینکه تنها مسیر جمهوریت و فعالیت سیاسی وجودِ احزاب و فعالیت سیاسی در چهارچوب حزب است. اما ما اشتباه فهمیدیم، چون فکر میکنیم جمهوریت یعنی فقط حضور در انتخابات. درمجموع، اگر بخواهیم واقعبینانه نگاه کنیم،
ما آنچنان توسعهیافتة سیاسی نیستیم. هم ازطرفِ مردم و هم از دیدگاه حاکمیت که در بسیاری از مواقع بهعمد میخواهد توسعهیافتة سیاسی نباشیم. بااینحال، در مقاطع خاصی این خواست حاکمیت تغییر کرد، همچون دولت اصلاحات که بهصورت هدفمند دنبال توسعة سیاسی بودند.
آیا نگاه جامعه در این سالها متفاوت شدهاست؟
جامعه و مردم تغییری نکردهاند، مردم در آن سالها تشنة توسعة سیاسی بودند. البته مردم هم با اتفاقات مختلف و غیرمنتظره در عرصة سیاست داخلی در این سالها، بهشکلی دچار یأس و ناامیدی شدهاند و نتایج این کشمکشهای سیاسی را بیفایده میدانند. البته نباید فراموش کرد که در سال 92 جامعه به حدی از بلوغ سیاسی رسید که حتی در بزنگاههای خاص تاریخی، صرفِ حضور در پای صندوق رأی میتواند تأثیرگذار باشد. و حتی بعدها در سال 94 نگاه جامعه به اتفاقات خاصی همچون لیست امید نشان داد که هوش سیاسی مردم درحالِ پیدایی است. بااینحال، در مجموع توسعة سیاسی به خواست و ارادة حاکمیت است که آیا باشد و یا نباشد. بهعنوان نمونه، برای اولین بار در زمان دولت اصلاحات یارانة احزاب پرداخت شد تا حداقلهای ممکن برای فعالیت احزاب فراهم بشود که بعدها هم این کمک دولتی به احزاب قطع شد.
با توجه به شرایط حاکم، ما شاهد بیمیلی و سردی در مردم و جامعه نسبت به فعالیتهای سیاسی هستیم. مهمترین دلیل بیاعتنایی به فعالیتهای سیاسی را باید در بطن مردم و جامعه جستوجو کرد یا اینکه احزاب و تشکلهای سیاسی باعث شکلگیری چنین طرز فکری شدهاند؟
نمیشود احزاب را مقصر دانست. واقعیت این است که احزاب آنچنان که باید، دارای اختیار نیستند. احزاب حالِحاضر زاییدة همین توسعة سیاسی هستند.اگر توسعة سیاسی باشد، احزاب هم قطعاً قدرت توسعة سیاسی دارند؛ و اگر نباشد، احزاب هم چارهای جز سکوت و پیگیریِ موضوعات فرعی ندارند. بااینحال، اگر بخواهیم دنبال چراییِ این بیاعتنایی باشیم، این است که این رأیدادنها و کنشگری نتیجة مشخص و ملموسی را بهدست نمیدهند که مهمترین دلیل آن را هم میتوان عدم اختیار کامل دولتها در تصمیمگیری دانست.
در این بین و با وجود فضای حاکم، وظیفة احزاب را چگونه میتوان تعریف کرد؟ حتی اگر قدرت و اختیار احزاب برای فعالیت سیاسی و تشویق مردم برای حضور در عرصة سیاست بسیار ناچیز باشد؟
بهنظر شما چهقدر احزاب تأثیرگذار هستند؟
قطعاً نقش احزاب را میتوان بسیار کم دانست.
من هم کاملاً موافق هستم. با یک نگاه واقعبینانه، تنها وظیفه در شرایط حاضر، آن هم با دستهای خالی و تمام کاستیها، زنده نگاهداشتن حساسیت مردم است که با یک بیانیه، جلسه و یا نشست امکانپذیر است. ما زمانی میتوانیم از احزاب انتظار داشتهباشیم حرکتی انجام دهند یا تحولی ایجاد کنند که قدرت هم داشتهباشند. واقعیت این است که ما قدرتی نداریم. کسانی که در احزاب فعالیت دارند، باید به خودشان افتخار کنند. از خیلی مسائل همچون امنیت و آبرو و دغدغة معیشت صرفِنظر میکنند فقط بهخاطر اینکه حساسیت جامعه را به جمهوریت نظام بیدار نگاه دارند، و این تنها کارکرد احزاب است. طبق قانون اساسی، احزاب اختیار برگذاری راهپیمایی دارند، اما در این سالها عملاً هیچوقت چنین اتفاقی رخ ندادهاست. طبق قانون، در فضای سربسته نیاز به هیچ مجوزی برای هیچ حزبی نیست، اما همین الآن اگر بخواهیم در فضای سربسته مراسمی بگیریم، فقط بهخاطر اینکه حساسیت جامعه را به جمهوریت نظام بیدار نگاه دارند، و این تنها کارکرد احزاب است. طبق قانون اساسی، احزاب اختیار برگذاری راهپیمایی دارند، اما در این سالها عملاً هیچوقت چنین اتفاقی رخ ندادهاست. طبق قانون، در فضای
سربسته نیاز به هیچ مجوزی برای هیچ حزبی نیست، اما همین الآن اگر بخواهیم در فضای سربسته مراسمی بگیریم، تردید داریم که آیا باید هماهنگی انجام بدهیم یا نه. اگر نقش احزاب را در توسعة سیاسی بررسی میکنید، باید قدرت یک حزب را در وجود و عرضة خودش پایش کنید.
