سعید حسین پور؛ هنرمند خوزستانی:
صدا وسیما سازهاي مان را نشان نمي دهد
ساز تخصصي اش تنبک است و آموختن موسيقي را از سال1369 در محضر اساتيدی چون مياندار و محمد اسماعيلي آغاز کرد. چهار سال رييس انجمن موسيقي خوزستان بود و سال 1386 آموزشگاه موسيقي چکاوک را تاسيس کرد. در سال هاي گذشته علاوه بر تدريس موسيقي، به همت او کنسرت هايي از جمله توسط گروه عشاق، گروه مستان، گروه گلبانگ، گروه سالک و.. . برگزار شد. ساعتي پاي درد دل هاي اين تنبک نواز خوزستانی که و دل پر دردي دارد، نشستيم و با وي مصاحبه کرديم:
موسيقي استان ازدريچه نگاه شما چگونه است ؟
موسيقي خوزستان ويژگي هاي خاصي دارد که خيلي از هنرمندان تراز اول کشور هم از آن بي اطلاع هستند. در اين استان 11 گويش و زبان وجود دارد که همگي موسيقي هاي خاص خود را دارند و از اين حيث منطقه اي منحصر به فرد محسوب مي شود. با اين وجود خوزستان هميشه کم ترين سهم را در سال هاي اخير در هنر و موسيقي داشته است. به نظر من چند عامل در افت موسيقي نقش داشته اند. 8 سال جنگي که ما خوزستاني ها ميزبان آن بوديم، باعث توقف موسيقي در استان شد. هنرمندان و مردم ما در اين مدت فرصتي نداشتند تا به موسيقي برسند و هنوز هم اين مردم به آن آرامش رواني نرسيده اند که بخواهند براي فراگيري موسيقي تمرکز داشته باشند.
از افت موسيقي سخن گفتيد و دلايل اين افت را جنگ بيان کرديد. در صورتي که هم ملت ما و هم ملت هاي ديگر جنگ هاي فراواني را پشت سر نهادند و موسيقي شان هم هميشه جايگاه خودش را داشت. به نظرتان جنگ همه ي ماجرا است؟
خير. جنگ همه ي ماجرا نيست اما يکي از دلايل مهم عقب ماندن موسيقي خوزستان درسال هاي اخير بوده است. دلايل مهم ديگري هم در این افت نقش دارند. دولت و متوليان دولتي در حوزه آموزش موسيقي، نظارت مطلوبي به آموزشگاه ها ندارند. در برخي آموزشگاه ها مربياني درحال تدريس موسيقي هستند که تجربه کافي براي آموزش ندارند. در دانشگاه هاي استان هم هنر و موسيقي جايي ندارد. خوزستان حتی هنرستان هنر و موسيقي هم ندارد.
صداو سيما مهم ترين ابزار آموزشي و تبليغاتي يک جامعه است. صدا وسيماي ما رو در روي موسيقي بصري(ديداري) قرار گرفته و از موسيقي سمعي (شنيداري) نهايت سوء استفاده را می کند. صدا و سیما چند بار گروه ما را برای اجرا دعوت کردند که در پاسخ گفتم سازهاي مان را هم نشان مي دهيد؟ تار و تنبک مان را مردم مي بينند يا چهره مان و گل و گياه را پخش مي کنيد؟ جالب است که صدا و سيما تصوير بي حجاب زن هاي خارجي را با اين استدلال که خارجي هستند پخش مي کند ولی تک نوازي استاد جليل شهناز که شما را تنها به ياد خدا، اخلاق و انسانيت می اندازد و با آن تنها می توانید تفالي در شعر حافظ و سعدي بزنيد و دلي صاف کنيد را پخش نمي کنند!
متاسفانه بسياري از مسئولان نگاه مثبتي به موسيقي ندارند. اين نگاه هم يا تعمدي است و يا مي تواند ناشي از عدم درک و فهم موسيقي باشد. در سمينارها وقتي موسيقي شروع مي شود سالن را ترک مي کنند و آن را نادرست مي دانند و هيچ گاه هم به ما نمی گویند چرا نادرست است. البته ناگفته نماند مديراني هم مثل آقای بسي خواسته بودند که هم روحاني بودند و هم هنر را مي شناختند و همين امر باعث شده بود تا شجاعت حمايت از موسيقي و هنر را در عمل اثبات کند.
