بررسي مشكلات موسيقي استان در گفتگو با فرزاد شهسواري
ساز ناكوك موسيقي كرمانشاه
طاهره فیض
هر چند همگان اصرار دارند کرمانشاه را شهر پهلوانان بنامند، اما این روزها چنانکه میبینیم جوانان بیشتر از هر چیز دیگر به هنر روی آوردهاند. به درستی هم در این مسیر خوش درخشیدهاند. بیشتراز نام پهلوانان ما هنرمندانی داریم که در زمینههای مختلف آوازهشان ایران و گاهاً عرصههای هنری جهان را هم درنوردیده.کسانی چون:«کیهان کلهر»، «شهرام ناظری»، «پورناظریها » و .... شهر پر است از آموزشگاههای موسیقی که آنها هم پذیرای جوانان جویای هنر هستند. با این همه هر از چند گاهی که شهر را بنرهای اجرای کنسرتها پر میکند نامی از یک خواننده و گروه بومی در میان نیست و کرمانشاه در حالی میزبان کنسرت پایتختنشینان میشود که اگر تنبورنوازان و دف نوازانش اراده کنند گرد هم بیایند؛ صدایشان گوش فلک را هم مینوازد. به همین خاطر تصمیم گرفتیم تا با رییس انجمن موسیقی کرمانشاه - فرزاد شهسواری- درباره وضعیت موسیقی استان و مهمترین برنامههایش برای ایجاد تحول در انجمن موسیقی که دیر زمانی است منفعل گشته به گفتگو بنشینیم.
انجمن موسیقی دارای چه اختیارات اجرایی است؟
انجمن موسيقى اختيارات گستردهاى ندارد، چون كلا با موسيقى برخورد احتياطى ميشود. به همين دليل اختيارات آن به گونهاى طراحى شده كه خودمختار نباشد و همواره سايه نظارت و دخالت نهاد و مقام دولتى برسر آن باشد. انجمن بيشتر ماهيت حمايتى، حفظ و اشاعه بايد داشته باشد و طراح برنامههاى فاخر موسيقى باشد كه اكنون كمى از اين مسير فاصله دارد. برنامهريزى درست كنسرتها، دقت در آموزش و كيفيت آن، خدمات حمايتى به هنرمندان، ايجاد فضاى فعاليت هنرمندان استان و معرفى و اشاعه موسيقى استان از مواردي است كه انجمن بايد برآن همت بگمارد.
براساس این اختیارات چه برنامهایی برای پتانسیل عظیم موسیقی کرمانشاه دارید؟
در موسيقى كرمانشاه چند نقطه ضعف داريم. در بخش آموزش چه در سطح آموزشگاه چه در دانشگاه بسيار آسيبپذير هستيم و از استاندارد فاصله بسيار داريم. نظارت و همكارى در اين زمينه با اين نهادها در برنامه انجمن است. بستر حضور اساتيد تراز اول را فراهم ميكنم تا در آموزش جبران كاستى كنيم. هنرمندان كرمانشاهى در بخشهاى سنتى، محلى و مقامى بويژه موسيقى تنبور بايد مورد توجه، حمايت و معرفى قرار گيرند. همه گونههاى موسيقى كرمانشاه مانند تنبور، سياچمانه، مور، هوره، ترانههاى فولكلور و شهرى ما قابليت ثبت، ضبط و اشاعه دارند. بايد براى معرفى آنها در ساير استانهاى ايران و فستيوالهاى جهانى فرصت خودنمايى فراهم كرد. اينها اصل ميراث فرهنگى ما هستند. در كمك و فعاليت در اين زمينه بايد اداره فرهنگ و ارشاد، ميراث فرهنگى، استاندارى پا به ميدان بگذارند و آنچنان كه در بعضى موارد و مناسبتها كار مضاعف ميكنند و سنگ تمام ميگذارند، براى موسيقى هم سهم قائل باشند و بدانند كه موسيقى پرمخاطبترين و مؤثرترين ابزار فرهنگ و گفتگوى تمدنهاست و برخورد احتياطى و سليقهاى با آن زيان جبران ناپذير دارد. موسيقى ما در همه دنيا فاخر و ارزشمند شناخته شده
پس ما با ابزار دولتي آن را در خاك خودمان خوار نكنيم. امروز با پيدايش افكار افراطى و خطرناك در بخشى از كشور، موسيقى يكى از بهترين راهكارهاى خنثى كردن آن است.
