|

حواشی، چیره بر متن

حسنا پرویزی

فیلم جدید مسعود کیمیایی، روایت‌گر یک موضوع اجتماعی و سیاسی است. موضوعی با محوریت یک نیروی امنیتی سابق، که وارد بازار شده، و درگیر فرزندها و فرزندخوانده‌هایش است. برخلاف بسیاری از فیلم‌های اجتماعی که صرفاً بر تصاویری از فقر محدود هستند، «قاتل اهلی» به عوامل و ریشه‌های اصلی تحمیلِ معضلات اجتماعی اشاره دارد. فیلم به لحاظ معنایی و ساختاری معرف جامعه‌ای است که در آن ساخته ‌شده است. «قاتل اهلی» حرف‌های بسیاری برای گفتن دارد، اما اینکه چقدر در گفتن حرف‌ها موفق عمل کرده است سؤالی است که باید به آن پرداخت. کارگردانِ «قیصر»، «داش‌آکل» و «گوزن‌ها» با همان لحن اعتراضی همیشگی این بار به مسائل به‌روزتری پرداخته است. اثری که البته از هر زاویه‌ای به آن نگاه شود، فیلمی ضعیف به شمار می‌رود.کیمیایی با پوست‌انداختن ظاهری قهرمان‌های فیلم‌هایش، کوشیده خود را به این روزگار نزدیک کند اما نه‌تنها در این زمینه توفیقی نیافته که حتی آن قهرمانان سنتی آثار خود را نیز از دست‌ داده و سینمایش از آن زمان هم بیشتر افت کرده است. دکوپاژ، فیلم‌برداری و دیگر ویژگی‌های فنی فیلم البته چشم‌نواز است و تنها نقطه‌ای است که مخاطب را راضی می‌کند. «قاتل اهلی» در روایت قصه خطی خود ناموفق می‌ماند و نمی‌تواند یک روایت ابتدایی از داستان خود به مخاطب ارائه دهد. کیمیایی با دیالوگ‌نویسی‌اش شهرت دارد و متونی که می‌نویسد حاوی الفاظ درشتی هستند که امضای خود کیمیایی پای آن‌هاست. حتی همین استعداد دیالوگ‌نویسی کیمیایی هم در «قاتل اهلی» دیده نمی‌شود و دیالوگ‌ها یک سری کلمات درشت است که نه مخاطب را به مسئله خاصی ارجاع می‌دهد و نه حتی همچون آثار قبلی کیمیایی احساسات را در مخاطب برمی‌انگیزد. دیالوگ‌های اولیه جلال سروش (پرویز پرستویی) آن‌چنان تندوتیز است که نوید یک فیلم سیاسی با انتقادات صریح و بی‌پرده را می‌دهد. اما تمام تندوتیزی دیالوگ‌ها در همین نقطه به پایان می‌رسد و سروش پس ‌از این تمام‌وقت بغض دارد و سکوت می‌کند. شخصیت‌پردازی نیز به‌شدت ضعیف است. هیچ‌کدام از کاراکترها پرداخت‌نشده‌اند. جلال سروش بیشتر یک تیپ است و به شخصیت نمی‌رسد و نمی‌تواند به یک قهرمان تبدیل شود زیرا این کاراکتر به لحاظ عدم پرداخت درست و به‌قاعده، تبدیل به یک آدم منفعل شده است. او دنبال عدالت است اما نمی‌تواند کاری انجام دهد؛ در واقع تنها شعار دادنِ او را می‌بینیم. همچنین نقش «امیر جدیدی» که گرم‌ترین شخصیت ماجراست، در بیشترین زمان داستان، نادیده گرفته‌شده و تنها در قسمت‌هایی از فیلم حضور مجدد پیدا می‌کند. داستانی چنین پرمایه که به‌تنهایی می‌تواند از پس خود بربیاید چه احتیاج به خرده داستانِ «بهمن» دارد. خرده داستانی که خط اصلی داستان را به‌کل به حاشیه می‌برد. پرداختِ بد شخصیت بهمن نیز