دليل ديگری که ما نتوانستيم در موسيقي رشد مطلوبي کنيم، خودمان بوديم. ما هنرمندان کم کاري کرديم و با همديگر يکدل و يک صدا نشديم؛ و من اين عدم هماهنگي در بين دوستان و همکارانم را ناشي از مشکلاتي مي دانم که هنرمندان خوزستاني را درگير ابتدايي ترين مسايل معيشتي خود و خانواده هاي شان کرده است. دليل آخر هم به نظرم مردم هستند که توجه کمي به موسيقي دارند و آن بخش هم که طرفدار موسيقي هستند، اکثرا موسيقي درست و ناب به گوش شان نمي رسد. وقتي مي گوييم موسيقي سنتي، عده اي از مردم فکر مي کنند همان گريه و غم و اندوه است؛ در صورتي که موسيقي ما صلح دارد، جنگ دارد، آرامش و هيجان هم دارد. بستگي دارد که چه چيزي را مي خواهيد گوش کنيد؛ اگر صبح ها همايون گوش کنيد ممکن است غمگين شويد، اگر ماهور گوش کنيد شاد مي شويد و تا آخر شب انرژي داريد. در دو مورد آخر هم بايد با قاطعيت بگويم دستگاه فرهنگي کشور ضعيف عمل کرد؛ يعني هم هنرمندان تامين نشدند و برنامه اي از سوي مسئولان براي هماهنگ سازي آنان نبوده و هم دستگاه تبليغاتي کشور نتوانست موسيقي اصيل کشورمان را به مردم بشناساند.
اين گفتگو براي ويژه نامه استاني است و قصد نداريم به موسيقي و مسايل هنرمندان درسطح کشوري بپردازيم. به همين خاطر از شما سوال مي کنيم به دنبال چه حمايت هایی از سوی اداره فرهنگ و ارشاد خوزستان بوديد که محقق نشد؟
وقتي مي گويم حمايت منظورم حمايت از سعيد حسين پور نيست.خدا را شکر به دليل فعاليت هاي اقتصادي که داشته ام،توان مالي نسبتا خوبي دارم و با همين توانايي هاي شخصي، در سال هاي گذشته در حد توانم براي موسيقي استانم مايه گذاشتم. اين ها همه شخصي هستند و بايد تبديل به سيستم شوند. راه اندازي سيستمي که خروجي شکوفايي هنر و کشف استعدادها باشد در اختيار دولت و ادارات کل فرهنگ و ارشاد است و ما از نبود اين سيستم انتقاد داريم.
تعامل مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی با شما چگونه بود ؟
دردوره ی آقاي بسي خواسته واقعا راضي بوديم چون به اشکال مختلف، هنر را حمايت مي کرد. زمان آقاي سپهر، هرکاري که در گذشته براي موسيقي انجام شد، به حالت اوليه برگشت. جناب قنواتي هم انسان روشني بود و محيط و فضاي هنري استان را هم مي شناخت ولي بنا به دلايلي نتوانست دست آورد چشمگيري در زمينه موسيقي داشته باشد. با مديرکل فعلي جناب جوروند هم سال هاست ارتباط دارم. زماني که ايشان گزينه مدير کل بودند، به همراه 80 موزيسين از وي حمايت کرديم.
مي توانم بگويم ايشان به همه مسايل آگاهي دارند و همه ی هنرمندان را مي شناسد و در اين اداره در بسياري از حوزه ها تجربه مديريتي دارند. به همين دليل انتظارات از جوروند بالا است و به نظرم هنوز نتوانسته است در حد انتظارات عمل کند. و امیدوارم درآینده بتوانند از همه ظرفیت های موجود در جهت رشد فرهنگ وهنر استان استفاده کنند.
شما چندین سال رییس انجمن موسيقي استان بودید. انجمن را در دوره خودتان و حال حاضرچطور می بینید؟
در زمان ما انجمن در خيابان 24 متري یک ساختمان دو طبقه داشت،200 هنرجو را آموزش
مي داديم . در چهار سال فعاليت کاري کرديم که ديده مي شديم. شب هاي موسيقي ايران را در سال87 در تالار وحدت ، کاروان خوزستان افتتاح کرد. در يک شب موسيقي سنتي، کوبه اي، بختياري و عربي را اجرا کرديم. ولي الان وضعيت انجمن را ببينيد؛ البته وقتي از انجمن پرسش کنید، هم انجمن و هم ريیس انجمن را به شما معرفي مي کنند ولي عرض کنم که اين انجمن موسيقي اصلا وجود خارجي ندارد.
