استعدادیابی ورزشی
استعدادیابی به معیارهای ویژهای نیاز دارد. این معیارها را میتوان به دو بخش کلی استعدادیابی عمومی (غربالگری عمومی) و استعدادیابی ویژه یا تخصصی تقسیمبندی کرد.
استعدادیابی عمومی (غربالگری عمومی): هدف از اجرای فرآیند استعدادیابی عمومی توجه به همه دانش آموزان رده سنی 14-12 سال برای دختران و در رده سنی 16-14 سال برای پسران است؛ اما از آنجا که همه دانش آموزان نمیتوانند به منزله نخبههای ورزشی برگزیده شوند بنابراین اجزاء و عناصر این فرآیند شامل موارد اصلی و در جزء عوامل مورثی است. غربالگری عمومی هزینههای استعدادیابی را با خارج کردن افراد نامستعد برای رسیدن به اوج قهرمانی کاهش میدهد. در فرآیند استعدادیابی عمومی، در مرحله اول مشخصات فردی و خانوادگی فرد ثبت میشود. در مرحله دوم، سنجش سلامت، سنجش بدن که شامل سنجش (شکل بدنی، وضعیت بدنی و ترکیب بدنی) است، انجام میشود. در مرحله سوم، پیشینه و سوابق ورزشی دانشآموز بررسی میشود. پس از بررسی سوابق ورزشی دانشآموز، نوبت بررسی پیشینه و سوابق ورزشی خانواده دانشآموز میرسد. هنگامی که اطلاعات کامل به دست آمد این اطلاعات به کامپیوتر ارسال شده، اطلاعات به دست آمده رتبهبندی میشوند و به همراه پیشنهادات مناسب به دانشآموز ارائه میشود. استعدادیابی ویژه (تخصصی): در مرحله استعدادیابی ویژه، به شاخص تعیینکننده و تخصصیتر توجه میشود.
بدیهی است در این مرحله به منظور کسب اطلاعات بیشتر و دقیقتر، آزمونهای تخصصیتر، متخصصان با تجربه و ابزارهای دقیقتری مورد نیاز است. در این مرحله ظرفیتهای جسمانی (قدرت، استقامت، انعطافپذیری، سرعت) مورد توجه قرار میگیرند. همچنین برخی از تواناییهای حرکتی و ظرفیتهای فیزیولوژیکی مد نظر هستند. ظرفیتهای روانی عامل دیگری است که در تعیین استعداد و موفقیت ورزشکاران نخبه مهم است. در فرآیند استعدادیابی ویژه، با سنجش قابلیتهای بیشتری روبرو هستیم. همچنین تعداد افرادی که در این فرایند شرکت میکنند کمتر از فرآیند استعدادیابی عمومی است. اجرای فرآیند استعدادیابی ویژه نیازمند چهار مرحله است. پس از تنظیم لیست دانشآموزان مستعد بر اساس غربالگری عمومی، در مرحله اول، سنجش قابلیت جسمانی که شامل، سنجش استقامت قلبی-عروقی، سنجش قدرت، سنجش انعطاف و سنجش استقامت عضلانی است، انجام میگیرد. در مرحله دوم، سلامت ورزشی مورد بررسی قرار میگیرد. سومین مرحله، مرحله سنجش قابلیت حرکتی ورزشکار است. در این مرحله، سرعت، توان، چابکی، تعادل و عکسالعمل فرد بررسی میشود. پس از بررسی عوامل یاد شده، در مرحله چهارم، مرحله روانشناسی، میزان مقابله
با فشار روانی، میزان تمرکز و اعتماد به نفس، میزان هوش تاکتیکی و شخصیت و سازگاری فرد مورد بررسی قرار میگیرد. پس از اینکه تمام اطلاعات مورد نیاز دریافت شد، اطلاعات به کامپیوتر ارسال شده با تعیین رشته یا رشتههای ورزشی مناسب به مربی و دانشآموز ارائه میشود و در نهایت دانشآموز به سوی باشگاههای ورزشی فرستاده میشود.