چرا در استان ما این حجم از کنسرتهای پاپ و سنتی که خوانندگان همه ازپایتخت هستند برگزار میشود و بسیار هم موفقیتآمیز است؟ اما برگزاری کنسرت خوانندگان کرمانشاهی با شکست روبرو میشود؟
البته همه كنسرتها موفق نيستند. فضاى كنسرت در كرمانشاه بسيار رقابتى شده و متأسفانه كنسرتگذاران(تاجران موسيقى) رقابت ناسالم دارند و در رقابت با يكديگر هم دستمزد هنرمندان را بىتناسب افزايش دادهاند و هم تعداد كنسرتها را به افراط كشاندهاند. البته در دعوتى كه از بيشتر اين افراد داشتم قرار به همكارى و همفكرى براى ساماندهى كنسرتها گذاشته شد. بسيارى از این كنسرتها بار هنرى ندارند و حتى مردم و جوانان را از فرهنگ اصيل دور ميكنند. و البته مردم را هم نميتوان از استقبال بازداشت بلكه بايد موسيقى فاخر را به آنان معرفى كرد و فرهنگ سازى كرد.
با استناد به استقبال گسترده از این کنسرتها متوجه میشویم که مردم استان ما به موسیقی علاقمند هستند، اما هنگام برگزاری کنسرت خوانندگان کرمانشاهی با اقبال مواجه نمیشوند.به عنوان یک کارشناس موسیقی علت این جریان را در چه میدانید؟
وقتى كه يك شهروند نميتواند از رسانه اصلى و قدرتمند كشورش موسيقى فاخر بشنود و شبانه روز با تعدادى موسيقى سطحى و بیمحتوا روبرو است ، فرصتى براى شناخت ندارد و با معيار غلط انتخاب ميكند. خوانندگان كرمانشاهى يا پيشكسوت هستند يا جوان. پيشكسوتان كه يا خود را بازنشسته كردند يا افرادى را براى همكارى ندارند و علت ديگر اين كه واقعا اين هنرمندان اراده براى يك كار بزرگ و فاخر ندارند. عدم حمايت از آنها و نيز بزرگنمايى هنرمندانى كه از تهران ميآيند گوى را از هنرمند كرمانشاهى ميربايد. هزينههاى كنسرت در كرمانشاه با همه بىامكاناتىها بالاست. سالن بىكيفيت و كوچك اما گران، تبليغات پرهزينه، صدابردارى به علت نبود امکانات بیکیفیت است و به ناچار هزينه هنگفت به صدابردار تهرانى پرداخت ميشود. اين هزينهها براى هنرمند كرمانشاهى و تهرانی برابر است. اما مردم اگر بليت تهرانى را صدهزار تومان ميخرند بليت كرمانشاهى را بيست هزار تومان هم نميخرند. اكنون در انجمن موسيقى بسيارى از اولويتها را به هنرمندان كرمانشاهى دادهايم و موقعيت خوبي است كه بيايند و كاركنند. البته بعضى حمايتها را نداريم؛ ازجمله سالن ارزان يا رايگان كه به
دنبال آن هم هستم.
چرا برگزاری بارانا متوقف شد؟
بارانا يك بنياد شخصى و خصوصى است. اين بنيادها در هزينه و درامد دقت میكنند. چون حمايتى از اين برنامهها نشد و كار هم سنگين بود ادامه آن دشوار است . بخش خصوصى هم كه نميتواند براى كار فرهنگى درصد بدهد. البته خبرقطعى از توقف آن نشنيدهام.
در انجمن موسیقی تا چه حد از نیروهای متخصص استفاده کردهاید؟
در واقع هركس كه دستى بر ساز و آواز دارد عضو انجمن موسيق است و مورد پشتيبانى آن. برنامهريزى كردهام كه انجمن را به كانونهاى تخصصى تقسيم كنم. مانند: كانون نوازندگان ساز ايرانى، كانون آواز، كانون پاپ، كانون بانوان، كانون پژوهش و ... تا بتوانيم از تخصصها بيشتر بهره ببريم.
با توجه به آموزشگاههای متعدد در سطح استان و دانشگاه موسیقی، شما آماری از تعداد نوارندگان و خوانندگان کرمانشاهی دارید؟
آمار مشخص و تاييد شدهاى تاكنون نبوده اما قرار است كه بانك اطلاعاتى جامعى به شكل كلاسهبندى شده درست كنيم تا روند پيشرفت يا پسرفت را بتوانيم مطالعه كنيم. هنرمندان طى سالهاى اخير از انجمن نااميد شده و دور گرفتهاند و اين آسيب بزرگي است.رمن ازهمه هنرمندان ميخواهم به كمك انجمن بيايند و مؤثر باشند. معنى انجمن در خودش نهفته، انجمن يعنى افراد و جمع و گروه، نه يك نفر. پس انجمن با آنها انجمن است. بيايند طرح و نظر بدهند، راهكار بدهند تا تحول ايجاد شود.