شما بهعنوان یک فعال سیاسی که در این سالها در چهارچوب حزب فعالیت میکنید، چه اقداماتی را برای زنده نگهداشتن کنشگری مردم در استان همدان انجام دادهاید؟
بسیاری از احزاب بهدلیل ضعف در حوزههای تئوریک و عدم اقبال عمومی، بهتنهایی قدرت اجرایی و فعالیت سیاسی ندارند. بنابراین، از سال 1392 شورای هماهنگیِ احزاب و تشکلهای اصلاحطلب تجدید بنا شد که درحالحاضر نود درصد فعالیتهای سیاسی استان در این شورا تصمیمگیری میشود. این شورا به قدرت جمعیِ احزاب و اینکه همه ما پوششدهندة همة جامعه نیستیم، اعتقاد دارد. درضمن نباید فراموش کرد این شورا محل تصمیمگیری در مورد مسائل موردِ وفاق است و نافیِ فعالیت دیگر احزاب هم نیست.
جناب ابراهیمی چهقدر تصمیمات و اقدامات شورا را در این چند سال موفق میدانید؟ و آیا توانسته یکپارچگیِ احزاب و تشکلهای سیاسی را حفظ کند؟
این شورا یک الگوبرداری از شورای هماهنگی احزاب اصلاحطلب در تهران است. تعداد احزابی که در تهران وارد شورا شدهاند کاملاً مشخص است. درضمن بعضی از احزاب هم حتی در شورای تهران حضور ندارند. زیربنای تشکیل این شورا به این صورت است که احزابی که در تهران عضور شورا هستند، در همدان هم عضو باشند. پس قطعاً احزابی هستند که بهدلیل عدم حضور در شورای هماهنگی تهران در بدنة شورای هماهنگی همدان حضور ندارند. حالا اینکه این احزابْ شورای هماهنگی احزاب اصلاحطلب همدان را قبول دارند یا نه، مقولهای کاملاً جدا است. اگر کسی میخواهد در شورا عضو بشود، اول باید دبیرکلّ حزبش در تهران عضو شورا بشود تا بالتّبع آن، ما هم در همدان ملزم به پذیرفتن او شویم. اما اینکه این شورا چهقدر فصلالخطاب بوده، سؤال بسیار مهمی است. توجه داشتهباشید که هدف اصلی این شورا نزدیککردن افکار و خروجیِ احزاب به یکدیگر است. علاوه بر اینکه شورای هماهنگی بههیچعنوان مخالف استقلال احزاب هم نیست. البته اجباری نیست که همة احزاب در این شورا به یک نتیجة واحد برسند. مواضع شورای هماهنگی هم به این شکل است که در ابتدا موضوع مطرح میشود و چنانچه دو سوم اعضا رأی مثبت به
مصوبه دادند، تصویب میشود. البته اگر موضوع جلسه نتواند رأی بیاورد، هرکدام از احزاب آتشبهاختیار خواهندبود و بهصورت جداگانه هم میتوانند تصممیمگیری کنند.
در انتخابات گذشته شاهد انتخاب افرادی در چهارچوب لیستِ واحد تحتِ عنوان لیست امید بودیم. کمی از سازوکار و نحوة انتخاب افراد برای لیست امید بگویید؟
البته من داخل شورای انتخابی نبودم و ممکن است بعضی از صحبتها دارای مستند صددرصد و قطعی نباشد. افرادی که عضو شورا بودند بهتر میتوانند توضیح دهند. ولی تا جایی که اطلاع دارم، نحوة انتخاب افراد و لیستهایی که بسته شد، الگوبرداری از ابلاغیة تهران بود، یعنی در تهران شورایی تشکیل میشد و به اصلاحطلبهای استانها هم ابلاغ میکرد چنانچه میخواهید از عنوان «لیست امید» استفاده کنید، باید این روش خاص را در انتخاب افراد بهکار بندید.