دورنمای استعداد: هنگامی که یک استعداد واقعی را در یک کودک کشف میکنید، آنرا حمایت کنید، به چالش وادارید و از تجارب مربوط به آن لذت ببرید، اما در مورد آن دوراندیش باشید. لازم به یادآوری است که در استعدادیابی ورزشی یا هرگونه استعدادیابیای متخصصان در تلاشند تا زمینههای رشد و شکوفایی را بیابند ولی قطعاً عوامل بسیاری در آینده ورزشی کودک تأثیر میگذارند که ممکن است تسهیلکننده یا محدودکننده دستیابی او به اوج قهرمانی باشند. مقایسه استعداد کودک با سایر گروهها، دوستان و اعضای خانواده میتواند به یک ایده بزرگنما درباره استعداد او منجر شود. استعداد باید با اجزا یا ویژگیهای گروههای بزرگ مقایسه شود و این کار باید از طریق ارزیابی عملکرد کودک، توسط یکسری آزمونها یا شاخصهای استاندارد که قبلاً در سطح ملی
انجام شدهاند صورت گیرد. مقایسه عملکرد کودک با دادههای هنجاری یا دادههای قبلی یک سازمان ورزشی مفید است. لذا والدین باید توجه داشته باشند که هیچگاه توان و استعدادکودک را با کودکان دیگر مقایسه نکنند و فقط عملکرد او را از طریق دادههایی که در سطح کشوری یا استانی و جهانی وجود دارد ارزیابی نمایند. ضرورتی ندارد که کودک فقط در یک رشته ورزشی شرکت کند بلکه سعی کنید او را در چندین رشته ورزشی شرکت دهید. به استثنای بعضی از رشتهها (مثل ژیمناستیک). بهتر است برای کسب برتری در ورزش، کودک در ابتدا در چند رشته ورزشی شرکت کند تا فقط یک رشته. قبل از سنین نوجوانی والدین میتوانند حداکثر فرصت ممکن را برای فرزندان خود به منظور موفقیت در ورزشهایی از طریق امکان شرکت در فعالیتهای زیر فراهم کنند: فعالیتهای دارای ماهیت هوازی یا استقامتی (مثل شنا، دویدن، دوچرخه سواری)، فعالیتهای دارای ماهیت حرکتی مهارتی یا هماهنگی (مثل ژیمناستیک، ورزشهای ضربهای)، فعالیتهای دارای ماهیت ارتباطی (تعاملی) یا اجتماعی (مثل ورزشهای تیمی)؛ بنابراین، اگرچه نقش حمایتی خانواده و دوستان در زندگی ورزشکاران نخبه مهم است ولی موضوع استعدادیابی پدیدهای علمی
و تخصصی است که فقط باید بر اساس اصول علمی تعریف شده و با نظر و مشاور کارشناسان و متخصصین علمی صورت گیرد.
استعدادیابی به معیارهای ویژهای نیاز دارد. این معیارها را میتوان به دو بخش کلی استعدادیابی عمومی (غربالگری عمومی) و استعدادیابی ویژه یا تخصصی تقسیمبندی کرد.
استعدادیابی عمومی (غربالگری عمومی): هدف از اجرای فرآیند استعدادیابی عمومی توجه به همه دانش آموزان رده سنی 14-12 سال برای دختران و در رده سنی 16-14 سال برای پسران است؛ اما از آنجا که همه دانش آموزان نمیتوانند به منزله نخبههای ورزشی برگزیده شوند بنابراین اجزاء و عناصر این فرآیند شامل موارد اصلی و در جزء عوامل مورثی است. غربالگری عمومی هزینههای استعدادیابی را با خارج کردن افراد نامستعد برای رسیدن به اوج قهرمانی کاهش میدهد. در فرآیند استعدادیابی عمومی، در مرحله اول مشخصات فردی و خانوادگی فرد ثبت میشود. در مرحله دوم، سنجش سلامت، سنجش بدن که شامل سنجش (شکل بدنی، وضعیت بدنی و ترکیب بدنی) است، انجام میشود. در مرحله سوم، پیشینه و سوابق ورزشی دانشآموز بررسی میشود. پس از بررسی سوابق ورزشی دانشآموز، نوبت بررسی پیشینه و سوابق ورزشی خانواده دانشآموز میرسد. هنگامی که اطلاعات کامل به دست آمد این اطلاعات به کامپیوتر ارسال شده، اطلاعات به دست آمده رتبهبندی میشوند و به همراه پیشنهادات مناسب به دانشآموز ارائه میشود. استعدادیابی ویژه (تخصصی): در مرحله استعدادیابی ویژه، به شاخص تعیینکننده و تخصصیتر توجه میشود.
