|

فرهنگ کار در جعفرآباد

فرهنگ کار نیازمند یک تجزیه‌وتحلیل و مطالعه‌ی جامع است. اندیشمندان جهان در بررسی‌های خود به این نتیجه رسیده‌اند که کار برخاسته از جوهره درونی افراد است و جوامع برای تبلور هر چه بیشتر این جوهره نیازمند ایجاد فرهنگ کار هستند. آن‌گونه که دانشمندانی همچون ماکس وبر و تالکوت پارسونز و جان گالبرایت گفته‌اند ضعف فرهنگ و اخلاق کار موجب راکد ماندن نیروی کار و درنتیجه عقب‌ماندگی جوامع می‌شود. ازنظر گالبرایت فقیر کسی است که نمی‌تواند خود را با جامعه تطبیق دهد و حاضر است برای رهایی از تحرک و تن دادن به تعاملات و قوانین اجتماعی، بهای سنگینی همچون فقر بپردازد. برخی دیگر از اندیشمندان همچون دانیل لرنر و آدام اسمیت در تحقیقات خود به این نتیجه رسیده‌اند که عوامل روانی و انگیزشی نقش بسزایی در ارتقای فرهنگ کار دارد. این عوامل می‌تواند توانایی‌های فکری و خلاقیت و پشتکار و نظم و مهارت‌های اجتماعی را در درون افراد زنده کرده و نیروی شگرف انسانی را در خدمت توسعه و تکامل یک جامعه و کشور قرار دهد.
در گفتگویی که شرق با سیاوش قلی پور عضو هیأت علمی دانشگاه رازی داشت، سعی کردیم به این سؤال پاسخ دهیم: این تصور که در کرمانشاه فرهنگ کار نیست تا چه حد درست است؟ به باور این جامعه‌شناس، در شیوه‌های معیشتی سنتی در این منطقه شرایط به گونه­‌ای بود که بیکاری کمتر داشتیم، اغلب با جان و دل کار و سختی و مشقت زیادی را به جان می‌خریدند. برای مثال به قنات‌‌ها نگاه کنید. آنها به سختی آب­های سطحی را به زیرزمین هدایت می­کردند. همچنین ساماندهی نیروی کار برای فرآوری محصولات با دقت در «بنه» و «واره» انجام می‌شد. این سیستم ها مشکلات ناشی از کمبود نیروی انسانی و منابع و ابزارهای تولید را پوشش می دادند. بنابراین در اون دوره کار بخشی از زندگی مردمان این خطه بوده است. اما در مورد زمان حال می توان گفت که تا کنون مطالعه دقیقی درباره فرهنگ کار در کرمانشاه صورت نگرفته است و یا اگر انجام شده نتایج منتشر نشده است. بنابراین نمیتوان با قطعیت در مورد آن صحبت کرد اما نشانه هایی دال بر وجود فرهنگ کار در این شهر وجود دارد و آن هم پویایی اقتصادی در محله جعفرآباد است. این محله در اواخر دهه 40 در شرق کرمانشاه به صورت غیر رسمی پا گرفت. به بیان دیگر از تاسیسات شهری و خدمات عمومی مانند آب و برق محروم بود. همچنین سکنه آن به لحاظ تخصص و مهارت در سطح پایینی قرار داشتند. از زمان شکل گیری تا کنون فرآیند توسعه ای خاصی در درون آن صورت نگرفته است اما در طول این سالیان فرآیندهای اقتصادی خودجوش و خلاقانه ای در بطن آن شکل گرفته است که امکان امرار معاش برای جمعیت آن را ممکن ساخته است. نکته کلیدی آن است که این فرآیندها کلیشه «نبود فرهنگ کار» در سطح کرمانشاه را با مشکل مواجه می کند و مورد نقض بسیار جدی برای آن است. از نظر وی، در جعفرآباد هیچ‌گونه بنگاه تولیدی و توسعه ای نیست وجود ندارد، در این سکونت‌گاه غیررسمی تأسیسات خدماتی نداریم. طبق مطالعات «توسعه شهر» که در سال 1380 توسط اعظم خاتم انجام شد، سرانه خدماتی و سواد در این منطقه پایین بود. در این منطقه هیچ سرمایه‌ای وجود نداشت و از خارج چیزی به آن وارد نشده است. بنگاه‌های تولیدی در آنجا وجود ندارد. کسی سرمایه‌ای ندارد. هیچ بازار فعالی در آنجا وجود ندارد اما در این منطقه کارداریم. بنابراین در شهر کرمانشاه با توجه به مورد جعفرآباد فرهنگ کار وجود دارد. و کسانی که این کلیشه را مطرح می سازند یاس و ناامیدی را به دنبال دارد و سبب می شود توسعه نیافتگی استان را با این کلیدواژه حل کنیم.