چه برنامهایی برای برگزاری جشنوارههای رقابتی دارید؟
برگزارى جشنواره پول و امكانات ميخواهد كه ما در اين دو بسيار بسيار مشكل داريم. در اين دو ماهى كه آمدهام هنوز موفق به جذب و تامين بودجه مورد نياز نشدهام. انجمن بدهكار است به اشخاص و پرسنل(انجمنى تحويل گرفتهام مثل دولتى كه آقاى روحانى تحويل گرفت؛ ويران!!! طرحهاى خوبى براى جشنواره داريم كه به سختى اولين آن را، باعنوان كهن آواهاى تنبور با همكارى خانه تنبور، اداره ارشاد دالاهو و اداره كل ارشاد استان در شهريور در حد گسترده با حضور چهرههاى جهانى موسيقى ايران و كرمانشاه برگزار ميكنيم. گرچه هنوز در گير و دار بودجه و تخصيص صدقهايم!!!! بخش خصوصى صنعت و سرمايه استان كه در باغ هنر نيستند.
بعد از برگزاری کنسرتها انجمن موسیقی از لحاظ کیفیت کنسرتهای برگزار شده را نقد میکند؟
به دليل تجارى شدن كنسرتها و اينكه تقريبا بيشتر آنها از نظر محتوايى و فنى آنقدر قابل نقد نيستند، انجمن بيشتر سعى ميكند به آسيبشناسى فرهنگى استقبال از اين كنسرتها و بىمخاطب شدن كنسرتهاى سنتى و محلى بپردازد.امیدوارم که «فرزاد شهسواری» در این راه ثابت قدم بماند، همچنین شاهد ایجاد تغییر در وضعیت موسیقی کرمانشاه باشیم و از حمایت ارگانهای دیگر جهت اعتلای موسیقی استان که نتیجه آن اعتلای فرهنگ جامعه و داشتن شهری بدون خشونت است بهره ببریم.
هر چند همگان اصرار دارند کرمانشاه را شهر پهلوانان بنامند، اما این روزها چنانکه میبینیم جوانان بیشتر از هر چیز دیگر به هنر روی آوردهاند. به درستی هم در این مسیر خوش درخشیدهاند. بیشتراز نام پهلوانان ما هنرمندانی داریم که در زمینههای مختلف آوازهشان ایران و گاهاً عرصههای هنری جهان را هم درنوردیده.کسانی چون:«کیهان کلهر»، «شهرام ناظری»، «پورناظریها » و .... شهر پر است از آموزشگاههای موسیقی که آنها هم پذیرای جوانان جویای هنر هستند. با این همه هر از چند گاهی که شهر را بنرهای اجرای کنسرتها پر میکند نامی از یک خواننده و گروه بومی در میان نیست و کرمانشاه در حالی میزبان کنسرت پایتختنشینان میشود که اگر تنبورنوازان و دف نوازانش اراده کنند گرد هم بیایند؛ صدایشان گوش فلک را هم مینوازد. به همین خاطر تصمیم گرفتیم تا با رییس انجمن موسیقی کرمانشاه - فرزاد شهسواری- درباره وضعیت موسیقی استان و مهمترین برنامههایش برای ایجاد تحول در انجمن موسیقی که دیر زمانی است منفعل گشته به گفتگو بنشینیم.
انجمن موسیقی دارای چه اختیارات اجرایی است؟
انجمن موسيقى اختيارات گستردهاى ندارد، چون كلا با موسيقى برخورد احتياطى ميشود. به همين دليل اختيارات آن به گونهاى طراحى شده كه خودمختار نباشد و همواره سايه نظارت و دخالت نهاد و مقام دولتى برسر آن باشد. انجمن بيشتر ماهيت حمايتى، حفظ و اشاعه بايد داشته باشد و طراح برنامههاى فاخر موسيقى باشد كه اكنون كمى از اين مسير فاصله دارد. برنامهريزى درست كنسرتها، دقت در آموزش و كيفيت آن، خدمات حمايتى به هنرمندان، ايجاد فضاى فعاليت هنرمندان استان و معرفى و اشاعه موسيقى استان از مواردي است كه انجمن بايد برآن همت بگمارد.
