|

پيشرفت مشهود

بررسي عملکرد مناطق آزاد در سال‌هاي 94 و 95

مناطق آزاد تجاري و صنعتي به‌عنوان يکي از نهادهاي اقتصادي در زمينه توليد، صادرات و فناوري شناخته مي‌شوند که اصولا فلسفه وجودي اين سازمان‌ها را نيز در بر مي‌گيرد. ايجاد يک منطقه آزاد، امتيازهای ويژه‌اي را مي‌تواند به همراه داشته باشد. ازجمله اين امتيازها مي‌توان به ايجاد فرصت‌هاي اشتغال در داخل و خارج، جذب سرمايه‌هاي خارجي و همچنين کمک به کشور براي ورود به بازارهاي جهاني و گسترش صادرات اشاره کرد. مناطق آزاد با اين رويکرد يکي از گزينه‌هاي هدف در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتي به‌عنوان نقشه راه اقتصاد کشور بوده است. در اين راستا ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي سه استراتژي و پروژه را به دبیرخانه شوراي‌عالي و سازمان‌هاي مناطق آزاد در سال 95 ابلاغ کرد که شامل ايجاد مراکز ارتقا و انتقال فناوري‌هاي پيشرفته در مناطق آزاد،30 درصد افزايش صادرات مجدد از طريق مناطق آزاد و 30 درصد افزايش صادرات کالا و خدمات توليدي در مناطق آزاد از برنامه‌هاي ابلاغي اين ستاد براي سازمان مناطق آزاد بوده است.
با بررسي و کنکاش در نوع محتواي پروژه‌هاي ابلاغي سازمان مناطق آزاد تجاري و صنعتي براي دستيابي به اهداف مذکور در سه زمينه توليد، صادرات و فناوري تمرکز بيشتري صورت گرفته.
بررسي عملکرد سازمان‌هاي مناطق آزاد در زمينه توليد نشان مي‌دهد که در انتهاي سال 94، تعداد هزارو 13 واحد توليدي- صنعتي در مناطق آزاد کشور مستقر بوده که حدود 76 درصد اين واحدها فعال بوده‌اند. ارزش توليدات اين واحدها، حدود سه‌هزارو صد ميليارد تومان و اشتغال مستقيم ايجاد‌شده به وسیله اين واحد‌هاي توليدي-صنعتي حدود 19 هزار نفر بوده است. اين وضعيت در انتهاي سال 95، نشان مي‌دهد که واحدهاي توليدي-صنعتي مستقر در مناطق آزاد به حدود هزارو 170 واحد افزايش يافته است که با توجه به حمايت‌هاي صورت‌پذيرفته برای بهره‌برداري مجدد از واحد‌هاي غيرفعال، سهم واحد‌هاي فعال از کل واحدهاي توليدي در انتهاي سال 95، به حدود 82 درصد رسيده است. ارزش توليدات در اين واحدها به بيش از سه‌هزارو 750 ميليارد تومان (بدون لحاظ‌كردن پتروشيمي و پالايشگاه آبادان) افزايش يافته و بيش از 21 هزار نفر نيز به‌صورت مستقيم در اين واحد‌ها مشغول به کار هستند.
در زمينه صادرات، مجموع ارزش صادرات صورت‌پذيرفته در مناطق آزاد (صادرات کالاي توليدي و خدمات و صادرات مجدد)، در انتهاي سال 94، حدود 642 ميليون دلار بوده است که مقرر بوده به حدود 835 ميليون دلار افزايش پيدا کند. در انتهاي سال 95، مجموع ارزش صادرات تحقق‌يافته در مناطق آزاد کشور به حدود 814 ميليون دلار رسيده است که نمايانگر بيش از 27 درصد رشد درخصوص مجموع صادرات مناطق آزاد به خارج کشور و فراساحل است.
در زمينه ارزش صادرات کالاي توليدي و خدمات از مناطق آزاد کشور به خارج کشور و فراساحل در انتهاي سال 94، حدود 260 ميليون دلار بوده است که براساس اهداف ابلاغي، مقرر بوده به حدود 338 ميليون دلار افزايش پيدا کند. در انتهاي سال 95، ارزش صادرات کالا و خدمات در مناطق آزاد کشور به بيش از 349 ميليون دلار رسيده که نمايانگر رشد 34درصدی در اين خصوص است.