فعالیت ساکنین جعفرآباد برچه اساسی است؟
یکی از کارهای مهم ضایعات است. آنها عمده ضایعات سطح شهر را با کمترین هزینه جمع آوری و در محله جعفرآباد تفکیک می‌کنند سپس آنرا به صنایع تولیدی در اقصی نقاط ایران میفرستند و از طریق آن کسب درآمد می کنند. در درون این فرآیند افراد زیادی درگیر هستند. اول، جمع کنندگان در سطح شهر. دوم، بنگاه ها و کارگاه های تفکیک و سوم فروشندگان و بازاریابان در سطح کشور.
این فرآیند سبب گردآوری ضایعات و زباله در سطح شهر و کمک به محیط زیست است. نان خشکه فروش‌ها هم همینطور. آنها نیز با جمع‌آوری نان خشکِ، تفکیک آن در مغازه های جعفرآباد و فرستادن آن به محل مصرف در میان ایلات همین کار را انجام می دهند.حلقه‌های اولیه در این فرآیندها، بهره‌مندی کمتری دارند. و بیشترین سود به حلقه های بعدی میرسد. بنابراین فرهنگ کار در این محله وجود دارد و افراد با مرارت از پسماند سطح شهر زندگی و حیات خویش را تامین می کنند.
نمی خواهم مشکلات این فرآیندها را نادیده بگیرم. آنها در جعفرآباد سبب آلودگی محیط و کمک به جانوران موذی شده اند. اینجاست که مدیریت شهری باید در کنار آنها قرار بگیرد.
چرا بر این جمع‌آوری هیچ نظارتی وجود ندارد؟
صفرتا صد این پروسه در درون جعفرآباد است. آماری نداریم که چه تعداد خانواده درگیر این مسئله هستند. شهرداری می‌تواند همکار این‌ها باشد و بتواند تقسیم‌کار به وجود بیاورد و یا در رفع مشکلات قانونی و بهداشت محیط در جعفرآباد به آنها کمک کند.
فرهنگ کار را در محله‌های مرفهی مثل نوبهار چگونه می‌بینید؟
در پشت یک ظاهر زیبا، کالاها از جاهایی می‌آیند و ما می‌خریم. در اینجا هیچ تولیدی صورت نمی گیرد و تنها مصرف است. ما کالاها را در اینجا می‌خریم و پول از منطقه خارج می شود. در اقتصاد ما فرآیند تولید، توزیع و مصرف راداریم. در جعفرآباد تولید، توزیع و مصرف هست اما در نوبهار تنها مصرف وجود دارد.
باز برگردیم به جعفرآباد با توجه به صحبت‌های گفته‌شده فرهنگ کار در این منطقه بسیار بالاست. آن‌ها در میان خود اصلاحی داند که می‌گویند طرف یا اهل زندگی هست یا نیست. اهل زندگی بودن به معنای کار کردن است. آن‌ها باکسی ازدواج می‌کنند که کار می‌کند نه کسی که پولدار است.
آیا محله‌های دیگری در کرمانشاه وجود دارد که زایا و پویا باشد؟
ما هیچ مطالعه‌ای نداریم و می‌شود این مسئله را مطالعه کرد. اما با مشاهده دقیق می توان خیلی روندها را درک کرد.

