|

پس از زلزله

راضیه حسنی

بعد از شوک اولیه زلزله به نظر می‌رسد که نظمی بر کارها حاکم شده است و مردم و مسئولین متوجه شده‌اند که چه اقداماتی انجام بدهند. در روزهای اولیه بیمارستان‌ها و مراکز جمع‌آوری کمک‌های مردمی شاهد بیشترین ازدحام در شهر کرمانشاه بوده‌اند. روز سوم پس از حادثه به سراغ این دو مکان می‌رویم تا گزارشی از چگونگی امدادرسانی به زلزله‌زده‌ها داشته باشیم.
سه روز قبل از زلزله مانور بحران داشتیم
بیمارستان امام رضا اولین مقصد ماست. داخل حیاط بیمارستان پر از تخت خالی است. چند پرستار مرد کنار تخت‌ها ایستاده‌اند. یکی از آن‌ها که خود را وفایی معرفی می‌کند به ما می‌گوید این تخت‌ها فعلاً خالی هستند و ما هیچ کمبود تخت نداشته‌ایم. وفایی می‌گوید که بیمارستان امام رضا نزدیک 500 مصدوم زلزله را پذیرش کرده است. باراهنمایی او به سراغ رئیس بیمارستان امام رضا می‌رویم. دکتر سروش رئیس بیمارستان امام رضا در خصوص چگونگی عملکردشان در شب حادثه و پس‌ازآن به شرق چنین گفت: «بعد از زلزله من سریعاً به بیمارستان مراجعه کردم و در همان ساعت اولیه اعلام وضعیت بحران کردیم. با توجه وضعیت قطعی برق و ترافیک سنگین بااین‌وجود خودمان را به‌موقع به بیمارستان رساندیم. البته ما از قبل آمادگی داشتیم و جالبه دقیقاً سه روز قبل ساعت یک صبح مانور بحران داشتیم و برحسب حادثه سه روز بعد زلزله شد. تیم بحران وارد عمل شد نیروهایی که حتی شیفت نبودند به بیمارستان آمدند. تقسیم وظایف انجام شد. تیم‌های تخصصی تشکیل شد؛ و سامان‌دهی صورت گرفت و تیم تریاژ را تشکیل دادیم تا بیماران اول تریاژ بشوند و آن‌ها را دسته‌بندی کنیم در صبح تیم تخصصی شامل ارتوپدی، بیهوشی، مغز و اعصاب، جراح عمومی و متخصص طب اورژانس غیره در اورژانس مستقر شدند تا در همان‌جا یکجا بیماران ویزیت بشوند و وقت تلف نشود. دو دستگاه سونوگرافی مستقر شد و همه بیماران مورد سونوگرافی و رادیولوژی گرفتند. اصلاح آب و الکترودید ها از بیماران گرفته شد تا بیماران بعداً دچار مشکلات کلیوی نشوند. بیمارانی که سرپایی بودند درمان و ترخیص شدند.» دکتر سروش در مورد کمبود تخت و نیرو گفت: «از شب قبل کل عمل‌های غیرضروری را کنسل کردیم و شش صبح همه دکترها بیماران معمولی را ترخیص کردند تا ما جا داشته باشیم مصدومین را بپذیریم. اکثر بیماران یا ارتوپدی بودند یا مغز و اعصاب بودند خوشبختانه ما کمبود جا نداشتیم کمبود نیرو هم نداشتیم و حتی ما نیرو و پرسنل اضافه داشتیم و من از همان ساعات اولیه برای جلوگیری از ازدحام نیروهای اضافی را ترخیص کردم. حتی برخی از پزشکان خارج از استان آمده بودند که ما اعلام کردیم نیاز نداریم. تعداد کمی در حدود 40 تا 50 نفر از بیماران به استان‌های دیگر منتقل شدند.» سروش در خصوص همراهان بیماران نیز گفت: » در بحران‌های به این بزرگی تلاش کردیم همه جوانب را ببینیم و حتی به لحاظ روحی روانی تمهیداتی بیندیشیم بخصوص در مورد همراهان بیماران به آن‌ها جا دادیم و آن‌ها را در درمانگاه اسکان دادیم در مورد غذا هم همه را حمایت کردیم و از همان غذایی که به بیماران و پرسنل می‌دادیم و به همراهان غذا دادیم. ما حتی جایی برای بیمارانی که ترخیص شده بودند ولی کسی همراهانشان نبود در نظر گرفتیم و آن‌ها را هم در درمانگاه اسکان دادیم و یا حتی پول دادیم به کسانی که پول به همراه نیاورده بودند تا به خانه برگردند من شنیدم که در همه بیمارستان‌ها همه خوب کارکردند. همچنین همکاری بین بخشی بین بیمارستان‌ها هم خیلی خوب بود در مرکز استان چون مدیریت خوبی انجام گرفت خیلی نیاز به اعزام به استان‌های دیگر نشد شاید حدود ده درصد بیماران منتقل شدند. وزیر بهداشت و بقیه مسئولین هم آمدند و از عملکرد بیمارستان‌ها رضایت داشتند.»
خدا دوباره پسرم را به من داد
به سراغ مصدومین حادثه می‌رویم. دریکی از بخش‌ها پیرزنی روی تختی نشسته بود به دست لاغر و استخوانی‌اش سرم وصل بود و سرش باندپیچی‌شده بود. کردی صحبت می‌کرد. او در خصوص شب زلزله گفت: «سر شام بودیم که زلزله شد و سقف روی سرم افتاد. چیز دیگه ای به یاد ندارم. هلال‌احمر مرا به این بیمارستان آورده است و تنها هستم و از خانواده اطلاعی ندارم. 58 سالمه و هشت بچه‌دارم.» نگران بی‌سرپناه شدن فرزندانش و مردم است. ناگهان اشک می‌ریزد و می‌گوید: «مردم خانه ندارن، نان ندارن، تو رو خدا بشان کمک کنید.»
