|

هیس! زن ها راننده نمی شوند

راضیه حسنی

باور نداشتن توانايي‌هاي زنان یكی از معضلاتی است كه امروزه گریبان بسیاری از زنان را در اجتماع گرفته و مانع بزرگی برای پیشرفت آنان محسوب می‌شود. در کتاب‌های مختلف از این مانع به‌عنوان سقف شیشه‌ای نیز یادشده است. این مفهوم بیانگر موانع گوناگونی است كه مانع از ترقی و پیشرفت افراد به سطوح بالاتر در جامعه می‌شود. این مشکل مختص جامعه ما نیست و در همه جای جهان دیده می‌شود. در این میان فرهنگ و اجتماع بزرگ‌ترین نقش را در استحکام این سقف شیشه‌ای بازی می‌کند. علاوه بر این سقف شیشه‌ای برای همه زنان از طبقات مختلف اجتماع و در فرهنگ‌های گوناگون به یک شیوه عمل نمی‌کند. زنان طبقات پایین و آسیب‌پذیر بیشتر قربانی کلیشه‌های جنسیتی می‌شوند و کمتر امکان ترقی و رشد در جامعه رادارند.زنان سرپرست خانوار از این دسته زنان هستند که بیشتر در معرض کلیشه‌ها و فرهنگ زن‌ستیز قرار دارند. بر طبق نظر کارشناسان مهم‌ترین دغدغه این زنان اشتغال است که با موانع جدی در این زمینه روبه‌رو هستند. بر طبق آمار 67 هزار زن سرپرست خانوار در استان کرمانشاه وجود دارد. بنا به گفته شایسته کرم خانی کارشناس زنان و خانواده بهزیستی استان که در کارگروه طرح تقسیم‌کار ملی، کنترل و کاهش آسیب‌های اجتماعی که در هشتم اسفند 95 برگزار شد، دو میلیون و 500 هزار زن سرپرست خانوار در کشور وجود دارد که این تعداد در استان ما 67 هزار نفر است که بهزیستی از بیش از پنج هزار نفر آن‌ها حمایت می‌کند.کرم خانی گفت: «طلاق، فوت همسر و کارافتادگی همسر را ازجمله دلایل سرپرستی زنان در خانواده در استان کرمانشاه عنوان کرد.» او اشتغال را مهم‌ترین دغدغه زنان سرپرست خانوار اعلام کرد و گفت: «بهزیستی در این راستا اقدامات خاصی انجام می‌دهد که ازجمله آن‌ها می‌توان به پرداخت کمک‌هزینه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و پرداخت سرمایه کار اشاره کرد.»
اولین زن راننده تاکسی در کرمانشاه
هدیه امینی چهل‌ساله و مجرد یکی از این زنان سرپرست خانوار است که به‌عنوان راننده تاکسی بیش از ده سال است که مشغول به کارشده است. امینی در مصاحبه با خبرنگار شرق در خصوص چگونگی آغاز فعالیتش گفت: «من‌بعد از مرگ پدرم سرپرستی خواهر و مادرم را به عهده گرفتم. با ثبت‌نام در سازمان تاکسی‌رانی کرمانشاه و گرفتن وام یک تاکسی قصدی خریدم و از آن زمان تاکنون به‌عنوان راننده فعالیت می‌کنم. من اولین زنی بودم که در کرمانشاه راننده تاکسی شدم.» او در پاسخ به این پرسش که برخورد مسئولین و سازمان‌های مختلف به این اقدامت چه بوده است، گفت: «برخورد مقامات استان بسیار خوب بود و از همان ابتدای کار مورد تشویق و تقدیر قرار گرفتم. بارها از طرف استانداری و ارگان‌های دیگر تقدیرنامه به من اهدا شد. حتی معاون سیاسی امنیتی وقت، به منزل ما آمد و سیصد هزار تومان به خودم و سیصد هزار تومان به مادرم جایزه داد و بنا به درخواستش چهار سال دخترش را به دانشگاه می‌رساندم. در کل من ممانعت و برخورد بدی از طرف مسئولان استان ندیدم.»