خط خطی آسمان شهر
شمسی رنجبر
موسیقی شهرها آنقدر با گوش انسان امروز آمیخته شده که گاهی شنیده نمیشود، ریتمهای تند و سکوتهای مرگبارش بی آنکه احساس شود روح شهروندانش را بهسوی انزوال میبرد، تنها زمانی که بتوان خود را از قاب زندگی روزمره شهری دزدید؛ میتوان فهمید ریتمهای شکسته و تیز، شکوه نوای شهر را به بازی گرفتهاند و نوانسهایش دیگر اصلاً خوشایند نیست. خط آسمان شهر، خط لبخند مردمانش را به یغما برده است و زیر آوار این همه آشفتگی، ملال تنها ارمغان آن است، ارمغانی که معنایش فراموشی این مطلب است که؛ «شهرها با فراخواندن شهروندانش به دیدن خود، میتوانند زنده بمانند». یکی از این شهرها کرمانشاه است، کرمانشاهی که به دلیل این عدم هارمونی در سیمایش شهروندانش را به " باشنده"هایی تبدیل کرده که تنها در شهر دوام بیاورند. یکی از مشکلات اصلی معماری کرمانشاه عدم تناسب ساخت و سازها و پیامدهای اجتماعی آن است. آپارتمانهای بلند به ساختمانهای کوچکتر اشرافیت دارند و عملاً استفاده از حیاط خانه را برای اهالی با مشکل مواجه میسازند. این در حالی است که شهرداری به راحتی مجوز ساخت ساختمانهای بلند را بدون توجه به وضعیت ساخت و سازهای اطراف آن میدهد و حتی اگر مجوز صادر نشود سازنده با پرداخت جریمه تعداد طبقه دلخواه را روی ساختمان اضافه میکند و این موضوع موجب میشود آرامش و راحتی ساکنان ساختمانهای کوچک آشفته شود. در کنار این مساله، توجه به خط آسمان در ساخت و سازها رعایت نمیشود؛ این بدین معنی است که تراکم ساخت و سازها از تناسب لازم برخوردار نیست و در برخی مواقع ساختمانهای با طبقات کم در مجاورت ساختمانهای چندین طبقه دیده میشود. بنابراین، تدوین طرحهای تفضیلی انتخاب شده باید متناسب با نیازهای معماری بومی کرمانشاه باشد، در این راه باید تمامی احتیاجهای معماری منطقه مطالعه شود و مشکلات شهروندان که به شهرداری، نظام مهندسی، مسکن و شهرسازی منعکس میشود، رفع گردد. بهطور مثال در ساخت و سازهای محله بیستودو بهمن نه تنها به تناسب معماری ساختمانها فکر نمیشود بلکه معابر، کوچهها و خیابانها نیز بیتناسب احداث شده و آیندهنگری در ساخت و سازها لحاظ نشده است. در حال حاضر این محله پاسخگوی نیاز ساکنیناش نیست و اغلب ترافیک سرسامآور آن تمامی ساختمانهای تجاری و مسکونی اطراف را با مشکل مواجه میکند. در صورتی که اگر مدیریت یکپارچه معماری و در مرحله بعد شهری حاصل شود بسیاری از مشکلات رفع خواهد شد. راهکار، فرهنگسازی است که در نتیجه آگاهسازی مردم محقق میشود. تمرکز ساخت و سازها در این محله بهعنوان مرکز شهر و تراکم عمودی ناموزن ساختمانها تنها بخشی از مشکلات امروزی معماری این محله است. در عین حال که مشاهده میشود عدم انطباق و همسویی برنامههای توسعه شهری خود باعث تشدید آسیبهای کنونی شده است. اینکه برنامهدهی معماری دیروز شهر چطور تصور شده و چگونه بدنه این محله را در کالبدش ساختاربندی کردهاند امروزه عوارض و خلأهای آن بر زندگی ساکنان سایه انداخته است. خانه بیش از هر چیز دیگر باید محل آرامش باشد و خواسته مسئولان ساخت شهری با این مساله مطابقت کند. در کرمانشاه خانه فقط عمران است؛ در چنین خانهای تمام نوستالژیها و حس تعلقها روبه زوال میرود و در نهایت میمیرد.