در اتاق دیگر مرد جوانی بالای سر پسر نوجوانی ایستاده است. می‌گوید: «برادرم است. پانزده سال دارد. آن شب خانه عمویم بود. بعد از زلزله سریع خودمه رساندم به خانه عموم. برادرم زخمی شده ولی سه تا عموزاده هام فوت کرده‌اند.» از او درباره عملکرد بیمارستان می‌پرسیم می‌گوید: «از عملکرد بیمارستان راضی هستیم خیلی خوب به ما رسیدگی کردن.»
در اتاق دیگر پدر و پسر باهم زخمی شدند و پسر جوان دیگر هر دو این‌ها به بیمارستان آورده است. پسر زخمی ساکت است اما پدرش می‌گوید که می‌خواسته در حیاط را باز کند که آجر دیوار همسایه به سرش اصابت کرده است. پدر به گریه می‌افتد و دست‌ها را به علامت دعا بالا می‌برد می‌گوید: «خدا پسرم را دوباره به من داد.»
پدرم گفت خانه ما خراب نمی‌شود ولی خراب شد
به بخش کودکان می‌رویم. کودکی روی ویلچر است و زن جوانی او را در راهرو می‌چرخاند. زن جوان می‌گوید: «این بچه کلاس اوله پدر و مادرش روستا هستن. من دختر خاله‌اش هستم. چون بغل خواهرش بوده خیلی آسیب‌ندیده و مادرش توانسته درش بیاوره یکی از بچه های خانواده فوت کرده؛ و خواهراش هم در اتاق دیگری بستری است.» توی یکی از اتاق‌ها چند کودک بستری هستند.
دخترکی روی صندلی نشسته و دستش گچ گرفته‌شده است. سرش را پایین انداخته و به زمین خیره شده است. نامش را می‌پرسیم جواب می‌دهد: «دنیا نظری کلاس ششم.» از او درباره لحظه حادثه می‌پرسیم چیزی به یاد ندارد. زن جوانی همراهش است آرام به‌نحوی‌که دخترک متوجه نشود می‌گوید: «مادر باردار، پدر و خواهرش فوت کرده‌اند و بچه دچار شوک شده است.» تخت کناری دختربچه‌ای شیرین‌زبان مشغول حرف زدن است. نامش دیانا و کلاس پنجم است او در مورد شب زلزله می‌گوید: «اول زلزله کوچکی شد و ما رفتیم تو حیاط بعد مادربزرگم گفت شاید زلزله نبوده چیزی ترکیده بعد بابام زنگ زد گفت عراق زلزله بوده بعد من به بابام گفتم اگه زلزله بیاد خانه ما خراب میشه گفت نه خراب نمیشه بعد یهو زلزله شد و خانه ما خراب شد و من دو روز زیر آوار بودم و هی داد و بیداد کردم تا پدرم صدای منو شنید و نجاتم داد. از همکلاسی هام بعضی خبردارم بعضی مردن و بعضی زنده ن.» وقتی دیانا مشغول صحبت بود یکی از دکترها عروسکی را برایش هدیه آورد.در راهرو پسری که سر و چشمش بانداژ شده به ما می‌گوید: میثم هستم سیزده‌ساله کلاس ششم می‌گوید:« که دیوار رویم افتاد. اهل دشت ذهاب هستیم . پدرش مرا را نجات داد». پدر کنارش است. پدر به گریه می‌افتد و می‌گوید: «زن و بچه‌هایم در سرما بدون چادر هستن تو را بخدا بگید به دادمان برسن.» از بیمارستان امام رضا خارج می‌شوم. همان‌طور که به‌پیش می‌روم دم در دانشکده داروسازی دو چادر از طرف دانشجوها برپاشده است و چندنفری مشغول جمع‌آوری و بسته‌بندی کمک‌ها هستند. می‌گویند دو روز است که این چادرها را برپا کرده‌اند؛ و دو نیسان کمک به منطقه ارسال کرده‌اند. از کنار آن رد می‌شوم کمی دورتر زنی با چادری کهنه بر سر به همراه پسربچه‌ای سراغ چادر امدادرسانی را می‌گیرد. نایلون کوچکی در دست دارد که چند قوطی کنسرو در آن است. مسیر را به او نشان می‌دهم و به‌طرف بیمارستان طالقانی راه می‌افتم.