ارزش صادرات مجدد از طريق مناطق آزاد کشور در انتهاي سال 94، حدود 382 ميليون دلار بوده است که براساس هدف ابلاغي مقرر بوده است به حدود 497 ميليون دلار افزايش پيدا کند. در انتهاي سال 95، ارزش صادرات مجدد در مناطق آزاد کشور به بيش از 464 ميليون دلار رسيده است که نمايانگر رشد 23درصدی در اين خصوص است.
در مناطق آزاد، مراکز حمايت از واحدهاي فناور نوپا ايجاد يا توسعه يافته‌اند و امکان استقرار واحدهاي ذکرشده به نحو مطلوب در اين مناطق مهيا شده است. ايجاد سايت صنايع High-tech و واگذاري اراضي مربوطه براساس شرايط خاص به واحد‌هاي صاحب فناوري‌هاي پيشرفته داخلي و خارجي اقدام مناسبي قلمداد مي‌شود.
در انتهاي سال 94، تعداد 42 واحد فناور نوپا در مناطق آزاد کشور مستقر بوده‌اند که براساس هدف‌گذاري انجام‌شده، مقرر بوده است که تا انتهاي سال 95، تعداد واحد‌هاي فناور نوپا و تحت حمايت سازمان‌هاي مناطق آزاد به 72 واحد افزايش پيدا کند. موفقيت چشمگير سازمان‌هاي مناطق آزاد در استقرار و حمايت از مجموع 106 واحد نوپاي فناور نشان‌دهنده جهت‌گيري صحيح به منظور بهره‌مندي از پتانسيل موجود در مناطق در راستاي مبدل‌شدن به هاب فناوري و صادرات فناوري‌هاي
پيشرفته است.
بررسي گزارش عملکرد سازمان‌هاي مناطق آزاد با توجه به کارشناسي‌هاي صورت‌گرفته و اقدامات اساسي و زيربنايي که دراين‌زمينه انجام گرفته است نشان‌دهنده اين است که با وجود کاستي‌ها و چالش‌هاي فراوان دراين‌زمينه با برنامه‌ريزي‌هاي صحيح و اصلاح قوانين و رويکرد‌هاي کلان اقتصادي کشور آينده اين مناطق را می‌توان درخصوص اهداف ابلاغي روشن ارزيابي کرد.

مناطق آزاد تجاري و صنعتي به‌عنوان يکي از نهادهاي اقتصادي در زمينه توليد، صادرات و فناوري شناخته مي‌شوند که اصولا فلسفه وجودي اين سازمان‌ها را نيز در بر مي‌گيرد. ايجاد يک منطقه آزاد، امتيازهای ويژه‌اي را مي‌تواند به همراه داشته باشد. ازجمله اين امتيازها مي‌توان به ايجاد فرصت‌هاي اشتغال در داخل و خارج، جذب سرمايه‌هاي خارجي و همچنين کمک به کشور براي ورود به بازارهاي جهاني و گسترش صادرات اشاره کرد. مناطق آزاد با اين رويکرد يکي از گزينه‌هاي هدف در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتي به‌عنوان نقشه راه اقتصاد کشور بوده است. در اين راستا ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي سه استراتژي و پروژه را به دبیرخانه شوراي‌عالي و سازمان‌هاي مناطق آزاد در سال 95 ابلاغ کرد که شامل ايجاد مراکز ارتقا و انتقال فناوري‌هاي پيشرفته در مناطق آزاد،30 درصد افزايش صادرات مجدد از طريق مناطق آزاد و 30 درصد افزايش صادرات کالا و خدمات توليدي در مناطق آزاد از برنامه‌هاي ابلاغي اين ستاد براي سازمان مناطق آزاد بوده است.
با بررسي و کنکاش در نوع محتواي پروژه‌هاي ابلاغي سازمان مناطق آزاد تجاري و صنعتي براي دستيابي به اهداف مذکور در سه زمينه توليد، صادرات و فناوري تمرکز بيشتري صورت گرفته.