اگر از نهادهاي دولتي مايوس شديد ،چرا خودتان به عنوان هنرمندان استان به دنبال تشکيل يک تشکل و انجمن غيردولتي نرفتيد؟
اتفاقا با چند تن از همکاران و پيشکسوتان موسيقي به دنبال راه اندازي اين چنين تشکلي هستيم.
موسيقي خوزستان چه جايگاهي در کشور دارد؟
به شکل فردي، يک سري آدم هاي بزرگي داريم که شناخته شده هستند و بر اساس تلاش هاي شخصي شان رفتند و يک چراغي را روشن کردند؛ اساتيدي همچون محمد موسوي، شهرام ميرجلالي، عبدالنقی افشار نيا، محمود مخدوم و.. . که خيلي انگشت شمارند.
در واقع اگر بخواهم شفاف پاسخ بدهم استان خوزستان جايگاهي در موسيقي کشور ندارد؛ هرچند پتانسيل هاي خوبي داريم. اين مثل اين مي ماندکه ما يک کارخانه اي داريم که انبارش از اجناس خوب پر است اما ويترينش که محل عرضه کالاها است، خالي است و جالب اينجا است که صاحب انبار هم از موجودي انبارش اطلاع ندارد.
باز هم به سراغ مديران رفتيد؛ پس نقش هنرمندان به عنوان بازيگران اصلي هنر چه ميشود ؟ به فرض مديري نخواست که هنر و هنرمند پيشرفت کند چرا هنرمندان، خودشان براي بهبود شرايط تلاش نکنند ؟
نخست اين که هنرمندان در عرصه موسيقي اهل درگيري نيستند و حوصله مقابله با سيستمي که مانع کارش مي شود را ندارد؛ با يک فشار مي گويد مخلصتم و درگير نمي شود چون روحيه اين عزيزان صلح جويانه است. برخلاف هنرمندانِ عرصه هاي ديگر مثل سينما يا تئاتر که به دل مشکلات مي زنند و حق شان را مي گيرند و درگير هم مي شوند ، صلح را دوست دارند. مطلب دوم اين که استاد اهلي و استاد حافظي ( از اساتيد برجسته ني استان) کار خودشان را انجام دادند. نمي گويم کاري انجام نمي دهند ولي حافظي مي گويد من بايد نغمه هاي موسيقي بختياري را کشف و عرضه کنم؛ وظيفه ام شعار دادن نيست که اين بشود يا آن. کار من اين نيست.
ساز تخصصي اش تنبک است و آموختن موسيقي را از سال1369 در محضر اساتيدی چون مياندار و محمد اسماعيلي آغاز کرد. چهار سال رييس انجمن موسيقي خوزستان بود و سال 1386 آموزشگاه موسيقي چکاوک را تاسيس کرد. در سال هاي گذشته علاوه بر تدريس موسيقي، به همت او کنسرت هايي از جمله توسط گروه عشاق، گروه مستان، گروه گلبانگ، گروه سالک و.. . برگزار شد. ساعتي پاي درد دل هاي اين تنبک نواز خوزستانی که و دل پر دردي دارد، نشستيم و با وي مصاحبه کرديم:
موسيقي استان ازدريچه نگاه شما چگونه است ؟
موسيقي خوزستان ويژگي هاي خاصي دارد که خيلي از هنرمندان تراز اول کشور هم از آن بي اطلاع هستند. در اين استان 11 گويش و زبان وجود دارد که همگي موسيقي هاي خاص خود را دارند و از اين حيث منطقه اي منحصر به فرد محسوب مي شود. با اين وجود خوزستان هميشه کم ترين سهم را در سال هاي اخير در هنر و موسيقي داشته است. به نظر من چند عامل در افت موسيقي نقش داشته اند. 8 سال جنگي که ما خوزستاني ها ميزبان آن بوديم، باعث توقف موسيقي در استان شد. هنرمندان و مردم ما در اين مدت فرصتي نداشتند تا به موسيقي برسند و هنوز هم اين مردم به آن آرامش رواني نرسيده اند که بخواهند براي فراگيري موسيقي تمرکز داشته باشند.
از افت موسيقي سخن گفتيد و دلايل اين افت را جنگ بيان کرديد. در صورتي که هم ملت ما و هم ملت هاي ديگر جنگ هاي فراواني را پشت سر نهادند و موسيقي شان هم هميشه جايگاه خودش را داشت. به نظرتان جنگ همه ي ماجرا است؟
خير. جنگ همه ي ماجرا نيست اما يکي از دلايل مهم عقب ماندن موسيقي خوزستان درسال هاي اخير بوده است. دلايل مهم ديگري هم در این افت نقش دارند. دولت و متوليان دولتي در حوزه آموزش موسيقي، نظارت مطلوبي به آموزشگاه ها ندارند. در برخي آموزشگاه ها مربياني درحال تدريس موسيقي هستند که تجربه کافي براي آموزش ندارند. در دانشگاه هاي استان هم هنر و موسيقي جايي ندارد. خوزستان حتی هنرستان هنر و موسيقي هم ندارد.