به خاطر اربعین آماده بودیم
در حیاط بیمارستان طالقانی غلغله است. جمعیت زیادی دور اتوبوس آمبولانسی که تازه از سرپل ذهاب آمده جمع شده‌اند. نیروهای انتظامی و بسیج تلاش می‌کنند تا جمعیت را متفرق کنند. نیروهای هلال‌احمر به کمک پرسنل بیمارستان آمده‌اند. یکی از پرستارها می‌گوید که 9 مصدوم آورده‌اند. به سراغ رئیس بیمارستان طالقانی می‌رویم. آقای دکتر فرهادی رئیس بیمارستان در خصوص شب حادثه و بعدازآن به شرق چنین گفت: «همان شبی که زلزله اتفاق افتاد همان ساعت نه و نیم ده شب تیم بحران تشکیل شد. هم به من اطلاع دادند و هم مدیر بیمارستان را خبر کردند؛ و ما خودمان را به بیمارستان رساندیم. وقتی به بیمارستان رسیدیم دیدیم بیمارانی که توان راه رفتن داشتند آماده بودند و توی حیاط نشسته بودند و دور خودشان پتو پیچیده بودند و ما هر چه تلاش کردیم حاضر نشدند که به داخل بیمارستان برگردند. ما هم اصرار نکردیم. ما فوری تقسیم نیرو کردیم و آن آبشاری که باید راه می‌افتاد شامل مسئول حادثه، فرمانده و زیردستانش همه مشخص شدند. دو نفر مأمور شدند که تمام مریض‌ها را به داخل درمانگاه که ساختمان محکمی بود منتقل کنند و محیط گرمی برایشان فراهم کردیم و چند نفر را هم مأمور کردیم که گچ‌های فروریخته و به‌هم‌ریختگی بیمارستان را مرتب کنند تا به لحاظ روحی روانی بیمارستان آماده باشد و تأثیری بدی روی روحیه مردم نداشته باشد. تیم اورژانس هم فعال‌شده بود و پرسنلی هم که شیفت نبودند داوطلبانه به بیمارستان آمدند. درسته ما وضعیت بحران اعلام کرده بودیم بااین‌وجود خیلی از پرسنل ما داوطلبانه آمدند و دانشگاه هم فعال شد. ای او سی دانشگاه هم فعال شد. اول مصدومین سطح شهر آمدند. همان‌طور که به ساعت‌های دوازده و یک‌شب نزدیک می‌شدیم کم‌کم مصدومین از اسلام‌آباد و سرپل و غیره می‌آوردند. این‌ها کسانی بودند که به‌وسیله ماشین شخصی آورده می‌شدند حتی یکسری براثر تصادف درراه دچار مشکل بودند ما کار درمان همه رو انجام می‌دادیم. ما پذیرش را تا صبح ادامه دادیم تمام اورژانس حتی کف آن‌هم پر بود. من که در اورژانس بودم هم کنترل اورژانس می‌کردم و هم‌اتاق عمل را کنترل می‌کردم. مدیر بیمارستان هم کارش را انجام می‌داد. بعد متخصصین ما شامل ارتوپد، جراحی مغز و اعصاب، بیهوشی وارد کار شدند. تمام متخصصین را وارد بیمارستان کردیم و کار به‌جایی رسید که ما به این نتیجه رسیدیم که بیمارستان ما دیگر ظرفیت پذیرش ندارد بنابراین اعلام کمک کردیم و بسیاری از بیماران به بیمارستان‌های امام رضا، امام خمینی و دیگر بیمارستان‌های شهر منتقل شدند و حتی بیمارستان‌های بخش خصوصی هم وارد کار شدند بنابراین یک کار خوب تیمی انجام گرفت. طب اورژانس تریاژ می‌کرد بعد از اورژانس خارج می‌کردیم. با همکاری و همدلی توانستیم کارکنیم چیزی حدود 2000 مریض داشتیم در قسمت‌های مختلف ولی بیمارستان طالقانی حدود 800 تا بیمار داشتیم که 199 تا ا به تهران و همدان اعزام کردیم و چیزی حدود 400 عمل جراحی انجام دادیم و هنوز هم در آمادگی هستیم و الحمدالله هیچ مشکلی خاصی به لحاظ امکانات نداشتیم.» دکتر فرهادی در خصوص چرایی اعزام مصدومین به استان‌های دیگر گفت: «به این دلیل که جا نبود کسانی که بیمار درجه سه به بعد بود را منتقل می‌کردیم تهران و همدان ولی بیماران درجه‌یک و دو را منتقل نکردیم فقط کسانی که وضعیت پایدار داشتند منتقل شدند.» او در خصوص آمادگی بیمارستان گفت: «سطح آمادگی بیمارستان به خاطر اربعین بالابود و از چند روز قبل مانور بحران داشتیم و این به ما خیلی کمک کرد که بتوانیم خیلی خوب عمل کنیم. الآن دیگه از بحران اصلی خارج شدیم.»
مشکل ما همراهان مصدومین بودند
دکتر فرهادی در خصوص همراهان بیماران هم گفت: «در مورد همراه مشکل اساسی ما همراهان بودند نه می‌توانستیم آن‌ها را بیرون کنیم و از طرف دیگه جلوی دست و پای ما رو می‌گرفتند ما آن‌ها را هم ساپورت کردیم هم جا دادیم و غذا دادیم. البته فقط ما تنها نبودیم نیروی انتظامی هلال‌احمر بسیج و غیره به کمک بیمارستان آمدند و بعد مردم به کمک ما آمدند آن‌ها غذا درست می‌کردند بعد از تائید حراست و آشپزخانه ما غذا را به همراهان می‌دادیم. حتی عده‌ای از مردم همراهان را به خانه می‌بردند.»
بعد از شنیدن صحبت‌های رئیس بیمارستان طالقانی به سراغ بیماران رفتیم. توی یکی از بخش‌ها زن‌وشوهری جوانی را آورده بودند که هر دوزخمی بودند. برادرزن به شرق گفت: «که اهل ثلاث هستند و شب حادثه زن و شوهر هر دو بچه‌شان را بغل می‌کنند بچه‌ها سالم هستند ولی خودشان آسیب‌دیده‌اند.»
در اتاق دیگر مرد جوانی روی تخت آه و ناله می‌کرد و چند زن دورش کنار تختش نشسته بودند یکی از آن‌ها به شرق گفت: «از اطراف ایلام آمده‌ایم دیوار روی برادرم افتاده و پایش شکسته است.»