بررسي عملکرد سازمان‌هاي مناطق آزاد در زمينه توليد نشان مي‌دهد که در انتهاي سال 94، تعداد هزارو 13 واحد توليدي- صنعتي در مناطق آزاد کشور مستقر بوده که حدود 76 درصد اين واحدها فعال بوده‌اند. ارزش توليدات اين واحدها، حدود سه‌هزارو صد ميليارد تومان و اشتغال مستقيم ايجاد‌شده به وسیله اين واحد‌هاي توليدي-صنعتي حدود 19 هزار نفر بوده است. اين وضعيت در انتهاي سال 95، نشان مي‌دهد که واحدهاي توليدي-صنعتي مستقر در مناطق آزاد به حدود هزارو 170 واحد افزايش يافته است که با توجه به حمايت‌هاي صورت‌پذيرفته برای بهره‌برداري مجدد از واحد‌هاي غيرفعال، سهم واحد‌هاي فعال از کل واحدهاي توليدي در انتهاي سال 95، به حدود 82 درصد رسيده است. ارزش توليدات در اين واحدها به بيش از سه‌هزارو 750 ميليارد تومان (بدون لحاظ‌كردن پتروشيمي و پالايشگاه آبادان) افزايش يافته و بيش از 21 هزار نفر نيز به‌صورت مستقيم در اين واحد‌ها مشغول به کار هستند.
در زمينه صادرات، مجموع ارزش صادرات صورت‌پذيرفته در مناطق آزاد (صادرات کالاي توليدي و خدمات و صادرات مجدد)، در انتهاي سال 94، حدود 642 ميليون دلار بوده است که مقرر بوده به حدود 835 ميليون دلار افزايش پيدا کند. در انتهاي سال 95، مجموع ارزش صادرات تحقق‌يافته در مناطق آزاد کشور به حدود 814 ميليون دلار رسيده است که نمايانگر بيش از 27 درصد رشد درخصوص مجموع صادرات مناطق آزاد به خارج کشور و فراساحل است.
در زمينه ارزش صادرات کالاي توليدي و خدمات از مناطق آزاد کشور به خارج کشور و فراساحل در انتهاي سال 94، حدود 260 ميليون دلار بوده است که براساس اهداف ابلاغي، مقرر بوده به حدود 338 ميليون دلار افزايش پيدا کند. در انتهاي سال 95، ارزش صادرات کالا و خدمات در مناطق آزاد کشور به بيش از 349 ميليون دلار رسيده که نمايانگر رشد 34درصدی در اين خصوص است.
ارزش صادرات مجدد از طريق مناطق آزاد کشور در انتهاي سال 94، حدود 382 ميليون دلار بوده است که براساس هدف ابلاغي مقرر بوده است به حدود 497 ميليون دلار افزايش پيدا کند. در انتهاي سال 95، ارزش صادرات مجدد در مناطق آزاد کشور به بيش از 464 ميليون دلار رسيده است که نمايانگر رشد 23درصدی در اين خصوص است.
در مناطق آزاد، مراکز حمايت از واحدهاي فناور نوپا ايجاد يا توسعه يافته‌اند و امکان استقرار واحدهاي ذکرشده به نحو مطلوب در اين مناطق مهيا شده است. ايجاد سايت صنايع High-tech و واگذاري اراضي مربوطه براساس شرايط خاص به واحد‌هاي صاحب فناوري‌هاي پيشرفته داخلي و خارجي اقدام مناسبي قلمداد مي‌شود.
در انتهاي سال 94، تعداد 42 واحد فناور نوپا در مناطق آزاد کشور مستقر بوده‌اند که براساس هدف‌گذاري انجام‌شده، مقرر بوده است که تا انتهاي سال 95، تعداد واحد‌هاي فناور نوپا و تحت حمايت سازمان‌هاي مناطق آزاد به 72 واحد افزايش پيدا کند. موفقيت چشمگير سازمان‌هاي مناطق آزاد در استقرار و حمايت از مجموع 106 واحد نوپاي فناور نشان‌دهنده جهت‌گيري صحيح به منظور بهره‌مندي از پتانسيل موجود در مناطق در راستاي مبدل‌شدن به هاب فناوري و صادرات فناوري‌هاي
پيشرفته است.
بررسي گزارش عملکرد سازمان‌هاي مناطق آزاد با توجه به کارشناسي‌هاي صورت‌گرفته و اقدامات اساسي و زيربنايي که دراين‌زمينه انجام گرفته است نشان‌دهنده اين است که با وجود کاستي‌ها و چالش‌هاي فراوان دراين‌زمينه با برنامه‌ريزي‌هاي صحيح و اصلاح قوانين و رويکرد‌هاي کلان اقتصادي کشور آينده اين مناطق را می‌توان درخصوص اهداف ابلاغي روشن ارزيابي کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.