فرهنگ کار نیازمند یک تجزیه‌وتحلیل و مطالعه‌ی جامع است. اندیشمندان جهان در بررسی‌های خود به این نتیجه رسیده‌اند که کار برخاسته از جوهره درونی افراد است و جوامع برای تبلور هر چه بیشتر این جوهره نیازمند ایجاد فرهنگ کار هستند. آن‌گونه که دانشمندانی همچون ماکس وبر و تالکوت پارسونز و جان گالبرایت گفته‌اند ضعف فرهنگ و اخلاق کار موجب راکد ماندن نیروی کار و درنتیجه عقب‌ماندگی جوامع می‌شود. ازنظر گالبرایت فقیر کسی است که نمی‌تواند خود را با جامعه تطبیق دهد و حاضر است برای رهایی از تحرک و تن دادن به تعاملات و قوانین اجتماعی، بهای سنگینی همچون فقر بپردازد. برخی دیگر از اندیشمندان همچون دانیل لرنر و آدام اسمیت در تحقیقات خود به این نتیجه رسیده‌اند که عوامل روانی و انگیزشی نقش بسزایی در ارتقای فرهنگ کار دارد. این عوامل می‌تواند توانایی‌های فکری و خلاقیت و پشتکار و نظم و مهارت‌های اجتماعی را در درون افراد زنده کرده و نیروی شگرف انسانی را در خدمت توسعه و تکامل یک جامعه و کشور قرار دهد.
در گفتگویی که شرق با سیاوش قلی پور عضو هیأت علمی دانشگاه رازی داشت، سعی کردیم به این سؤال پاسخ دهیم: این تصور که در کرمانشاه فرهنگ کار نیست تا چه حد درست است؟ به باور این جامعه‌شناس، در شیوه‌های معیشتی سنتی در این منطقه شرایط به گونه­‌ای بود که بیکاری کمتر داشتیم، اغلب با جان و دل کار و سختی و مشقت زیادی را به جان می‌خریدند. برای مثال به قنات‌‌ها نگاه کنید. آنها به سختی آب­های سطحی را به زیرزمین هدایت می­کردند. همچنین ساماندهی نیروی کار برای فرآوری محصولات با دقت در «بنه» و «واره» انجام می‌شد. این سیستم ها مشکلات ناشی از کمبود نیروی انسانی و منابع و ابزارهای تولید را پوشش می دادند. بنابراین در اون دوره کار بخشی از زندگی مردمان این خطه بوده است. اما در مورد زمان حال می توان گفت که تا کنون مطالعه دقیقی درباره فرهنگ کار در کرمانشاه صورت نگرفته است و یا اگر انجام شده نتایج منتشر نشده است. بنابراین نمیتوان با قطعیت در مورد آن صحبت کرد اما نشانه هایی دال بر وجود فرهنگ کار در این شهر وجود دارد و آن هم پویایی اقتصادی در محله جعفرآباد است. این محله در اواخر دهه 40 در شرق کرمانشاه به صورت غیر رسمی پا گرفت. به بیان دیگر از تاسیسات شهری و خدمات عمومی مانند آب و برق محروم بود. همچنین سکنه آن به لحاظ تخصص و مهارت در سطح پایینی قرار داشتند. از زمان شکل گیری تا کنون فرآیند توسعه ای خاصی در درون آن صورت نگرفته است اما در طول این سالیان فرآیندهای اقتصادی خودجوش و خلاقانه ای در بطن آن شکل گرفته است که امکان امرار معاش برای جمعیت آن را ممکن ساخته است. نکته کلیدی آن است که این فرآیندها کلیشه «نبود فرهنگ کار» در سطح کرمانشاه را با مشکل مواجه می کند و مورد نقض بسیار جدی برای آن است. از نظر وی، در جعفرآباد هیچ‌گونه بنگاه تولیدی و توسعه ای نیست وجود ندارد، در این سکونت‌گاه غیررسمی تأسیسات خدماتی نداریم. طبق مطالعات «توسعه شهر» که در سال 1380 توسط اعظم خاتم انجام شد، سرانه خدماتی و سواد در این منطقه پایین بود. در این منطقه هیچ سرمایه‌ای وجود نداشت و از خارج چیزی به آن وارد نشده است. بنگاه‌های تولیدی در آنجا وجود ندارد. کسی سرمایه‌ای ندارد. هیچ بازار فعالی در آنجا وجود ندارد اما در این منطقه کارداریم. بنابراین در شهر کرمانشاه با توجه به مورد جعفرآباد فرهنگ کار وجود دارد. و کسانی که این کلیشه را مطرح می سازند یاس و ناامیدی را به دنبال دارد و سبب می شود توسعه نیافتگی استان را با این کلیدواژه حل کنیم.