در اتاق دیگری کودکی یک‌ساله در آغوش مادرش به‌شدت گریه می‌کرد یک پای بچه باندپیچی‌شده بود. مادر بچه گفت که شیشه پای بچه را بریده است.
به خاطر ناامنی از طریق هوایی کمک ارسال می‌کنیم
از بیمارستان خارج می‌شویم تعدادی از نیروهای داوطلب هلال‌احمر در حال خروج از بیمارستان هستند. آن‌ها به ساختمان روبه روی بیمارستان می‌روند. با آن‌ها همراه می‌شویم. می‌گویند از هشت صبح تا هشت شب اینجا هستند. به سراغ مسئولشان می‌رویم. خودش را معرفی می‌کند و می‌گوید: «علی نوری هستم نجات گر یک شهرستان هستم. من زلزله را که احساس کردم همان موقع به اینجا اومدم ما وسایلی که داخل انبار داشتیم فرستادیم. همچنین اینجا هم کمک‌های مردمی رو جمع می‌کنیم و می‌فرستیم.» نوری در خصوص چگونگی فرستادن کمک‌ها به شرق گفت: «ما فعلاً به خاطر ناامنی از طریق مرز هوایی کمک‌ها را به اسلام‌آباد می‌فرستیم. متأسفانه یک عده سودجو ناامنی ایجاد کرده‌اند. الآن خانواده هست 15 چادر داره و یک خانواده هست که هیچی نداره. باید نظمی در تقسیم‌کار ایجاد کنیم.» نوری در خصوص چگونگی تقسیم‌کار هلال‌احمر گفت: «در اینجا ما در سه جبهه کار می‌کنیم یه عده از خواهران و برادران که در بیمارستان مستقر هستند. یک عده در انبار که وسایل رو بسته‌بندی می‌کنند و می‌فرستند فرودگاه و یک عده هم که اینجا کمک‌های مردمی را جمع‌آوری می‌کنند و بسته‌بندی می‌کنند و می‌فرستند فرودگاه.»
ارتش در شهرها کمک‌رسانی می‌کند سپاه در روستاها
کمی پایین‌تر از هلال‌احمر در میدان نفت روبه روی سپاه یک چادر امدادی برپاشده یکی از نیروهای سپاه همراه یک روحانی جوان آنجا نشسته‌اند. برخی افراد هم مشغول بار زدن کمک‌ها به یک ماشین نیسان هستند. روحانی می‌گوید که دو روز است که این چادر برپاست و در این مدت هشت نه تریلی بار کمک‌های مردمی فقط از همین چادر به منطقه اعزام‌شده است. او می‌گوید در تمام حوزه‌های سپاه در سطح شهر چادر برپا کرده‌اند. دو خانم جوان چادری که برای کمک آمده‌اند با التماس می‌گویند تو رو خدا کمک‌ها را به دست نیازمندان برسانید. فرد سپاهی باروی خوش پاسخ می‌دهد: «که ما همه تلاشمان را می‌کنیم. الآن ارتش در شهرها مستقر است و سپاه وظیفه امدادرسانی به روستاها را برعهده‌گرفته است و همه‌چیز دارد بر طبق نظم پیش می‌رود.»
با مجوز سپاه و مسلح به منطقه کمک ارسال کردیم
در خیابان نوبهار کنار پارک کودک دو چادر متعلق به سازمان‌های مردمی برپاست یکی متعلق به هیئت جوانان بنی‌هاشم است. دو مرد جوان کنار چادر ایستادند و یک آهنگ مذهبی از بلندگوی چادر پخش می‌شود با آن‌ها صحبت می‌کنیم همه از استقبال خوب مردم می‌گویند. مرد جوان‌تر می‌گوید که امروز پنج تریلی بار و سه نیسان و یک وانت به‌طرف ثلاث باباجانی و روستاهای هم‌جوار فرستاده‌اند. مرد ادامه می‌دهد که چهل نفر همراه این بارها رفته‌اند و با مجوز سپاه و مسلح به منطقه اعزام‌شده‌اند تا مشکلی پیش نیاید. متأسفانه عده‌ای از مردم که زلزله‌زده هستند و آسیب‌دیده‌اند جلوی ماشین‌ها را می‌گیرند. مرد جوان ادامه می‌دهد که پکیج‌هایی درست کرده‌اند که مایحتاج اولیه یک خانوار شامل مواد غذایی پتو و لوازم بهداشتی را شامل می‌شود. به عقیده او الآن دیگر کمتر به مواد غذایی نیاز هست و نیاز اصلی با توجه به سرمای هوا وسایل گرمایشی است.
ستاد بحران آماده نبود
جمعیت پیام‌آوران کرمانشاه پاک چادر دیگری است درست کنار چادر هیئت جوانان بنی‌هاشم مستقر است خانمی به اسم سلیمانی مسئول است که به‌شدت سرش شلوغ است و مشغول بسته‌بندی کمک‌هاست او به ما می‌گوید: «که مایکان جی اوی محیط زیستی هستیم ما از همان روز اول فعال شدیم و من شخصاً همان روز اول به منطقه رفتم. او معتقد است که کارها همچنان با کندی پیش می‌رود.» او می‌گوید: «ستاد بحران استاد آماده این بحران نبود درواقع هیچ‌کس فکر نمی‌کرد روزی در کرمانشاه زلزله 7/3 ریشتری بیاید ولی بااین‌وجود خودم شاهد بودم که تمام نیروها و ارگانها با تمام توان کار می‌کنند از ارتش گرفته تا سپاه و هلال‌احمر و بسیج و نیروهای مردمی که بی‌نهایت در این سه روز سنگ تمام گذاشتند.»

