|

یادداشت به ياد مسعود زنگنه

وحید نظری کرمانشاهی

زندگی هنری «مسعود زنگنه» دارای ابعاد و ویژگی‌های منحصربفردی است که پردازش به هر بخشی، خود نیازمند یک مقاله و یا شاید یک کتاب مجزا باشد. یکی از این بخش‌ها اعتماد رفتاری و نگاه «مسعود زنگنه» به اهالی موسیقی، خصوصا موزیسینی‌های کرمانشاهی بود. اگر چه او سالیان زیادی مسئولیت موسیقی، حفظ و اشاعه آن را در کرمانشاه داشت و به نوعی سال‌های ریاست را تجربه کرده بود اما این نگاه و زاویه دید مختص به ریاست نبود و از آن فراتر می‌رفت. «مسعود زنگنه» متولد ۱۳۲۶ که در دهه چهل شمسی به بار نشسته بود؛ به نوعی پدر موسیقی پاپ و کلاسیک کرمانشاه به شمار می‌آمد. نگاه جدی، عمیق و علمی که او به مقوله موسیقی و نوازندگی در سازهای تخصصی‌اش چون فلوت و کلارینت پیدا کرده بود را؛ به جرات می‌توان گفت که سایر موزیسین‌ها فاقد آن بودند. آشنایی با «همتی» دنیایی جدید و پر از رمز و راز و تکنیک برای «مسعود زنگنه» می‌آفریند. دنیایی که آثار غرق‌شدگی در آن تا واپسین سال‌های پیش از مرگش هویدا بود. او عظمت تئوریک موسیقی را با همه ابعادش لمس کرده بود. هر چند که قادر نبود این عظمت را بالفعل کند و خروجی از آن بگیرد، اما بیکرانگی موسیقی را خوب دریافت کرده بود. «مسعود زنگنه» از اولین کسانی بود که فاصله‌های مطبوع و معمولی را وارد موسیقی کرمانشاه کرد و چون موزیسین‌های آن سال‌ها با ابتدایی‌ترین اصول ارکستراسیون غربی آشنایی نداشتند. بسیاری بر او خرده گرفته بودند که شما فالش می‌نوازید و فاصله سوم، چهارم، پنجم و ... که برای همراهی ملودی با ارکستر از آن‌ها استفاده کرده بود را فالش خوانده بودند. در طی سالیان متمادی ریاست اداری موسیقی جسارت و توانایی‌های برتر موسیقیایی در «مسعود زنگنه» آن نگاه جسور از بالا به پایین به جامعه موسیقی را در او شکل داده بود. جز در مواردی که بخواهد مطلبی طنز را از یکی از موزیسین‌ها و یا خوانندگان کرمانشاه تعریف کند، به جزییات نمی‌پرداخت. حتی نام ترانه‌هایی که آن‌ها را در طی سالیان متمادی در رادیو تنظیم کرده بود را جز در موارد محدود به زبان نمی‌آورد. گویا این تولیدات طبع پیچیده و طناز او را راضی نکرده بود و رویاهای بز گتری در ذهن می‌پروراند. اما افسوس که ادامه موج بی مهری‌های دهه شصت به موسیقی، او را برای همیشه از عرصه تولید موسیقی جدی دور کرد. سال‌های پس از رادیو را با اجرا در جبهه برای رزمنده‌ها و تدریس جسته و گریخته موسیقی به سر برد و این استعدادی که می‌توانست آثار بزرگ و ارزشمند موسیقی را در سال‌های پختگی هنریش خلق کند؛ او را تبدیل به مردی کرد که به ندرت برای خودش هم ساز می زد. در دهه آخر زندگیش با وجود اینکه از لحاظ جسمی و روحی در وضعیت بسیار خوبی بود اما نداشتن دندان را بهانه‌ای برای فلوت نزدن بیان می‌کرد. به قول خودش عمدا دندان نمی‌گذاشت تا کسی به او نگوید برایش فلوت بنوازد. «مسعود زنگنه» یکی از خلاق‌ترین موزیسین‌های کرمانشاه بود که حتی در خواندن تابلوهای تجاری مغازه‌ها، بانک‌ها، فرمانداری و ....با تغییر آکسان در کلمه‌ها به خلق مفاهیم و کلمات جدید دست می‌زد. همان کاری که دقیقا در تنظیم موسیقی‌هایش به طور کاملا مشهودی وجود دارد. در آلبوم مشترکی که برای «منوچهر طاهرزاده» آهنگساز و خواننده کرمانشاهی تنظیم کرده است در ساخت برخی ملودی اورتورها از تقطیع ملودی کلام و تغییر ملودی و در نهایت ساخت ملودی جدید استفاده کرده است و این آلبوم از ماندگاران تاریخ موسیقی کرمانشاه به شمار می‌آید و بسیاری از توانمندی‌های موسیقی «مسعود زنگنه» را به نمایش می‌گذارد. خط فاصله فلوت بوهم که ملودی خواننده را تقریبا در تمام قسمت‌ها همراهی می‌کند شاید لجبازی و شوخ‌طبعی با طیفی بوده است که آن سال‌ها فاصله‌نوازی را فالش‌نوازی می‌دانستند.
به هر رو روانش گرامی و یادش مانا