در سال 94 مرکزیت با تهران بود. شورای عالیِ سیاستگذاری اصلاحطلبان برای هر استان یک نفر از افراد سرشناس همچون وزرا یا نمایندگان مجلس انتحاب میکرد. تا جایی که اطلاع دارم، آن فرد به انتخاب خودش از احزاب و اشخاص حقیقی که اصلاحطلب مستقل هستند دعوت میکرد تا افراد صلاحیتدار را طبق پارامترهای مختلف گزینش کنند و به یک لیست واحد برسند. در آن مقطع هم اختلافی بر سر کماهمیت بودن احزاب در این شورای انتخابی بود. در خیلی از استانها هم این اختلاف بود. در انتخابات شورای شهر این روال اصلاح شد و احزاب زیربنای شورای سیاستگذاری را برای انتخاب لیست امید تشکیل دادند سپس این احزاب نصف تعداد خودشان را از اشخاص حقیقی، مستقل و متنفّذان اصلاحطلب معرفی میکردند. تهران هم با توجه به افرادی که در دسترس داشتند و آشنا به امور استانها بودند، اشخاص معرفیشده را برای تشکیل هیئت انتخابی تأیید یا ردّ میکرد. این تغییر روش از 94 به 96 قدرت احزاب را بیشتر کرد، که باعث شد افراد غیرتشکیلاتی با تمام تجربه و احترامشان آنقدر تأثیرگذار نباشند. بهخاطر همین، وقتی به لیست امید شورای شهر همدان نگاه میاندازیم، میبینیم تنها سه نفر از لیست امید
غیرتشکیلاتی هستند و برای اولین بار در همدان شاهد این بودیم که چهرة حزبی و تشکیلاتی نقش پررنگ و تأثیرگذاری دارد. حالا خیلیها هم انتقاد میکنند که اینها لابیِ قدرتاند و یا هر عنوان دیگر؛ بهنظر ما فردی که حزبی و تشکیلاتی است، بهخاطر حفظ آبروی تشکیلات تخطّی نمیکند و متخصصترین و بهترین گزینه فرد در آن تشکیلات است.
سازوکار انتخاب افراد به صورت رأیگیری بود یا توافقی؟
با توجه به اینکه بنده هم انتخابیِ لیست امید بودم، اطلاع چندانی ندارم. اما در شورا پارامترها و ملاکهایی تعیین شد برای انتخاب افراد. حتی جلساتی هم با خود افراد برگذار شد. تحصیلات و تخصص و تجربة افراد در امور اجرایی، پیشینة خانوادگی، وضعیت ظاهری و حتی قدرت بیان آنها بررسی میشد. به همة افراد نمره دادند و مشخص شد که چه کسانی بالاترین نمره را دارند و برای لیست امید انتخاب شدند. این ساز و کار باعث شد که هیچکس توصیهای انتخاب نشود و افراد اصلح انتخاب شوند. بهخاطر همین ما میبینیم از احزابی همچون ارادة ملت و مردمسالاری دو نفر وارد میشود، اما نمایندگان بعضی از احزاب نتوانستند نمرة قابلقبول بهدست آورند.
فضای سیاسیِ حاکم در بین جریانهای اصلاحطلب استان همدان را چگونه میبینید؟
مخالف این هستم که بخواهیم تنها فضای اصلاحطلبی در استان را بررسی کنیم. ما باید فضای سیاستورزی مردم استان همدان را نگاه کنیم. اینکه مدل سیاستورزیِ همدان چگونه است، ملاکها چه بوده، سابقه چه بوده.
ما دارای پدیدههای متفاوتی در همدان هستیم. از یکسو شاهد شخصیتهای اصولگرا و از طرفی هم شخصیتهای اصلاحطلب مطرح، ما سردارهای رشید جنگ را داریم و از طرفی هم بنیصدر داریم. همه میگویند همدان یک شهر اصولگرا است ولی واقعیت این است که همدان یک شهر پیچیده است. در بین عامة مردم دو تعریف هست: یکی همدان پایتخت تاریخ و تمدن و یکی همدان دارالمؤمنین و دارالمجاهدین.
طبق پژوهشی که توسط دکتر امیر خالد رستگار استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه شاهد تهران در سطح کشور انجام گرفته و در نشریة جامعهشناسیِ کاربردی کشور چاپ شده، همدان بهعنوان پنجمین مرکز استان سکولار کشور انتخاب شد.
این مدل نگاه مردم در انتخابات نمود پیدا میکند که نتایج این نگاه باعث حضور کمرنگ مردم در انتخابات میشود. وقتی هم از پیچیدگیِ شهر صحبت میکنیم، میبینیم در انتخابات مجلس 94 مردم به این نتیجه میرسند که پای صندوق رأی حضور پیدا کنند و فردی همچون علی اسدی سیهزار رأی بهدست میآورد. در خیزش دوم در انتخابات شورای شهر هم کل لیست امید رأی قابلقبولی کسب میکند، پنج نفر اصلی و الباقی علالبدل. فاصلة بین لیست امید و جناح اصولگرا بسیار بالا بود. کاملاً بهوضوح مشخص است لیستی که اکثر مردم هیچ شناختی از آن نداشتند، افرادی که هزینة بالایی بابت تبلیغات نکردند، ولی مردم بهاعتبار اصلاحطلب بودن به لیست رأی دادند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.