بعد از شوک اولیه زلزله به نظر می‌رسد که نظمی بر کارها حاکم شده است و مردم و مسئولین متوجه شده‌اند که چه اقداماتی انجام بدهند. در روزهای اولیه بیمارستان‌ها و مراکز جمع‌آوری کمک‌های مردمی شاهد بیشترین ازدحام در شهر کرمانشاه بوده‌اند. روز سوم پس از حادثه به سراغ این دو مکان می‌رویم تا گزارشی از چگونگی امدادرسانی به زلزله‌زده‌ها داشته باشیم.
سه روز قبل از زلزله مانور بحران داشتیم
بیمارستان امام رضا اولین مقصد ماست. داخل حیاط بیمارستان پر از تخت خالی است. چند پرستار مرد کنار تخت‌ها ایستاده‌اند. یکی از آن‌ها که خود را وفایی معرفی می‌کند به ما می‌گوید این تخت‌ها فعلاً خالی هستند و ما هیچ کمبود تخت نداشته‌ایم. وفایی می‌گوید که بیمارستان امام رضا نزدیک 500 مصدوم زلزله را پذیرش کرده است. باراهنمایی او به سراغ رئیس بیمارستان امام رضا می‌رویم. دکتر سروش رئیس بیمارستان امام رضا در خصوص چگونگی عملکردشان در شب حادثه و پس‌ازآن به شرق چنین گفت: «بعد از زلزله من سریعاً به بیمارستان مراجعه کردم و در همان ساعت اولیه اعلام وضعیت بحران کردیم. با توجه وضعیت قطعی برق و ترافیک سنگین بااین‌وجود خودمان را به‌موقع به بیمارستان رساندیم. البته ما از قبل آمادگی داشتیم و جالبه دقیقاً سه روز قبل ساعت یک صبح مانور بحران داشتیم و برحسب حادثه سه روز بعد زلزله شد. تیم بحران وارد عمل شد نیروهایی که حتی شیفت نبودند به بیمارستان آمدند. تقسیم وظایف انجام شد. تیم‌های تخصصی تشکیل شد؛ و سامان‌دهی صورت گرفت و تیم تریاژ را تشکیل دادیم تا بیماران اول تریاژ بشوند و آن‌ها را دسته‌بندی کنیم در صبح تیم تخصصی شامل ارتوپدی، بیهوشی، مغز و اعصاب، جراح عمومی و متخصص طب اورژانس غیره در اورژانس مستقر شدند تا در همان‌جا یکجا بیماران ویزیت بشوند و وقت تلف نشود. دو دستگاه سونوگرافی مستقر شد و همه بیماران مورد سونوگرافی و رادیولوژی گرفتند. اصلاح آب و الکترودید ها از بیماران گرفته شد تا بیماران بعداً دچار مشکلات کلیوی نشوند. بیمارانی که سرپایی بودند درمان و ترخیص شدند.» دکتر سروش در مورد کمبود تخت و نیرو گفت: «از شب قبل کل عمل‌های غیرضروری را کنسل کردیم و شش صبح همه دکترها بیماران معمولی را ترخیص کردند تا ما جا داشته باشیم مصدومین را بپذیریم. اکثر بیماران یا ارتوپدی بودند یا مغز و اعصاب بودند خوشبختانه ما کمبود جا نداشتیم کمبود نیرو هم نداشتیم و حتی ما نیرو و پرسنل اضافه داشتیم و من از همان ساعات اولیه برای جلوگیری از ازدحام نیروهای اضافی را ترخیص کردم. حتی برخی از پزشکان خارج از استان آمده بودند که ما اعلام کردیم نیاز نداریم. تعداد کمی در حدود 40 تا 50 نفر از بیماران به استان‌های دیگر منتقل شدند.» سروش در خصوص همراهان بیماران نیز گفت: » در بحران‌های به این بزرگی تلاش کردیم همه جوانب را ببینیم و حتی به لحاظ روحی روانی تمهیداتی بیندیشیم بخصوص در مورد همراهان بیماران به آن‌ها جا دادیم و آن‌ها را در درمانگاه اسکان دادیم در مورد غذا هم همه را حمایت کردیم و از همان غذایی که به بیماران و پرسنل می‌دادیم و به همراهان غذا دادیم. ما حتی جایی برای بیمارانی که ترخیص شده بودند ولی کسی همراهانشان نبود در نظر گرفتیم و آن‌ها را هم در درمانگاه اسکان دادیم و یا حتی پول دادیم به کسانی که پول به همراه نیاورده بودند تا به خانه برگردند من شنیدم که در همه بیمارستان‌ها همه خوب کارکردند. همچنین همکاری بین بخشی بین بیمارستان‌ها هم خیلی خوب بود در مرکز استان چون مدیریت خوبی انجام گرفت خیلی نیاز به اعزام به استان‌های دیگر نشد شاید حدود ده درصد بیماران منتقل شدند. وزیر بهداشت و بقیه مسئولین هم آمدند و از عملکرد بیمارستان‌ها رضایت داشتند.»
خدا دوباره پسرم را به من داد
به سراغ مصدومین حادثه می‌رویم. دریکی از بخش‌ها پیرزنی روی تختی نشسته بود به دست لاغر و استخوانی‌اش سرم وصل بود و سرش باندپیچی‌شده بود. کردی صحبت می‌کرد. او در خصوص شب زلزله گفت: «سر شام بودیم که زلزله شد و سقف روی سرم افتاد. چیز دیگه ای به یاد ندارم. هلال‌احمر مرا به این بیمارستان آورده است و تنها هستم و از خانواده اطلاعی ندارم. 58 سالمه و هشت بچه‌دارم.» نگران بی‌سرپناه شدن فرزندانش و مردم است. ناگهان اشک می‌ریزد و می‌گوید: «مردم خانه ندارن، نان ندارن، تو رو خدا بشان کمک کنید.»