او در ادامه در خصوص واکنش‌های مردم گفت: «روزهای اول که کارم را به‌عنوان راننده شروع کردم بی‌نهایت به من سخت گذشت. همه مرا مسخره می‌کردند و هیچ مردی حاضر به سوارشدن به تاکسی من نبود. به خاطر دارم که روزی جلوی پای یک مرد ترمز کردم و او بدون آنکه به من نگاه کند سوار شد. به‌محض اینکه فهمید من زن هستم شروع به فریاد کشیدن کرد که نگهدار! وقتی علت را پرسیدم گفت: می‌خواهی آبروی مرا ببری و مردم مرا مسخره کنند من چطور سوار تاکسی بشوم که راننده آن زن است. تا مدت‌ها به‌ندرت مردی حاضر به سوارشدن می‌شد. تنها یک‌بار مردی کنار خیابان که وسیله‌ی زیادی هم در دست داشت، وسیله‌هایش را زمین گذاشت و برایم دست زد. دیگر هرگز شاهد تشویقی از طرف مردها نبودم.»این راننده زن در پاسخ به این سؤال که باگذشت ده سال و تغییر بسیاری از کلیشه‌های اجتماعی آیا شرایط تغییری کرده است؟ گفت: «الآن هم برای مردم کرمانشاه بخصوص مردها خیلی سنگین است که یک زن راننده تاکسی باشد. مثلاً موقع تصادف حتی اگر من مقصر نباشم ، باز از طرف راننده مقابل و ناظرین من مقصر هستم و همه مردان از راننده مقصر حمایت می‌کنند. یک‌بار من پیچیدم توی یک کوچه و قبل از آن راهنما هم زدم، اما یک ماشین از پشت به ماشین من کوبید و خسارت زیادی به ماشینم زد. من پیاده شدم گوشیم را برداشتم که به پلیس زنگ بزنم مرد گوشی را از دستم گرفت و پرتاب کرد و آن را شکست. خود من را هم هول داد که پایم به خاطر آن شکست و فرار کرد من شکایت کردم. پلیس پیدایش نکرد. از طریق راهنمایی و رانندگی هم اقدام کردیم چون جابجا شده بود نتوانستیم پیدایش کنیم. تا اینکه یک‌بار که اتفاقی در خیابان مشغول مسافرکشی بودم به‌طور اتفاقی او را دیدم و ماشینش را شناختم. از من خواهش کرد که رضایت بدهم من هم چون دیدم وضعیت مالی بدی دارد رضایت دادم. در کل چون هم‌ شغل بسیار پردردسر و پرزحمتی است و هم موردپسند مردم بخصوص مردها نیست من مجبور به تحمل خیلی رفتارهای ناشایست و توهین‌آمیز هستم. حتی برخي همکاران من و هم‌صنفی‌های من برخورد بسیار ناشایستی با من دارند. یک نمونه از برخورد همکارانم در صف جایگاه سی ان جی است. به ما گفته‌اند که راننده‌های زن می‌توانند بی‌نوبت گاز بزنند اما هم‌صنفی‌های من زیر بار نمی‌روند و در صف همیشه برخورد بدی دارند. حتی یک‌بار یکی از همکاران من گفت اگر مدعی هستی که خانم هستی و ادعای خانمی داری چرا این شغل را انتخاب کردی؟ حالا که پذیرفتی باید بروی توی صف. درحالی‌که در شهرهای دیگر برخورد با راننده‌های زن این‌گونه نیست»
با رانندگی زن‌ها مشکل‌دارند
او در ادامه تعداد راننده‌های زن تاکسی شهری در کرمانشاه را هشت یا نه نفر اعلام کرد . در پاسخ به این پرسش که آیا این بدرفتاری‌ها فقط شامل رانندگان زن تاکسی می‌شود یا اینکه زنان راننده آژانس‌های شهری را هم دربرمی گیرد؟ گفت: «این برخوردهای ناشایست شامل راننده‌مان زن آژانس هم می‌شود. در کل برخي مردها در کرمانشاه با رانندگی کردن زنان مشکل‌دارند. باز یک خاطره می‌گویم، روزی در بلوار طاق‌بستان درحرکت بودم. سر ظهر بود. یک آقایی دست بلند کرد سوارش کردم بلافاصله گفت من تراول پنجاه‌هزارتومانی دارم. من گفتم که خورد ندارم و چون خیلی خسته بودم و می‌خواستم سریع به خانه بروم انتظار داشتم که طرف پیاده شود. ولی او نه‌تنها پیاده نشد بلکه شروع به فحش و ناسزا دادن کرد و با لگد محکم به در ماشینم می‌کوبید. چون من یک زن بودم آن مرد به خودش اجازه داد این‌گونه رفتار کند وگرنه هرگز با یک مرد این‌گونه رفتار نمی‌کنند.» هدیه امینی در مورد برخورد زنان با او به‌عنوان یک راننده تاکسی گفت: «برخورد خانم‌ها خیلی خوب است و همیشه احساس آرامش بیشتری می‌کنند و می‌گویند کاش تعداد راننده‌های زن تاکسی بیشتر شود. ولی مردهای اینجا بی‌نهایت با خانم‌ها بدبرخورد می‌کنند.»