|

خانه‌ای برای مرگ

شمسی رنجبر

سیاه‌چادر را برپا کرده‌اند و زن‌ها سربندهای مشکی‌ خود را نه مثل همیشه مرتب؛ که آشفته بسته‌اند.
ناخن بر صورت می‌کشند و تاب ایستادنشان نیست. سیاه‌چادر هم آن استقامت و شکوهی که همیشه در عکس‌ها دیده‌ایم را ندارد.
پیرمرد با بغضی فروخورده اما محکم، با لباس‌های خاکی ابتدای جمعیت ایستاده است و این اندیشه که مرد کرد گریه نمی‌کند؛ نمی‌گذارد اشک‌هایش جاری شود.
دخترش را صبح از زیرآوار بیرون کشیدند که به انتظار آمدن کودکی که در شکم داشت؛ شب گذشته برایش شال می‌بافید تا از سرمای زمستان در امان بماند اما سردی سنگ‌های این دنیا، نگذاشت که سردی زمستان را تجربه کند. دخترش را که بیرون کشیده بودند؛ نوه بزرگش در پناه مادرش هنوز نفس می‌کشید. اما تا او را در پتویی پیچیدند که به جایی برسانند در دست‌های پیرمرد مرده بود.
او روزهای سختی را در تمام عمر گذرانده است. روزهای جنگ، روزهای آواره‌گی، تنهایی ... اما تا به حال داغ فرزند ندیده بود. اما داغ دختر، نوه به دنیا نیامده‌اش، نوه کلاس اولش، چنان پشتش را شکسته که جنازه‌های پسرانش را نمی‌بیند.
پسران برومندی که نگاه به جنازه‌هایشان دل هرکس را به لرزه می‌اندازد و قامت هر سرو بلندبالایی را خم می‌کند. زنان شیون می‌کنند، موی می‌کنند و او آرام در بهتی عظیم به گره گوشه راست سیاه‌چادر خیره است.
شاید با خود فکر می‌کند کاش خانه‌هایمان از ابتدا تا همیشه این چنین بود. این چنین که ویرانی‌اش را باز کردن گره‌ای باعث می‌شد و باز با خنده می‌شد آن را بر پا کرد.
اما بوی خون او را مست کرده است. آنقدر مست که جمعیت را کنار می‌زند و جلو می‌رود. جنازه‌های دو پسرش را خوب نگاه می‌کنند. دستی بر صورتشان می‌کشد، می‌بوسد و روانداز کهنه خونین را دوباره بروی صورتشان می‌کشد. سراغ نوه‌اش که می‌رود؛ دست‌هایش را می‌گیرد، بر چشم‌هایش می‌گذارد، می‌بوسد و آرام بلند می‌شود. جنازه دختر را دورتر گذاشته‌اند، شاید در رسمشان نیست که دختراها جلوی پدرهایشان دراز بکشند.
پیرمرد دیگر نمی‌تواند بایستد، کنار جنازه دختر زانو می‌زند و می‌گوید: «روله هزگر، تو که هووچ وه‌خت تا ای موقع نخفتیای».
بالاخره اشکش از چشمانش می‌ریزد و لای ریش‌های سفید و خاک گرفته‌اش جاری می‌شود. سرش را روی شکم برآمده دخترش می‌گذارد و مانند زن‌ها شیون می‌کند.
مردهای دیگر می‌آیند و بلندش می‌کنند و او را از جنازه‌ها دور می‌کنند.
ناتوان‌تر از آن است که بایستد، دستش را به دست برادرزاده‌اش تکیه می‌دهد و بر روی خرابه‌ها می‌نشیند.
سرش را در میان دست‌هایش می‌گیرد و با زبان کردی مرثیه می‌خواند. مرثیه‌ای تلخ که تا عمق جانت تیر می‌کشد. زن‌ها موی می‌کنند و ناخن بر صورت می‌کشند و باد سرد بوی تلخ خون را در همه جا می‌پراکند...
چه باید گفت؟ چه می‌توان گفت؟ تسلیت چگونه می‌تواند این داغ را التیام بخشد؟ خواب چطور می‌تواند رهایی‌بخش این کابوس بیداری شود؟ به چه کس می‌توان به دیده انتقام نگاه کرد؟ از چه کس می‌توان دل‌چرکین شد؟ از زمین؟ از پاییز؟
از باد که بی‌رحمانه و سرد می‌ورزد؟ یا از سنگ‌هایی که با دست‌های خود برهم گذاشته بود تا باهم خانه‌ای شوند برای زندگی، اما ...