فعالیت ساکنین جعفرآباد برچه اساسی است؟
یکی از کارهای مهم ضایعات است. آنها عمده ضایعات سطح شهر را با کمترین هزینه جمع آوری و در محله جعفرآباد تفکیک می‌کنند سپس آنرا به صنایع تولیدی در اقصی نقاط ایران میفرستند و از طریق آن کسب درآمد می کنند. در درون این فرآیند افراد زیادی درگیر هستند. اول، جمع کنندگان در سطح شهر. دوم، بنگاه ها و کارگاه های تفکیک و سوم فروشندگان و بازاریابان در سطح کشور.
این فرآیند سبب گردآوری ضایعات و زباله در سطح شهر و کمک به محیط زیست است. نان خشکه فروش‌ها هم همینطور. آنها نیز با جمع‌آوری نان خشکِ، تفکیک آن در مغازه های جعفرآباد و فرستادن آن به محل مصرف در میان ایلات همین کار را انجام می دهند.حلقه‌های اولیه در این فرآیندها، بهره‌مندی کمتری دارند. و بیشترین سود به حلقه های بعدی میرسد. بنابراین فرهنگ کار در این محله وجود دارد و افراد با مرارت از پسماند سطح شهر زندگی و حیات خویش را تامین می کنند.
نمی خواهم مشکلات این فرآیندها را نادیده بگیرم. آنها در جعفرآباد سبب آلودگی محیط و کمک به جانوران موذی شده اند. اینجاست که مدیریت شهری باید در کنار آنها قرار بگیرد.
چرا بر این جمع‌آوری هیچ نظارتی وجود ندارد؟
صفرتا صد این پروسه در درون جعفرآباد است. آماری نداریم که چه تعداد خانواده درگیر این مسئله هستند. شهرداری می‌تواند همکار این‌ها باشد و بتواند تقسیم‌کار به وجود بیاورد و یا در رفع مشکلات قانونی و بهداشت محیط در جعفرآباد به آنها کمک کند.
فرهنگ کار را در محله‌های مرفهی مثل نوبهار چگونه می‌بینید؟
در پشت یک ظاهر زیبا، کالاها از جاهایی می‌آیند و ما می‌خریم. در اینجا هیچ تولیدی صورت نمی گیرد و تنها مصرف است. ما کالاها را در اینجا می‌خریم و پول از منطقه خارج می شود. در اقتصاد ما فرآیند تولید، توزیع و مصرف راداریم. در جعفرآباد تولید، توزیع و مصرف هست اما در نوبهار تنها مصرف وجود دارد.
باز برگردیم به جعفرآباد با توجه به صحبت‌های گفته‌شده فرهنگ کار در این منطقه بسیار بالاست. آن‌ها در میان خود اصلاحی داند که می‌گویند طرف یا اهل زندگی هست یا نیست. اهل زندگی بودن به معنای کار کردن است. آن‌ها باکسی ازدواج می‌کنند که کار می‌کند نه کسی که پولدار است.
آیا محله‌های دیگری در کرمانشاه وجود دارد که زایا و پویا باشد؟
ما هیچ مطالعه‌ای نداریم و می‌شود این مسئله را مطالعه کرد. اما با مشاهده دقیق می توان خیلی روندها را درک کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.