براساس این اختیارات چه برنامهایی برای پتانسیل عظیم موسیقی کرمانشاه دارید؟
در موسيقى كرمانشاه چند نقطه ضعف داريم. در بخش آموزش چه در سطح آموزشگاه چه در دانشگاه بسيار آسيبپذير هستيم و از استاندارد فاصله بسيار داريم. نظارت و همكارى در اين زمينه با اين نهادها در برنامه انجمن است. بستر حضور اساتيد تراز اول را فراهم ميكنم تا در آموزش جبران كاستى كنيم. هنرمندان كرمانشاهى در بخشهاى سنتى، محلى و مقامى بويژه موسيقى تنبور بايد مورد توجه، حمايت و معرفى قرار گيرند. همه گونههاى موسيقى كرمانشاه مانند تنبور، سياچمانه، مور، هوره، ترانههاى فولكلور و شهرى ما قابليت ثبت، ضبط و اشاعه دارند. بايد براى معرفى آنها در ساير استانهاى ايران و فستيوالهاى جهانى فرصت خودنمايى فراهم كرد. اينها اصل ميراث فرهنگى ما هستند. در كمك و فعاليت در اين زمينه بايد اداره فرهنگ و ارشاد، ميراث فرهنگى، استاندارى پا به ميدان بگذارند و آنچنان كه در بعضى موارد و مناسبتها كار مضاعف ميكنند و سنگ تمام ميگذارند، براى موسيقى هم سهم قائل باشند و بدانند كه موسيقى پرمخاطبترين و مؤثرترين ابزار فرهنگ و گفتگوى تمدنهاست و برخورد احتياطى و سليقهاى با آن زيان جبران ناپذير دارد. موسيقى ما در همه دنيا فاخر و ارزشمند شناخته شده
پس ما با ابزار دولتي آن را در خاك خودمان خوار نكنيم. امروز با پيدايش افكار افراطى و خطرناك در بخشى از كشور، موسيقى يكى از بهترين راهكارهاى خنثى كردن آن است.
چرا در استان ما این حجم از کنسرتهای پاپ و سنتی که خوانندگان همه ازپایتخت هستند برگزار میشود و بسیار هم موفقیتآمیز است؟ اما برگزاری کنسرت خوانندگان کرمانشاهی با شکست روبرو میشود؟
البته همه كنسرتها موفق نيستند. فضاى كنسرت در كرمانشاه بسيار رقابتى شده و متأسفانه كنسرتگذاران(تاجران موسيقى) رقابت ناسالم دارند و در رقابت با يكديگر هم دستمزد هنرمندان را بىتناسب افزايش دادهاند و هم تعداد كنسرتها را به افراط كشاندهاند. البته در دعوتى كه از بيشتر اين افراد داشتم قرار به همكارى و همفكرى براى ساماندهى كنسرتها گذاشته شد. بسيارى از این كنسرتها بار هنرى ندارند و حتى مردم و جوانان را از فرهنگ اصيل دور ميكنند. و البته مردم را هم نميتوان از استقبال بازداشت بلكه بايد موسيقى فاخر را به آنان معرفى كرد و فرهنگ سازى كرد.
با استناد به استقبال گسترده از این کنسرتها متوجه میشویم که مردم استان ما به موسیقی علاقمند هستند، اما هنگام برگزاری کنسرت خوانندگان کرمانشاهی با اقبال مواجه نمیشوند.به عنوان یک کارشناس موسیقی علت این جریان را در چه میدانید؟
وقتى كه يك شهروند نميتواند از رسانه اصلى و قدرتمند كشورش موسيقى فاخر بشنود و شبانه روز با تعدادى موسيقى سطحى و بیمحتوا روبرو است ، فرصتى براى شناخت ندارد و با معيار غلط انتخاب ميكند. خوانندگان كرمانشاهى يا پيشكسوت هستند يا جوان. پيشكسوتان كه يا خود را بازنشسته كردند يا افرادى را براى همكارى ندارند و علت ديگر اين كه واقعا اين هنرمندان اراده براى يك كار بزرگ و فاخر ندارند. عدم حمايت از آنها و نيز بزرگنمايى هنرمندانى كه از تهران ميآيند گوى را از هنرمند كرمانشاهى ميربايد. هزينههاى كنسرت در كرمانشاه با همه بىامكاناتىها بالاست. سالن بىكيفيت و كوچك اما گران، تبليغات پرهزينه، صدابردارى به علت نبود امکانات بیکیفیت است و به ناچار هزينه هنگفت به صدابردار تهرانى پرداخت ميشود. اين هزينهها براى هنرمند كرمانشاهى و تهرانی برابر است. اما مردم اگر بليت تهرانى را صدهزار تومان ميخرند بليت كرمانشاهى را بيست هزار تومان هم نميخرند. اكنون در انجمن موسيقى بسيارى از اولويتها را به هنرمندان كرمانشاهى دادهايم و موقعيت خوبي است كه بيايند و كاركنند. البته بعضى حمايتها را نداريم؛ ازجمله سالن ارزان يا رايگان كه به
دنبال آن هم هستم.