سیاه‌چادر را برپا کرده‌اند و زن‌ها سربندهای مشکی‌ خود را نه مثل همیشه مرتب؛ که آشفته بسته‌اند.
ناخن بر صورت می‌کشند و تاب ایستادنشان نیست. سیاه‌چادر هم آن استقامت و شکوهی که همیشه در عکس‌ها دیده‌ایم را ندارد.
پیرمرد با بغضی فروخورده اما محکم، با لباس‌های خاکی ابتدای جمعیت ایستاده است و این اندیشه که مرد کرد گریه نمی‌کند؛ نمی‌گذارد اشک‌هایش جاری شود.
دخترش را صبح از زیرآوار بیرون کشیدند که به انتظار آمدن کودکی که در شکم داشت؛ شب گذشته برایش شال می‌بافید تا از سرمای زمستان در امان بماند اما سردی سنگ‌های این دنیا، نگذاشت که سردی زمستان را تجربه کند. دخترش را که بیرون کشیده بودند؛ نوه بزرگش در پناه مادرش هنوز نفس می‌کشید. اما تا او را در پتویی پیچیدند که به جایی برسانند در دست‌های پیرمرد مرده بود.
او روزهای سختی را در تمام عمر گذرانده است. روزهای جنگ، روزهای آواره‌گی، تنهایی ... اما تا به حال داغ فرزند ندیده بود. اما داغ دختر، نوه به دنیا نیامده‌اش، نوه کلاس اولش، چنان پشتش را شکسته که جنازه‌های پسرانش را نمی‌بیند.
پسران برومندی که نگاه به جنازه‌هایشان دل هرکس را به لرزه می‌اندازد و قامت هر سرو بلندبالایی را خم می‌کند. زنان شیون می‌کنند، موی می‌کنند و او آرام در بهتی عظیم به گره گوشه راست سیاه‌چادر خیره است.
شاید با خود فکر می‌کند کاش خانه‌هایمان از ابتدا تا همیشه این چنین بود. این چنین که ویرانی‌اش را باز کردن گره‌ای باعث می‌شد و باز با خنده می‌شد آن را بر پا کرد.
اما بوی خون او را مست کرده است. آنقدر مست که جمعیت را کنار می‌زند و جلو می‌رود. جنازه‌های دو پسرش را خوب نگاه می‌کنند. دستی بر صورتشان می‌کشد، می‌بوسد و روانداز کهنه خونین را دوباره بروی صورتشان می‌کشد. سراغ نوه‌اش که می‌رود؛ دست‌هایش را می‌گیرد، بر چشم‌هایش می‌گذارد، می‌بوسد و آرام بلند می‌شود. جنازه دختر را دورتر گذاشته‌اند، شاید در رسمشان نیست که دختراها جلوی پدرهایشان دراز بکشند.
پیرمرد دیگر نمی‌تواند بایستد، کنار جنازه دختر زانو می‌زند و می‌گوید: «روله هزگر، تو که هووچ وه‌خت تا ای موقع نخفتیای».
بالاخره اشکش از چشمانش می‌ریزد و لای ریش‌های سفید و خاک گرفته‌اش جاری می‌شود. سرش را روی شکم برآمده دخترش می‌گذارد و مانند زن‌ها شیون می‌کند.
مردهای دیگر می‌آیند و بلندش می‌کنند و او را از جنازه‌ها دور می‌کنند.
ناتوان‌تر از آن است که بایستد، دستش را به دست برادرزاده‌اش تکیه می‌دهد و بر روی خرابه‌ها می‌نشیند.
سرش را در میان دست‌هایش می‌گیرد و با زبان کردی مرثیه می‌خواند. مرثیه‌ای تلخ که تا عمق جانت تیر می‌کشد. زن‌ها موی می‌کنند و ناخن بر صورت می‌کشند و باد سرد بوی تلخ خون را در همه جا می‌پراکند...
چه باید گفت؟ چه می‌توان گفت؟ تسلیت چگونه می‌تواند این داغ را التیام بخشد؟ خواب چطور می‌تواند رهایی‌بخش این کابوس بیداری شود؟ به چه کس می‌توان به دیده انتقام نگاه کرد؟ از چه کس می‌توان دل‌چرکین شد؟ از زمین؟ از پاییز؟
از باد که بی‌رحمانه و سرد می‌ورزد؟ یا از سنگ‌هایی که با دست‌های خود برهم گذاشته بود تا باهم خانه‌ای شوند برای زندگی، اما ...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.