در اتاق دیگر مرد جوانی بالای سر پسر نوجوانی ایستاده است. می‌گوید: «برادرم است. پانزده سال دارد. آن شب خانه عمویم بود. بعد از زلزله سریع خودمه رساندم به خانه عموم. برادرم زخمی شده ولی سه تا عموزاده هام فوت کرده‌اند.» از او درباره عملکرد بیمارستان می‌پرسیم می‌گوید: «از عملکرد بیمارستان راضی هستیم خیلی خوب به ما رسیدگی کردن.»
در اتاق دیگر پدر و پسر باهم زخمی شدند و پسر جوان دیگر هر دو این‌ها به بیمارستان آورده است. پسر زخمی ساکت است اما پدرش می‌گوید که می‌خواسته در حیاط را باز کند که آجر دیوار همسایه به سرش اصابت کرده است. پدر به گریه می‌افتد و دست‌ها را به علامت دعا بالا می‌برد می‌گوید: «خدا پسرم را دوباره به من داد.»
پدرم گفت خانه ما خراب نمی‌شود ولی خراب شد
به بخش کودکان می‌رویم. کودکی روی ویلچر است و زن جوانی او را در راهرو می‌چرخاند. زن جوان می‌گوید: «این بچه کلاس اوله پدر و مادرش روستا هستن. من دختر خاله‌اش هستم. چون بغل خواهرش بوده خیلی آسیب‌ندیده و مادرش توانسته درش بیاوره یکی از بچه های خانواده فوت کرده؛ و خواهراش هم در اتاق دیگری بستری است.» توی یکی از اتاق‌ها چند کودک بستری هستند.
دخترکی روی صندلی نشسته و دستش گچ گرفته‌شده است. سرش را پایین انداخته و به زمین خیره شده است. نامش را می‌پرسیم جواب می‌دهد: «دنیا نظری کلاس ششم.» از او درباره لحظه حادثه می‌پرسیم چیزی به یاد ندارد. زن جوانی همراهش است آرام به‌نحوی‌که دخترک متوجه نشود می‌گوید: «مادر باردار، پدر و خواهرش فوت کرده‌اند و بچه دچار شوک شده است.» تخت کناری دختربچه‌ای شیرین‌زبان مشغول حرف زدن است. نامش دیانا و کلاس پنجم است او در مورد شب زلزله می‌گوید: «اول زلزله کوچکی شد و ما رفتیم تو حیاط بعد مادربزرگم گفت شاید زلزله نبوده چیزی ترکیده بعد بابام زنگ زد گفت عراق زلزله بوده بعد من به بابام گفتم اگه زلزله بیاد خانه ما خراب میشه گفت نه خراب نمیشه بعد یهو زلزله شد و خانه ما خراب شد و من دو روز زیر آوار بودم و هی داد و بیداد کردم تا پدرم صدای منو شنید و نجاتم داد. از همکلاسی هام بعضی خبردارم بعضی مردن و بعضی زنده ن.» وقتی دیانا مشغول صحبت بود یکی از دکترها عروسکی را برایش هدیه آورد.در راهرو پسری که سر و چشمش بانداژ شده به ما می‌گوید: میثم هستم سیزده‌ساله کلاس ششم می‌گوید:« که دیوار رویم افتاد. اهل دشت ذهاب هستیم . پدرش مرا را نجات داد». پدر کنارش است. پدر به گریه می‌افتد و می‌گوید: «زن و بچه‌هایم در سرما بدون چادر هستن تو را بخدا بگید به دادمان برسن.» از بیمارستان امام رضا خارج می‌شوم. همان‌طور که به‌پیش می‌روم دم در دانشکده داروسازی دو چادر از طرف دانشجوها برپاشده است و چندنفری مشغول جمع‌آوری و بسته‌بندی کمک‌ها هستند. می‌گویند دو روز است که این چادرها را برپا کرده‌اند؛ و دو نیسان کمک به منطقه ارسال کرده‌اند. از کنار آن رد می‌شوم کمی دورتر زنی با چادری کهنه بر سر به همراه پسربچه‌ای سراغ چادر امدادرسانی را می‌گیرد. نایلون کوچکی در دست دارد که چند قوطی کنسرو در آن است. مسیر را به او نشان می‌دهم و به‌طرف بیمارستان طالقانی راه می‌افتم.