چرا برگزاری بارانا متوقف شد؟
بارانا يك بنياد شخصى و خصوصى است. اين بنيادها در هزينه و درامد دقت میكنند. چون حمايتى از اين برنامهها نشد و كار هم سنگين بود ادامه آن دشوار است . بخش خصوصى هم كه نميتواند براى كار فرهنگى درصد بدهد. البته خبرقطعى از توقف آن نشنيدهام.
در انجمن موسیقی تا چه حد از نیروهای متخصص استفاده کردهاید؟
در واقع هركس كه دستى بر ساز و آواز دارد عضو انجمن موسيق است و مورد پشتيبانى آن. برنامهريزى كردهام كه انجمن را به كانونهاى تخصصى تقسيم كنم. مانند: كانون نوازندگان ساز ايرانى، كانون آواز، كانون پاپ، كانون بانوان، كانون پژوهش و ... تا بتوانيم از تخصصها بيشتر بهره ببريم.
با توجه به آموزشگاههای متعدد در سطح استان و دانشگاه موسیقی، شما آماری از تعداد نوارندگان و خوانندگان کرمانشاهی دارید؟
آمار مشخص و تاييد شدهاى تاكنون نبوده اما قرار است كه بانك اطلاعاتى جامعى به شكل كلاسهبندى شده درست كنيم تا روند پيشرفت يا پسرفت را بتوانيم مطالعه كنيم. هنرمندان طى سالهاى اخير از انجمن نااميد شده و دور گرفتهاند و اين آسيب بزرگي است.رمن ازهمه هنرمندان ميخواهم به كمك انجمن بيايند و مؤثر باشند. معنى انجمن در خودش نهفته، انجمن يعنى افراد و جمع و گروه، نه يك نفر. پس انجمن با آنها انجمن است. بيايند طرح و نظر بدهند، راهكار بدهند تا تحول ايجاد شود.
چه برنامهایی برای برگزاری جشنوارههای رقابتی دارید؟
برگزارى جشنواره پول و امكانات ميخواهد كه ما در اين دو بسيار بسيار مشكل داريم. در اين دو ماهى كه آمدهام هنوز موفق به جذب و تامين بودجه مورد نياز نشدهام. انجمن بدهكار است به اشخاص و پرسنل(انجمنى تحويل گرفتهام مثل دولتى كه آقاى روحانى تحويل گرفت؛ ويران!!! طرحهاى خوبى براى جشنواره داريم كه به سختى اولين آن را، باعنوان كهن آواهاى تنبور با همكارى خانه تنبور، اداره ارشاد دالاهو و اداره كل ارشاد استان در شهريور در حد گسترده با حضور چهرههاى جهانى موسيقى ايران و كرمانشاه برگزار ميكنيم. گرچه هنوز در گير و دار بودجه و تخصيص صدقهايم!!!! بخش خصوصى صنعت و سرمايه استان كه در باغ هنر نيستند.
بعد از برگزاری کنسرتها انجمن موسیقی از لحاظ کیفیت کنسرتهای برگزار شده را نقد میکند؟
به دليل تجارى شدن كنسرتها و اينكه تقريبا بيشتر آنها از نظر محتوايى و فنى آنقدر قابل نقد نيستند، انجمن بيشتر سعى ميكند به آسيبشناسى فرهنگى استقبال از اين كنسرتها و بىمخاطب شدن كنسرتهاى سنتى و محلى بپردازد.امیدوارم که «فرزاد شهسواری» در این راه ثابت قدم بماند، همچنین شاهد ایجاد تغییر در وضعیت موسیقی کرمانشاه باشیم و از حمایت ارگانهای دیگر جهت اعتلای موسیقی استان که نتیجه آن اعتلای فرهنگ جامعه و داشتن شهری بدون خشونت است بهره ببریم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.