زندگی هنری «مسعود زنگنه» دارای ابعاد و ویژگی‌های منحصربفردی است که پردازش به هر بخشی، خود نیازمند یک مقاله و یا شاید یک کتاب مجزا باشد. یکی از این بخش‌ها اعتماد رفتاری و نگاه «مسعود زنگنه» به اهالی موسیقی، خصوصا موزیسینی‌های کرمانشاهی بود. اگر چه او سالیان زیادی مسئولیت موسیقی، حفظ و اشاعه آن را در کرمانشاه داشت و به نوعی سال‌های ریاست را تجربه کرده بود اما این نگاه و زاویه دید مختص به ریاست نبود و از آن فراتر می‌رفت. «مسعود زنگنه» متولد ۱۳۲۶ که در دهه چهل شمسی به بار نشسته بود؛ به نوعی پدر موسیقی پاپ و کلاسیک کرمانشاه به شمار می‌آمد. نگاه جدی، عمیق و علمی که او به مقوله موسیقی و نوازندگی در سازهای تخصصی‌اش چون فلوت و کلارینت پیدا کرده بود را؛ به جرات می‌توان گفت که سایر موزیسین‌ها فاقد آن بودند. آشنایی با «همتی» دنیایی جدید و پر از رمز و راز و تکنیک برای «مسعود زنگنه» می‌آفریند. دنیایی که آثار غرق‌شدگی در آن تا واپسین سال‌های پیش از مرگش هویدا بود. او عظمت تئوریک موسیقی را با همه ابعادش لمس کرده بود. هر چند که قادر نبود این عظمت را بالفعل کند و خروجی از آن بگیرد، اما بیکرانگی موسیقی را خوب دریافت کرده بود. «مسعود زنگنه» از اولین کسانی بود که فاصله‌های مطبوع و معمولی را وارد موسیقی کرمانشاه کرد و چون موزیسین‌های آن سال‌ها با ابتدایی‌ترین اصول ارکستراسیون غربی آشنایی نداشتند. بسیاری بر او خرده گرفته بودند که شما فالش می‌نوازید و فاصله سوم، چهارم، پنجم و ... که برای همراهی ملودی با ارکستر از آن‌ها استفاده کرده بود را فالش خوانده بودند. در طی سالیان متمادی ریاست اداری موسیقی جسارت و توانایی‌های برتر موسیقیایی در «مسعود زنگنه» آن نگاه جسور از بالا به پایین به جامعه موسیقی را در او شکل داده بود. جز در مواردی که بخواهد مطلبی طنز را از یکی از موزیسین‌ها و یا خوانندگان کرمانشاه تعریف کند، به جزییات نمی‌پرداخت. حتی نام ترانه‌هایی که آن‌ها را در طی سالیان متمادی در رادیو تنظیم کرده بود را جز در موارد محدود به زبان نمی‌آورد. گویا این تولیدات طبع پیچیده و طناز او را راضی نکرده بود و رویاهای بز گتری در ذهن می‌پروراند. اما افسوس که ادامه موج بی مهری‌های دهه شصت به موسیقی، او را برای همیشه از عرصه تولید موسیقی جدی دور کرد. سال‌های پس از رادیو را با اجرا در جبهه برای رزمنده‌ها و تدریس جسته و گریخته موسیقی به سر برد و این استعدادی که می‌توانست آثار بزرگ و ارزشمند موسیقی را در سال‌های پختگی هنریش خلق کند؛ او را تبدیل به مردی کرد که به ندرت برای خودش هم ساز می زد. در دهه آخر زندگیش با وجود اینکه از لحاظ جسمی و روحی در وضعیت بسیار خوبی بود اما نداشتن دندان را بهانه‌ای برای فلوت نزدن بیان می‌کرد. به قول خودش عمدا دندان نمی‌گذاشت تا کسی به او نگوید برایش فلوت بنوازد. «مسعود زنگنه» یکی از خلاق‌ترین موزیسین‌های کرمانشاه بود که حتی در خواندن تابلوهای تجاری مغازه‌ها، بانک‌ها، فرمانداری و ....با تغییر آکسان در کلمه‌ها به خلق مفاهیم و کلمات جدید دست می‌زد. همان کاری که دقیقا در تنظیم موسیقی‌هایش به طور کاملا مشهودی وجود دارد. در آلبوم مشترکی که برای «منوچهر طاهرزاده» آهنگساز و خواننده کرمانشاهی تنظیم کرده است در ساخت برخی ملودی اورتورها از تقطیع ملودی کلام و تغییر ملودی و در نهایت ساخت ملودی جدید استفاده کرده است و این آلبوم از ماندگاران تاریخ موسیقی کرمانشاه به شمار می‌آید و بسیاری از توانمندی‌های موسیقی «مسعود زنگنه» را به نمایش می‌گذارد. خط فاصله فلوت بوهم که ملودی خواننده را تقریبا در تمام قسمت‌ها همراهی می‌کند شاید لجبازی و شوخ‌طبعی با طیفی بوده است که آن سال‌ها فاصله‌نوازی را فالش‌نوازی می‌دانستند.
به هر رو روانش گرامی و یادش مانا

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.