صداو سيما مهم ترين ابزار آموزشي و تبليغاتي يک جامعه است. صدا وسيماي ما رو در روي موسيقي بصري(ديداري) قرار گرفته و از موسيقي سمعي (شنيداري) نهايت سوء استفاده را می کند. صدا و سیما چند بار گروه ما را برای اجرا دعوت کردند که در پاسخ گفتم سازهاي مان را هم نشان مي دهيد؟ تار و تنبک مان را مردم مي بينند يا چهره مان و گل و گياه را پخش مي کنيد؟ جالب است که صدا و سيما تصوير بي حجاب زن هاي خارجي را با اين استدلال که خارجي هستند پخش مي کند ولی تک نوازي استاد جليل شهناز که شما را تنها به ياد خدا، اخلاق و انسانيت می اندازد و با آن تنها می توانید تفالي در شعر حافظ و سعدي بزنيد و دلي صاف کنيد را پخش نمي کنند!
متاسفانه بسياري از مسئولان نگاه مثبتي به موسيقي ندارند. اين نگاه هم يا تعمدي است و يا مي تواند ناشي از عدم درک و فهم موسيقي باشد. در سمينارها وقتي موسيقي شروع مي شود سالن را ترک مي کنند و آن را نادرست مي دانند و هيچ گاه هم به ما نمی گویند چرا نادرست است. البته ناگفته نماند مديراني هم مثل آقای بسي خواسته بودند که هم روحاني بودند و هم هنر را مي شناختند و همين امر باعث شده بود تا شجاعت حمايت از موسيقي و هنر را در عمل اثبات کند.
دليل ديگری که ما نتوانستيم در موسيقي رشد مطلوبي کنيم، خودمان بوديم. ما هنرمندان کم کاري کرديم و با همديگر يکدل و يک صدا نشديم؛ و من اين عدم هماهنگي در بين دوستان و همکارانم را ناشي از مشکلاتي مي دانم که هنرمندان خوزستاني را درگير ابتدايي ترين مسايل معيشتي خود و خانواده هاي شان کرده است. دليل آخر هم به نظرم مردم هستند که توجه کمي به موسيقي دارند و آن بخش هم که طرفدار موسيقي هستند، اکثرا موسيقي درست و ناب به گوش شان نمي رسد. وقتي مي گوييم موسيقي سنتي، عده اي از مردم فکر مي کنند همان گريه و غم و اندوه است؛ در صورتي که موسيقي ما صلح دارد، جنگ دارد، آرامش و هيجان هم دارد. بستگي دارد که چه چيزي را مي خواهيد گوش کنيد؛ اگر صبح ها همايون گوش کنيد ممکن است غمگين شويد، اگر ماهور گوش کنيد شاد مي شويد و تا آخر شب انرژي داريد. در دو مورد آخر هم بايد با قاطعيت بگويم دستگاه فرهنگي کشور ضعيف عمل کرد؛ يعني هم هنرمندان تامين نشدند و برنامه اي از سوي مسئولان براي هماهنگ سازي آنان نبوده و هم دستگاه تبليغاتي کشور نتوانست موسيقي اصيل کشورمان را به مردم بشناساند.
اين گفتگو براي ويژه نامه استاني است و قصد نداريم به موسيقي و مسايل هنرمندان درسطح کشوري بپردازيم. به همين خاطر از شما سوال مي کنيم به دنبال چه حمايت هایی از سوی اداره فرهنگ و ارشاد خوزستان بوديد که محقق نشد؟
وقتي مي گويم حمايت منظورم حمايت از سعيد حسين پور نيست.خدا را شکر به دليل فعاليت هاي اقتصادي که داشته ام،توان مالي نسبتا خوبي دارم و با همين توانايي هاي شخصي، در سال هاي گذشته در حد توانم براي موسيقي استانم مايه گذاشتم. اين ها همه شخصي هستند و بايد تبديل به سيستم شوند. راه اندازي سيستمي که خروجي شکوفايي هنر و کشف استعدادها باشد در اختيار دولت و ادارات کل فرهنگ و ارشاد است و ما از نبود اين سيستم انتقاد داريم.