موسیقی شهرها آنقدر با گوش انسان امروز آمیخته شده که گاهی شنیده نمیشود، ریتمهای تند و سکوتهای مرگبارش بی آنکه احساس شود روح شهروندانش را بهسوی انزوال میبرد، تنها زمانی که بتوان خود را از قاب زندگی روزمره شهری دزدید؛ میتوان فهمید ریتمهای شکسته و تیز، شکوه نوای شهر را به بازی گرفتهاند و نوانسهایش دیگر اصلاً خوشایند نیست. خط آسمان شهر، خط لبخند مردمانش را به یغما برده است و زیر آوار این همه آشفتگی، ملال تنها ارمغان آن است، ارمغانی که معنایش فراموشی این مطلب است که؛ «شهرها با فراخواندن شهروندانش به دیدن خود، میتوانند زنده بمانند». یکی از این شهرها کرمانشاه است، کرمانشاهی که به دلیل این عدم هارمونی در سیمایش شهروندانش را به " باشنده"هایی تبدیل کرده که تنها در شهر دوام بیاورند. یکی از مشکلات اصلی معماری کرمانشاه عدم تناسب ساخت و سازها و پیامدهای اجتماعی آن است. آپارتمانهای بلند به ساختمانهای کوچکتر اشرافیت دارند و عملاً استفاده از حیاط خانه را برای اهالی با مشکل مواجه میسازند. این در حالی است که شهرداری به راحتی مجوز ساخت ساختمانهای بلند را بدون توجه به وضعیت ساخت و سازهای اطراف آن میدهد و حتی اگر مجوز صادر نشود سازنده با پرداخت جریمه تعداد طبقه دلخواه را روی ساختمان اضافه میکند و این موضوع موجب میشود آرامش و راحتی ساکنان ساختمانهای کوچک آشفته شود. در کنار این مساله، توجه به خط آسمان در ساخت و سازها رعایت نمیشود؛ این بدین معنی است که تراکم ساخت و سازها از تناسب لازم برخوردار نیست و در برخی مواقع ساختمانهای با طبقات کم در مجاورت ساختمانهای چندین طبقه دیده میشود. بنابراین، تدوین طرحهای تفضیلی انتخاب شده باید متناسب با نیازهای معماری بومی کرمانشاه باشد، در این راه باید تمامی احتیاجهای معماری منطقه مطالعه شود و مشکلات شهروندان که به شهرداری، نظام مهندسی، مسکن و شهرسازی منعکس میشود، رفع گردد. بهطور مثال در ساخت و سازهای محله بیستودو بهمن نه تنها به تناسب معماری ساختمانها فکر نمیشود بلکه معابر، کوچهها و خیابانها نیز بیتناسب احداث شده و آیندهنگری در ساخت و سازها لحاظ نشده است. در حال حاضر این محله پاسخگوی نیاز ساکنیناش نیست و اغلب ترافیک سرسامآور آن تمامی ساختمانهای تجاری و مسکونی اطراف را با مشکل مواجه میکند. در صورتی که اگر مدیریت یکپارچه معماری و در مرحله بعد شهری حاصل شود بسیاری از مشکلات رفع خواهد شد. راهکار، فرهنگسازی است که در نتیجه آگاهسازی مردم محقق میشود. تمرکز ساخت و سازها در این محله بهعنوان مرکز شهر و تراکم عمودی ناموزن ساختمانها تنها بخشی از مشکلات امروزی معماری این محله است. در عین حال که مشاهده میشود عدم انطباق و همسویی برنامههای توسعه شهری خود باعث تشدید آسیبهای کنونی شده است. اینکه برنامهدهی معماری دیروز شهر چطور تصور شده و چگونه بدنه این محله را در کالبدش ساختاربندی کردهاند امروزه عوارض و خلأهای آن بر زندگی ساکنان سایه انداخته است. خانه بیش از هر چیز دیگر باید محل آرامش باشد و خواسته مسئولان ساخت شهری با این مساله مطابقت کند. در کرمانشاه خانه فقط عمران است؛ در چنین خانهای تمام نوستالژیها و حس تعلقها روبه زوال میرود و در نهایت میمیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.