مزید بر علت است. در عوض به زاهدی رقیب اصلیِ سروش که شاید بار اصلیِ ماجرا به دوش او باشد اصلاً پرداخته نمی‌شود. شاید اگر یکی دوتا از موزیک‌های فیلم کم می‌شد و به‌جای آن کاراکتر زاهدی و روابط «پیسارو» که این‌همه از آن صحبت به میان می‌آید، بازتر می‌شد با داستان باورپذیرتری روبرو می‌بودیم. بازی‌های اغراق‌شده «پرویز پرستویی» و «پولاد کیمیایی» و بازی خنثی و بی‌اثر «پگاه آهنگرانی» نیز مسئله قابل‌چشم‌پوشی نیست.«لعیا زنگنه» و «یغما گلرویی» نیز همان قدری در فیلم حضور دارند که در تریلرهای فیلم‌ دیده‌ایم. این استفاده از نام‌های آشنا در تیتراژ جز برای فروش بیشتر توجیه دیگری نمی‌تواند داشته باشد. بااینکه در یک‌سوم نهایی فیلم شاهد بازگشت به خط اصلی داستان هستیم اما پایان‌بندی بد فیلم باعث شده تا تمام اشارات سیاسی فیلم، معنای خود را از دست بدهند. علاوه بر اینکه در انتها، شاهد یک سکانس تبادل اطلاعات به‌شدت بد از سوی آقا نوربخش (پرویز پور‌حسینی) هستیم که همه‌چیز را در پرده ابهام نگه می‌دارد.بااین‌حال این فیلم ساخته سلطان سینمای ایران است. کسی که نه می‌شود نادیده‌اش گرفت و نه می‌توان دوستش نداشت.
کارگردان: مسعود کیمیایی، تهیه‌کننده: منصور لشکری قوچانی، بازیگران: پرویز پرستویی، امیر جدیدی، پگاه آهنگرانی، پرویز پور‌حسینی، پولاد کیمیایی، حمیدرضا افشار، حمیدرضا آذرنگ، لعیا زنگنه.

فیلم جدید مسعود کیمیایی، روایت‌گر یک موضوع اجتماعی و سیاسی است. موضوعی با محوریت یک نیروی امنیتی سابق، که وارد بازار شده، و درگیر فرزندها و فرزندخوانده‌هایش است. برخلاف بسیاری از فیلم‌های اجتماعی که صرفاً بر تصاویری از فقر محدود هستند، «قاتل اهلی» به عوامل و ریشه‌های اصلی تحمیلِ معضلات اجتماعی اشاره دارد. فیلم به لحاظ معنایی و ساختاری معرف جامعه‌ای است که در آن ساخته ‌شده است. «قاتل اهلی» حرف‌های بسیاری برای گفتن دارد، اما اینکه چقدر در گفتن حرف‌ها موفق عمل کرده است سؤالی است که باید به آن پرداخت. کارگردانِ «قیصر»، «داش‌آکل» و «گوزن‌ها» با همان لحن اعتراضی همیشگی این بار به مسائل به‌روزتری پرداخته است. اثری که البته از هر زاویه‌ای به آن نگاه شود، فیلمی ضعیف به شمار می‌رود.کیمیایی با پوست‌انداختن ظاهری قهرمان‌های فیلم‌هایش، کوشیده خود را به این روزگار نزدیک کند اما نه‌تنها در این زمینه توفیقی نیافته که حتی آن قهرمانان سنتی آثار خود را نیز از دست‌ داده و سینمایش از آن زمان هم بیشتر افت کرده است. دکوپاژ، فیلم‌برداری و دیگر ویژگی‌های فنی فیلم البته چشم‌نواز است و تنها نقطه‌ای است که مخاطب را راضی می‌کند. «قاتل اهلی» در روایت قصه خطی خود ناموفق می‌ماند و نمی‌تواند یک روایت ابتدایی از داستان خود به مخاطب ارائه دهد. کیمیایی با دیالوگ‌نویسی‌اش شهرت دارد و متونی که می‌نویسد حاوی الفاظ درشتی هستند که امضای خود کیمیایی پای آن‌هاست. حتی همین استعداد دیالوگ‌نویسی کیمیایی هم در «قاتل اهلی» دیده نمی‌شود و دیالوگ‌ها یک سری کلمات درشت است که نه مخاطب را به مسئله خاصی ارجاع می‌دهد و نه حتی همچون آثار قبلی کیمیایی احساسات را در مخاطب برمی‌انگیزد. دیالوگ‌های اولیه جلال سروش (پرویز پرستویی) آن‌چنان تندوتیز است که نوید یک فیلم سیاسی با انتقادات صریح و بی‌پرده را می‌دهد. اما تمام تندوتیزی دیالوگ‌ها در همین نقطه به پایان می‌رسد و سروش پس ‌از این تمام‌وقت بغض دارد و سکوت می‌کند. شخصیت‌پردازی نیز به‌شدت ضعیف است. هیچ‌کدام از کاراکترها پرداخت‌نشده‌اند. جلال سروش بیشتر یک تیپ است و به شخصیت نمی‌رسد و نمی‌تواند به یک قهرمان تبدیل شود زیرا این کاراکتر به لحاظ عدم پرداخت درست و به‌قاعده، تبدیل به یک آدم منفعل شده است. او دنبال عدالت است اما نمی‌تواند کاری انجام دهد؛ در واقع تنها شعار دادنِ او را می‌بینیم. همچنین نقش «امیر جدیدی» که گرم‌ترین شخصیت ماجراست، در بیشترین زمان داستان، نادیده گرفته‌شده و تنها در قسمت‌هایی از فیلم حضور مجدد پیدا می‌کند. داستانی چنین پرمایه که به‌تنهایی می‌تواند از پس خود بربیاید چه احتیاج به خرده داستانِ «بهمن» دارد. خرده داستانی که خط اصلی داستان را به‌کل به حاشیه می‌برد. پرداختِ بد شخصیت بهمن نیز مزید بر علت است. در عوض به زاهدی رقیب اصلیِ سروش که شاید بار اصلیِ ماجرا به دوش او باشد اصلاً پرداخته نمی‌شود. شاید اگر یکی دوتا از موزیک‌های فیلم کم می‌شد و به‌جای آن کاراکتر زاهدی و روابط «پیسارو» که این‌همه از آن صحبت به میان می‌آید، بازتر می‌شد با داستان باورپذیرتری روبرو می‌بودیم. بازی‌های اغراق‌شده «پرویز پرستویی» و «پولاد کیمیایی» و بازی خنثی و بی‌اثر «پگاه آهنگرانی» نیز مسئله قابل‌چشم‌پوشی نیست.«لعیا زنگنه» و «یغما گلرویی» نیز همان قدری در فیلم حضور دارند که در تریلرهای فیلم‌ دیده‌ایم. این استفاده از نام‌های آشنا در تیتراژ جز برای فروش بیشتر توجیه دیگری نمی‌تواند داشته باشد. بااینکه در یک‌سوم نهایی فیلم شاهد بازگشت به خط اصلی داستان هستیم اما پایان‌بندی بد فیلم باعث شده تا تمام اشارات سیاسی فیلم، معنای خود را از دست بدهند. علاوه بر اینکه در انتها، شاهد یک سکانس تبادل اطلاعات به‌شدت بد از سوی آقا نوربخش (پرویز پور‌حسینی) هستیم که همه‌چیز را در پرده ابهام نگه می‌دارد.بااین‌حال این فیلم ساخته سلطان سینمای ایران است. کسی که نه می‌شود نادیده‌اش گرفت و نه می‌توان دوستش نداشت.
کارگردان: مسعود کیمیایی، تهیه‌کننده: منصور لشکری قوچانی، بازیگران: پرویز پرستویی، امیر جدیدی، پگاه آهنگرانی، پرویز پور‌حسینی، پولاد کیمیایی، حمیدرضا افشار، حمیدرضا آذرنگ، لعیا زنگنه.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.