تعامل مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی با شما چگونه بود ؟
دردوره ی آقاي بسي خواسته واقعا راضي بوديم چون به اشکال مختلف، هنر را حمايت مي کرد. زمان آقاي سپهر، هرکاري که در گذشته براي موسيقي انجام شد، به حالت اوليه برگشت. جناب قنواتي هم انسان روشني بود و محيط و فضاي هنري استان را هم مي شناخت ولي بنا به دلايلي نتوانست دست آورد چشمگيري در زمينه موسيقي داشته باشد. با مديرکل فعلي جناب جوروند هم سال هاست ارتباط دارم. زماني که ايشان گزينه مدير کل بودند، به همراه 80 موزيسين از وي حمايت کرديم.
مي توانم بگويم ايشان به همه مسايل آگاهي دارند و همه ی هنرمندان را مي شناسد و در اين اداره در بسياري از حوزه ها تجربه مديريتي دارند. به همين دليل انتظارات از جوروند بالا است و به نظرم هنوز نتوانسته است در حد انتظارات عمل کند. و امیدوارم درآینده بتوانند از همه ظرفیت های موجود در جهت رشد فرهنگ وهنر استان استفاده کنند.
شما چندین سال رییس انجمن موسيقي استان بودید. انجمن را در دوره خودتان و حال حاضرچطور می بینید؟
در زمان ما انجمن در خيابان 24 متري یک ساختمان دو طبقه داشت،200 هنرجو را آموزش
مي داديم . در چهار سال فعاليت کاري کرديم که ديده مي شديم. شب هاي موسيقي ايران را در سال87 در تالار وحدت ، کاروان خوزستان افتتاح کرد. در يک شب موسيقي سنتي، کوبه اي، بختياري و عربي را اجرا کرديم. ولي الان وضعيت انجمن را ببينيد؛ البته وقتي از انجمن پرسش کنید، هم انجمن و هم ريیس انجمن را به شما معرفي مي کنند ولي عرض کنم که اين انجمن موسيقي اصلا وجود خارجي ندارد.
اگر از نهادهاي دولتي مايوس شديد ،چرا خودتان به عنوان هنرمندان استان به دنبال تشکيل يک تشکل و انجمن غيردولتي نرفتيد؟
اتفاقا با چند تن از همکاران و پيشکسوتان موسيقي به دنبال راه اندازي اين چنين تشکلي هستيم.
موسيقي خوزستان چه جايگاهي در کشور دارد؟
به شکل فردي، يک سري آدم هاي بزرگي داريم که شناخته شده هستند و بر اساس تلاش هاي شخصي شان رفتند و يک چراغي را روشن کردند؛ اساتيدي همچون محمد موسوي، شهرام ميرجلالي، عبدالنقی افشار نيا، محمود مخدوم و.. . که خيلي انگشت شمارند.
در واقع اگر بخواهم شفاف پاسخ بدهم استان خوزستان جايگاهي در موسيقي کشور ندارد؛ هرچند پتانسيل هاي خوبي داريم. اين مثل اين مي ماندکه ما يک کارخانه اي داريم که انبارش از اجناس خوب پر است اما ويترينش که محل عرضه کالاها است، خالي است و جالب اينجا است که صاحب انبار هم از موجودي انبارش اطلاع ندارد.
باز هم به سراغ مديران رفتيد؛ پس نقش هنرمندان به عنوان بازيگران اصلي هنر چه ميشود ؟ به فرض مديري نخواست که هنر و هنرمند پيشرفت کند چرا هنرمندان، خودشان براي بهبود شرايط تلاش نکنند ؟
نخست اين که هنرمندان در عرصه موسيقي اهل درگيري نيستند و حوصله مقابله با سيستمي که مانع کارش مي شود را ندارد؛ با يک فشار مي گويد مخلصتم و درگير نمي شود چون روحيه اين عزيزان صلح جويانه است. برخلاف هنرمندانِ عرصه هاي ديگر مثل سينما يا تئاتر که به دل مشکلات مي زنند و حق شان را مي گيرند و درگير هم مي شوند ، صلح را دوست دارند. مطلب دوم اين که استاد اهلي و استاد حافظي ( از اساتيد برجسته ني استان) کار خودشان را انجام دادند. نمي گويم کاري انجام نمي دهند ولي حافظي مي گويد من بايد نغمه هاي موسيقي بختياري را کشف و عرضه کنم؛ وظيفه ام شعار دادن نيست که اين بشود يا آن. کار من اين نيست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.