در ادامه این گفتگو امینی در پاسخ به این پرسش که برخورد مسئولین سازمان تاکسیرانی با شما رانندگان زن چگونه است و آیا قوانین را بدون تبعیض بین مردان و زنان اعمال می‌کنند؟ گفت: «سازمان تاکسیرانی متأسفانه در اجرای قوانین بیشتر طرف مردها را می‌گیرند. با کوچک‌ترین شکایتی از طرف مسافرین ما را سریع بازخواست می‌کنند. مثلاً گاهی به خاطر نداشتن پول خرد یک مسافر از من شکایت می‌کند، بلافاصله از طرف سازمان تاکسی‌رانی مورد مواخذه قرارمی گیرم. درحالی‌که در مورد مردها چنین نیست. یا مثلاً همین تابلوی روی سقف ماشین شکسته بود. بلافاصله از طرف سازمان جریمه شدم ولی این سختگیری‌ها شامل مردها نمی‌شود یک ماشین معمولی صرفاً با شطرنجی کردن جلوی ماشین بدون تابلو به‌راحتی در شهر تردد می‌کنند.»
به دنبال یک‌لقمه‌نان حلالم
هدیه امینی در پاسخ به این سؤال که چرا حرفه رانندگی را انتخاب کرده است؟ و چرا به‌طرف مشاغل دیگر که از منظر جامعه زنانه‌تر هستند نرفته است؟ گفت: «من از بچگی رانندگی را دوست داشتم و تنها حرفه‌ای بود که سریع یاد گرفتم. بعد از مرگ پدرم بار مالی خانواده روی دوش من افتاد. با گرفتن وام و ثبت‌نام برای گرفتن تاکسی در سازمان تاکسی‌رانی سال 85 کارم را شروع کردم. من به دنبال کار و یک‌لقمه حلال هستم کاری به کسی ندارم. استعداد همه آدم‌ها مثل هم نیست. من همین یک کار را بلد هستم.»

باور نداشتن توانايي‌هاي زنان یكی از معضلاتی است كه امروزه گریبان بسیاری از زنان را در اجتماع گرفته و مانع بزرگی برای پیشرفت آنان محسوب می‌شود. در کتاب‌های مختلف از این مانع به‌عنوان سقف شیشه‌ای نیز یادشده است. این مفهوم بیانگر موانع گوناگونی است كه مانع از ترقی و پیشرفت افراد به سطوح بالاتر در جامعه می‌شود. این مشکل مختص جامعه ما نیست و در همه جای جهان دیده می‌شود. در این میان فرهنگ و اجتماع بزرگ‌ترین نقش را در استحکام این سقف شیشه‌ای بازی می‌کند. علاوه بر این سقف شیشه‌ای برای همه زنان از طبقات مختلف اجتماع و در فرهنگ‌های گوناگون به یک شیوه عمل نمی‌کند. زنان طبقات پایین و آسیب‌پذیر بیشتر قربانی کلیشه‌های جنسیتی می‌شوند و کمتر امکان ترقی و رشد در جامعه رادارند.زنان سرپرست خانوار از این دسته زنان هستند که بیشتر در معرض کلیشه‌ها و فرهنگ زن‌ستیز قرار دارند. بر طبق نظر کارشناسان مهم‌ترین دغدغه این زنان اشتغال است که با موانع جدی در این زمینه روبه‌رو هستند. بر طبق آمار 67 هزار زن سرپرست خانوار در استان کرمانشاه وجود دارد. بنا به گفته شایسته کرم خانی کارشناس زنان و خانواده بهزیستی استان که در کارگروه طرح تقسیم‌کار ملی، کنترل و کاهش آسیب‌های اجتماعی که در هشتم اسفند 95 برگزار شد، دو میلیون و 500 هزار زن سرپرست خانوار در کشور وجود دارد که این تعداد در استان ما 67 هزار نفر است که بهزیستی از بیش از پنج هزار نفر آن‌ها حمایت می‌کند.کرم خانی گفت: «طلاق، فوت همسر و کارافتادگی همسر را ازجمله دلایل سرپرستی زنان در خانواده در استان کرمانشاه عنوان کرد.» او اشتغال را مهم‌ترین دغدغه زنان سرپرست خانوار اعلام کرد و گفت: «بهزیستی در این راستا اقدامات خاصی انجام می‌دهد که ازجمله آن‌ها می‌توان به پرداخت کمک‌هزینه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و پرداخت سرمایه کار اشاره کرد.»