بدیهی است در این مرحله به منظور کسب اطلاعات بیشتر و دقیقتر، آزمونهای تخصصیتر، متخصصان با تجربه و ابزارهای دقیقتری مورد نیاز است. در این مرحله ظرفیتهای جسمانی (قدرت، استقامت، انعطافپذیری، سرعت) مورد توجه قرار میگیرند. همچنین برخی از تواناییهای حرکتی و ظرفیتهای فیزیولوژیکی مد نظر هستند. ظرفیتهای روانی عامل دیگری است که در تعیین استعداد و موفقیت ورزشکاران نخبه مهم است. در فرآیند استعدادیابی ویژه، با سنجش قابلیتهای بیشتری روبرو هستیم. همچنین تعداد افرادی که در این فرایند شرکت میکنند کمتر از فرآیند استعدادیابی عمومی است. اجرای فرآیند استعدادیابی ویژه نیازمند چهار مرحله است. پس از تنظیم لیست دانشآموزان مستعد بر اساس غربالگری عمومی، در مرحله اول، سنجش قابلیت جسمانی که شامل، سنجش استقامت قلبی-عروقی، سنجش قدرت، سنجش انعطاف و سنجش استقامت عضلانی است، انجام میگیرد. در مرحله دوم، سلامت ورزشی مورد بررسی قرار میگیرد. سومین مرحله، مرحله سنجش قابلیت حرکتی ورزشکار است. در این مرحله، سرعت، توان، چابکی، تعادل و عکسالعمل فرد بررسی میشود. پس از بررسی عوامل یاد شده، در مرحله چهارم، مرحله روانشناسی، میزان مقابله
با فشار روانی، میزان تمرکز و اعتماد به نفس، میزان هوش تاکتیکی و شخصیت و سازگاری فرد مورد بررسی قرار میگیرد. پس از اینکه تمام اطلاعات مورد نیاز دریافت شد، اطلاعات به کامپیوتر ارسال شده با تعیین رشته یا رشتههای ورزشی مناسب به مربی و دانشآموز ارائه میشود و در نهایت دانشآموز به سوی باشگاههای ورزشی فرستاده میشود.دورنمای استعداد: هنگامی که یک استعداد واقعی را در یک کودک کشف میکنید، آنرا حمایت کنید، به چالش وادارید و از تجارب مربوط به آن لذت ببرید، اما در مورد آن دوراندیش باشید. لازم به یادآوری است که در استعدادیابی ورزشی یا هرگونه استعدادیابیای متخصصان در تلاشند تا زمینههای رشد و شکوفایی را بیابند ولی قطعاً عوامل بسیاری در آینده ورزشی کودک تأثیر میگذارند که ممکن است تسهیلکننده یا محدودکننده دستیابی او به اوج قهرمانی باشند. مقایسه استعداد کودک با سایر گروهها، دوستان و اعضای خانواده میتواند به یک ایده بزرگنما درباره استعداد او منجر شود. استعداد باید با اجزا یا ویژگیهای گروههای بزرگ مقایسه شود و این کار باید از طریق ارزیابی عملکرد کودک، توسط یکسری آزمونها یا شاخصهای استاندارد که قبلاً در سطح ملی
انجام شدهاند صورت گیرد. مقایسه عملکرد کودک با دادههای هنجاری یا دادههای قبلی یک سازمان ورزشی مفید است. لذا والدین باید توجه داشته باشند که هیچگاه توان و استعدادکودک را با کودکان دیگر مقایسه نکنند و فقط عملکرد او را از طریق دادههایی که در سطح کشوری یا استانی و جهانی وجود دارد ارزیابی نمایند. ضرورتی ندارد که کودک فقط در یک رشته ورزشی شرکت کند بلکه سعی کنید او را در چندین رشته ورزشی شرکت دهید. به استثنای بعضی از رشتهها (مثل ژیمناستیک). بهتر است برای کسب برتری در ورزش، کودک در ابتدا در چند رشته ورزشی شرکت کند تا فقط یک رشته. قبل از سنین نوجوانی والدین میتوانند حداکثر فرصت ممکن را برای فرزندان خود به منظور موفقیت در ورزشهایی از طریق امکان شرکت در فعالیتهای زیر فراهم کنند: فعالیتهای دارای ماهیت هوازی یا استقامتی (مثل شنا، دویدن، دوچرخه سواری)، فعالیتهای دارای ماهیت حرکتی مهارتی یا هماهنگی (مثل ژیمناستیک، ورزشهای ضربهای)، فعالیتهای دارای ماهیت ارتباطی (تعاملی) یا اجتماعی (مثل ورزشهای تیمی)؛ بنابراین، اگرچه نقش حمایتی خانواده و دوستان در زندگی ورزشکاران نخبه مهم است ولی موضوع استعدادیابی پدیدهای علمی
و تخصصی است که فقط باید بر اساس اصول علمی تعریف شده و با نظر و مشاور کارشناسان و متخصصین علمی صورت گیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.