به خاطر اربعین آماده بودیم
در حیاط بیمارستان طالقانی غلغله است. جمعیت زیادی دور اتوبوس آمبولانسی که تازه از سرپل ذهاب آمده جمع شده‌اند. نیروهای انتظامی و بسیج تلاش می‌کنند تا جمعیت را متفرق کنند. نیروهای هلال‌احمر به کمک پرسنل بیمارستان آمده‌اند. یکی از پرستارها می‌گوید که 9 مصدوم آورده‌اند. به سراغ رئیس بیمارستان طالقانی می‌رویم. آقای دکتر فرهادی رئیس بیمارستان در خصوص شب حادثه و بعدازآن به شرق چنین گفت: «همان شبی که زلزله اتفاق افتاد همان ساعت نه و نیم ده شب تیم بحران تشکیل شد. هم به من اطلاع دادند و هم مدیر بیمارستان را خبر کردند؛ و ما خودمان را به بیمارستان رساندیم. وقتی به بیمارستان رسیدیم دیدیم بیمارانی که توان راه رفتن داشتند آماده بودند و توی حیاط نشسته بودند و دور خودشان پتو پیچیده بودند و ما هر چه تلاش کردیم حاضر نشدند که به داخل بیمارستان برگردند. ما هم اصرار نکردیم. ما فوری تقسیم نیرو کردیم و آن آبشاری که باید راه می‌افتاد شامل مسئول حادثه، فرمانده و زیردستانش همه مشخص شدند. دو نفر مأمور شدند که تمام مریض‌ها را به داخل درمانگاه که ساختمان محکمی بود منتقل کنند و محیط گرمی برایشان فراهم کردیم و چند نفر را هم مأمور کردیم که گچ‌های فروریخته و به‌هم‌ریختگی بیمارستان را مرتب کنند تا به لحاظ روحی روانی بیمارستان آماده باشد و تأثیری بدی روی روحیه مردم نداشته باشد. تیم اورژانس هم فعال‌شده بود و پرسنلی هم که شیفت نبودند داوطلبانه به بیمارستان آمدند. درسته ما وضعیت بحران اعلام کرده بودیم بااین‌وجود خیلی از پرسنل ما داوطلبانه آمدند و دانشگاه هم فعال شد. ای او سی دانشگاه هم فعال شد. اول مصدومین سطح شهر آمدند. همان‌طور که به ساعت‌های دوازده و یک‌شب نزدیک می‌شدیم کم‌کم مصدومین از اسلام‌آباد و سرپل و غیره می‌آوردند. این‌ها کسانی بودند که به‌وسیله ماشین شخصی آورده می‌شدند حتی یکسری براثر تصادف درراه دچار مشکل بودند ما کار درمان همه رو انجام می‌دادیم. ما پذیرش را تا صبح ادامه دادیم تمام اورژانس حتی کف آن‌هم پر بود. من که در اورژانس بودم هم کنترل اورژانس می‌کردم و هم‌اتاق عمل را کنترل می‌کردم. مدیر بیمارستان هم کارش را انجام می‌داد. بعد متخصصین ما شامل ارتوپد، جراحی مغز و اعصاب، بیهوشی وارد کار شدند. تمام متخصصین را وارد بیمارستان کردیم و کار به‌جایی رسید که ما به این نتیجه رسیدیم که بیمارستان ما دیگر ظرفیت پذیرش ندارد بنابراین اعلام کمک کردیم و بسیاری از بیماران به بیمارستان‌های امام رضا، امام خمینی و دیگر بیمارستان‌های شهر منتقل شدند و حتی بیمارستان‌های بخش خصوصی هم وارد کار شدند بنابراین یک کار خوب تیمی انجام گرفت. طب اورژانس تریاژ می‌کرد بعد از اورژانس خارج می‌کردیم. با همکاری و همدلی توانستیم کارکنیم چیزی حدود 2000 مریض داشتیم در قسمت‌های مختلف ولی بیمارستان طالقانی حدود 800 تا بیمار داشتیم که 199 تا ا به تهران و همدان اعزام کردیم و چیزی حدود 400 عمل جراحی انجام دادیم و هنوز هم در آمادگی هستیم و الحمدالله هیچ مشکلی خاصی به لحاظ امکانات نداشتیم.» دکتر فرهادی در خصوص چرایی اعزام مصدومین به استان‌های دیگر گفت: «به این دلیل که جا نبود کسانی که بیمار درجه سه به بعد بود را منتقل می‌کردیم تهران و همدان ولی بیماران درجه‌یک و دو را منتقل نکردیم فقط کسانی که وضعیت پایدار داشتند منتقل شدند.» او در خصوص آمادگی بیمارستان گفت: «سطح آمادگی بیمارستان به خاطر اربعین بالابود و از چند روز قبل مانور بحران داشتیم و این به ما خیلی کمک کرد که بتوانیم خیلی خوب عمل کنیم. الآن دیگه از بحران اصلی خارج شدیم.»
مشکل ما همراهان مصدومین بودند
دکتر فرهادی در خصوص همراهان بیماران هم گفت: «در مورد همراه مشکل اساسی ما همراهان بودند نه می‌توانستیم آن‌ها را بیرون کنیم و از طرف دیگه جلوی دست و پای ما رو می‌گرفتند ما آن‌ها را هم ساپورت کردیم هم جا دادیم و غذا دادیم. البته فقط ما تنها نبودیم نیروی انتظامی هلال‌احمر بسیج و غیره به کمک بیمارستان آمدند و بعد مردم به کمک ما آمدند آن‌ها غذا درست می‌کردند بعد از تائید حراست و آشپزخانه ما غذا را به همراهان می‌دادیم. حتی عده‌ای از مردم همراهان را به خانه می‌بردند.»
بعد از شنیدن صحبت‌های رئیس بیمارستان طالقانی به سراغ بیماران رفتیم. توی یکی از بخش‌ها زن‌وشوهری جوانی را آورده بودند که هر دوزخمی بودند. برادرزن به شرق گفت: «که اهل ثلاث هستند و شب حادثه زن و شوهر هر دو بچه‌شان را بغل می‌کنند بچه‌ها سالم هستند ولی خودشان آسیب‌دیده‌اند.»
در اتاق دیگر مرد جوانی روی تخت آه و ناله می‌کرد و چند زن دورش کنار تختش نشسته بودند یکی از آن‌ها به شرق گفت: «از اطراف ایلام آمده‌ایم دیوار روی برادرم افتاده و پایش شکسته است.»