اولین زن راننده تاکسی در کرمانشاه
هدیه امینی چهل‌ساله و مجرد یکی از این زنان سرپرست خانوار است که به‌عنوان راننده تاکسی بیش از ده سال است که مشغول به کارشده است. امینی در مصاحبه با خبرنگار شرق در خصوص چگونگی آغاز فعالیتش گفت: «من‌بعد از مرگ پدرم سرپرستی خواهر و مادرم را به عهده گرفتم. با ثبت‌نام در سازمان تاکسی‌رانی کرمانشاه و گرفتن وام یک تاکسی قصدی خریدم و از آن زمان تاکنون به‌عنوان راننده فعالیت می‌کنم. من اولین زنی بودم که در کرمانشاه راننده تاکسی شدم.» او در پاسخ به این پرسش که برخورد مسئولین و سازمان‌های مختلف به این اقدامت چه بوده است، گفت: «برخورد مقامات استان بسیار خوب بود و از همان ابتدای کار مورد تشویق و تقدیر قرار گرفتم. بارها از طرف استانداری و ارگان‌های دیگر تقدیرنامه به من اهدا شد. حتی معاون سیاسی امنیتی وقت، به منزل ما آمد و سیصد هزار تومان به خودم و سیصد هزار تومان به مادرم جایزه داد و بنا به درخواستش چهار سال دخترش را به دانشگاه می‌رساندم. در کل من ممانعت و برخورد بدی از طرف مسئولان استان ندیدم.»او در ادامه در خصوص واکنش‌های مردم گفت: «روزهای اول که کارم را به‌عنوان راننده شروع کردم بی‌نهایت به من سخت گذشت. همه مرا مسخره می‌کردند و هیچ مردی حاضر به سوارشدن به تاکسی من نبود. به خاطر دارم که روزی جلوی پای یک مرد ترمز کردم و او بدون آنکه به من نگاه کند سوار شد. به‌محض اینکه فهمید من زن هستم شروع به فریاد کشیدن کرد که نگهدار! وقتی علت را پرسیدم گفت: می‌خواهی آبروی مرا ببری و مردم مرا مسخره کنند من چطور سوار تاکسی بشوم که راننده آن زن است. تا مدت‌ها به‌ندرت مردی حاضر به سوارشدن می‌شد. تنها یک‌بار مردی کنار خیابان که وسیله‌ی زیادی هم در دست داشت، وسیله‌هایش را زمین گذاشت و برایم دست زد. دیگر هرگز شاهد تشویقی از طرف مردها نبودم.»این راننده زن در پاسخ به این سؤال که باگذشت ده سال و تغییر بسیاری از کلیشه‌های اجتماعی آیا شرایط تغییری کرده است؟ گفت: «الآن هم برای مردم کرمانشاه بخصوص مردها خیلی سنگین است که یک زن راننده تاکسی باشد. مثلاً موقع تصادف حتی اگر من مقصر نباشم ، باز از طرف راننده مقابل و ناظرین من مقصر هستم و همه مردان از راننده مقصر حمایت می‌کنند. یک‌بار من پیچیدم توی یک کوچه و قبل از آن راهنما هم زدم، اما یک ماشین از پشت به ماشین من کوبید و خسارت زیادی به ماشینم زد. من پیاده شدم گوشیم را برداشتم که به پلیس زنگ بزنم مرد گوشی را از دستم گرفت و پرتاب کرد و آن را شکست. خود من را هم هول داد که پایم به خاطر آن شکست و فرار کرد من شکایت کردم. پلیس پیدایش نکرد. از طریق راهنمایی و رانندگی هم اقدام کردیم چون جابجا شده بود نتوانستیم پیدایش کنیم. تا اینکه یک‌بار که اتفاقی در خیابان مشغول مسافرکشی بودم به‌طور اتفاقی او را دیدم و ماشینش را شناختم. از من خواهش کرد که رضایت بدهم من هم چون دیدم وضعیت مالی بدی دارد رضایت دادم. در کل چون هم‌ شغل بسیار پردردسر و پرزحمتی است و هم موردپسند مردم بخصوص مردها نیست من مجبور به تحمل خیلی رفتارهای ناشایست و توهین‌آمیز هستم. حتی برخي همکاران من و هم‌صنفی‌های من برخورد بسیار ناشایستی با من دارند. یک نمونه از برخورد همکارانم در صف جایگاه سی ان جی است. به ما گفته‌اند که راننده‌های زن می‌توانند بی‌نوبت گاز بزنند اما هم‌صنفی‌های من زیر بار نمی‌روند و در صف همیشه برخورد بدی دارند. حتی یک‌بار یکی از همکاران من گفت اگر مدعی هستی که خانم هستی و ادعای خانمی داری چرا این شغل را انتخاب کردی؟ حالا که پذیرفتی باید بروی توی صف. درحالی‌که در شهرهای دیگر برخورد با راننده‌های زن این‌گونه نیست»
با رانندگی زن‌ها مشکل‌دارند
او در ادامه تعداد راننده‌های زن تاکسی شهری در کرمانشاه را هشت یا نه نفر اعلام کرد . در پاسخ به این پرسش که آیا این بدرفتاری‌ها فقط شامل رانندگان زن تاکسی می‌شود یا اینکه زنان راننده آژانس‌های شهری را هم دربرمی گیرد؟ گفت: «این برخوردهای ناشایست شامل راننده‌مان زن آژانس هم می‌شود. در کل برخي مردها در کرمانشاه با رانندگی کردن زنان مشکل‌دارند. باز یک خاطره می‌گویم، روزی در بلوار طاق‌بستان درحرکت بودم. سر ظهر بود. یک آقایی دست بلند کرد سوارش کردم بلافاصله گفت من تراول پنجاه‌هزارتومانی دارم. من گفتم که خورد ندارم و چون خیلی خسته بودم و می‌خواستم سریع به خانه بروم انتظار داشتم که طرف پیاده شود. ولی او نه‌تنها پیاده نشد بلکه شروع به فحش و ناسزا دادن کرد و با لگد محکم به در ماشینم می‌کوبید. چون من یک زن بودم آن مرد به خودش اجازه داد این‌گونه رفتار کند وگرنه هرگز با یک مرد این‌گونه رفتار نمی‌کنند.» هدیه امینی در مورد برخورد زنان با او به‌عنوان یک راننده تاکسی گفت: «برخورد خانم‌ها خیلی خوب است و همیشه احساس آرامش بیشتری می‌کنند و می‌گویند کاش تعداد راننده‌های زن تاکسی بیشتر شود. ولی مردهای اینجا بی‌نهایت با خانم‌ها بدبرخورد می‌کنند.»در ادامه این گفتگو امینی در پاسخ به این پرسش که برخورد مسئولین سازمان تاکسیرانی با شما رانندگان زن چگونه است و آیا قوانین را بدون تبعیض بین مردان و زنان اعمال می‌کنند؟ گفت: «سازمان تاکسیرانی متأسفانه در اجرای قوانین بیشتر طرف مردها را می‌گیرند. با کوچک‌ترین شکایتی از طرف مسافرین ما را سریع بازخواست می‌کنند. مثلاً گاهی به خاطر نداشتن پول خرد یک مسافر از من شکایت می‌کند، بلافاصله از طرف سازمان تاکسی‌رانی مورد مواخذه قرارمی گیرم. درحالی‌که در مورد مردها چنین نیست. یا مثلاً همین تابلوی روی سقف ماشین شکسته بود. بلافاصله از طرف سازمان جریمه شدم ولی این سختگیری‌ها شامل مردها نمی‌شود یک ماشین معمولی صرفاً با شطرنجی کردن جلوی ماشین بدون تابلو به‌راحتی در شهر تردد می‌کنند.»
به دنبال یک‌لقمه‌نان حلالم
هدیه امینی در پاسخ به این سؤال که چرا حرفه رانندگی را انتخاب کرده است؟ و چرا به‌طرف مشاغل دیگر که از منظر جامعه زنانه‌تر هستند نرفته است؟ گفت: «من از بچگی رانندگی را دوست داشتم و تنها حرفه‌ای بود که سریع یاد گرفتم. بعد از مرگ پدرم بار مالی خانواده روی دوش من افتاد. با گرفتن وام و ثبت‌نام برای گرفتن تاکسی در سازمان تاکسی‌رانی سال 85 کارم را شروع کردم. من به دنبال کار و یک‌لقمه حلال هستم کاری به کسی ندارم. استعداد همه آدم‌ها مثل هم نیست. من همین یک کار را بلد هستم.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.