در اتاق دیگری کودکی یک‌ساله در آغوش مادرش به‌شدت گریه می‌کرد یک پای بچه باندپیچی‌شده بود. مادر بچه گفت که شیشه پای بچه را بریده است.
به خاطر ناامنی از طریق هوایی کمک ارسال می‌کنیم
از بیمارستان خارج می‌شویم تعدادی از نیروهای داوطلب هلال‌احمر در حال خروج از بیمارستان هستند. آن‌ها به ساختمان روبه روی بیمارستان می‌روند. با آن‌ها همراه می‌شویم. می‌گویند از هشت صبح تا هشت شب اینجا هستند. به سراغ مسئولشان می‌رویم. خودش را معرفی می‌کند و می‌گوید: «علی نوری هستم نجات گر یک شهرستان هستم. من زلزله را که احساس کردم همان موقع به اینجا اومدم ما وسایلی که داخل انبار داشتیم فرستادیم. همچنین اینجا هم کمک‌های مردمی رو جمع می‌کنیم و می‌فرستیم.» نوری در خصوص چگونگی فرستادن کمک‌ها به شرق گفت: «ما فعلاً به خاطر ناامنی از طریق مرز هوایی کمک‌ها را به اسلام‌آباد می‌فرستیم. متأسفانه یک عده سودجو ناامنی ایجاد کرده‌اند. الآن خانواده هست 15 چادر داره و یک خانواده هست که هیچی نداره. باید نظمی در تقسیم‌کار ایجاد کنیم.» نوری در خصوص چگونگی تقسیم‌کار هلال‌احمر گفت: «در اینجا ما در سه جبهه کار می‌کنیم یه عده از خواهران و برادران که در بیمارستان مستقر هستند. یک عده در انبار که وسایل رو بسته‌بندی می‌کنند و می‌فرستند فرودگاه و یک عده هم که اینجا کمک‌های مردمی را جمع‌آوری می‌کنند و بسته‌بندی می‌کنند و می‌فرستند فرودگاه.»
ارتش در شهرها کمک‌رسانی می‌کند سپاه در روستاها
کمی پایین‌تر از هلال‌احمر در میدان نفت روبه روی سپاه یک چادر امدادی برپاشده یکی از نیروهای سپاه همراه یک روحانی جوان آنجا نشسته‌اند. برخی افراد هم مشغول بار زدن کمک‌ها به یک ماشین نیسان هستند. روحانی می‌گوید که دو روز است که این چادر برپاست و در این مدت هشت نه تریلی بار کمک‌های مردمی فقط از همین چادر به منطقه اعزام‌شده است. او می‌گوید در تمام حوزه‌های سپاه در سطح شهر چادر برپا کرده‌اند. دو خانم جوان چادری که برای کمک آمده‌اند با التماس می‌گویند تو رو خدا کمک‌ها را به دست نیازمندان برسانید. فرد سپاهی باروی خوش پاسخ می‌دهد: «که ما همه تلاشمان را می‌کنیم. الآن ارتش در شهرها مستقر است و سپاه وظیفه امدادرسانی به روستاها را برعهده‌گرفته است و همه‌چیز دارد بر طبق نظم پیش می‌رود.»
با مجوز سپاه و مسلح به منطقه کمک ارسال کردیم
در خیابان نوبهار کنار پارک کودک دو چادر متعلق به سازمان‌های مردمی برپاست یکی متعلق به هیئت جوانان بنی‌هاشم است. دو مرد جوان کنار چادر ایستادند و یک آهنگ مذهبی از بلندگوی چادر پخش می‌شود با آن‌ها صحبت می‌کنیم همه از استقبال خوب مردم می‌گویند. مرد جوان‌تر می‌گوید که امروز پنج تریلی بار و سه نیسان و یک وانت به‌طرف ثلاث باباجانی و روستاهای هم‌جوار فرستاده‌اند. مرد ادامه می‌دهد که چهل نفر همراه این بارها رفته‌اند و با مجوز سپاه و مسلح به منطقه اعزام‌شده‌اند تا مشکلی پیش نیاید. متأسفانه عده‌ای از مردم که زلزله‌زده هستند و آسیب‌دیده‌اند جلوی ماشین‌ها را می‌گیرند. مرد جوان ادامه می‌دهد که پکیج‌هایی درست کرده‌اند که مایحتاج اولیه یک خانوار شامل مواد غذایی پتو و لوازم بهداشتی را شامل می‌شود. به عقیده او الآن دیگر کمتر به مواد غذایی نیاز هست و نیاز اصلی با توجه به سرمای هوا وسایل گرمایشی است.
ستاد بحران آماده نبود
جمعیت پیام‌آوران کرمانشاه پاک چادر دیگری است درست کنار چادر هیئت جوانان بنی‌هاشم مستقر است خانمی به اسم سلیمانی مسئول است که به‌شدت سرش شلوغ است و مشغول بسته‌بندی کمک‌هاست او به ما می‌گوید: «که مایکان جی اوی محیط زیستی هستیم ما از همان روز اول فعال شدیم و من شخصاً همان روز اول به منطقه رفتم. او معتقد است که کارها همچنان با کندی پیش می‌رود.» او می‌گوید: «ستاد بحران استاد آماده این بحران نبود درواقع هیچ‌کس فکر نمی‌کرد روزی در کرمانشاه زلزله 7/3 ریشتری بیاید ولی بااین‌وجود خودم شاهد بودم که تمام نیروها و ارگانها با تمام توان کار می‌کنند از ارتش گرفته تا سپاه و هلال‌احمر و بسیج و نیروهای مردمی که بی‌نهایت در این سه روز سنگ تمام گذاشتند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.